Y Brodyr Griffith, Tryfan Mawr - Hanes golygu

Irion am 10:55, 17 Awst 2020

2020-08-17T10:55:20Z

Irion: /* A. Ffynonellau Gwybodaeth Cyfoes */

2020-08-17T10:22:05Z

A. Ffynonellau Gwybodaeth Cyfoes

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:22, 17 Awst 2020
Llinell 109:		Llinell 109:
	Washington City, Sept.5, 1831		Washington City, Sept.5, 1831

	'' '''The Old Countryman'' ''' ( Efrog Newydd, i Awst 1831)		'' '''The Old Countryman'' ''' ( Efrog Newydd, 1 Awst 1831)

	'''MURDER''' – The two assassinated 16th July on the beach of Gosse island, parish of L’Islet, Lower Canada, it is now ascertained, were not Americans, as first supposed but Welshmen viz Hugh Griffith a half pay Lieutenant in his Majesty’s Navy and his brother William Griffith. Their relations are very respectable and reside near Holyhead. They were employed in dragging for anchors, and had two laborers to assist them. These villains ascertaining that the Griffiths had £70 in gold in their trunk, determined to despatch them to obtain their money. When found, one brother was lying among the rocks with his skull fractured, apparently with an axe, and the body of the other some way off in the wood, with a musket shot in the head. The boat was gone and the two hired men had disappeared nor have they yet been taken, It is thought that they are now in the Eastern States.		'''MURDER''' – The two assassinated 16th July on the beach of Gosse island, parish of L’Islet, Lower Canada, it is now ascertained, were not Americans, as first supposed but Welshmen viz Hugh Griffith a half pay Lieutenant in his Majesty’s Navy and his brother William Griffith. Their relations are very respectable and reside near Holyhead. They were employed in dragging for anchors, and had two laborers to assist them. These villains ascertaining that the Griffiths had £70 in gold in their trunk, determined to despatch them to obtain their money. When found, one brother was lying among the rocks with his skull fractured, apparently with an axe, and the body of the other some way off in the wood, with a musket shot in the head. The boat was gone and the two hired men had disappeared nor have they yet been taken, It is thought that they are now in the Eastern States.
Llinell 268:		Llinell 268:
	Wrth fapio a chreu siartiau morwrol roedd yn arferiad gan swyddogion y llynges i enwi mannau / nodweddion daearyddol gydag enwau’r teulu brenhinol, swyddogion y llynges a milwyr enwog ond hefyd defnyddwyd enwau cyd-swyddogion – cadarnhawyd hynny mewn rhestr a ddarparwyd i Gymdeithas Hanes Ontario <ref>James White, ''Place names in Georgian Bay'', (Ontario Historical Society, 1913) </ref>. Yn Llyn Huron mae bae a enwyd yn ‘Wingfield Basin’ ac yn amlwg fe enwyd hyn ar ôl Liwtenant David Wingfield a ddechreuodd y gwaith o siartio'r llyn ym 1815 - hefyd yn yr un ardal ger ‘Georgian Bay’ y mae ynys o’r enw ‘Griffith Island”.		Wrth fapio a chreu siartiau morwrol roedd yn arferiad gan swyddogion y llynges i enwi mannau / nodweddion daearyddol gydag enwau’r teulu brenhinol, swyddogion y llynges a milwyr enwog ond hefyd defnyddwyd enwau cyd-swyddogion – cadarnhawyd hynny mewn rhestr a ddarparwyd i Gymdeithas Hanes Ontario <ref>James White, ''Place names in Georgian Bay'', (Ontario Historical Society, 1913) </ref>. Yn Llyn Huron mae bae a enwyd yn ‘Wingfield Basin’ ac yn amlwg fe enwyd hyn ar ôl Liwtenant David Wingfield a ddechreuodd y gwaith o siartio'r llyn ym 1815 - hefyd yn yr un ardal ger ‘Georgian Bay’ y mae ynys o’r enw ‘Griffith Island”.

	Er i’r restr a gyhoeddwyd ddod i’r casgliad fod y lleoliad “‘Ynys Griffith” wedio ei enwi er mwyn anrhydeddu Sir Edward Griffith-Colpoys – uwch-swyddog enwog yn y llynges yn ei ddydd - mae eisoes ‘Colpoys Bay’ gerllaw ac nid oedd yn arferiad defnyddio enwau unigolion mwy nac unwaith yn yr un ardal. Tybed felly a enwyd yr ynys ar ôl yr Is-Swyddog William Griffith oedd ar un o’r llongau cyntaf i fapio’r ardal, a bod yr ynys fechan hon yn gofeb felly i un o feibion Tryfan Mawr, Sir Gaernarfon oedd mor bell o’i gartref?		Er i’r restr a gyhoeddwyd ddod i’r casgliad fod y lleoliad “‘Ynys Griffith” wedio ei enwi er mwyn anrhydeddu Sir Edward Griffith-Colpoys – uwch-swyddog enwog yn y llynges yn ei ddydd - mae eisoes ‘Colpoys Bay’ gerllaw ac nid oedd yn arferiad defnyddio enwau unigolion mwy nac unwaith yn yr un ardal. Tybed felly a enwyd yr ynys ar ôl yr Is-Swyddog William Griffith oedd ar un o’r llongau cyntaf i fapio’r ardal, a bod yr ynys fechan hon yn gofeb felly i un o feibion Tryfan Mawr, Sir Gaernarfon oedd mor bell o’i gartref?





	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 10:02, 17 Awst 2020

2020-08-17T10:02:41Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:02, 17 Awst 2020
Llinell 59:		Llinell 59:
	==Ffynhonellau a nodiadau==		==Ffynhonellau a nodiadau==

	A. Ffynonellau Gwybodaeth Cyfoes		* A. Ffynonellau Gwybodaeth Cyfoes
	B. Tystiolaeth Archifol		* B. Tystiolaeth Archifol
	C. Gyrfa Llynges Williams Griffith		* C. Gyrfa Llynges Williams Griffith
			* CH. Enw 'Ynys Griffith'.


Llinell 242:		Llinell 243:
	Nifer y morwyr (Criw): 19 + 5 llongfilwr		Nifer y morwyr (Criw): 19 + 5 llongfilwr
	William Griffiths: Ganwyd Caernarfon: Oedran wrth ymuno â'r llong: 20		William Griffiths: Ganwyd Caernarfon: Oedran wrth ymuno â'r llong: 20
	Rheng: Canol-longwr		Rheng: Canol-longwr {sef is-swyddog}

	Ionawr/Chwefror 1816		Ionawr/Chwefror 1816
Llinell 265:		Llinell 266:
	'''C. Ôl-nodyn: ‘Ynys Griffith’ '''		'''C. Ôl-nodyn: ‘Ynys Griffith’ '''

	Wrth fapio a chreu siartiau morwrol roedd yn arferiad gan swyddogion y llynges i enwi mannau / nodweddion daearyddol gydag enwau’r teulu brenhinol, swyddogion y llynges a milwyr enwog ond hefyd defnyddwyd enwau cyd-swyddogion – cadarnhawyd hynny mewn rhestr a ddarparwyd i Gymdeithas Hanes Ontario <ref>James White, ''Place names in Georgian Bay'', (Ontario Historical Society, 1913) </ref>. Yn Llyn Huron mae bae a enwyd yn ‘Wingfield Basin’ ac yn amlwg fe enwyd hyn ar ôl Liwtenant David Wingfield a ddechreuodd y gwaith o siartio'r llyn ym 1815 - hefyd yn yr un ardal ger ‘Georgian Bay’ y mae ynys o’r enw ‘Griffith Island”.		Wrth fapio a chreu siartiau morwrol roedd yn arferiad gan swyddogion y llynges i enwi mannau / nodweddion daearyddol gydag enwau’r teulu brenhinol, swyddogion y llynges a milwyr enwog ond hefyd defnyddwyd enwau cyd-swyddogion – cadarnhawyd hynny mewn rhestr a ddarparwyd i Gymdeithas Hanes Ontario <ref>James White, ''Place names in Georgian Bay'', (Ontario Historical Society, 1913) </ref>. Yn Llyn Huron mae bae a enwyd yn ‘Wingfield Basin’ ac yn amlwg fe enwyd hyn ar ôl Liwtenant David Wingfield a ddechreuodd y gwaith o siartio'r llyn ym 1815 - hefyd yn yr un ardal ger ‘Georgian Bay’ y mae ynys o’r enw ‘Griffith Island”.

	Er i’r restr a gyhoeddwyd ddod i’r casgliad fod y lleoliad “‘Ynys Griffith” wedio ei enwi er mwyn anrhydeddu Sir Edward Griffith-Colpoys – uwch-swyddog enwog yn y llynges yn ei ddydd - mae eisoes ‘Colpoys Bay’ gerllaw ac nid oedd yn arferiad defnyddio enwau unigolion mwy nac unwaith yn yr un ardal. Tybed felly a enwyd yr ynys ar ôl yr Is-Swyddog William Griffith oedd ar un o’r llongau cyntaf i fapio’r ardal, a bod yr ynys fechan hon yn gofeb felly i un o feibion Tryfan Mawr, Sir Gaernarfon oedd mor bell o’i gartref?		Er i’r restr a gyhoeddwyd ddod i’r casgliad fod y lleoliad “‘Ynys Griffith” wedio ei enwi er mwyn anrhydeddu Sir Edward Griffith-Colpoys – uwch-swyddog enwog yn y llynges yn ei ddydd - mae eisoes ‘Colpoys Bay’ gerllaw ac nid oedd yn arferiad defnyddio enwau unigolion mwy nac unwaith yn yr un ardal. Tybed felly a enwyd yr ynys ar ôl yr Is-Swyddog William Griffith oedd ar un o’r llongau cyntaf i fapio’r ardal, a bod yr ynys fechan hon yn gofeb felly i un o feibion Tryfan Mawr, Sir Gaernarfon oedd mor bell o’i gartref?

Irion am 09:59, 17 Awst 2020

2020-08-17T09:59:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:59, 17 Awst 2020
Llinell 197:		Llinell 197:


	'' '''Cofnod Archifol Amgueddfa ac Archifau Sir Wellington''' '' Rhif derbynodi A2004.175		'' '''Cofnod Archifol Amgueddfa ac Archifau Sir Wellington''' '' Rhif derbynodi A2004.175

	Teitl: Reynolds family (Pilkington Township) documents, 1830-1913.		Teitl: Reynolds family (Pilkington Township) documents, 1830-1913.
Llinell 207:		Llinell 207:
	('' '''Cyfrifiad Sir Gaernarfon 1841''' '': S Reynolds, - Stryd Fawr, Bangor 70 oed Modd annibynnol / Heb gael ei geni o fewn y sir)		('' '''Cyfrifiad Sir Gaernarfon 1841''' '': S Reynolds, - Stryd Fawr, Bangor 70 oed Modd annibynnol / Heb gael ei geni o fewn y sir)

	* '' '''Trawsysgriad o lythyr Hugh Griffith''' '', Bellevue, Gloucester 5 Mawrth 1831 at Williams Reynolds ysw., Guelph, Rhanbarth Gove ,Canada Uchaf.		* '''Trawsysgriad o lythyr Hugh Griffith''', Bellevue, Gloucester 5 Mawrth 1831 at Williams Reynolds ysw., Guelph, Rhanbarth Gove ,Canada Uchaf.

	''My dear Mr Reynolds,''		''My dear Mr Reynolds,''
Llinell 229:		Llinell 229:


			'''C. Gwasanaeth Llynges William Griffith (Tryfan Mawr)'''

	~~C. Gwasanaeth~~ Llynges ~~William Griffith~~ (~~Tryfan Mawr~~)		Canada, Rholiau Mwstro a Rhestrau Cyflog Llynges Prydain Fawr, 1757-1836 (Llyn Huron)
			Yr Archifau Cenedlaethol, Llundaion, Lloegr; Ships' Musters, Series II; Class: ADM 37; Reel: B-5980; Piece Title: Muster Book, Naval Establishment, Lake Huron, 15 October 1815 to 30 June 1817, approx.; Piece: 5632

	~~Canada, British Navy Ship Muster Rolls and Pay Lists, 1757~~-~~1836~~ (~~Lake Huron~~)		15 Hydref 1815 Rhif 31 William Griffith (Postiad cynt - ‘Late of (HMS) ''Niagara Ticket '' ’)
	~~The National Archives; London, England; Ships~~' ~~Musters, Series II; Class: ADM 37; Reel: B-5980; Piece Title: Muster Book, Naval Establishment, Lake Huron, 15 October 1815 to 30 June 1817, approx.; Piece: 5632~~

	~~15 Oct 1815 No.31~~ William Griffith ~~(Previous Post - ‘Late of (HMS) Niagara Ticket’)~~		{Hyn yn cadarnhau gwasanaeth William Griffith ar Lyn Ontario}

	~~{Hyn yn cadarnhau gwasanaeth~~ William ~~Griffith ar Lyn Ontario}~~		21 Hydref - 31 Rhagfyr 1815: Sgwner EM ''Surprise''
			David Wingfield - Liwtenant a chomander
			Nifer y morwyr (Criw): 19 + 5 llongfilwr
			William Griffiths: Ganwyd Caernarfon: Oedran wrth ymuno â'r llong: 20
			Rheng: Canol-longwr

	~~21 October - 31 December 1815: His Majesty’s Schooner Surprise~~		Ionawr/Chwefror 1816
			William Griffiths: Ganwyd Caernarfon: Oedran wrth ymuno â'r llong: 20
	~~David Wingfield - Lieutenant and Commander~~		Rheng: Canol-longwr
	~~Compliment (Crew): 19 + 5 Marines~~		Felly hefyd Mawrth / Ebrill 1816: Mai / Mehefin1816: Gorffennaf/ Awst 1816
	William Griffiths: ~~‘Where born’ Carnarvon~~: ~~‘Age at time of entry in this ship’~~: 20
	~~‘Qualities’ (Rank) Mid (shipman)~~

	~~January / February~~ 1816		Hydref - Tachwedd 1816
			Sefydliad Llyngesol Llyn Huron (''Surprise'' a ''Confiance'')
			…Nifer y morwyr 55 + 19 Llongfilwr.

	~~William Griffith Where born’ Carnarvon ‘Age at time of entry in this ship’: 20~~		(Nid oedd y llongau'n gallu morio pan oedd y rhew yn galed ar y Llynoedd – felly cawsant ei nodi fel rhan o’r ‘sefydliad’ ar y tir sydd yn cynnwys criwiau dau long sef HMS ''Surprise'' a HMS ''Confiance'').
	~~‘Qualities’ (Rank) Mid (shipman)~~
	(~~Ditto~~) ~~March / April 1816: May / June 1816: July/ August 1816~~

	~~October - November 1816~~		Ionawr/ Chwefror 1817 Sgwner EM ''Surprise''
			John Williams: Liwtenant a chomander
			William Griffith: Ganwyd Caernarfon Oedran 20

	~~Naval Establishment Lake Huron (Surprise and Confiance)~~		Mai – Gorffennaf 1817
	~~…Compliment 55 + 19 Marines.~~		William Griffiths: Ganwyd Caernarfon Oedran 20

	(Nid oedd y llongau yn gallu morio pan oedd y rhew yn galed ar y Llynoedd – felly maent yn cael ei nodi fel rhan o’r ‘sefydliad’ ar y tir sydd yn cynnwys criwiau dau long sef HMS Surprise a HMS Confiance )

			'''C. Ôl-nodyn: ‘Ynys Griffith’ '''

	~~January~~ /~~February 1817 His Majesty’s Schooner Surprise~~		Wrth fapio a chreu siartiau morwrol roedd yn arferiad gan swyddogion y llynges i enwi mannau / nodweddion daearyddol gydag enwau’r teulu brenhinol, swyddogion y llynges a milwyr enwog ond hefyd defnyddwyd enwau cyd-swyddogion – cadarnhawyd hynny mewn rhestr a ddarparwyd i Gymdeithas Hanes Ontario <ref>James White, ''Place names in Georgian Bay'', (Ontario Historical Society, 1913) </ref>. Yn Llyn Huron mae bae a enwyd yn ‘Wingfield Basin’ ac yn amlwg fe enwyd hyn ar ôl Liwtenant David Wingfield a ddechreuodd y gwaith o siartio'r llyn ym 1815 - hefyd yn yr un ardal ger ‘Georgian Bay’ y mae ynys o’r enw ‘Griffith Island”.

			Er i’r restr a gyhoeddwyd ddod i’r casgliad fod y lleoliad “‘Ynys Griffith” wedio ei enwi er mwyn anrhydeddu Sir Edward Griffith-Colpoys – uwch-swyddog enwog yn y llynges yn ei ddydd - mae eisoes ‘Colpoys Bay’ gerllaw ac nid oedd yn arferiad defnyddio enwau unigolion mwy nac unwaith yn yr un ardal. Tybed felly a enwyd yr ynys ar ôl yr Is-Swyddog William Griffith oedd ar un o’r llongau cyntaf i fapio’r ardal, a bod yr ynys fechan hon yn gofeb felly i un o feibion Tryfan Mawr, Sir Gaernarfon oedd mor bell o’i gartref?

	~~John Williams Lieutenant and Commander~~
	~~William Griffith Born Carnarvon Age 20~~

	~~May – July 1817~~

	~~William Griffiths: Born Carnarvon Age 20~~


	~~ch. Ôl – Nodyn ‘Ynys Griffith’~~

	Wrth fapio a chreu siartiau morwrol roedd yn arferiad gan swyddogion llynges i enwi mannau /nodweddion daearyddol gydag enwau’r teulu brenhinol, swyddogion llynges a milwyr enwog ond hefyd defnyddwyd enwau cyd-swyddogion – cadarnhawyd hynny mewn rhestr darparwyd i Gymdeithas Hanes Ontario (1). Yn Llyn Huron mae bae enwyd ‘Wingfield Basin’ ac yn amlwg enwyd hyn gan Lieutenant David Wingfield dechreuodd y gwaith o siartio y llyn yn 1815 - hefyd yn yr un ardal ger ‘Georgian Bay’ mae ynys o’r enw ‘Griffith Island”. (2)
	Er i’r restr cyhoeddwyd dod i’r casgliad yr enwyd y lleoliad “‘Ynys Griffith” i anrhydeddu Sir Edward Griffith-Colpoys – uwch-swyddog llynges enwog yn ei ddydd - mae eisoes ‘Colpoys Bay’ gerllaw ac nid oedd yn arferiad defnyddio enwau unigolion mwy nac unwaith yn yr un ardal. Tybed felly enwyd yr ynys ar ôl yr Is-Swyddog William Griffith oedd ar un o’r llongau cyntaf i fapio’r ardal, a bod yr ynys fechan hon yn gofeb felly i un o feibion Tryfan Mawr, Sir Gaernarfon oedd mor bell o’i gartref?
	~~(1) (Place names in Georgian Bay by James White : Ontario Historical Society, 1913)~~
	~~(2) Lleolaid Ynys Griffith, (Georgian Bay) Canada~~

Irion am 09:32, 17 Awst 2020

2020-08-17T09:32:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:32, 17 Awst 2020
Llinell 197:		Llinell 197:


	'' '''Cofnod Archifol Amgueddfa ac Archifau Sir Wellington''' '' Rhif derbynodi A2004.175		'' '''Cofnod Archifol Amgueddfa ac Archifau Sir Wellington''' '' Rhif derbynodi A2004.175

	Teitl: Reynolds family (Pilkington Township) documents, 1830-1913.		Teitl: Reynolds family (Pilkington Township) documents, 1830-1913.
	Disgrifiad: Atgynhyrchiadau digidol o ddogfennau a gedwid gan deulu Reynolds, trefgordd Pilkington, Sir Wellington. Cyfres I: Llythyrau, 1830 - 1877. ffeil 2: at William Reynolds oddi wrth aelodau o'r teulu a Hugh Griffith,1831.		Disgrifiad: Atgynhyrchiadau digidol o ddogfennau a gedwid gan deulu Reynolds, trefgordd Pilkington, Sir Wellington. Cyfres I: Llythyrau, 1830 - 1877. ffeil 2: at William Reynolds oddi wrth aelodau o'r teulu a Hugh Griffith,1831.

	- At William Reynolds, Guelph, oddi wrth Hugh Griffith, Bellevue, Gloucester, 05 Mawrth 1831. 4 tud.* (trawysgrifiad isod).		- At William Reynolds, Guelph, oddi wrth Hugh Griffith, Bellevue, Gloucester, 05 Mawrth 1831. 4 tud.* (trawysgrifiad isod).
			- At William Reynolds, oddi wrth [ei fam, (Susanna Reynolds)], heb lofnod, Bangor, Cymru, 24 Mawrth 1831. 4 tud.
	- At William Reynolds, oddi wrth [ei fam, (Susanna Reynolds)], heb lofnod, Bangor, Cymru, 24 Mawrth 1831. 4 tud.

	Roedd William Reynolds yn fab i’r Parchedig Owen Reynolds, oedd yn ficer Conwy. Bu farw ei dad ym 1829 sydd yn esbonio pam mai ei fam yn unig sydd yn sgwennu ato.		Roedd William Reynolds yn fab i’r Parchedig Owen Reynolds, oedd yn ficer Conwy. Bu farw ei dad ym 1829 sydd yn esbonio pam mai ei fam yn unig sydd yn sgwennu ato.
	(''Cyfrifiad Sir Gaernarfon 1841: S Reynolds, - Stryd Fawr, Bangor 70 oed Modd annibynnol / Heb gael ei geni o fewn y sir)		('' '''Cyfrifiad Sir Gaernarfon 1841''' '': S Reynolds, - Stryd Fawr, Bangor 70 oed Modd annibynnol / Heb gael ei geni o fewn y sir)

	~~''From Hugh Griffith, Bellevue Gloucester March 5th 1831~~

	~~''To Williams Reynolds Esq, Guelph, Gove District,Upper Canada.~~

			* '' '''Trawsysgriad o lythyr Hugh Griffith''' '', Bellevue, Gloucester 5 Mawrth 1831 at Williams Reynolds ysw., Guelph, Rhanbarth Gove ,Canada Uchaf.

	''My dear Mr Reynolds,''		''My dear Mr Reynolds,''

	''I should long since have written in reply to your kind letter'' (oddi wrth) ''Dundas'' (dyddiedig) ''Sept. but that I was anxiously waiting for those communications from home which were to determine my mind; whether to take a tripp'' (sic) ''there or not: but as I find they so greatly neglect me, I shall go home and see to my own affairs as soon as the spring opens should nothing unexpected occur to detain me having now waited so many posts in vain.''		''I should long since have written in reply to your kind letter'' (oddi wrth) ''Dundas'' (dyddiedig) ''Sept. but that I was anxiously waiting for those communications from home which were to determine my mind; whether to take a tripp'' (sic) ''there or not: but as I find they so greatly neglect me, I shall go home and see to my own affairs as soon as the spring opens should nothing unexpected occur to detain me having now waited so many posts in vain.''

Llinell 232:		Llinell 226:
	''I sincerely thank you for your kind invitation be assured that it would give me much pleasure to visit you on your new Estate and that should an opportunity ever occur I will most gladly avail myself of it in order to pay personally what I now am only enabled to do by letter that is the sincere respects of yours truly''		''I sincerely thank you for your kind invitation be assured that it would give me much pleasure to visit you on your new Estate and that should an opportunity ever occur I will most gladly avail myself of it in order to pay personally what I now am only enabled to do by letter that is the sincere respects of yours truly''

	''Hugh Griffith''		''Hugh Griffith''



	c. Gwasanaeth Llynges William Griffith (Tryfan Mawr)		C. Gwasanaeth Llynges William Griffith (Tryfan Mawr)

	Canada, British Navy Ship Muster Rolls and Pay Lists, 1757-1836 (Lake Huron)		Canada, British Navy Ship Muster Rolls and Pay Lists, 1757-1836 (Lake Huron)

Irion am 08:41, 17 Awst 2020

2020-08-17T08:41:40Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:41, 17 Awst 2020
Llinell 184:		Llinell 184:
	Notari: Badeaux, Michel-Joseph		Notari: Badeaux, Michel-Joseph
	Rhif Gweithred Notarïol: 268		Rhif Gweithred Notarïol: 268
	Disgrifiad o'r cofnod: ~~Letter of Attorney~~		Disgrifiad o'r cofnod: Pŵer Atwrnai
	Partïon: William Griffith Hugh Griffitth		Partïon: William Griffith Hugh Griffitth
	''(Grant o hawl i Hugh i dderbyn arian dyledwr William yn ei absenoldeb)''		''(Grant o hawl i Hugh i dderbyn arian dyledwr William yn ei absenoldeb)''
Llinell 214:		Llinell 214:


	''My dear Mr Reynolds,''		''My dear Mr Reynolds,''

	''I should long since have written in reply to your kind letter'' (oddi wrth) ''Dundas'' (dyddiedig) ''Sept. but that I was anxiously waiting for those communications from home which were to determine my mind; whether to take a tripp'' (sic) ''there or not: but as I find they so greatly neglect me, I shall go home and see to my own affairs as soon as the spring opens should nothing unexpected occur to detain me having now waited so many posts in vain.''		''I should long since have written in reply to your kind letter'' (oddi wrth) ''Dundas'' (dyddiedig) ''Sept. but that I was anxiously waiting for those communications from home which were to determine my mind; whether to take a tripp'' (sic) ''there or not: but as I find they so greatly neglect me, I shall go home and see to my own affairs as soon as the spring opens should nothing unexpected occur to detain me having now waited so many posts in vain.''
Llinell 226:		Llinell 226:
	''Mr Wright met me in the Government Office soon after your departure and wanted to know what had become of you, he seemed to censure me for advising you not to stay with him and said that the Welsh were like the Scotch, all Clannish, and would stick together. Mr Donald Kenady'' (sic) ''often enquires after you and he is busy lumbering he has started business(?) upon a very large scale this Winter.''		''Mr Wright met me in the Government Office soon after your departure and wanted to know what had become of you, he seemed to censure me for advising you not to stay with him and said that the Welsh were like the Scotch, all Clannish, and would stick together. Mr Donald Kenady'' (sic) ''often enquires after you and he is busy lumbering he has started business(?) upon a very large scale this Winter.''

	The inhabitants of Gloucester and the immediate vicinity have built a fine Bridge across the Rideau River. About a quarter of a mile below this Place. The Canal is very nearly completed in this neighbourhood bur we greatly dread the consequence of a change of Ministers, it is reported that the Colonel will have to return home in spring to give an account of the expenditures.''		''The inhabitants of Gloucester and the immediate vicinity have built a fine Bridge across the Rideau River. About a quarter of a mile below this Place. The Canal is very nearly completed in this neighbourhood bur we greatly dread the consequence of a change of Ministers, it is reported that the Colonel will have to return home in spring to give an account of the expenditures.''

	''Private individuals are now making great improvements in this quarter, some of the old Canal Contractors are expending great sums in building fine flour mills, saw mills and in every manner taking advantage of there'' (sic) ''situations: some steam boats are building for the Canal; others above the Chaudeir'' (sic) ''Falls. Mr White of Long Island has purchased the Shaw’s and is about to build Mills there, he has likewise a Steam Boat in progress. So, you see that Our Capitalists are enterprising men … And that this hitherto vast desert is beginning to blossom as a rose tree(?) in the language of Seraphim.''		''Private individuals are now making great improvements in this quarter, some of the old Canal Contractors are expending great sums in building fine flour mills, saw mills and in every manner taking advantage of there'' (sic) ''situations: some steam boats are building for the Canal; others above the Chaudeir'' (sic) ''Falls. Mr White of Long Island has purchased the Shaw’s and is about to build Mills there, he has likewise a Steam Boat in progress. So, you see that Our Capitalists are enterprising men … And that this hitherto vast desert is beginning to blossom as a rose tree(?) in the language of Seraphim.''
Llinell 233:		Llinell 233:

	''Hugh Griffith''		''Hugh Griffith''

Irion am 08:39, 17 Awst 2020

2020-08-17T08:39:50Z

Dangos newidiadau

Irion am 16:10, 16 Awst 2020

2020-08-16T16:10:45Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:10, 16 Awst 2020
Llinell 172:		Llinell 172:
	'' '''Cofnodion Notarïol Quebec, Canada, 1637-1935''' ''		'' '''Cofnodion Notarïol Quebec, Canada, 1637-1935''' ''

	~~Record Date~~: 26 ~~Nov.~~ 1825		Dyddaid y cofnod: 26 Tachawedd 1825
	~~Record Place~~: Trois-Rivières, Québec (Quebec), Canada		Man creu'r cofnod: Trois-Rivières, Québec (Quebec), Canada
	~~Notary~~: Badeaux, Michel-Joseph		Notari: Badeaux, Michel-Joseph
	~~Notarial Act Number~~: 267		Rhif Gweithred Notarïol: 267
	~~Record Description~~: ~~Letter of Attorney~~		Disgrifiad o'r cofnod: Pŵer Atwrnai
	~~Participants~~: William Griffith Hugh Griffith		Partïon: William Griffith Hugh Griffith

	(Trosglwyddiad hawliau tir o William i Hugh)		(Trosglwyddiad hawliau tir o William i Hugh)

Irion am 16:06, 16 Awst 2020

2020-08-16T16:06:36Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:06, 16 Awst 2020
Llinell 113:		Llinell 113:


	''' ''Le Canadien'' ''', 20 Août 1831, Samedi 20 ( ''The Canadian'' 20 Awst 1831)		'' '''Le Canadien'' ''', 20 Août 1831, Samedi 20 ( ''The Canadian'' 20 Awst 1831)

	Le soussigné ayant ete dûment nommé curateur à la succession vacante de feu William Griffith ei devant de Québec, prie toutes les persones endettes envers la dite succession, de le payer sans delai, et celles a qui il peut leurs reclamations en bonne forme.		Le soussigné ayant ete dûment nommé curateur à la succession vacante de feu William Griffith ei devant de Québec, prie toutes les persones endettes envers la dite succession, de le payer sans delai, et celles a qui il peut leurs reclamations en bonne forme.
Llinell 125:		Llinell 125:
	'''B. Tystiolaeth Archifol'''		'''B. Tystiolaeth Archifol'''

	'' '''Llongau'n cyrraedd Quebec 1818'' '''		'' '''Llongau'n cyrraedd Quebec 1818'' '''
	Copïwyd enwau'r llongau a gyrhaeddodd o'r ''Quebec Mercury'', ac (lle nodir hynny) o'r ''Montreal Gazette''		Copïwyd enwau'r llongau a gyrhaeddodd o'r ''Quebec Mercury'', ac (lle nodir hynny) o'r ''Montreal Gazette''

Llinell 136:		Llinell 136:
	Hwyliwyd o: Lerpwl		Hwyliwyd o: Lerpwl
	Teithwyr: 50 o drefedigaethwyr		Teithwyr: 50 o drefedigaethwyr
	Sylwadau/cludwyd nwyddau i P. Patterson, halen a nwyddau		Sylwadau/cludwyd nwyddau i P. Patterson, halen a nwyddau


Llinell 142:		Llinell 142:

	Enw(au) cyntaf: W Enw olaf: Griffith		Enw(au) cyntaf: W Enw olaf: Griffith
	~~Blwyddyn1825~~		Blwyddyn: 1825
	Tref: Trois Rivieres Sir: St. Maurice Talaith: Quebec		Tref: Trois Rivieres Sir: St. Maurice Talaith: Quebec
	Tudalen 1567 Rhif y preswylwyr: 2		Tudalen 1567 Rhif y preswylwyr: 2
	Un dyn (yn briod) (o dan 25 ) Priod / Un ddynes (dros 25) Priod		Un dyn (yn briod) (o dan 25 ) Priod / Un ddynes (dros 25) Priod
	Rhif cyhoeddiad cydunol MG 31 C1		Rhif cyhoeddiad cydunol: MG 31 C1


	'' '''Rhestrau Teithwyr Cwmni Llongau Ager St. Lawrence, 1819-1838'' '''		'' '''Rhestrau Teithwyr Cwmni Llongau Ager St. Lawrence, 1819-1838'' '''

	Enw: William Griffith		Enw: William Griffith
	Dyddiad cychwyn: 15 Medi1820		Dyddiad cychwyn: 15 Medi1820
	Man cychwyn: Sorel, Canada Isaf, Canada		Man cychwyn: Sorel, Canada Isaf, Canada
Llinell 158:		Llinell 158:

	Enw: (?)Griffiths a'i wraig		Enw: (?)Griffiths a'i wraig
	Dyddiad cychwyn: 15 Tachwedd 1823		Dyddiad cychwyn: 15 Tachwedd 1823
	Man cychwyn: Quebec, Canada Isaf, Canada		Man cychwyn: Quebec, Canada Isaf, Canada
	Man cyrraedd: Three Rivers, Canada Isaf, Canada		Man cyrraedd: Three Rivers, Canada Isaf, Canada
Llinell 164:		Llinell 164:

	Enw: William Griffith		Enw: William Griffith
	Dyddiad cychwyn: 16 Tachwedd 1825		Dyddiad cychwyn: 16 Tachwedd 1825
	Man cychwyn: Three Rivers, Canada Isaf, Canada		Man cychwyn: Three Rivers, Canada Isaf, Canada
	Man cyrraedd: Quebec, Canada Isaf, Canada		Man cyrraedd: Quebec, Canada Isaf, Canada
Llinell 170:		Llinell 170:


	Quebec, Canada~~, Notarial Records~~, 1637-1935		'' '''Cofnodion Notarïol Quebec, Canada, 1637-1935''' ''

	Record Date: 26 Nov. 1825		Record Date: 26 Nov. 1825
	Record Place: Trois-Rivières, Québec (Quebec), Canada		Record Place: Trois-Rivières, Québec (Quebec), Canada
	Notary: Badeaux, Michel-Joseph		Notary: Badeaux, Michel-Joseph
	Notarial Act Number: 267		Notarial Act Number: 267
	Record Description: Letter of Attorney		Record Description: Letter of Attorney

Irion am 15:58, 16 Awst 2020

2020-08-16T15:58:58Z

Dangos newidiadau

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:55, 17 Awst 2020
Llinell 1:		Llinell 1:

	''' ''Mae'r erthygl isod wedi ei chloi rhag cael ei newid, oherwydd iddi gael ei chyflwyno i Cof y Cwmwd fel erthygl ~~orffenediggan~~ un o ~~gyfrfanwyr '''~~Cof y Cwmwd~~'''~~, sef Rhygyfarch.''' Mae hi felly wedi'i diogelu rhag golygiadau, ond os oes gan unrhyw ddefnyddiwr y wefan hon wybodaeth neu gywiriadau yr hoffai eu gweld yn cael eu hychwanegu at yr erthygl, dylid anfon at wiciuwchgwyrfai@talktalk.net. Yn yr un modd, dylid cyfeirio ymholiadau ynglŷn â hawlfraint at yr un cyfeiriad os yw unrhyw ddefnydd y tu hwnt i drwydded Comins Creu CC-BY-NC.''		''' ''Mae'r erthygl isod wedi ei chloi rhag cael ei newid, oherwydd iddi gael ei chyflwyno i Cof y Cwmwd fel erthygl orffenedig gan un o gyfranwyr Cof y Cwmwd, sef Rhygyfarch.''' Mae hi felly wedi'i diogelu rhag golygiadau, ond os oes gan unrhyw ddefnyddiwr y wefan hon wybodaeth neu gywiriadau yr hoffai eu gweld yn cael eu hychwanegu at yr erthygl, dylid anfon at wiciuwchgwyrfai@talktalk.net. Yn yr un modd, dylid cyfeirio ymholiadau ynglŷn â hawlfraint at yr un cyfeiriad os yw unrhyw ddefnydd y tu hwnt i drwydded Comins Creu CC-BY-NC.''


Llinell 27:		Llinell 27:
	Nododd cyd-deithiwr iddynt ar y fordaith hir dros y cefnfor bod William yn ‘ddyn ifanc tal golygus’ a bod y ddau Gymro yn gwmni difyr a hoffus gan nodi eu ‘cysylltiadau teuluol parchus iawn’<ref>''Washington National Intelligence'', 6.9.1831.</ref>. Ymsefydlodd y ddau ar ystâd o'r enw Bellevue Gloucester, a leolir rhwng yr afon Rideau a’r afon Ottawa ger Bytown (sef tref sylfaen y brif ddinas bresennol, Ottawa) yng Nghanada Uchaf (talaith Ontario heddiw).		Nododd cyd-deithiwr iddynt ar y fordaith hir dros y cefnfor bod William yn ‘ddyn ifanc tal golygus’ a bod y ddau Gymro yn gwmni difyr a hoffus gan nodi eu ‘cysylltiadau teuluol parchus iawn’<ref>''Washington National Intelligence'', 6.9.1831.</ref>. Ymsefydlodd y ddau ar ystâd o'r enw Bellevue Gloucester, a leolir rhwng yr afon Rideau a’r afon Ottawa ger Bytown (sef tref sylfaen y brif ddinas bresennol, Ottawa) yng Nghanada Uchaf (talaith Ontario heddiw).

	Roedd bywyd yr ymsefydlwyr cyntaf hyn yn arbennig o anodd a nifer heb baratoi am heriau'r tywydd. Bu Gaeaf 1818 yn un arbennig o galed gyda hanes o rhai mewn pebyll ac yn dioddef canlyniadau'r oerfel<ref>''The Ottawa Citizen'', 28.4.1953: 110th Anniversary Edition</ref> Mewn ychydig flynyddoedd ~~roeddent~~ wedi llwyddo trin cryn dipyn o'u tir ac roeddent mewn lleoliad digon cyfforddus gan ychwanegu tua 200 erw at eu tir yn 1821<ref>Land Petitions Upper Canada 1763- 1865: Gloucester 1821, Plot 221</ref>. Er eu llwyddiant gorfododd iechyd gwael Hugh Griffith iddo ddychwelyd at ei wlad enedigol ym 1823.		Roedd bywyd yr ymsefydlwyr cyntaf hyn yn arbennig o anodd a nifer heb baratoi am heriau'r tywydd. Bu Gaeaf 1818 yn un arbennig o galed gyda hanes o rhai mewn pebyll ac yn dioddef canlyniadau'r oerfel<ref>''The Ottawa Citizen'', 28.4.1953: 110th Anniversary Edition</ref> Mewn ychydig flynyddoedd roedd y brodyr Griffith wedi llwyddo trin cryn dipyn o'u tir ac roeddent mewn lleoliad digon cyfforddus gan ychwanegu tua 200 erw at eu tir yn 1821<ref>Land Petitions Upper Canada 1763- 1865: Gloucester 1821, Plot 221</ref>. Er eu llwyddiant gorfododd iechyd gwael Hugh Griffith iddo ddychwelyd at ei wlad enedigol ym 1823.

	Wedi adfer ei iechyd dychwelodd Hugh i ‘Ganada Uchaf’ ym 1825 ond gwelodd fod ei frawd wedi esgeuluso’r ystâd, ac wedi dilyn ei ‘warediad crwydrol’ trwy ddewis mynd ‘ymhlith y brodorion’. Mae dogfennau cyfreithiol yn nodi i William drosglwyddo tir i Hugh yn 1825 ac mae cadarnhad sicr felly o’i ddymuniad i fod yn rhydd o gyfrifoldeb i ddilyn ei awydd i fyw bywyd amgen.<ref>Quebec, Canada, Notarial Records, 1637-1935: Notarial Act Number:269</ref> Mae’r dogfennau wedi eu harwyddo yn nhref ‘Three Rivers’ (Trois-Riviers) ar lannau'r afon St Lawrence, a rhyw hanner ffordd rhwng Ottawa a Quebec.		Wedi adfer ei iechyd dychwelodd Hugh i ‘Ganada Uchaf’ ym 1825 ond gwelodd fod ei frawd wedi esgeuluso’r ystâd, ac wedi dilyn ei ‘warediad crwydrol’ trwy ddewis mynd ‘ymhlith y brodorion’. Mae dogfennau cyfreithiol yn nodi i William drosglwyddo tir i Hugh yn 1825 ac mae cadarnhad sicr felly o’i ddymuniad i fod yn rhydd o gyfrifoldeb i ddilyn ei awydd i fyw bywyd amgen.<ref>Quebec, Canada, Notarial Records, 1637-1935: Notarial Act Number:269</ref> Mae’r dogfennau wedi eu harwyddo yn nhref ‘Three Rivers’ (Trois-Riviers) ar lannau'r afon St Lawrence, a rhyw hanner ffordd rhwng Ottawa a Quebec.
Llinell 33:		Llinell 33:
	Yn 1825 hefyd mae cofnod Cyfrifiad Canada Isaf o dref Trois-Riviers, o bosib, yn nodi bod William yn bennaeth yr aelwyd ac yn rhannu llety â merch sydd hefyd wedi ei nodi yn briod – ond mae’n anodd cadarnhau'r berthynas hynny o’r manylion sydd ar gael gan mai enw'r pen teulu a nodir yn unig ac nid oes cofnod neu adroddiad ar gael bod William wedi priodi<ref>Cyfrifiad Lower Canada 1825, Trois Rivieres, Quebec, t.1567</ref>		Yn 1825 hefyd mae cofnod Cyfrifiad Canada Isaf o dref Trois-Riviers, o bosib, yn nodi bod William yn bennaeth yr aelwyd ac yn rhannu llety â merch sydd hefyd wedi ei nodi yn briod – ond mae’n anodd cadarnhau'r berthynas hynny o’r manylion sydd ar gael gan mai enw'r pen teulu a nodir yn unig ac nid oes cofnod neu adroddiad ar gael bod William wedi priodi<ref>Cyfrifiad Lower Canada 1825, Trois Rivieres, Quebec, t.1567</ref>

	Gwariodd William tua phum mlynedd ymhlith y brodorion yn ystod cyfnod anodd iawn yn eu hanes gyda’u harweinwyr yn gwerthu tir yn rhad ~~i’r Llywodraeth~~ i'w gynnig i ymsefydlwyr. Wedi Rhyfel 1812 datblygodd rôl yr Ymerodraeth Brydeinig mewn perthynas â’i ymwneud â phobl frodorol. Roedd asiantau llywodraethol yn annog brodorion i gefnu ar eu ffyrdd traddodiadol o fyw gan fabwysiadu ffyrdd mwy amaethyddol a ‘sefydlog’ o fyw. Bwriad y polisïau hyn oedd cymhathu'r brodorion fwyfwy â chymdeithas amaethyddol a Christnogol. Mae David Wingfield yn nodi yn ei ddyddiadur yr effaith negyddol mae’r newid yn eu ffordd o fyw yn cael ar y rhan fwyaf o’r brodorion<ref>''Four Years on the Great Lakes 1813-1816 ''</ref>		Gwariodd William tua phum mlynedd ymhlith y brodorion yn ystod cyfnod anodd iawn yn eu hanes gyda’u harweinwyr yn gwerthu tir yn rhad i awdurdodau'r Llywodraeth, oedd wedyn yn ei gynnig i ymsefydlwyr. Wedi Rhyfel 1812 datblygodd rôl yr Ymerodraeth Brydeinig mewn perthynas â’i ymwneud â phobl frodorol. Roedd asiantau llywodraethol yn annog brodorion i gefnu ar eu ffyrdd traddodiadol o fyw gan fabwysiadu ffyrdd mwy amaethyddol a ‘sefydlog’ o fyw. Bwriad y polisïau hyn oedd cymhathu'r brodorion fwyfwy â chymdeithas amaethyddol a Christnogol. Mae David Wingfield yn nodi yn ei ddyddiadur yr effaith negyddol mae’r newid yn eu ffordd o fyw yn cael ar y rhan fwyaf o’r brodorion<ref>''Four Years on the Great Lakes 1813-1816 ''</ref>

	Nid yw’r rheswm i William Griffith droi ei gefn ar ei fywyd brodorol yn hysbys ond erbyn 1829 roedd â’i fryd ar sefydlu fferi dros yr Afon St.Lawrence a hynny ger L’Islet, pentref i’r gogledd-ddwyrain o Quebec. Dechreuodd hefyd adeiladu peiriant o'i ddyfais ei hun ar gyfer adfer angorau ac eiddo coll o waelodion yr afon.		Nid yw’r rheswm i William Griffith droi ei gefn ar ei fywyd brodorol yn hysbys ond erbyn 1829 roedd â’i fryd ar sefydlu fferi dros yr Afon St.Lawrence a hynny ger L’Islet, pentref i’r gogledd-ddwyrain o Quebec. Dechreuodd hefyd adeiladu peiriant o'i ddyfais ei hun ar gyfer adfer angorau ac eiddo coll o waelodion yr afon.
Llinell 43:		Llinell 43:
	Arhosodd Hugh Griffith ar ei ystâd tan fis Mai 1831 pan oedd ar ei ffordd i Quebec er mwyn hwylio oddi yno i Gymru. Mae ei lythyr olaf o Quebec, ar Fehefin 28ain 1831, yn hysbysu ei ffrindiau ei fod wedi dod o hyd i’w frawd yno, a oedd newydd wella o salwch, ac wedi bod yn cael anawsterau gyda’i fenter oherwydd tywydd anffafriol. Penderfynodd Hugh ohirio ei ymweliad i Gymru ac aros i geisio cynorthwyo ei frawd i sefydlu ei fusnes ac ar ddiwedd y cyfnod hwnnw, dewisodd eto i ohirio ei daith gan aros am fis arall gyda William.		Arhosodd Hugh Griffith ar ei ystâd tan fis Mai 1831 pan oedd ar ei ffordd i Quebec er mwyn hwylio oddi yno i Gymru. Mae ei lythyr olaf o Quebec, ar Fehefin 28ain 1831, yn hysbysu ei ffrindiau ei fod wedi dod o hyd i’w frawd yno, a oedd newydd wella o salwch, ac wedi bod yn cael anawsterau gyda’i fenter oherwydd tywydd anffafriol. Penderfynodd Hugh ohirio ei ymweliad i Gymru ac aros i geisio cynorthwyo ei frawd i sefydlu ei fusnes ac ar ddiwedd y cyfnod hwnnw, dewisodd eto i ohirio ei daith gan aros am fis arall gyda William.

	Cyn i'r mis hwnnw fynd heibio, llofruddiwyd y ddau frawd ar L‘Isle aux Grues ~~- '~~'Goose Island'' ~~(sef Ynys y Gwyddau)~~ a nodwyd yn rhai adroddiadau o‘r digwyddiad erchyll hwn ond Ynys y Crëyr Llwyd yw’r cyfieithiad cywir o‘r Ffrangeg). Penderfynodd William gyflogi dau labrwr ac mae’n ymddangos o fewn cyfnod byr roedd y ddau wedi lladd y ddau frawd i geisio dwyn cist oedd yn disgwyl Hugh yn ei lety yn barod i ddychwelyd i Gymru. Roedd yn gist yn cynnwys swm sylweddol o aur, gwerth £70 yn 1831 - byddai 70 sofren aur gwerth dros £25,000 heddiw<ref>Yr Archifau Cenedlaethol: Currency converter: 1270–2017</ref>		Cyn i'r mis hwnnw fynd heibio, llofruddiwyd y ddau frawd ar L‘Isle aux Grues ('Goose Island'' a nodwyd yn rhai adroddiadau o‘r digwyddiad erchyll hwn, sef Ynys y Gwyddau, ond Ynys y Crëyr Llwyd yw’r cyfieithiad cywir o‘r Ffrangeg). Penderfynodd William gyflogi dau labrwr ac mae’n ymddangos o fewn cyfnod byr roedd y ddau wedi lladd y ddau frawd i geisio dwyn cist oedd yn disgwyl Hugh yn ei lety yn barod i ddychwelyd i Gymru. Roedd yn gist yn cynnwys swm sylweddol o aur, gwerth £70 yn 1831 - byddai 70 sofren aur gwerth dros £25,000 heddiw<ref>Yr Archifau Cenedlaethol: Currency converter: 1270–2017</ref>

	[[Delwedd:Isle de Groes.jpg\|de\|bawd\|500px\|Afon St Lawrence ger L'Islet a'r Isle aux Grues]]		[[Delwedd:Isle de Groes.jpg\|de\|bawd\|500px\|Afon St Lawrence ger L'Islet a'r Isle aux Grues]]
Llinell 51:		Llinell 51:
	Danfonwyd neges yn hysbysu’r teulu o’r digwyddiad erchyll gan Zacheus Williams, Aubergiste (Lletywr) yn ninas Quebec, brodor o Sir Ddinbych, oedd yn adnabod William Griffith ers nifer o flynyddoedd.<ref>''The North Wales Chronicle and Advertiser for the Principality'', 6.9.1831, t.3</ref>. Derbyniwyd y newyddion drwg ar ran y teulu gan gefnder y brodyr, sef John Price, Plas Cadnant ger Porthaethwy, Sir Fôn oedd yn nai i Catherine Griffith, gwraig sgweier Tryfan Mawr.		Danfonwyd neges yn hysbysu’r teulu o’r digwyddiad erchyll gan Zacheus Williams, Aubergiste (Lletywr) yn ninas Quebec, brodor o Sir Ddinbych, oedd yn adnabod William Griffith ers nifer o flynyddoedd.<ref>''The North Wales Chronicle and Advertiser for the Principality'', 6.9.1831, t.3</ref>. Derbyniwyd y newyddion drwg ar ran y teulu gan gefnder y brodyr, sef John Price, Plas Cadnant ger Porthaethwy, Sir Fôn oedd yn nai i Catherine Griffith, gwraig sgweier Tryfan Mawr.

	Diwedd trist iawn i obeithion dau Gymro yn y ‘Byd Newydd’ ac ergyd creulon arall i’r teulu Griffith - bu farw dau aelod arall o’r teulu'r flwyddyn flaenorol, Elin merch John a Catherine yn 30 oed ac Ann, gwraig Owen Griffith, a hithau dim ond 31 oed<ref>''North Wales Chronicle'', 14.1.1830, t.3</ref>. Claddwyd John Griffith, sgweier Tryfan Mawr ar 30ain Rhagfyr 1831, ym mynwent [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|Eglwys Twrog, Llandwrog]], ~~lai~~ na chwe mis wedi marwolaeth ei feibion ieuengaf.		Diwedd trist iawn i obeithion dau Gymro yn y ‘Byd Newydd’ ac ergyd creulon arall i’r teulu Griffith - bu farw dau aelod arall o’r teulu'r flwyddyn flaenorol, Elin merch John a Catherine yn 30 oed ac Ann, gwraig Owen Griffith, a hithau dim ond 31 oed<ref>''North Wales Chronicle'', 14.1.1830, t.3</ref>. Claddwyd John Griffith, sgweier Tryfan Mawr ar 30ain Rhagfyr 1831, ym mynwent [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|Eglwys Twrog, Llandwrog]], llai na chwe mis wedi marwolaeth ei feibion ieuengaf.

	Er ei cholledion bu farw Catherine yn 93 oed ym 1851. Wedi iddo golli ei wraig ifanc, ni ail-briododd Owen gan farw yn ddietifedd‚ sgweier olaf Tryfan, ym 1865. Parhaodd ei chwaer ddi-briod, Ann,i fyw yn y Tryfan Mawr ond wedi iddi farw ym 97 oed ~~yn 1891~~, gwerthwyd y Plas a’r tir oedd yn weddill yn fuan wedyn<ref>''North Wales Observer and Express'', 16.9.1892</ref>.		Er ei cholledion bu farw Catherine yn 93 oed ym 1851. Wedi iddo golli ei wraig ifanc, ni ail-briododd Owen gan farw yn ddietifedd‚ sgweier olaf Tryfan, ym 1865. Parhaodd ei chwaer ddi-briod, Ann, i fyw yn y Tryfan Mawr ond wedi iddi farw ym 1891, a hithau'n 97 oed, gwerthwyd y Plas a’r tir oedd yn weddill yn fuan wedyn<ref>''North Wales Observer and Express'', 16.9.1892</ref>.

	Ôl -nodyn : Ar Lyn Huron mae ynys o‘r enw ‘Griffith Island’ – fel aelod o griw un o‘r llongau cyntaf i fapio nodweddion y llyn, tybed mai ar ôl y Cymro o Sir Gaernarfon enwyd yr ynys hon?		Ôl -nodyn : Ar Lyn Huron mae ynys o‘r enw ‘Griffith Island’ – fel aelod o griw un o‘r llongau cyntaf i fapio nodweddion y llyn, tybed mai ar ôl y Cymro o Sir Gaernarfon enwyd yr ynys hon?
Llinell 254:		Llinell 254:
	…Nifer y morwyr 55 + 19 Llongfilwr.		…Nifer y morwyr 55 + 19 Llongfilwr.

	(Nid oedd y llongau'n gallu morio pan oedd y rhew yn galed ar y ~~Llynoedd~~ – felly cawsant ei nodi fel rhan o’r ‘sefydliad’ ar y tir sydd yn cynnwys criwiau dau long sef HMS ''Surprise'' a HMS ''Confiance'').		(Nid oedd y llongau'n gallu morio pan oedd y rhew yn galed ar y Llynnoedd – felly cawsant ei nodi fel rhan o’r ‘sefydliad’ ar y tir sydd yn cynnwys criwiau dau long sef HMS ''Surprise'' a HMS ''Confiance'').

	Ionawr/ Chwefror 1817 Sgwner EM ''Surprise''		Ionawr/ Chwefror 1817 Sgwner EM ''Surprise''