https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&feed=atom&title=Ystad_T%C5%B7_MawrYstad Tŷ Mawr - Hanes golygu2026-06-22T04:17:19ZHanes diwygio'r dudalen hon ar y wiciMediaWiki 1.43.1https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=14572&oldid=prevCyfaill Eben am 12:08, 6 Chwefror 20232023-02-06T12:08:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 13:08, 6 Chwefror 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''Ystad Tŷ Mawr''' neu '''Ystad Cwmgwared''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''Ystad Tŷ Mawr''' neu '''Ystad Cwmgwared''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">a </ins>oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arm </del>chwe chenhedlaeth roedd y teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </del>17g., fodd bynnag, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">enwir </del>mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Am </ins>chwe chenhedlaeth roedd y teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yr </ins>17g., fodd bynnag, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">henwir </ins>mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o </del>ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o’n </del>ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechrau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yn </ins>ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechrau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, a hynny wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">daliwyd </del>am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">fel mân-uchelwr</ins>, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, a hynny wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dalwyd </ins>am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yr oedd </del>y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">hanai’n </del>ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">fod </ins>y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ai'n </ins>ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </del>ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erwau a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn ddigonol i gadw teulu o fân foneddigion yn gyfforddus yn <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ol </del>safonau'r oes.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erwau a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn ddigonol i gadw teulu o fân foneddigion yn gyfforddus yn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ôl </ins>safonau'r oes.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
</table>Cyfaill Ebenhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=14556&oldid=prevIrion am 14:02, 29 Ionawr 20232023-01-29T14:02:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 15:02, 29 Ionawr 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''Ystad Tŷ Mawr''' neu '''Ystad Cwmgwared''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''Ystad Tŷ Mawr''' neu '''Ystad Cwmgwared''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Arm chwe chenhedlaeth roedd y teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd y 17g., fodd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bynnmag</del>, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i enwir mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Arm chwe chenhedlaeth roedd y teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd y 17g., fodd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bynnag</ins>, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i enwir mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd o ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd o’n ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dechau </del>gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd o ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd o’n ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dechrau </ins>gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yn ôl pob ymddangosiad </del>wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a daliwyd am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">a hynny </ins>wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a daliwyd am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=14555&oldid=prevIrion am 13:58, 29 Ionawr 20232023-01-29T13:58:13Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 14:58, 29 Ionawr 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">Llinell 14:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 14:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==Cyfeiriadau==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Categori:Ystadau]]</ins></div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13420&oldid=prevIrion am 11:06, 15 Ebrill 20222022-04-15T11:06:17Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 12:06, 15 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''Ystad Tŷ Mawr''' neu '''Ystad Cwmgwared''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''Ystad Tŷ Mawr''' neu '''Ystad Cwmgwared''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Am </del>chwe chenhedlaeth <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bu'r </del>teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yr </del>17g., fodd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bynnag</del>, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">henwir </del>mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>a dwy ferch, Ann, a briododd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">â </del>Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arm </ins>chwe chenhedlaeth <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">roedd y </ins>teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </ins>17g., fodd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bynnmag</ins>, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">enwir </ins>mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">lle </del>cafodd ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi fod <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Philip Lloyd </del>yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yn </del>ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ble </ins>cafodd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o </ins>ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ei </ins>fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o’n </ins>ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, yn ôl pob ymddangosiad wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dalwyd </del>am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, yn ôl pob ymddangosiad wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">daliwyd </ins>am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">fod </del>y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yr oedd </ins>y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erwau a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn ddigonol i gadw teulu o fân foneddigion yn gyfforddus yn <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ôl </del>safonau'r oes.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </ins>ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erwau a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn ddigonol i gadw teulu o fân foneddigion yn gyfforddus yn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ol </ins>safonau'r oes.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13411&oldid=prevCyfaill Eben am 16:54, 13 Ebrill 20222022-04-13T16:54:01Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:54, 13 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘’’Ystad </del>Tŷ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mawr’’’</del>''' neu '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘’’Ystad Cwmgwared’’’</del>''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ystad </ins>Tŷ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mawr</ins>''' neu '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ystad Cwmgwared</ins>''' yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Am chwe chenhedlaeth bu'r teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd yr 17g., fodd bynnag, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i henwir mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip, a dwy ferch, Ann, a briododd â Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Am chwe chenhedlaeth bu'r teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd yr 17g., fodd bynnag, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i henwir mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip, a dwy ferch, Ann, a briododd â Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td></tr>
</table>Cyfaill Ebenhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13408&oldid=prevCyfaill Eben am 16:45, 13 Ebrill 20222022-04-13T16:45:49Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:45, 13 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd ‘’’Ystad Tŷ Mawr’’’ neu ‘’’Ystad Cwmgwared’’’ yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>‘’’Ystad Tŷ Mawr’’’<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>neu <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>‘’’Ystad Cwmgwared’’’<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arm </del>chwe chenhedlaeth <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">roedd y </del>teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </del>17g., fodd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bynnmag</del>, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">enwir </del>mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Am </ins>chwe chenhedlaeth <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bu'r </ins>teulu, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn y [[Tŷ Mawr, Clynnog|Tŷ Mawr]], eiddo arall y teulu ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]. Tua diwedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yr </ins>17g., fodd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bynnag</ins>, symudodd y teulu i Lundain gan sefydlu rhyw fath o fusnes yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr ystad, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">henwir </ins>mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai'r Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. Roedd ganddynt o leiaf un mab, Philip<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>a dwy ferch, Ann, a briododd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">â </ins>Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ble </del>cafodd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o </del>ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ei </del>fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o’n </del>ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">lle </ins>cafodd ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi fod <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Philip Lloyd </ins>yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yn </ins>ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, yn ôl pob ymddangosiad wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">daliwyd </del>am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, yn ôl pob ymddangosiad wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dalwyd </ins>am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yr oedd </del>y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">fod </ins>y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </del>ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erwau a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn ddigonol i gadw teulu o fân foneddigion yn gyfforddus yn <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ol </del>safonau'r oes.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erwau a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn ddigonol i gadw teulu o fân foneddigion yn gyfforddus yn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ôl </ins>safonau'r oes.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennwyd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
</table>Cyfaill Ebenhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13332&oldid=prevIrion am 20:24, 5 Ebrill 20222022-04-05T20:24:39Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 21:24, 5 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">Llinell 11:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 11:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon yr oedd y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon yr oedd y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod y ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">erw </del>a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">weddol sylweddol </del>i gadw teulu o fân foneddigion.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod y ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">erwau </ins>a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ddigonol </ins>i gadw teulu o fân foneddigion <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yn gyfforddus yn ol safonau'r oes</ins>.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Gorffennodd </del>y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Gorffennwyd </ins>y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13331&oldid=prevIrion am 20:22, 5 Ebrill 20222022-04-05T20:22:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 21:22, 5 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">Llinell 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 4:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd o ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd o’n ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd o ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd o’n ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, yn ôl pob ymddangosiad wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’n amlwg mai ystâd fechan oedd ystâd y Llwydiaid, ac os oedd o am gynnal ei fywyd a’i statws, byddai wedi bod yn amhosibl gwneud hynny ar yr hyn a ddeuai o’r ystâd ac felly fe wnaethai synnwyr i Philip, etifedd Edward, forgeisio ei dir a symud i Lundain, yn ôl pob ymddangosiad wedi i’w dad farw. Erbyn 1728, beth bynnag, mae gweithred yn ei ddisgrifio fel “Phillip Lloyd, gynt o Gwmgwara, ac erbyn hyn o ddinas Westminster, swydd Middlesex, bonheddwr, mab ac etifedd y diweddar Edward Lloyd o blwyf Gardd y Cwfaint, swydd Middlesex, bonheddwr”. Aethpwyd trwy broses gymhleth o forgeisio a thrawsgludo’r eiddo er mwyn sicrhau meddiant na ellid ei ddiddymu i’r prynwr, sef [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af|Thomas Wynn]] o [[Glynllifon]]. Y pris a daliwyd am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>daliwyd am yr ystad oedd £1170, ac roedd yn bwrcasiad addas iawn iddo ei wneud, gan fod y tiroedd yn ffinio ar dir [[Ystad Glynllifon]].</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae’r gwahanol weithredodd sydd yn cofnodi gwerthiant y tiroedd yn manylu ar yr eiddo, sef Cwmgwared, Maesmawr, Tŷ Mawr a Choed Hywel :</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">Llinell 11:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 10:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon yr oedd y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (trefgordd)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon yr oedd y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ganrif yn ddiweddarach, pan wnaed y map degwm tua 1840, roedd yr eiddo'n dal yn nwylo [[Teulu Glynllifon]]. Er na allwn fod yn siŵr, mae'n debygol iawn fod y ffiniau'r eiddo yn aros yr un fath, a nifer yr erw a nodir ar y map yn cyfateb i faint eiddo'r Llwydiaid. Roedd y Tŷ Mawr yn 112 erw; Coed Hywel yn 6 erw; Maes Mawr yn 96 erw; a Chwmgwared yn 172 erw. O'r erwau hyn, roedd o leiaf eu hanner yn dir amaethu da, ac er nad oedd ystad y Llwydiaid yn fawr iawn, felly, roedd yn weddol sylweddol i gadw teulu o fân foneddigion.<ref>LlGC, Map a Rhestr Degwm plwyf Llandwrog, 1840 [https://lleoedd.llyfrgell.cymru/viewer/4541531#?cv=50&h=2289&c=&m=&s=&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F4541531%2Fmanifest.json&xywh=9%2C405%2C1163%2C589]</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennodd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennodd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13328&oldid=prevIrion am 19:56, 5 Ebrill 20222022-04-05T19:56:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 20:56, 5 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd ‘’’Ystad Tŷ Mawr’’’ neu ‘’’Ystad Cwmgwared’’’ yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd ‘’’Ystad Tŷ Mawr’’’ neu ‘’’Ystad Cwmgwared’’’ yn un o hen ystadau mân foneddigion [[Uwchgwyrfai]], sef teulu’r Llwydiaid, [[Cwm Gwared]]. Daeth yr ystâd i feddiant y Llwydiaid rywbryd tua dechrau’r 16g. pan briododd Dafydd Llwyd o Hafodunos, Llangernyw, Sir Ddinbych, â Lleucu ferch Gruffydd ap Hywel Coetmor, oedd yn berchen ar Gwmgwared.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ar ôl </del>chwe chenhedlaeth <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oedd</del>, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn [[Tŷ Mawr <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>Clynnog<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Nhŷ </del>Mawr]], eiddo arall y teulu ym <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">mhlwy </del>[[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]], symudodd y teulu i Lundain <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">i </del>sefydlu <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">busnes </del>yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ystâd</del>, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i enwir mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref>ac mae’n amlwg mai Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Hyd y gwyddys, roedd </del>ganddynt <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">fab</del>, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">,</del>.<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arm </ins>chwe chenhedlaeth <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">roedd y teulu</ins>, mae’n bur debyg, yn byw naill ai yng [[Cwm Gwared|Nghwmgwared]] neu yn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">y </ins>[[Tŷ Mawr<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>Clynnog|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Tŷ </ins>Mawr]], eiddo arall y teulu ym <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">mhlwyf </ins>[[Clynnog Fawr]] nid nepell o’r môr ger [[Pontlyfni]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Tua diwedd y 17g., fodd bynnmag</ins>, symudodd y teulu i Lundain <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">gan </ins>sefydlu <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">rhyw fath o fusnes </ins>yno. Yr olaf i fyw ar hyd ei oes ar yr <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ystad</ins>, mae’n debyg, oedd Benjamin Lloyd. Fe’i enwir mewn dogfen ddyddiedig 1686 <ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7710-11</ref> ac mae’n amlwg mai<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'r </ins>Tŷ Mawr oedd prif gartref y teulu erbyn hynny. Roedd ei fab Edward Lloyd wedi symud i Ardd y Cwfaint (Covent Garden) yn Llundain erbyn hynny, ac wedi priodi â Saesnes, Ann Smith, merch Thomas Smith o Colebrook Park, Swydd Warwig. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Roedd </ins>ganddynt <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o leiaf un mab</ins>, Philip a dwy ferch, Ann, a briododd Joseph Wright o Lundain; a Trevor (a fu farw 1723).<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), t.207 yn bennaf, ond hefyd tt.328, 376; roedd Trevor yn enw ar ferch y teulu: Archifdy Caernarfon, XD2/7721</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd o ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd o’n ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Beth bynnag am y man ble cafodd o ei fagu, Llundain neu Glynnog, erbyn 1719 mae dogfennau’n nodi ei fod yn byw yn Nhŷ Mawr.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7712</ref> Roedd o’n ddi-briod ym 1719 yn ôl J.E. Griffith, ac ni wyddys a briododd wedyn. Mae’n bosibl fod ei dad wedi marw tua 1719, gan ei fod wedi dechau gwerthu tiroedd yr ystâd yn ystod y flwyddyn honno.</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ystad_T%C5%B7_Mawr&diff=13327&oldid=prevIrion am 19:51, 5 Ebrill 20222022-04-05T19:51:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 20:51, 5 Ebrill 2022</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">Llinell 10:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 10:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Cwm Gwared, plwyf Clynnog Fawr. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Maesmawr, plwyf Clynnog Fawr.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">trefgorff</del>)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon yr oedd y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Y Tŷ Mawr, Coed Hywel, Cae islaw’r ffordd, Cae bol-y-berth, Cae'r Tŷ Newidd, Rhos Corwen, Y Weirglodd bach, Y Ddôl Fawr, Y ddôl bach, a pharseli o dir yng Ngweirglodd Llifon, sef y parcell mawr, parcell Einis, parcell-dan-yr-ardd, parcell y Feiston, parcell y gors, parcell y Brenin, i gyd yn nhrefgorddau [[Bryncynan (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">trefgordd</ins>)|Bryncynan]] a [[Dinlle]]. Dichon yr oedd y tiroedd hyn oll ar y ffin rhwng plwyfi Clynnog Fawr a [[Llandwrog]]. Diddorol yw sylwi ar y ffaith fod y parseli mewn gweirglodd a rannwyd ymysg nifer o dirfeddianwyr, trefn a hanai’n ôl i’w statws fel tir caeth yn ystod y Canol Oesoedd.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/7716-27</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennodd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Gorffennodd y broses o drawsgludo’r tir ym 1729; roedd Philip Lloyd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Westminster a phresenoldeb Llwydiaid Cwm Gwared yng Nghlynnog wedi dod i ben.</div></td></tr>
</table>Irion