Chwarel y Fron: Gwahaniaeth rhwng fersiynau
Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Chwarel lechi oedd '''Chwarel y Fron''' ger Mynydd Mawr, y Fron. Agorwyd hi yn y ddeunawfed ganrif, ac yng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg datb...' |
BDim crynodeb golygu |
||
| (Ni ddangosir y 10 golygiad yn y canol gan 4 defnyddiwr arall) | |||
| Llinell 1: | Llinell 1: | ||
Chwarel lechi oedd '''Chwarel y Fron''' ger Mynydd Mawr, y [[Fron]]. | Chwarel lechi oedd '''Chwarel y Fron''' ger Mynydd Mawr, y [[Fron]]. Roedd yn rhannol ar ochr y bryn ac yn rhannol mewn twll. Yn y dyddiau cynnar fe'i galwyd yn ''Chwarel Fron y Tychan''.<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), t.239</ref> | ||
Agorwyd hi yn y | Agorwyd hi o bosibl yn y 18g., ac erbyn 1813, roedd yn rhan o eiddo Cwmni Cilgwyn - er i Dr Lindsay ddweud mai tua 1830 y'i hagorwyd. Ar ôl cyfnod o segurdod, fe'i hail-agorwyd ym 1860; erbyn 1872 roedd y cynnyrch blynyddol wedi cyrraedd 1500 tunnell. Cyn hynny, ym 1868, roedd Chwarel y Fron a [[Chwarel Braich-rhydd]] wedi dod yn un.<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.218, 239</ref> Ym 1882, datblygwyd y chwarel yn sylweddol pan unwyd hi â chwarel yr [[Chwarel yr Hen Fraich|Hen Fraich]], pan oedd 62 o ddynion yn cael eu cyflogi yno, gan gynhyrchu dros 1,000 tunnell y flwyddyn. Yn dilyn dirywiad yn yr ugeinfed ganrif, parhaodd i weithredu dan O.J. Hughes a'i fab; ym 1937 7 o ddynion oedd yn gweithio yno, a pharhaodd ar agor ar raddfa fechan hyd y 1950au.<ref>Tomos, Dewi ''Chwareli Dyffryn Nantlle'' (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007) </ref><ref>Jean Lindsay, ''A History of the North Wales Slate Industry’’, (Newton Abbot, 1974), t. 319.</ref> | ||
Tan 1881, anfonwyd y llechi i lawr inclein [[Tramffordd John Robinson]] i gyrraedd [[Rheilffordd Nantlle]]. Wedyn, defnyddiwyd [[Tramffordd y Fron]] i anfon cynnyrch i lawr [[Inclein Bryngwyn]] i gyrraedd [[Cangen Bryngwyn]] o gwmni [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]].<ref>Jean Lindsay, ''A History of the North Wales Slate Industry’’, (Newton Abbot, 1974), t. 319.</ref> | |||
{{eginyn}} | |||
==Cyfeiriadau== | |||
{{cyfeiriadau}} | |||
[[Categori: Chwareli llechi]] | |||
[[Categori:Tramffyrdd]]<ref>Ysgrifennwch droednodyn fan hyn</ref> | |||
[[Categori: Diwydiant a Masnach]] | |||
Golygiad diweddaraf yn ôl 14:57, 24 Chwefror 2022
Chwarel lechi oedd Chwarel y Fron ger Mynydd Mawr, y Fron. Roedd yn rhannol ar ochr y bryn ac yn rhannol mewn twll. Yn y dyddiau cynnar fe'i galwyd yn Chwarel Fron y Tychan.[1]
Agorwyd hi o bosibl yn y 18g., ac erbyn 1813, roedd yn rhan o eiddo Cwmni Cilgwyn - er i Dr Lindsay ddweud mai tua 1830 y'i hagorwyd. Ar ôl cyfnod o segurdod, fe'i hail-agorwyd ym 1860; erbyn 1872 roedd y cynnyrch blynyddol wedi cyrraedd 1500 tunnell. Cyn hynny, ym 1868, roedd Chwarel y Fron a Chwarel Braich-rhydd wedi dod yn un.[2] Ym 1882, datblygwyd y chwarel yn sylweddol pan unwyd hi â chwarel yr Hen Fraich, pan oedd 62 o ddynion yn cael eu cyflogi yno, gan gynhyrchu dros 1,000 tunnell y flwyddyn. Yn dilyn dirywiad yn yr ugeinfed ganrif, parhaodd i weithredu dan O.J. Hughes a'i fab; ym 1937 7 o ddynion oedd yn gweithio yno, a pharhaodd ar agor ar raddfa fechan hyd y 1950au.[3][4]
Tan 1881, anfonwyd y llechi i lawr inclein Tramffordd John Robinson i gyrraedd Rheilffordd Nantlle. Wedyn, defnyddiwyd Tramffordd y Fron i anfon cynnyrch i lawr Inclein Bryngwyn i gyrraedd Cangen Bryngwyn o gwmni Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru.[5]
Mae'r erthygl hon yn eginyn. Gallwch helpu prosiect Cof y Cwmwd drwy ychwanegu ati . Mae manylion am sut i wneud hyn yma
Cyfeiriadau
- ↑ Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, Cwm Gwyrfai, (Llanrwst, 2004), t.239
- ↑ Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, Cwm Gwyrfai, (Llanrwst, 2004), tt.218, 239
- ↑ Tomos, Dewi Chwareli Dyffryn Nantlle (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007)
- ↑ Jean Lindsay, A History of the North Wales Slate Industry’’, (Newton Abbot, 1974), t. 319.
- ↑ Jean Lindsay, A History of the North Wales Slate Industry’’, (Newton Abbot, 1974), t. 319.
- ↑ Ysgrifennwch droednodyn fan hyn