Erthyglau newydd

Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Erthyglau newydd
Cuddio o fotiau | Cuddio ailgyfeiriadau

2 Chwefror 2026

  • 17:2217:22, 2 Chwefror 2026 Helfa Clynnog (hanes | golygu) [586 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Roedd hela i geisio lleihau nifer y llwynogod yn yr ardal yn anghenraid, ond anaml ceir tystiolaeth o helfa swyddogol yn cael ei threfnu. Yn Chwefror 1832, fodd bynnag, hysbysebwyd yn y Wasg y byddai Helfa Clynnog yn cyfarfod wrth y Newborough Arms yng Nghlynnog-fawr, gyda'r cwn yn cychwyn o'r dafarn am 10 y bore. Yn groes i Helfa Pen-y-groes a fu'n weithgar tua diwedd y 1820au, ni hysbyswyd fod bwyd yn cael ei ddarparu wedi i'r...")

16 Ionawr 2026

  • 11:3711:37, 16 Ionawr 2026 Groseriaid Uwchgwyrfai, 1850 (hanes | golygu) [1,415 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Ceir rhestr o lawer o'r '''groseriaid''' oedd yn cadw siopau yn Uwchgwyrfai mewn hysbysebion yn y wasg leol ym 1850. Dechreuodd John Owen, masnachwr coffi o Uwchgwyrfai a oedd wedi ymsefydlu yn Llundain, gyflenwi coffi i groseriaid yng Nghymru ym 1849. Mae'n bosibl bod coffi'n ddiod gweddol anghyffredin yn y Gymru wledig yr adeg honno, ac aeth John Owen ati i hysbysebu ei goffi'n gyson, gan restru'r holl siopau lle yr oedd modd ei brynu. A dyna gofnodi enwa...")

13 Ionawr 2026

  • 12:1212:12, 13 Ionawr 2026 Coffi yn Uwchgwyrfai, 1850 (hanes | golygu) [12,948 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Nid yw'n arferol meddwl am Gymry cyffredin y 19g yn yfed fawr o '''goffi'''. Yr oedd te'n ddiod o ddewis gan y werin, os nad oeddynt yn ffafrio cwrw bach neu seidr, ond yn gallu fforddio te. Serch hynny, roedd groseriaid y cwmwd yn barod i ddiwallu awydd rhai cwsmeriaid am goffi aac roedd dau gwmni, John Cassell a John Owen, y ddau o Lundain, yn hysbysebu'n eang yn y Wasg tua 1850, Aeth Cassell mor bell â rhybuddio cwsmeriaid rhag coffi ei brif gystadleuydd yn...")

13 Rhagfyr 2025

  • 15:4315:43, 13 Rhagfyr 2025 Côr Plant Llanllyfni (hanes | golygu) [2,618 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Yr oedd '''Côr Plant Llanllyfni''' mewn bodolaeth ers o leiaf 1908, dan arweiniad Mr William D. Roberts. Merched yn unig oedd yn y côr. Enillodd y côr yn erbyn dau gor arall yn Eisteddfod Capel Bwlan (MC), Llandwrog fis Mai 1908, a hynny gyda chlod mawr gan y beirniad.<ref>''Yr Herald Cymraeg'', 12.5.1908, t.6</ref> Y flwyddyn wedyn, yn Eisteddfod Gadeiriol Pwllheli, fodd bynnaag, gosodwyd y côr yn drydydd allan o bedwar.<ref>''North Wales Express'', 6...")
  • 12:0412:04, 13 Rhagfyr 2025 Côr Carmel (hanes | golygu) [1,186 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Roedd '''Côr Carmel''' yn canu tua 1914, a dichon mai yn ystod flwyddyn honno neu'r flwyddyn gynt y cafodd ei ffurfio. Yr arweinydd oedd R. Hughes Jones (Pencerdd Llifon).<ref>''Y Brython'', 23.4.1914, t.6</ref> Bu i'r ''Herald Cymraeg'' adrodd ddiwedd Mawrth 1914 fod y côr yn brysur yn paratoi at sawl gyfle i gystadlu, yn cynnwys canu yn Eisteddfod Gendlaethol Bangor. Roeddynt hefyd wedi trefnu i ganu yng "Nghyngerdd y Nyrsys" a fyddai'n cael ei gynnal...")

12 Rhagfyr 2025

10 Rhagfyr 2025

8 Rhagfyr 2025

  • 10:4210:42, 8 Rhagfyr 2025 Symeon o Glynnog (hanes | golygu) [2,489 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "'''Symeon o Glynnog''' (m.1152) oedd yr ail Archddiacon Bangor y mae ei enw wedi goroesi, gan ddilyn Archddiacon Maurice. Fe'i penodwyd i'r swydd cyn 1137.<ref>M.L. Clarke, ''Bangor Cathedral'' (Caerdydd, 1969), t.110</ref> Ar y pryd, un archddiaconiaeth oedd yn esgobaeth Bangor ac felly bu i Symeon ddal swydd o bwys a dylanwad. Gwyddwn ei fod o, ynghyd ag Esgob Dafydd o Fangor a Phrior St Werburgh, Caer, wrth wely angau Gruffydd ap Cynan ym 1137. Yn hanes y di...")
  • 09:4609:46, 8 Rhagfyr 2025 Einion ap Madog (hanes | golygu) [1,794 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Ychydig a wyddys am fywyd personol '''Einion ap Madog''' (''fl.'' 1237). Hanai o deulu o gyfreithwyr Cymreig a adnabyddir fel ''Llwyth Cilmin Droetu'',sef Cilmin Droed-ddu a oedd yn gysylltiedig â Llanddyfnan ym Môn ond yn wreiddiol o ardal cwmwd Uwchgwyrfai. Roedd yn geifn (perthynas nesaf ar ôl cyfyrder) i'r bardd diweddarach Gruffudd ab yr Ynad Coch, a ganodd farwnad enwog i'r tywysog Llywelyn ap Gruffudd. Enwir tad Einion, Madog ap Rhahawd, yn y...")
  • 09:0009:00, 8 Rhagfyr 2025 Buchedd Beuno (hanes | golygu) [1,315 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Categori:)

7 Rhagfyr 2025

  • 21:4821:48, 7 Rhagfyr 2025 Tafarn Ty Isaf (hanes | golygu) [474 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Credir bod tafarn wedi bodoli mewn tŷ o'r enw '''Tŷ Isaf''' ym mhentref Clynnog-fawr gyferbyn â Gwesty'r Beuno. Roedd hynny yn yr 1860au, gan fod Cyfarwyddiadur Masnach Slater yn rhestru'r lle fel tafarn ym 1868,gan nodi mai John Davis oedd y tafarnwr trwyddedig.<ref>Cyfarwyddiadur Masnach Slater 1868</ref> Mae'n debyg mai oes fer oedd i'r lle fel tafarn, ond ychydig iawn o wybodaeth sydd wedi dod i'r fei. {{eginyn}} ==Cyfeiriadau== Categori:Taf...")

5 Rhagfyr 2025

4 Rhagfyr 2025

  • 19:5719:57, 4 Rhagfyr 2025 Tŷ Clap (hanes | golygu) [26 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Yn ailgyfeirio at Tŷ Cnap) Tagiau: Ailgyfeiriad newydd
  • 19:1819:18, 4 Rhagfyr 2025 Tŷ Cnap (hanes | golygu) [4,304 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Hen fferm yn ymestyn at ryw 34 erw oedd '''Tŷ Clap''' neu Tŷ Cnap - mae'r sill;afiad yn amrywio gydol y 19g.. Bu'n rhan o Ystad Plas-yn-Bont tan tua 1819, pan chwalwyd yr ystad honno.<ref>W. Gilbert Williams, ‘’Hen Deuluoedd Llanwnda. II. Lewisiaid Plas-yn-Bont’’, Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf. 5 (1944), t.41</ref> Erbyn adeg y map degwm, tua 1840, Anne Ellis, gweddw John Ellis o Ryllech, Llannor<ref>Am hanes y teulu, gweler erthygl ar...")
  • 16:4816:48, 4 Rhagfyr 2025 Tafarn y Wellington (hanes | golygu) [811 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Yng Nghyfarwyddiadaur Masnach Slater dyddedig 1868 rhestrir tafarn yn Llanllyfni o'r enw y '''Wellington''', gyda Thomas Owen yn dafarnwr yno. Dyna'r dyn oedd yn dafarnwr ym 1861 yn nhafarn y Cwari a'r dafarn honno'n sefyll gerllaw rhes o dai o'r enw Wellington Terrace. Nid oes sôn yng nghyfrifiadau 1861 na 1871 am Dafarn y Wellington, ond roedd Thomas Owen yn byw yn rhif 1 Rhes Wellington ym 1871, ac yntau'n 89 oed. Yn nes ymlaen yn y g...")

1 Rhagfyr 2025

  • 16:4716:47, 1 Rhagfyr 2025 Owen Lloyd (hanes | golygu) [7,688 beit] Irion (sgwrs | cyfraniadau) (Dechrau tudalen newydd gyda "Roedd '''Owen Lloyd''' yn ŵr bonheddig (“gentleman”) a fi farw ym 1734.<ref>LlGC Cofnodion Profiant B/1734/64</ref>. Gellir ei ystyried fel aelod o’r dosbarth o fân foneddygion a oedd yn dechrau’n ymffurfio’n ddosbarth canol trwy ddilyn galwedigaethau proffesiynol gan nad oedd eu statws cymdeithasol yn ddigonol iddynt gael eu hystyried ymysg rheolwyr naturiol y sir, sef y prif berchnogion ystadau. Yn achos Owen Lloyd, roedd o’n berchen ar rywfaint...")

20 Tachwedd 2025

4 Tachwedd 2025

Wedi dod o "https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/wici/Arbennig:NewPages"