W. Gilbert Williams - Hanes golygu

Irion am 20:27, 27 Chwefror 2023

2023-02-27T20:27:28Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:27, 27 Chwefror 2023
Llinell 2:		Llinell 2:

	==Teulu a gyrfa==		==Teulu a gyrfa==
	Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W. Llundain)]], a gyhoeddodd ei hunangofiant (''Hynt Gwerinwr'') sydd yn rhoi manylion am gartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.		Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, [[Rhostryfan]], [[Llanwnda]]. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W. Llundain)]], a gyhoeddodd ei hunangofiant (''Hynt Gwerinwr'') sydd yn rhoi manylion am gartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.

	Bu Gilbert Williams yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn i ddechrau ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, gan astudio yn y Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.		Bu Gilbert Williams yn gweithio yn [[Chwarel Cilgwyn]] i ddechrau ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, gan astudio yn y Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn [[Ysgol Rhostryfan\|Rhostryfan]] rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.

	==Yr hanesydd a'r llenor==		==Yr hanesydd a'r llenor==
	[[Delwedd:W.Gilbert Williams - CyfarfodCoffaBeirddyLonGoed1950 2.jpeg\|200px\|bawd\|dde\|W.Gilbert Williams yn 1950 :Llun o'r gyfrol ''Coffa Beirdd y Lôn Goed'']]		[[Delwedd:W.Gilbert Williams - CyfarfodCoffaBeirddyLonGoed1950 2.jpeg\|200px\|bawd\|dde\|W.Gilbert Williams yn 1950 :Llun o'r gyfrol ''Coffa Beirdd y Lôn Goed'']]
	Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Bu hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd radd M.A. er anrhydedd oddi wrth Brifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. O ddechrau'r 20g ymlaen, dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil fanwl ymysg papurau hanesyddol y sir, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes yr 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i cyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad. Cyhoeddwyd tair ysgrif o'i eiddo yn ymwneud â'r 17g yn arbennig yn y gyfrol ''Arfon y Dyddiau Gynt'' (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig Cyf.) a chyhoeddwyd detholiad o'i erthyglau ar hanes plwyfi Llanwnda a Llandwrog yn y gyfrol ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (gol. Gareth Haulfryn Williams), (Cyhoeddiadau Mei, 1983.		Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Bu hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd radd M.A. er anrhydedd oddi wrth Brifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. O ddechrau'r 20g ymlaen, dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil fanwl ymysg papurau hanesyddol y sir, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes yr 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i cyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad. Cyhoeddwyd tair ysgrif o'i eiddo yn ymwneud â'r 17g yn arbennig yn y gyfrol ''Arfon y Dyddiau Gynt'' (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig Cyf.) a chyhoeddwyd detholiad o'i erthyglau ar hanes plwyfi Llanwnda a Llandwrog yn y gyfrol ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (gol. Gareth Haulfryn Williams), (Cyhoeddiadau Mei, 1983).

	Ysgrifennodd o leiaf ddwy ddrama hanesyddol - un ohonynt oedd y ddrama fydryddol ''Rhyfelgyrch Hywel'' - a pheth barddoniaeth hefyd. Weithiau arddelai'r enw barddol Gilbart.		Ysgrifennodd o leiaf ddwy ddrama hanesyddol - un ohonynt oedd y ddrama fydryddol ''Rhyfelgyrch Hywel'' - a pheth barddoniaeth hefyd. Weithiau arddelai'r enw barddol Gilbart.

Rhygyfarch am 17:04, 27 Chwefror 2023

2023-02-27T17:04:56Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:04, 27 Chwefror 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ysgolfeistr a hanesydd lleol oedd '''William Gilbert Williams''' (20 Ionawr 1874- 10 Hydref 1966).		Ysgolfeistr a hanesydd lleol oedd '''William Gilbert Williams''' (20 Ionawr 1874 - 10 Hydref 1966).

	==Teulu a gyrfa==		==Teulu a gyrfa==
Llinell 7:		Llinell 7:

	==Yr hanesydd a'r llenor==		==Yr hanesydd a'r llenor==
			[[Delwedd:W.Gilbert Williams - CyfarfodCoffaBeirddyLonGoed1950 2.jpeg\|200px\|bawd\|dde\|W.Gilbert Williams yn 1950 :Llun o'r gyfrol ''Coffa Beirdd y Lôn Goed'']]
	Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Bu hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd radd M.A. er anrhydedd oddi wrth Brifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. O ddechrau'r 20g ymlaen, dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil fanwl ymysg papurau hanesyddol y sir, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes yr 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i cyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad. Cyhoeddwyd tair ysgrif o'i eiddo yn ymwneud â'r 17g yn arbennig yn y gyfrol ''Arfon y Dyddiau Gynt'' (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig Cyf.) a chyhoeddwyd detholiad o'i erthyglau ar hanes plwyfi Llanwnda a Llandwrog yn y gyfrol ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (gol. Gareth Haulfryn Williams), (Cyhoeddiadau Mei, 1983.		Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Bu hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd radd M.A. er anrhydedd oddi wrth Brifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. O ddechrau'r 20g ymlaen, dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil fanwl ymysg papurau hanesyddol y sir, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes yr 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i cyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad. Cyhoeddwyd tair ysgrif o'i eiddo yn ymwneud â'r 17g yn arbennig yn y gyfrol ''Arfon y Dyddiau Gynt'' (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig Cyf.) a chyhoeddwyd detholiad o'i erthyglau ar hanes plwyfi Llanwnda a Llandwrog yn y gyfrol ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (gol. Gareth Haulfryn Williams), (Cyhoeddiadau Mei, 1983.

Cyfaill Eben am 13:27, 24 Mehefin 2022

2022-06-24T13:27:50Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:27, 24 Mehefin 2022
Llinell 2:		Llinell 2:

	==Teulu a gyrfa==		==Teulu a gyrfa==
	Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W. Llundain)]], a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion ~~cartref~~ a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.		Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W. Llundain)]], a gyhoeddodd ei hunangofiant (''Hynt Gwerinwr'') sydd yn rhoi manylion am gartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.

	~~Buodd~~ yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ~~ac wedyn i’r~~ Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.		Bu Gilbert Williams yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn i ddechrau ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, gan astudio yn y Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.

	==Yr hanesydd a'r llenor==		==Yr hanesydd a'r llenor==
	Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. ~~Buodd~~ hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd ~~gradd~~ M.A. er anrhydedd oddi wrth ~~Prifysgol~~ Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. ~~Dechreuodd~~ ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil ~~manwl~~ ymysg papurau hanesyddol y sir ~~o ddechrau'r 20g ymlaen~~, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes y 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i ~~gyfrifir~~ ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad.		Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Bu hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd radd M.A. er anrhydedd oddi wrth Brifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. O ddechrau'r 20g ymlaen, dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil fanwl ymysg papurau hanesyddol y sir, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes yr 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i cyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad. Cyhoeddwyd tair ysgrif o'i eiddo yn ymwneud â'r 17g yn arbennig yn y gyfrol ''Arfon y Dyddiau Gynt'' (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig Cyf.) a chyhoeddwyd detholiad o'i erthyglau ar hanes plwyfi Llanwnda a Llandwrog yn y gyfrol ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (gol. Gareth Haulfryn Williams), (Cyhoeddiadau Mei, 1983.

	Ysgrifennodd o leiaf ddwy ddrama hanesyddol a pheth barddoniaeth hefyd. Weithiau arddelai'r enw barddol Gilbart.		Ysgrifennodd o leiaf ddwy ddrama hanesyddol - un ohonynt oedd y ddrama fydryddol ''Rhyfelgyrch Hywel'' - a pheth barddoniaeth hefyd. Weithiau arddelai'r enw barddol Gilbart.

	Ceir casgliadau o'i waith ymchwil, yn nodiadau, traethodau, a dogfennau a gasglodd yn y dyddiau cyn bod archifdai, yn Archifdy Caernarfon ac Archifdy Prifysgol Bangor.		Ceir casgliadau o'i waith ymchwil, yn nodiadau, traethodau, a dogfennau a gasglodd yn y dyddiau cyn bod archifdai, yn Archifdy Caernarfon ac Archifdy Prifysgol Bangor.

	==Is-etholiad 1943==		==Is-etholiad 1943==
	Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd enillodd yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ddadlau a ~~ranodd byd~~ academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, y Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor) wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o academyddion eraill)~~, lle '~~roedd ei gyd-hanesydd a gohebydd, Bob Owen (Croesor) wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn ~~gymaint~~ o lofnodion. Er i Gruffydd sefyll fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis i afael anghydffurfiaeth ar y wlad. ~~Perygl~~ felly fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>		Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd enillodd yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ddadlau a rannodd fyd academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor), wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o academyddion eraill). Ar y llaw arall roedd ei gyd-hanesydd a'r gohebydd, Bob Owen (Croesor), wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn cymaint o lofnodion. Er i Gruffydd sefyll fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd, ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis i afael anghydffurfiaeth ar y wlad. Peryglus, felly, fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Irion am 17:50, 19 Hydref 2021

2021-10-19T17:50:24Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:50, 19 Hydref 2021
Llinell 2:		Llinell 2:

	==Teulu a gyrfa==		==Teulu a gyrfa==
	Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]]~~, Llundain~~, a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.		Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W. Llundain)]], a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.

	Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.		Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.

78.144.89.69: /* Is-etholiad 1943 */

2020-03-06T09:06:48Z

Is-etholiad 1943

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:06, 6 Mawrth 2020
Llinell 14:		Llinell 14:

	==Is-etholiad 1943==		==Is-etholiad 1943==
	Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd ~~enilloedd~~ yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ~~ddadlu~~ a ranodd byd academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, y Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor) wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o ~~acedymyddion~~ eraill), lle 'roedd ei gyd-hanesydd a gohebydd, Bob Owen (Croesor) wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn gymaint o lofnodion. Er i Gruffydd ~~sdefyll~~ fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis ~~iafael~~ anghydffurfiaeth ar y wlad. Perygl felly fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>		Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd enillodd yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ddadlau a ranodd byd academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, y Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor) wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o academyddion eraill), lle 'roedd ei gyd-hanesydd a gohebydd, Bob Owen (Croesor) wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn gymaint o lofnodion. Er i Gruffydd sefyll fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis i afael anghydffurfiaeth ar y wlad. Perygl felly fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

78.144.89.69 am 09:04, 6 Mawrth 2020

2020-03-06T09:04:39Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:04, 6 Mawrth 2020
Llinell 4:		Llinell 4:
	Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]], Llundain, a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.		Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]], Llundain, a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.

	Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yn [[Horeb (MC), Rhostryfan]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.		Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yng [[Capel Horeb (MC), Rhostryfan\|Nghapel Horeb (MC)]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.

	==Yr hanesydd a'r llenor==		==Yr hanesydd a'r llenor==

92.3.11.213 am 10:52, 12 Ebrill 2019

2019-04-12T10:52:42Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:52, 12 Ebrill 2019
Llinell 4:		Llinell 4:
	Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]], Llundain, a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.		Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]], Llundain, a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.

	Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol ~~gynradd Felinwnda\|ysgol~~ Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yn [[Horeb (MC), Rhostryfan]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.		Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yn [[Horeb (MC), Rhostryfan]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.

	==Yr hanesydd a'r llenor==		==Yr hanesydd a'r llenor==

Irion am 12:19, 19 Mehefin 2018

2018-06-19T12:19:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:19, 19 Mehefin 2018
Llinell 23:		Llinell 23:

	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
			[[Categori:Haneswyr]]

Irion: /* -Is-etholiad 1943 */

2018-06-10T18:40:32Z

-Is-etholiad 1943

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:40, 10 Mehefin 2018
Llinell 13:		Llinell 13:
	Ceir casgliadau o'i waith ymchwil, yn nodiadau, traethodau, a dogfennau a gasglodd yn y dyddiau cyn bod archifdai, yn Archifdy Caernarfon ac Archifdy Prifysgol Bangor.		Ceir casgliadau o'i waith ymchwil, yn nodiadau, traethodau, a dogfennau a gasglodd yn y dyddiau cyn bod archifdai, yn Archifdy Caernarfon ac Archifdy Prifysgol Bangor.

	==-Is-etholiad 1943==		==Is-etholiad 1943==
	Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd enilloedd yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ddadlu a ranodd byd academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, y Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor) wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o acedymyddion eraill), lle 'roedd ei gyd-hanesydd a gohebydd, Bob Owen (Croesor) wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn gymaint o lofnodion. Er i Gruffydd sdefyll fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis iafael anghydffurfiaeth ar y wlad. Perygl felly fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>		Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd enilloedd yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ddadlu a ranodd byd academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, y Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor) wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o acedymyddion eraill), lle 'roedd ei gyd-hanesydd a gohebydd, Bob Owen (Croesor) wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn gymaint o lofnodion. Er i Gruffydd sdefyll fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis iafael anghydffurfiaeth ar y wlad. Perygl felly fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>

Irion am 18:40, 10 Mehefin 2018

2018-06-10T18:40:17Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:40, 10 Mehefin 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ysgolfeistr a hanesydd lleol oedd '''William Gilbert Williams''' (20 Ionawr 1874- 10 Hydref 1966).		Ysgolfeistr a hanesydd lleol oedd '''William Gilbert Williams''' (20 Ionawr 1874- 10 Hydref 1966).

	Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. ~~Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro~~ [[~~Ysgol gynradd Felinwnda\|ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934~~. ~~Bu'n flaenor yn [[Horeb (MC~~)~~, Rhostryfan~~]] ~~am flynyddoedd lawer~~, ac yn ~~gynghorydd dosbarth~~ a ~~sirol rhwng 1951 a 1961~~.		==Teulu a gyrfa==
			Fe'i ganed yn Nhŷ’r Capel, Rhostryfan, Llanwnda. Roedd yn fab i John Williams, chwarelwr, a Catherine Jones. Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]], Llundain, a gyhoeddodd ei hunangofiant sydd yn rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams.

			Buodd yn gweithio yn Chwarel Cilgwyn ac wedyn aeth ymlaen i fod yn athro, ac wedyn i’r Coleg Normal ym Mangor rhwng 1892-1894. Roedd yn Brifathro [[Ysgol gynradd Felinwnda\|ysgol Felinwnda]], [[Llanwnda]] o ddyddiad ei hagor ym 1895 ac wedyn yn Rhostryfan rhwng 1918 a 1934. Bu'n flaenor yn [[Horeb (MC), Rhostryfan]] am flynyddoedd lawer, ac yn gynghorydd dosbarth a sirol rhwng 1951 a 1961.

			==Yr hanesydd a'r llenor==
	Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Buodd hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd gradd M.A. er anrhydedd oddi wrth Prifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. Dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil manwl ymysg papurau hanesyddol y sir o ddechrau'r 20g ymlaen, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes y 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i gyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad.		Bu'n un o brif ysgogwyr sefydlu [[Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon]] ym 1939. Buodd hefyd yn ymwneud llawer â hanes lleol, a derbyniodd gradd M.A. er anrhydedd oddi wrth Prifysgol Cymru am ei gyfraniad i hanes Cymru. Dechreuodd ysgrifennu erthyglau i bapurau lleol yn seiliedig ar ymchwil manwl ymysg papurau hanesyddol y sir o ddechrau'r 20g ymlaen, gan gyhoeddi erthyglau eraill ar ffurf pamffledi bach a argraffwyd ar ei beiriant argraffu bach ei hun. Arbenigai yn hanes y 17g., er bod llawer o'i ysgrifau hefyd yn ymwneud â hanes plwyfi Llanwnda a [[Llandwrog]] a'r mân foneddigion a drigai yno dros y canrifoedd. Fe'i gyfrifir ymysg y goreuon o haneswyr lleol 'gwyddonol' cynnar, yn seilio ei gasgliadau ar ffeithiau profedig yn hytrach na straeon gwlad.

	Ysgrifennodd o leiaf ddwy ddrama hanesyddol a pheth barddoniaeth hefyd. Weithiau arddelai'r enw barddol Gilbart.		Ysgrifennodd o leiaf ddwy ddrama hanesyddol a pheth barddoniaeth hefyd. Weithiau arddelai'r enw barddol Gilbart.

	~~Brawd iddo oedd [[John Williams (J.W.)]]~~, ~~Llundain~~, a ~~gyhoeddodd ei hunangofiant sydd~~ yn ~~rhoi manylion cartref a blynyddoedd cynnar Gilbert Williams~~.		Ceir casgliadau o'i waith ymchwil, yn nodiadau, traethodau, a dogfennau a gasglodd yn y dyddiau cyn bod archifdai, yn Archifdy Caernarfon ac Archifdy Prifysgol Bangor.

	~~Ceir casgliadau o~~'i ~~waith ymchwil~~, ~~yn nodiadau~~, ~~traethodau~~, a ~~dogfennau~~ a ~~gasglodd~~ yn y ~~dyddiau cyn bod archifdai~~, ~~yn Archifdy Caernarfon~~ ac ~~Archifdy Prifysgol Bangor~~.		==-Is-etholiad 1943==
			Ym 1943, cynhaliwyd is-etholiad ar gyfer etholaeth Prifysgol Cymru, a'r ddau brif ymgeisydd oedd yr Athro W.J. Gruffydd, (Rhyddfrydwr) a Saunders Lewis (Plaid Genedlaethol Cymru). Gruffydd enilloedd yr etholiad, ar ôl hir a chwerw ddadlu a ranodd byd academaidd a deallusol y genedl. Diddorol yw nodi fod Gilbert Williams wedi ymuno â'i ffrind, y Dr Thomas Richards (llyfrgellydd Coleg Bangor) wrth gefnogi Gruffydd mewn llythyr agored i'r Wasg (ynghyd â rhai degau o acedymyddion eraill), lle 'roedd ei gyd-hanesydd a gohebydd, Bob Owen (Croesor) wedi cefnogi Lewis mewn llythyr arall a gafodd lawn gymaint o lofnodion. Er i Gruffydd sdefyll fel Rhyddfrydwr, fodd bynnag, roedd yn gyn-is-lywydd y Blaid a llawer o'i gefnogwyr yn bleidwyr hefyd ond iddynt weld y perygl o ethol Catholig fel Saunders Lewis iafael anghydffurfiaeth ar y wlad. Perygl felly fyddai priodoli safbwynt gwleidyddol penodol i Gilbert fwy nag i unrhyw un arall o gefnogwyr Gruffydd.<ref>Tegwyn Jones, ''Ambell Air ac Ati'', (Llanrwst, 2013), tt.174-5</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

			==Cyfeiriadau==

			{{cyfeiriadau}}

	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]