Ystad Bodychen - Hanes golygu

Irion am 16:44, 17 Awst 2023

2023-08-17T16:44:48Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:44, 17 Awst 2023
Llinell 3:		Llinell 3:
	===1646===		===1646===

	Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail haen boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ~~ddechrau [? - ''dyddiad ar goll'']~~, fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.		Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail haen boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ddechrau1643, fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.

	Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg mai dyma'r cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y dull o sillafu enwau'r ffermydd wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall, yn hytrach na fferm fechan neu “''smallholding''”, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.		Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg mai dyma'r cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y dull o sillafu enwau'r ffermydd wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall, yn hytrach na fferm fechan neu “''smallholding''”, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.

Cyfaill Eben am 16:14, 17 Awst 2023

2023-08-17T16:14:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:14, 17 Awst 2023
Llinell 3:		Llinell 3:
	===1646===		===1646===

	Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail haen boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ddechrau [? - dyddiad ar goll], fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.		Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail haen boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ddechrau [? - ''dyddiad ar goll''], fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.

	Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg mai dyma'r cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y dull o sillafu enwau'r ffermydd wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall, yn hytrach na fferm fechan neu “''smallholding''”, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.		Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg mai dyma'r cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y dull o sillafu enwau'r ffermydd wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall, yn hytrach na fferm fechan neu “''smallholding''”, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.

Cyfaill Eben am 16:14, 17 Awst 2023

2023-08-17T16:14:11Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:14, 17 Awst 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Roedd '''Ystad Bodychen''' yn un o’r ystadau cynnar i gael ei ffurfio gan foneddigion [[Uwchgwyrfai]] wrth i’r system Gafael a Gwely, hen drefn dal tir dan y Tywysogion, ddiflannu yn ystod y 14g a’r 15g. Credir bod cyndadau teulu Ellis, Bodychen, disgynyddion Hwfa ap Cynddelw, wedi bod yn dal Bodychen ers y Canol Oesoedd. ~~P rif~~ ganolfan yr ystad oedd [[Bodychen]] yn rhan uchaf plwyf [[Clynnog Fawr]], nid nepell o bentref presennol [[Nasareth]].		Roedd '''Ystad Bodychen''' yn un o’r ystadau cynnar i gael ei ffurfio gan foneddigion [[Uwchgwyrfai]] wrth i’r system Gafael a Gwely, hen drefn dal tir dan y Tywysogion, ddiflannu yn ystod y 14g a’r 15g. Credir bod cyndadau teulu Ellis, Bodychen, disgynyddion Hwfa ap Cynddelw, wedi bod yn dal Bodychen ers y Canol Oesoedd. Prif ganolfan yr ystad oedd [[Bodychen]] yn rhan uchaf plwyf [[Clynnog Fawr]], nid nepell o bentref presennol [[Nasareth]].

	===1646===		===1646===

	Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail ~~wrêng~~ boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ddechrau, fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.		Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail haen boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ddechrau [? - dyddiad ar goll], fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.
	Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg ~~mai’r~~ cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y ~~sillafiad~~ wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall yn hytrach na fferm fechan neu ~~“smallholding”~~, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.
			Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg mai dyma'r cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y dull o sillafu enwau'r ffermydd wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall, yn hytrach na fferm fechan neu “''smallholding''”, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.

	[[Clynnog Fawr\|CLYNNOG FAWR]]		[[Clynnog Fawr\|CLYNNOG FAWR]]
Llinell 11:		Llinell 12:
	*Tyddyn Bach		*Tyddyn Bach
	*Ynys y Pwntan		*Ynys y Pwntan
	*~~yddyn~~ Bryn Gwilym		*Tyddyn Bryn Gwilym
	*Tyddyn Carnedd Roger		*Tyddyn Carnedd Roger
	*Tir ym Moel Bennarth a brynwyd oddi wrth Cadwaladr ap Hugh Griffith		*Tir ym Moel Bennarth a brynwyd oddi wrth Cadwaladr ap Hugh Griffith
Llinell 30:		Llinell 31:
	PISTYLL		PISTYLL

	*Tyddyn y Tŷ Hen (~~Nantgwrtheyrn~~)		*Tyddyn y Tŷ Hen (Nant Gwrtheyrn)

	===1723===		===1723===

	Parhaodd teulu Ellis i fod yn berchen ar y tiroedd hyn a thrwy briodas eu ~~cysylltru~~ ag ystad Gwynfryn, Llanystumdwy.. Er i David Ellis, M.A., Llanengan (marw 1761) a’i fab yntau, Richard Ellis, M.A., ficer Clynnog Fawr (1730-1805), gael gyrfa yn yr Eglwys, mae’n debyg iddynt ddal i fyw ym Modychen, yn ôl rhai gweithredoedd ac ati.<ref>e.e. Archifdy Caernarfon, XM/1786/1.</ref> Daeth mab yr ail, sef David Ellis arall (marw 1819), i feddiant llawn o ystad Cefndeuddwr a Gwynfryn, trwy ewyrth ei fam, gan newid ei gyfenw i Ellis-Nanney. Trwy hyn aeth ystad Bodychen yn rhan o ystad lawer mwy.<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.164-5</ref>		Parhaodd y teulu Ellis i fod yn berchen ar y tiroedd hyn a thrwy briodas eu cysylltu ag ystad Gwynfryn, Llanystumdwy. Er i David Ellis, M.A., Llanengan (marw 1761) a’i fab yntau, Richard Ellis, M.A., ficer Clynnog Fawr (1730-1805), gael gyrfa yn yr Eglwys, mae’n debyg iddynt ddal i fyw ym Modychen, yn ôl rhai gweithredoedd ac ati.<ref>e.e. Archifdy Caernarfon, XM/1786/1.</ref> Daeth mab yr ail, sef David Ellis arall (marw 1819), i feddiant llawn o ystad Cefndeuddwr a Gwynfryn, trwy ewyrth ei fam, gan newid ei gyfenw i Ellis-Nanney. Trwy hyn aeth ystad Bodychen yn rhan o ystad lawer mwy.<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.164-5</ref>
	Mewn gweithred gyn-briodasol, dyddiedig 1723, pan briododd David Ellis, M.A. a Bridget Carreg, rhestrir yr isod fel rhan o ystad Bodychen.<ref> Archifdy Caernarfon, XM/1786/1.</ref>:		Mewn gweithred gyn-briodasol, dyddiedig 1723, pan briododd David Ellis, M.A. â Bridget Carreg, rhestrir yr isod fel rhan o ystad Bodychen.<ref> Archifdy Caernarfon, XM/1786/1.</ref>:

	CLYNNOG FAWR		CLYNNOG FAWR
Llinell 81:		Llinell 82:
	===1889===		===1889===

	Er nad oes sicrwydd pryd y gwerthwyd pob un o’r ffermydd a thiroedd a nodwyd uchod, cynhaliwyd arwerthiant ym 1889 pan aeth y canlynol(ymysg ~~lawer~~ un arall) dan y morthwyl<ref>''North Wales Express'', 20.12.1889, t.4</ref>		Er nad oes sicrwydd pryd y gwerthwyd pob un o’r ffermydd a thiroedd a nodwyd uchod, cynhaliwyd arwerthiant ym 1889 pan aeth y canlynol (ymysg llawer un arall) dan y morthwyl.<ref>''North Wales Express'', 20.12.1889, t.4</ref>

	CLYNNOG FAWR		CLYNNOG FAWR

Irion am 19:35, 3 Awst 2023

2023-08-03T19:35:43Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:35, 3 Awst 2023
Llinell 81:		Llinell 81:
	===1889===		===1889===

	Er nad oes sicrwydd pryd y gwerthwyd pob un o’r ffermydd a thiroedd a nodwyd uchod, cynhaliwyd arwerthiant ym 1889 pan aeth y canlynol(ymysg lawer un arall) dan y morthwyl<ref>North Wales Express, 20.12.1889, t.4</ref>		Er nad oes sicrwydd pryd y gwerthwyd pob un o’r ffermydd a thiroedd a nodwyd uchod, cynhaliwyd arwerthiant ym 1889 pan aeth y canlynol(ymysg lawer un arall) dan y morthwyl<ref>''North Wales Express'', 20.12.1889, t.4</ref>

	CLYNNOG FAWR		CLYNNOG FAWR

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Roedd '''Ystad Bodychen''' yn un o’r ystadau cynnar i gael ei ffurfio gan foneddigion Uwchgwyrfai wrth i’r system Gafael a Gwely, hen drefn dal ti...'

2023-08-03T17:51:50Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Roedd '''Ystad Bodychen''' yn un o’r ystadau cynnar i gael ei ffurfio gan foneddigion Uwchgwyrfai wrth i’r system Gafael a Gwely, hen drefn dal ti...'

Tudalen newydd

Roedd '''Ystad Bodychen''' yn un o’r ystadau cynnar i gael ei ffurfio gan foneddigion [[Uwchgwyrfai]] wrth i’r system Gafael a Gwely, hen drefn dal tir dan y Tywysogion, ddiflannu yn ystod y 14g a’r 15g. Credir bod cyndadau teulu Ellis, Bodychen, disgynyddion Hwfa ap Cynddelw, wedi bod yn dal Bodychen ers y Canol Oesoedd. P rif ganolfan yr ystad oedd [[Bodychen]] yn rhan uchaf plwyf [[Clynnog Fawr]], nid nepell o bentref presennol [[Nasareth]].

===1646===

Serch eu hachau, roedd y teulu ymysg ail wrêng boneddigion y cwmwd, ac yn dibynnu ar ystad gymharol fechan, er eu bod (mae’n ymddangos) yn weddol gefnog, a barnu oddi wrth ewyllys y cynharaf o’r teulu i adael ewyllys, sef David ap John ap William.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B/1646/15.</ref> Mae’r ewyllys honno’n rhestru tiroedd David ap John ap William. Pan wnaed ei ewyllys ar ddechrau, fe ymddengys mai di-briod (neu’n ŵr gweddw heb blant) ydoedd. Gadawodd y rhan fwyaf o’i dir i’w nai, Richard Ellis.
Isod, rhestrir y tiroedd a nodir yn ei ewyllys. Mae’n bur debyg mai’r cyfan oedd ganddo. Sylwer bod y sillafiad wedi ei foderneiddio. Hefyd, dylid nodi bod “tyddyn” y pryd hynny’n golygu rhywbeth arall yn hytrach na fferm fechan neu “smallholding”, sef fferm neu uned unigol o dir. Yn aml, o’r 17g ymlaen, gollyngwyd y gair Tyddyn os oedd ail ran yr enw’n sefyll ar ei ben ei hun, gan gadw geiriau fel “bach” neu enw personol.

[[Clynnog Fawr|CLYNNOG FAWR]]

*Tyddyn Bodychen
*Tyddyn Bach
*Ynys y Pwntan
*yddyn Bryn Gwilym
*Tyddyn Carnedd Roger
*Tir ym Moel Bennarth a brynwyd oddi wrth Cadwaladr ap Hugh Griffith

[[Llanllyfni|LLANLLYFNI]]

*Tyddyn Dol Bebin
*Rhos yr Unman
*Tal y Garnedd
*Cae’r fach
*Y Rhos
*Cae Main

LLANRWST (Trefgordd Gwedir)

*Rhwyddfyd

PISTYLL

*Tyddyn y Tŷ Hen (Nantgwrtheyrn)

===1723===

Parhaodd teulu Ellis i fod yn berchen ar y tiroedd hyn a thrwy briodas eu cysylltru ag ystad Gwynfryn, Llanystumdwy.. Er i David Ellis, M.A., Llanengan (marw 1761) a’i fab yntau, Richard Ellis, M.A., ficer Clynnog Fawr (1730-1805), gael gyrfa yn yr Eglwys, mae’n debyg iddynt ddal i fyw ym Modychen, yn ôl rhai gweithredoedd ac ati.<ref>e.e. Archifdy Caernarfon, XM/1786/1.</ref> Daeth mab yr ail, sef David Ellis arall (marw 1819), i feddiant llawn o ystad Cefndeuddwr a Gwynfryn, trwy ewyrth ei fam, gan newid ei gyfenw i Ellis-Nanney. Trwy hyn aeth ystad Bodychen yn rhan o ystad lawer mwy.<ref> J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.164-5</ref>
Mewn gweithred gyn-briodasol, dyddiedig 1723, pan briododd David Ellis, M.A. a Bridget Carreg, rhestrir yr isod fel rhan o ystad Bodychen.<ref> Archifdy Caernarfon, XM/1786/1.</ref>:

CLYNNOG FAWR

*Tyddyn Glanrafon
*Carnedd Roger
*Bodychen
*Ynys y Pwntan
*Tŷ yn y Cowrt a Tŷ isa’r Cowrt

LLANLLYFNI

*Rhosyrhyman
*Tal y Garnedd
*Dol Bebin
*Dryll y Sarnau

===1781===

Mewn gweithred arall, dyddiedig 1781, ceir rhestr gyffelyb sy’n dangos rhywfaint o newid i’r ystad.<ref>e.e. Archifdy Caernarfon, XM/1786/7.</ref>:

CLYNNOG FAWR

*Tyddyn Glanrafon
*Foel bach
*Garnedd Roger
*Cae’r drain
*Foel Benarth
*Dryll Sir Hugh
*Foelfawr
*Brynhafod bach
*Tŷ Isa neu Cwrt neu Tŷ’n Cwrt, neu Tai yn y Cowrt neu Tai issa yn y Cowrt
*Bodychain
*Nant yr ych
*Ynysbwntan

LLANLLYFNI

*Dolbebin
*Dryll y Sarn
*Talgarnedd
*Rhosyrhyman
*Gors dopiog

===1889===

Er nad oes sicrwydd pryd y gwerthwyd pob un o’r ffermydd a thiroedd a nodwyd uchod, cynhaliwyd arwerthiant ym 1889 pan aeth y canlynol(ymysg lawer un arall) dan y morthwyl<ref>North Wales Express, 20.12.1889, t.4</ref>

CLYNNOG FAWR

*Foel
*Glan’rafon
*Brynhafod
*Ynysbwntan
*Bodychain (“South” a “North”)

LLANLLYFNI

*Rhos yr Hynman

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Ystadau]]