Ymddiriedolaeth Dyrpeg Sir Gaernarfon - Hanes golygu

Irion am 12:42, 20 Ionawr 2023

2023-01-20T12:42:34Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:42, 20 Ionawr 2023
Llinell 10:		Llinell 10:
	* Tollborth [[Tyrpeg Pant Du\|Pant Du]]		* Tollborth [[Tyrpeg Pant Du\|Pant Du]]
	* Tollborth [[Tyrpeg Gelli\|Gelli-ffrydiau]]		* Tollborth [[Tyrpeg Gelli\|Gelli-ffrydiau]]
	* Tollborth [[Tyrpeg Rhyd\ddu\|Rhyd-ddu]]		* Tollborth [[Tyrpeg Rhyd-ddu\|Rhyd-ddu]]

	Nid oedd y rhai a gadwai'r tollbyrth yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, gofynnid am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.		Nid oedd y rhai a gadwai'r tollbyrth yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, gofynnid am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.

Irion am 13:07, 19 Ionawr 2023

2023-01-19T13:07:21Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:07, 19 Ionawr 2023
Llinell 4:		Llinell 4:

	Er mwyn talu am y gwaith, rhaid oedd codi tollbyrth. Lleolwyd nifer o fewn ffinau'r cwmwd, er y giatiau mwyaf cynhyrchiol oedd giatiau Pont Seiont a Maes Mawr (ychydig uwchben tref Pwllheli, ger Tyddyn Iocws). Wrth basio'r giatiau hyn a thalu'r doll, gellid teithio cryn bellter gan fod y tocyn yn "rhyddhau" giatiau yn nes ymlaen ar y siwrne. Os oedd rhywun yn cychwyn ar daith o fewn y cwmwd, roedd rhaid cofio fod tollborth cyn cyrraedd y dref agosaf. Serch hynny, roedd yna nifer o dollbyrth o fewn ffiniau'r cwmwd i ddal y traffig mwy lleol:		Er mwyn talu am y gwaith, rhaid oedd codi tollbyrth. Lleolwyd nifer o fewn ffinau'r cwmwd, er y giatiau mwyaf cynhyrchiol oedd giatiau Pont Seiont a Maes Mawr (ychydig uwchben tref Pwllheli, ger Tyddyn Iocws). Wrth basio'r giatiau hyn a thalu'r doll, gellid teithio cryn bellter gan fod y tocyn yn "rhyddhau" giatiau yn nes ymlaen ar y siwrne. Os oedd rhywun yn cychwyn ar daith o fewn y cwmwd, roedd rhaid cofio fod tollborth cyn cyrraedd y dref agosaf. Serch hynny, roedd yna nifer o dollbyrth o fewn ffiniau'r cwmwd i ddal y traffig mwy lleol:
	* Tollborth [[Dolydd]]		* Tollborth [[Tyrpeg Dolydd\|Dolydd]]
	* Tollborth [[Y Berth]]		* Tollborth [[Tyrpeg Y Berth\|Y Berth]]
	* Tollborth [[Clynnog-fawr]]		* Tollborth [[Tyrpeg Clynnog Fawr\|Clynnog-fawr]]
	* Tollborth [[~~Tyrpaig~~ Llanaelhaearn]] - caewyd pan agorwyd Tollborth Clynnog-fawr.		* Tollborth [[Tyrpeg Llanaelhaearn\|Llanaelhaearn]] - caewyd pan agorwyd Tollborth Clynnog-fawr.
	* Tollborth [[Pant Du]]		* Tollborth [[Tyrpeg Pant Du\|Pant Du]]
	* Tollborth [[Gelli-ffrydiau]]		* Tollborth [[Tyrpeg Gelli\|Gelli-ffrydiau]]
	* Tollborth [[Rhyd-ddu]]		* Tollborth [[Tyrpeg Rhyd\ddu\|Rhyd-ddu]]

	Nid oedd y rhai a gadwai'r tollbyrth yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, gofynnid am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.		Nid oedd y rhai a gadwai'r tollbyrth yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, gofynnid am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.

Irion am 10:15, 19 Rhagfyr 2022

2022-12-19T10:15:57Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:15, 19 Rhagfyr 2022
Llinell 7:		Llinell 7:
	* Tollborth [[Y Berth]]		* Tollborth [[Y Berth]]
	* Tollborth [[Clynnog-fawr]]		* Tollborth [[Clynnog-fawr]]
	* Tollborth [[Llanaelhaearn]] - caewyd pan agorwyd Tollborth Clynnog-fawr.		* Tollborth [[Tyrpaig Llanaelhaearn]] - caewyd pan agorwyd Tollborth Clynnog-fawr.
	* Tollborth [[Pant Du]]		* Tollborth [[Pant Du]]
	* Tollborth [[Gelli-ffrydiau]]		* Tollborth [[Gelli-ffrydiau]]

Cyfaill Eben am 10:53, 8 Rhagfyr 2022

2022-12-08T10:53:18Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:53, 8 Rhagfyr 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Sefydlwyd '''Ymddiriedolaeth Dyrpeg Sir Gaernarfon''' ym 1768 trwy ddeddf seneddol. Gan fod y cyfrifoldeb am gynnal ffyrdd y sir wedi ~~gorwedd gyda phlwyfi~~ unigol dan arolygaeth yr ynadon heddwch, roedd hi wedi profi'n amhosibl i sicrhau cysondeb neu gydgordio o ran cynnal a chadw'r ffyrdd mewn cyflwr derbyniol. O dipyn i beth, sefydlwyd ymddiriedolaethau ar draws Cymru - a Lloegr - a fyddai'n creu system fodern ac effeithlon o ran ffyrdd. Telid am y gwaith hwn trwy godi tollau ar y sawl a ddefnyddiai'r ffyrdd, a gosodwyd giatiau ar draws y lôn bob hyn a hyn lle ~~bu raid~~ talu'r doll. Gan fod rhai ymddiriedolaethau'n ~~farrus~~, ~~codwyd~~ gwrthwynebiad ffyrnig a esgorodd yn y diwedd ar Derfysgoedd Rebeca - er nad oes cofnod o drwbl mawr yn Sir Gaernarfon.		Sefydlwyd '''Ymddiriedolaeth Dyrpeg Sir Gaernarfon''' ym 1768 trwy ddeddf seneddol. Gan fod y cyfrifoldeb am gynnal ffyrdd y sir wedi cael ei ysgwyddo gan blwyfi unigol dan arolygaeth yr ynadon heddwch, roedd wedi profi'n amhosibl i sicrhau cysondeb neu gydgordio o ran cynnal a chadw'r ffyrdd mewn cyflwr derbyniol. O dipyn i beth, sefydlwyd ymddiriedolaethau ar draws Cymru - a Lloegr - a fyddai'n creu system fodern ac effeithlon o ran ffyrdd. Telid am y gwaith hwn trwy godi tollau ar y sawl a ddefnyddiai'r ffyrdd, a gosodwyd giatiau ar draws y lôn bob hyn a hyn lle byddai'n rhaid talu'r doll. Gan fod rhai ymddiriedolaethau'n farus, cododd gwrthwynebiad ffyrnig a esgorodd yn y diwedd ar Derfysgoedd Rebeca - er nad oes cofnod o drwbl mawr yn Sir Gaernarfon.

	Cychwynnodd yr Ymddiriedolaeth ar ei gwaith trwy greu ffordd fawr o Gonwy trwy Fangor a Chaernarfon ac ymlaen am Bwllheli. Ar ôl sicrhau ail ddeddf a ganiataodd i'r Ymddiriedpolaeth adeiladu ffordd o Gonwy i Lanrwst ym 1777, bu'r Ymddiriedolaeth yn gweithio'n galed i orffen y gwaith. Symudodd ymlaen wedyn, gan sicrhau deddf arall eto, hynny ym 1810, i gysylltu eu ffyrdd nhw gyda ffordd dyrpeg Ymddiriedolaeth Dyrpeg Porthdinlläen, a oedd wedi ei hawdurdodi i adeiladu ffordd o Borthdinlläen trwy Bwllheli, Tremadog a Beddgelert i Gapel Curig. Yn ogystal â ffyrdd o Gaernarfon i Ben-y-gwryd a Beddgelert (gyda rhannau o'r ffordd olaf hon yn pasio trwy [[Uwchgwyrfai]] rhwng [[Cwellyn]] a [[Rhyd-ddu]]), cafwyd awdurdod i adeiladu ffordd o [[Glan-rhyd]] trwy [[Pen-y-groes\|Ben-y-groes]] i Dremadog,ynghyd â ffordd groes o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] i [[Berth]] ger [[Llanllyfni]] ac o Ben-y-groes heibio [[Pant Du]] a [[Gelli-ffrydiau]] i Ryd-ddu. Erbyn yr 1820au felly roedd gan Uwchgwyrfai ddwy lôn bost o safon, ynghyd â lôn o Glynnog ar hyd [[Dyffryn Nantlle]].		Cychwynnodd yr Ymddiriedolaeth ar ei gwaith trwy greu ffordd fawr o Gonwy trwy Fangor a Chaernarfon ac ymlaen am Bwllheli. Ar ôl sicrhau ail ddeddf a ganiataodd i'r Ymddiriedpolaeth adeiladu ffordd o Gonwy i Lanrwst ym 1777, bu'r Ymddiriedolaeth yn gweithio'n galed i orffen y gwaith. Symudodd ymlaen wedyn, gan sicrhau deddf arall eto, hynny ym 1810, i gysylltu eu ffyrdd nhw gyda ffordd dyrpeg Ymddiriedolaeth Dyrpeg Porthdinlläen, a oedd wedi ei hawdurdodi i adeiladu ffordd o Borthdinlläen trwy Bwllheli, Tremadog a Beddgelert i Gapel Curig. Yn ogystal â ffyrdd o Gaernarfon i Ben-y-gwryd a Beddgelert (gyda rhannau o'r ffordd olaf hon yn pasio trwy [[Uwchgwyrfai]] rhwng [[Cwellyn]] a [[Rhyd-ddu]]), cafwyd awdurdod i adeiladu ffordd o [[Glan-rhyd]] trwy [[Pen-y-groes\|Ben-y-groes]] i Dremadog,ynghyd â ffordd groes o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] i [[Berth]] ger [[Llanllyfni]] ac o Ben-y-groes heibio [[Pant Du]] a [[Gelli-ffrydiau]] i Ryd-ddu. Erbyn yr 1820au felly roedd gan Uwchgwyrfai ddwy lôn bost o safon, ynghyd â lôn o Glynnog ar hyd [[Dyffryn Nantlle]].

	Er mwyn talu am y gwaith, rhaid oedd codi tollbyrth. Lleolwyd nifer o fewn ffinau'r cwmwd, er y giatiau mwyaf cynhyrchiol oedd giatiau Pont Seiont a Maes Mawr (ychydig uwchben tref Pwllheli, ger Tyddyn Iocws). Wrth basio'r giatiau hyn a thalu'r doll, gellid teithio cryn bellter gan fod y tocyn yn "rhyddhau" giatiau yn nes ymlaen ar y siwrne. Os oedd rhywun yn cychwyn ar daith o fewn y cwmwd, roedd rhaid cofio fod tollborth cyn cyrraedd y dref agosaf. Serch hynny, roedd yna nifer o dollbyrth o fewn ffiniau'r cwmwd i ~~dal~~ y traffig mwy lleol:		Er mwyn talu am y gwaith, rhaid oedd codi tollbyrth. Lleolwyd nifer o fewn ffinau'r cwmwd, er y giatiau mwyaf cynhyrchiol oedd giatiau Pont Seiont a Maes Mawr (ychydig uwchben tref Pwllheli, ger Tyddyn Iocws). Wrth basio'r giatiau hyn a thalu'r doll, gellid teithio cryn bellter gan fod y tocyn yn "rhyddhau" giatiau yn nes ymlaen ar y siwrne. Os oedd rhywun yn cychwyn ar daith o fewn y cwmwd, roedd rhaid cofio fod tollborth cyn cyrraedd y dref agosaf. Serch hynny, roedd yna nifer o dollbyrth o fewn ffiniau'r cwmwd i ddal y traffig mwy lleol:
	* Tollborth [[Dolydd]]		* Tollborth [[Dolydd]]
	* Tollborth [[Y Berth]]		* Tollborth [[Y Berth]]
Llinell 12:		Llinell 12:
	* Tollborth [[Rhyd-ddu]]		* Tollborth [[Rhyd-ddu]]

	Nid oedd y rhai a gadwai'r ~~tollbvyrth~~ yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, ~~gofynnwyd~~ am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.		Nid oedd y rhai a gadwai'r tollbyrth yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, gofynnid am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.

	Trwy ganol y 19g. ceisiodd yr Ymddiriedolaeth leihau'r dyledion oedd ganddi. O swm nid ansylweddol o £18,636 ym 1846, llwyddwyd i ostwng y ffigwr i ddim ond £726 ym 1881.<ref>R.T. Pritchard, ''The Caernarvonshire Turnpike Trust'', ''Cylchgrawn Hanes Sir Gaernarfon'', Cyf.17 (1956), tt.62-74</ref>		Trwy ganol y 19g. ceisiodd yr Ymddiriedolaeth leihau'r dyledion oedd ganddi. O swm nid ansylweddol o £18,636 ym 1846, llwyddwyd i ostwng y ffigwr i ddim ond £726 ym 1881.<ref>R.T. Pritchard, ''The Caernarvonshire Turnpike Trust'', ''Cylchgrawn Hanes Sir Gaernarfon'', Cyf.17 (1956), tt.62-74</ref>

	Ym 1882, diddymwyd yr Ymddiriedolaeth, gan ryddhau ei ffyrdd o dollau. Unig olion y system erbyn hyn yw'r tollbyrth - mae'r rhan fwyaf ag eithrio Dolydd, Llanaelhaearn a Rhyd-ddu i'w gweld hyd heddiw.		Ym 1882, diddymwyd yr Ymddiriedolaeth, gan ryddhau ei ffyrdd o dollau. Unig olion y system erbyn hyn yw'r tollbyrth - mae'r rhan fwyaf ac eithrio Dolydd, Llanaelhaearn a Rhyd-ddu i'w gweld hyd heddiw.

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	[[Categori:Ffyrdd]]		[[Categori:Ffyrdd]]

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Sefydlwyd '''Ymddiriedolaeth Dyrpeg Sir Gaernarfon''' ym 1768 trwy ddeddf seneddol. Gan fod y cyfrifoldeb am gynnal ffyrdd y sir wedi gorwedd gyda phlwyfi...'

2022-12-06T17:55:21Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Sefydlwyd '''Ymddiriedolaeth Dyrpeg Sir Gaernarfon''' ym 1768 trwy ddeddf seneddol. Gan fod y cyfrifoldeb am gynnal ffyrdd y sir wedi gorwedd gyda phlwyfi...'

Tudalen newydd

Sefydlwyd '''Ymddiriedolaeth Dyrpeg Sir Gaernarfon''' ym 1768 trwy ddeddf seneddol. Gan fod y cyfrifoldeb am gynnal ffyrdd y sir wedi gorwedd gyda phlwyfi unigol dan arolygaeth yr ynadon heddwch, roedd hi wedi profi'n amhosibl i sicrhau cysondeb neu gydgordio o ran cynnal a chadw'r ffyrdd mewn cyflwr derbyniol. O dipyn i beth, sefydlwyd ymddiriedolaethau ar draws Cymru - a Lloegr - a fyddai'n creu system fodern ac effeithlon o ran ffyrdd. Telid am y gwaith hwn trwy godi tollau ar y sawl a ddefnyddiai'r ffyrdd, a gosodwyd giatiau ar draws y lôn bob hyn a hyn lle bu raid talu'r doll. Gan fod rhai ymddiriedolaethau'n farrus, codwyd gwrthwynebiad ffyrnig a esgorodd yn y diwedd ar Derfysgoedd Rebeca - er nad oes cofnod o drwbl mawr yn Sir Gaernarfon.

Cychwynnodd yr Ymddiriedolaeth ar ei gwaith trwy greu ffordd fawr o Gonwy trwy Fangor a Chaernarfon ac ymlaen am Bwllheli. Ar ôl sicrhau ail ddeddf a ganiataodd i'r Ymddiriedpolaeth adeiladu ffordd o Gonwy i Lanrwst ym 1777, bu'r Ymddiriedolaeth yn gweithio'n galed i orffen y gwaith. Symudodd ymlaen wedyn, gan sicrhau deddf arall eto, hynny ym 1810, i gysylltu eu ffyrdd nhw gyda ffordd dyrpeg Ymddiriedolaeth Dyrpeg Porthdinlläen, a oedd wedi ei hawdurdodi i adeiladu ffordd o Borthdinlläen trwy Bwllheli, Tremadog a Beddgelert i Gapel Curig. Yn ogystal â ffyrdd o Gaernarfon i Ben-y-gwryd a Beddgelert (gyda rhannau o'r ffordd olaf hon yn pasio trwy [[Uwchgwyrfai]] rhwng [[Cwellyn]] a [[Rhyd-ddu]]), cafwyd awdurdod i adeiladu ffordd o [[Glan-rhyd]] trwy [[Pen-y-groes|Ben-y-groes]] i Dremadog,ynghyd â ffordd groes o [[Clynnog Fawr|Glynnog]] i [[Berth]] ger [[Llanllyfni]] ac o Ben-y-groes heibio [[Pant Du]] a [[Gelli-ffrydiau]] i Ryd-ddu. Erbyn yr 1820au felly roedd gan Uwchgwyrfai ddwy lôn bost o safon, ynghyd â lôn o Glynnog ar hyd [[Dyffryn Nantlle]].

Er mwyn talu am y gwaith, rhaid oedd codi tollbyrth. Lleolwyd nifer o fewn ffinau'r cwmwd, er y giatiau mwyaf cynhyrchiol oedd giatiau Pont Seiont a Maes Mawr (ychydig uwchben tref Pwllheli, ger Tyddyn Iocws). Wrth basio'r giatiau hyn a thalu'r doll, gellid teithio cryn bellter gan fod y tocyn yn "rhyddhau" giatiau yn nes ymlaen ar y siwrne. Os oedd rhywun yn cychwyn ar daith o fewn y cwmwd, roedd rhaid cofio fod tollborth cyn cyrraedd y dref agosaf. Serch hynny, roedd yna nifer o dollbyrth o fewn ffiniau'r cwmwd i dal y traffig mwy lleol:
* Tollborth [[Dolydd]]
* Tollborth [[Y Berth]]
* Tollborth [[Clynnog-fawr]]
* Tollborth [[Llanaelhaearn]] - caewyd pan agorwyd Tollborth Clynnog-fawr.
* Tollborth [[Pant Du]]
* Tollborth [[Gelli-ffrydiau]]
* Tollborth [[Rhyd-ddu]]

Nid oedd y rhai a gadwai'r tollbvyrth yn weision i'r Ymddiriedolaeth. Yn hytrach, gofynnwyd am dendrau bob blwyddyn am redeg y giatiau hyn a chodi'r tollau. Byddai'r sawl a enillai'r tendr yn cael ei elw trwy sicrhau bod pob ceiniog ddyledus yn cael ei thalu.

Trwy ganol y 19g. ceisiodd yr Ymddiriedolaeth leihau'r dyledion oedd ganddi. O swm nid ansylweddol o £18,636 ym 1846, llwyddwyd i ostwng y ffigwr i ddim ond £726 ym 1881.<ref>R.T. Pritchard, ''The Caernarvonshire Turnpike Trust'', ''Cylchgrawn Hanes Sir Gaernarfon'', Cyf.17 (1956), tt.62-74</ref>

Ym 1882, diddymwyd yr Ymddiriedolaeth, gan ryddhau ei ffyrdd o dollau. Unig olion y system erbyn hyn yw'r tollbyrth - mae'r rhan fwyaf ag eithrio Dolydd, Llanaelhaearn a Rhyd-ddu i'w gweld hyd heddiw.

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Ffyrdd]]