Ysgol Eglwys Clynnog Fawr - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 17:23, 16 Chwefror 2022

2022-02-16T17:23:56Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:23, 16 Chwefror 2022
Llinell 5:		Llinell 5:
	Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)\|Eben Fardd]] yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” <ref>William Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf. 1. Dosbarth Clynnog, (Caernarfon, 1910), t. 75.</ref> Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.		Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)\|Eben Fardd]] yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” <ref>William Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf. 1. Dosbarth Clynnog, (Caernarfon, 1910), t. 75.</ref> Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.

	Athro egwyddorol oedd Eben Fardd fel y gwelir yng ngweddill yr hanes hwn, gan ddechrau â’r dyfyniad hwn o’i ddyddiadur:<ref>Y fersiwn ~~Cymraeg~~ o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.</ref>		Athro egwyddorol oedd Eben Fardd fel y gwelir yng ngweddill yr hanes hwn, gan ddechrau â’r dyfyniad hwn o’i ddyddiadur:<ref>Y fersiwn Gymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.</ref>
	1838 Mai 31 ... Galwodd y Parch. Mr Williams, Fron-deg i fy ngweled yn yr ysgol, a Mr. Hughes a boneddwr ieuanc gydag ef. Ar ôl te daeth Miss Marrow a’i newyddiadur i mi i’w weled, a dywedai ei bod yn gweled bai arnaf am nad ydwyf yn dysgu y plant yn yr ysgol i siarad Saesoneg. Mae hyn yn nesaf i amhosibl mewn ysgol bentrefol wledig, lle nad ydyw y plant yn dilyn hanner eu hamser, a phan wedi myned allan o’r ysgol, na chlywant byth sill o Saesoneg yn un man.”		1838 Mai 31 ... Galwodd y Parch. Mr Williams, Fron-deg i fy ngweled yn yr ysgol, a Mr. Hughes a boneddwr ieuanc gydag ef. Ar ôl te daeth Miss Marrow a’i newyddiadur i mi i’w weled, a dywedai ei bod yn gweled bai arnaf am nad ydwyf yn dysgu y plant yn yr ysgol i siarad Saesoneg. Mae hyn yn nesaf i amhosibl mewn ysgol bentrefol wledig, lle nad ydyw y plant yn dilyn hanner eu hamser, a phan wedi myned allan o’r ysgol, na chlywant byth sill o Saesoneg yn un man.”

	Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>		Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>

	Yn 1843 dywedir yn fersiwn ~~Cymraeg~~ ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.		Ym 1843 dywedir yn fersiwn Gymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.

	==Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr==		==Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr==

	Tyfodd ~~fudiad~~, ''Cymdeithas Ysgolion Cenedlaethol'', yn ystod y 1840au i wella trefn ar addysg a ddarparwyd gan yr eglwysi Anglicanaidd, a chryfhaodd ei dylanwad ar ôl ''[[Brad y Llyfrau Gleision]]'' (1847). Roedd modd cael grantiau gan y Gymdeithas a'r llywodraeth at godi ysgolion newydd.		Tyfodd mudiad, ''Cymdeithas Ysgolion Cenedlaethol'', yn ystod y 1840au i wella trefn ar addysg a ddarparwyd gan yr eglwysi Anglicanaidd, a chryfhaodd ei dylanwad ar ôl ''[[Brad y Llyfrau Gleision]]'' (1847). Roedd modd cael grantiau gan y Gymdeithas a'r llywodraeth at godi ysgolion newydd.

	Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr [[Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr\|Ysgol genedlaethol]] newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd ~~yn rhad~~, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn ~~Cymraeg~~ nodir dros 120).		Ym 1849 cafodd gynnig bod yn feistr [[Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr\|Ysgol genedlaethol]] newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd am ddim, a hefyd ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Gymraeg nodir dros 120).

	Codwyd adeilad newydd ar ei chyfer erbyn 1863, yn cynnwys ysgoldy yn ogystal â thŷ i’r prifathro. Ond bu farw Eben Fardd yn Chwefror ychydig fisoedd cyn yr agoriad swyddogol. Yr Ysgoldy hwn yw ystafell ymgynnull Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.		Codwyd adeilad newydd ar ei chyfer erbyn 1863, yn cynnwys ysgoldy yn ogystal â thŷ i’r prifathro. Ond bu farw Eben Fardd yn Chwefror ychydig fisoedd cyn yr agoriad swyddogol. Yr Ysgoldy hwn yw ystafell ymgynnull Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.

Irion am 10:31, 12 Chwefror 2019

2019-02-12T10:31:55Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:31, 12 Chwefror 2019
Llinell 10:		Llinell 10:
	Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>		Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>

	Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.		Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.

			==Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr==

			Tyfodd fudiad, ''Cymdeithas Ysgolion Cenedlaethol'', yn ystod y 1840au i wella trefn ar addysg a ddarparwyd gan yr eglwysi Anglicanaidd, a chryfhaodd ei dylanwad ar ôl ''[[Brad y Llyfrau Gleision]]'' (1847). Roedd modd cael grantiau gan y Gymdeithas a'r llywodraeth at godi ysgolion newydd.

	Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr [[Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr\|Ysgol genedlaethol]] newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).		Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr [[Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr\|Ysgol genedlaethol]] newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).

Irion am 10:26, 12 Chwefror 2019

2019-02-12T10:26:41Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:26, 12 Chwefror 2019
Llinell 12:		Llinell 12:
	Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.		Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.

	Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr Ysgol Genedlaethol newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).		Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr [[Ysgol Genedlaethol Clynnog Fawr\|Ysgol genedlaethol]] newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).

	Codwyd adeilad newydd ar ei chyfer erbyn 1863, yn cynnwys ysgoldy yn ogystal â thŷ i’r prifathro. Ond bu farw Eben Fardd yn Chwefror ychydig fisoedd cyn yr agoriad swyddogol. Yr Ysgoldy hwn yw ystafell ymgynnull Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.		Codwyd adeilad newydd ar ei chyfer erbyn 1863, yn cynnwys ysgoldy yn ogystal â thŷ i’r prifathro. Ond bu farw Eben Fardd yn Chwefror ychydig fisoedd cyn yr agoriad swyddogol. Yr Ysgoldy hwn yw ystafell ymgynnull Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.

Irion am 09:32, 17 Medi 2018

2018-09-17T09:32:20Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:32, 17 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	== Ysgol Eglwys Clynnog ==		== Ysgol Eglwys Clynnog ==

	Roedd ysgol yng [[Capel Beuno\|Nghapel Beuno]] (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.<ref>E.G. Millward, Golygydd, ''Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968), t.194.</ref>		Roedd ysgol yng [[Capel Beuno\|Nghapel Beuno]] (Eglwys y Bedd), [[Clynnog Fawr]] ym 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.<ref>E.G. Millward, Golygydd, ''Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968), t.194.</ref>

	Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod Eben Fardd yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” (William Hobley, Hanes Methodistiaeth Arfon. Dosbarth Clynnog, t. 75). Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.		Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)\|Eben Fardd]] yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” <ref>William Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf. 1. Dosbarth Clynnog, (Caernarfon, 1910), t. 75.</ref> Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.

	Athro egwyddorol oedd Eben Fardd fel y gwelir yng ngweddill yr hanes hwn, gan ddechrau â’r dyfyniad hwn o’i ddyddiadur:<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.</ref>		Athro egwyddorol oedd Eben Fardd fel y gwelir yng ngweddill yr hanes hwn, gan ddechrau â’r dyfyniad hwn o’i ddyddiadur:<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.</ref>
Llinell 10:		Llinell 10:
	Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>		Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>

	Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn Seion, Gurn Goch. Symudodd yr ysgol hon i Gapel Ebenezer, ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.		Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn [[Capel Seion (MC), Gurn Goch\|Seion, Gurn Goch]]. Symudodd yr ysgol hon i [[Capel Ebeneser (MC), Clynnog Fawr\|Gapel Ebenezer]], ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.

	Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr Ysgol Genedlaethol newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).		Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr Ysgol Genedlaethol newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).

Irion am 09:27, 17 Medi 2018

2018-09-17T09:27:28Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:27, 17 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	== Ysgol Eglwys Clynnog ==		== Ysgol Eglwys Clynnog ==

	Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.<ref>E.G. Millward, Golygydd, ''Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968), t.194.</ref>		Roedd ysgol yng [[Capel Beuno\|Nghapel Beuno]] (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.<ref>E.G. Millward, Golygydd, ''Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968), t.194.</ref>

	Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod Eben Fardd yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” (William Hobley, Hanes Methodistiaeth Arfon. Dosbarth Clynnog, t. 75). Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.		Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod Eben Fardd yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” (William Hobley, Hanes Methodistiaeth Arfon. Dosbarth Clynnog, t. 75). Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.

Irion am 09:26, 17 Medi 2018

2018-09-17T09:26:50Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:26, 17 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	== Ysgol Eglwys Clynnog ==		== Ysgol Eglwys Clynnog ==

	~~-----------------------------------------------------------------------------~~		Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.<ref>E.G. Millward, Golygydd, ''Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968), t.194.</ref>

	Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.*

	Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod Eben Fardd yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” (William Hobley, Hanes Methodistiaeth Arfon. Dosbarth Clynnog, t. 75). Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.		Hugh Owen o Sir Fôn oedd yr athro ychydig cyn cyfnod Eben Fardd yno. Ysgol ddyddiol ydoedd o hyd “dan nawdd yr eglwys, ond un bell o fod yn effeithiol” (William Hobley, Hanes Methodistiaeth Arfon. Dosbarth Clynnog, t. 75). Nifer y plant oedd 24 pan gychwynnodd Eben Fardd ar ei waith ar Fedi 10, 1827.

	Athro egwyddorol oedd Eben Fardd fel y gwelir yng ngweddill yr hanes hwn, gan ddechrau â’r dyfyniad hwn o’i ddyddiadur:**		Athro egwyddorol oedd Eben Fardd fel y gwelir yng ngweddill yr hanes hwn, gan ddechrau â’r dyfyniad hwn o’i ddyddiadur:<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.</ref>
	1838 Mai 31 ... Galwodd y Parch. Mr Williams, Fron-deg i fy ngweled yn yr ysgol, a Mr. Hughes a boneddwr ieuanc gydag ef. Ar ôl te daeth Miss Marrow a’i newyddiadur i mi i’w weled, a dywedai ei bod yn gweled bai arnaf am nad ydwyf yn dysgu y plant yn yr ysgol i siarad Saesoneg. Mae hyn yn nesaf i amhosibl mewn ysgol bentrefol wledig, lle nad ydyw y plant yn dilyn hanner eu hamser, a phan wedi myned allan o’r ysgol, na chlywant byth sill o Saesoneg yn un man.”		1838 Mai 31 ... Galwodd y Parch. Mr Williams, Fron-deg i fy ngweled yn yr ysgol, a Mr. Hughes a boneddwr ieuanc gydag ef. Ar ôl te daeth Miss Marrow a’i newyddiadur i mi i’w weled, a dywedai ei bod yn gweled bai arnaf am nad ydwyf yn dysgu y plant yn yr ysgol i siarad Saesoneg. Mae hyn yn nesaf i amhosibl mewn ysgol bentrefol wledig, lle nad ydyw y plant yn dilyn hanner eu hamser, a phan wedi myned allan o’r ysgol, na chlywant byth sill o Saesoneg yn un man.”

	Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.~~***~~		Yn ystod y gaeaf 1842 a’r un flaenorol bu ei ysgol yn y bwthyn a gododd yng nghefn ei dŷ yn 1841.<ref>Y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).</ref>

	Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn Seion, Gurn Goch. Symudodd yr ysgol hon i Gapel Ebenezer, ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.		Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn Seion, Gurn Goch. Symudodd yr ysgol hon i Gapel Ebenezer, ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.
Llinell 19:		Llinell 17:


	==~~Ffynonellau~~==		==Cyfeiriadau==

			{{cyfeiriadau}}


	* E.G. Millward, Golygydd, tud. 194 ''Detholion o ''Dyddiadur /Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968).
	* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.
	* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).

	[[Categori:Ysgolion]]		[[Categori:Ysgolion]]

Irion am 09:21, 17 Medi 2018

2018-09-17T09:21:55Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:21, 17 Medi 2018
Llinell 21:		Llinell 21:
	==Ffynonellau==		==Ffynonellau==

	* E.G. Millward, Golygydd, tud. 194 ''Detholion o [[Dyddiadur /Ddyddiadur Eben Fardd]], ~~Gwasg Prifysgol Cymru~~, 1968.		* E.G. Millward, Golygydd, tud. 194 ''Detholion o ''Dyddiadur /Ddyddiadur Eben Fardd'', (Caerdydd, 1968).
	* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.		* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd.
	* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).		* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).

	[[Categori:Ysgolion]]		[[Categori:Ysgolion]]

92.3.12.116 am 20:43, 12 Mawrth 2018

2018-03-12T20:43:09Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:43, 12 Mawrth 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
			== Ysgol Eglwys Clynnog ==

			-----------------------------------------------------------------------------

	Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.*		Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.*
Llinell 22:		Llinell 25:
	* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).		* y fersiwn Cymraeg o'r Dyddiadur a gyhoeddwyd yn Y Traethodydd. (Credir mai Cefn oedd y bwthyn hwn). Gweler hefyd tud. xix Rhagymadrodd y Detholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Gol. E.G. Millward).

	[[Categori:Ysgolion]		[[Categori:Ysgolion]]

Gwenhwyfar% am 20:15, 12 Mawrth 2018

2018-03-12T20:15:23Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:15, 12 Mawrth 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	~~== Ysgol Eglwys Clynnog ==~~

	~~-----------------------------------------------------------------------------~~

	Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.*		Roedd ysgol yng Nghapel Beuno (Eglwys y Bedd) yn 1811. Erbyn 1814 roedd yn cael ei chynnal yn yr Eglwys gan fod Capel Beuno wedi dadfeilio.*

Gwenhwyfar% am 20:14, 12 Mawrth 2018

2018-03-12T20:14:58Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:14, 12 Mawrth 2018
Llinell 14:		Llinell 14:
	Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn Seion, Gurn Goch. Symudodd yr ysgol hon i Gapel Ebenezer, ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.		Yn 1843 dywedir yn fersiwn Cymraeg ei ddyddiadur: “Tori yr ysgol i fyny am byth yn Eglwys y Bedd, y cyflog gan yr offeiriad a roddid i mi yn St. Beuno yn cael ei dynu yn ôl. Cadw ysgol yn fy nhŷ fy hun ran o’r flwyddyn hon.” Yr oedd erbyn hynny wedi ymaelodi â’r Methodistiaid ac yn ystod y flwyddyn cafodd ei ethol yn flaenor yn Seion, Gurn Goch. Symudodd yr ysgol hon i Gapel Ebenezer, ‘Y Capel Newydd’ ar 26 Mai 1845.

	Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr Ysgol Genedlaethol newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes ~~cyfarfod misol~~ Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).		Yn 1849 cafodd gynnig bod yn feistr Ysgol Genedlaethol newydd yng Nghlynnog ar yr amod ei fod yn cymuno yn yr Eglwys. Gwrthododd. Cymerwyd diddordeb yn ei ysgol ef gan y Methodistiaid Calfinaidd, ac yn 1850 rhoes Cyfarfod Misol Arfon £15 y flwyddyn iddo, a chodwyd y swm i £30 yn ddiweddarach. Yr oedd i ddysgu plant aelodau Methodistaidd yn rhad, a hefyd i ddysgu ymgeiswyr am y weinidogaeth. Agorwyd yr “Ysgol Frytanaidd newydd” yn y Capel ar Hydref 21 1850. Yr oedd dros 100 yn yr ysgol (ond yn y fersiwn Cymraeg nodir dros 120).

	Codwyd adeilad newydd ar ei chyfer erbyn 1863, yn cynnwys ysgoldy yn ogystal â thŷ i’r prifathro. Ond bu farw Eben Fardd yn Chwefror ychydig fisoedd cyn yr agoriad swyddogol. Yr Ysgoldy hwn yw ystafell ymgynnull Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.		Codwyd adeilad newydd ar ei chyfer erbyn 1863, yn cynnwys ysgoldy yn ogystal â thŷ i’r prifathro. Ond bu farw Eben Fardd yn Chwefror ychydig fisoedd cyn yr agoriad swyddogol. Yr Ysgoldy hwn yw ystafell ymgynnull Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.