Tywydd Uwchgwyrfai - Hanes golygu

Irion am 09:50, 1 Rhagfyr 2023

2023-12-01T09:50:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:50, 1 Rhagfyr 2023
Llinell 57:		Llinell 57:
	==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==		==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==

	Mae Dyddiadur llong [[David Thomas, Llandwrog]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban byd. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):		Mae Dyddiadur llong David Thomas, Llandwrog, 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban byd. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):

	Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''		Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''

Cyfaill Eben am 16:21, 10 Ebrill 2022

2022-04-10T16:21:13Z

Irion am 09:16, 15 Ebrill 2020

2020-04-15T09:16:29Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:16, 15 Ebrill 2020
Llinell 57:		Llinell 57:
	==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==		==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==

	Mae Dyddiadur llong [[David Thomas (Llandwrog)]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):		Mae Dyddiadur llong [[David Thomas, Llandwrog]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):

	Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''		Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''

Irion am 08:53, 13 Ebrill 2020

2020-04-13T08:53:19Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:53, 13 Ebrill 2020
Llinell 44:		Llinell 44:
	Pontllyfni; 11 Mai 1961 [DYRCHAFAEL]: ''Haul braf o'r bore cynta'. Hau 3 rhes arall o fetys & chrymanu chydig yn rhagor o'r llwybr canol dros y ffordd..Efo Guto yn y Ffordyn i eglwys [[Llandwrog]] & ymlaen...''<ref>Dyddiadur Eric Jones (Siop Cymraeg Caernarfon) Wenllys, Pontllyfni [diolch i Ifanwy Rhisiart]</ref>		Pontllyfni; 11 Mai 1961 [DYRCHAFAEL]: ''Haul braf o'r bore cynta'. Hau 3 rhes arall o fetys & chrymanu chydig yn rhagor o'r llwybr canol dros y ffordd..Efo Guto yn y Ffordyn i eglwys [[Llandwrog]] & ymlaen...''<ref>Dyddiadur Eric Jones (Siop Cymraeg Caernarfon) Wenllys, Pontllyfni [diolch i Ifanwy Rhisiart]</ref>

	[[Y Bontnewydd]] a Llandwrog; 26 Rhagfyr 2015: ''Afon Gwyrfai wedi gorlifo i`r tai yn Bontnewydd, sef Stad Glanrafon, ac ar draws y ffordd ger y bont reilffordd. Rhai yn Llandwrog wedi ei chael hi hefyd, stad [[Dôl Meredydd]] faswn feddwl. Dŵr wedi gostyngu rwan. Glaw trwm dros nos ac yn fuan bore mae wedi creu surge oedd y broblem. 57.3mm o law ddoe ar ben popeth arall''<ref>Cofnod Ifor Williams i [[Llên Natur]] (Tywyddiadur)</ref>.		[[Y Bontnewydd]] a Llandwrog; 26 Rhagfyr 2015: ''Afon Gwyrfai wedi gorlifo i`r tai yn Bontnewydd, sef Stad Glanrafon, ac ar draws y ffordd ger y bont reilffordd. Rhai yn Llandwrog wedi ei chael hi hefyd, stad [[Dôl Meredydd]] faswn feddwl. Dŵr wedi gostyngu rwan. Glaw trwm dros nos ac yn fuan bore mae wedi creu surge oedd y broblem. 57.3mm o law ddoe ar ben popeth arall''<ref>Cofnod Ifor Williams i ''Llên Natur'' (Tywyddiadur)</ref>.

	Llyfrau log ysgolion pentrefi'r cwmwd		Llyfrau log ysgolion pentrefi'r cwmwd

Irion am 08:51, 22 Gorffennaf 2019

2019-07-22T08:51:18Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:51, 22 Gorffennaf 2019
Llinell 57:		Llinell 57:
	==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==		==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==

	Mae Dyddiadur llong [[David Thomas, (Llandwrog)]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):		Mae Dyddiadur llong [[David Thomas (Llandwrog)]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):

	Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''		Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''

Irion: /* Cofnodion tywydd am y cwmwd */

2018-08-28T09:33:37Z

Cofnodion tywydd am y cwmwd

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:33, 28 Awst 2018
Llinell 44:		Llinell 44:
	Pontllyfni; 11 Mai 1961 [DYRCHAFAEL]: ''Haul braf o'r bore cynta'. Hau 3 rhes arall o fetys & chrymanu chydig yn rhagor o'r llwybr canol dros y ffordd..Efo Guto yn y Ffordyn i eglwys [[Llandwrog]] & ymlaen...''<ref>Dyddiadur Eric Jones (Siop Cymraeg Caernarfon) Wenllys, Pontllyfni [diolch i Ifanwy Rhisiart]</ref>		Pontllyfni; 11 Mai 1961 [DYRCHAFAEL]: ''Haul braf o'r bore cynta'. Hau 3 rhes arall o fetys & chrymanu chydig yn rhagor o'r llwybr canol dros y ffordd..Efo Guto yn y Ffordyn i eglwys [[Llandwrog]] & ymlaen...''<ref>Dyddiadur Eric Jones (Siop Cymraeg Caernarfon) Wenllys, Pontllyfni [diolch i Ifanwy Rhisiart]</ref>

	[[Y Bontnewydd]] a Llandwrog; 26 Rhagfyr 2015: ''Afon Gwyrfai wedi gorlifo i`r tai yn Bontnewydd, sef Stad Glanrafon, ac ar draws y ffordd ger y bont reilffordd. Rhai yn Llandwrog wedi ei chael hi hefyd, stad [[~~Dol~~ Meredydd]] faswn feddwl. Dŵr wedi gostyngu rwan. Glaw trwm dros nos ac yn fuan bore mae wedi creu surge oedd y broblem. 57.3mm o law ddoe ar ben popeth arall''<ref>Cofnod Ifor Williams i [[Llên Natur]] (Tywyddiadur)</ref>.		[[Y Bontnewydd]] a Llandwrog; 26 Rhagfyr 2015: ''Afon Gwyrfai wedi gorlifo i`r tai yn Bontnewydd, sef Stad Glanrafon, ac ar draws y ffordd ger y bont reilffordd. Rhai yn Llandwrog wedi ei chael hi hefyd, stad [[Dôl Meredydd]] faswn feddwl. Dŵr wedi gostyngu rwan. Glaw trwm dros nos ac yn fuan bore mae wedi creu surge oedd y broblem. 57.3mm o law ddoe ar ben popeth arall''<ref>Cofnod Ifor Williams i [[Llên Natur]] (Tywyddiadur)</ref>.

	Llyfrau log ysgolion pentrefi'r cwmwd		Llyfrau log ysgolion pentrefi'r cwmwd

Irion: /* Cofnodion tywydd am y cwmwd */

2018-08-28T09:33:02Z

Cofnodion tywydd am y cwmwd

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:33, 28 Awst 2018
Llinell 22:		Llinell 22:
	John Love ''Ar noson dymhestlog yng ngaeaf 1612, pan oedd y glaw yn pistyllio, a`r cornentydd hyd lechweddau`r mynyddoedd yn chwyddo`r afon Llyfnwy dros ei glannau, mentrodd mab [[Elernion]], Llanaelhaearn, gadw`r oed a`i gariadferch yn Eithinog Wen. Rhaid oedd iddo groesi`r afon, lle saif Pont-y-cim heddiw, ond oherwydd nerth a ffyrnigrwydd y dyfroedd collodd y march ei draed a boddodd y ddau yn nyfroedd y Llyfnwy.''<ref>''O Ben Llŷn i Lle bu Lleu'' (1985) Cyngor Gwlad Gwynedd</ref>		John Love ''Ar noson dymhestlog yng ngaeaf 1612, pan oedd y glaw yn pistyllio, a`r cornentydd hyd lechweddau`r mynyddoedd yn chwyddo`r afon Llyfnwy dros ei glannau, mentrodd mab [[Elernion]], Llanaelhaearn, gadw`r oed a`i gariadferch yn Eithinog Wen. Rhaid oedd iddo groesi`r afon, lle saif Pont-y-cim heddiw, ond oherwydd nerth a ffyrnigrwydd y dyfroedd collodd y march ei draed a boddodd y ddau yn nyfroedd y Llyfnwy.''<ref>''O Ben Llŷn i Lle bu Lleu'' (1985) Cyngor Gwlad Gwynedd</ref>

	[[Llanllyfni]] 1762; Baled Thomas ~~Robertsam~~ haf sych 1762 yn mynnu o'r dechrau ymlaen fod y sychder yn enghraifft o farn y nef: ''Piniwnau'r Byd i gyd ar unwaith,/ Pa beth yw hyn o dra blin drwblaeth,/Mi glywaf gwynfan mwy am Arian,/ Nag am JESU GRIST ei hunan''...BWB rhif. 510, tp. 2<ref>Charnell-White, C. (heb ei gyhoeddi) ''Literary Responses to extreme Weather in eighteenth Wales''</ref>		[[Llanllyfni]] 1762; Baled Thomas Roberts am haf sych 1762 yn mynnu o'r dechrau ymlaen fod y sychder yn enghraifft o farn y nef: ''Piniwnau'r Byd i gyd ar unwaith,/ Pa beth yw hyn o dra blin drwblaeth,/Mi glywaf gwynfan mwy am Arian,/ Nag am JESU GRIST ei hunan''...BWB rhif. 510, tp. 2<ref>Charnell-White, C. (heb ei gyhoeddi) ''Literary Responses to extreme Weather in eighteenth Wales''</ref>

	Llanllyfni; 1873: ''..in 1873 snow was coming through the roof of Llanllyfni''<ref>Trans. Cym. Hanes Sir Gaernarfon 1962: Hughes a North t258</ref>		Llanllyfni; 1873: ''..in 1873 snow was coming through the roof of Llanllyfni''<ref>Trans. Cym. Hanes Sir Gaernarfon 1962: Hughes a North t258</ref>

Irion: /* Cofnodion tywydd am y cwmwd */

2018-08-28T08:56:56Z

Cofnodion tywydd am y cwmwd

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:56, 28 Awst 2018
Llinell 32:		Llinell 32:
	ac eto yr un noson, cofnod arwyddocaol iawn am yr eira fel petai yn hoelen olaf yn arch chwareli bach yr ardal:		ac eto yr un noson, cofnod arwyddocaol iawn am yr eira fel petai yn hoelen olaf yn arch chwareli bach yr ardal:

	Llanllyfni; 11 Chwefror 1929: ''Ychydig a wyddem ni nos y storm [11 Chwef] bod trên yn sefyll ar y rheilffordd heb fod ymhell oddi wrthym, a phlant ynddi yn dychwelyd o ysgol y Sir [[Pen-y-groes]], plant o [[Bant-glas]], [[Bwlchderwin]], Bryncir a Garndolbenmaen, a'u bod yno er tua phedwar y prynhawn. Pe gwyddem hynny 'rwy'n siwr y buasem wedi ymdrechu i fynd â lluniaeth a blancedi iddynt, ond wrth lwc fe lwyddodd Mr Davies, gorsaf-feistr Pen-y-groes, i gerdded at y trên gyda bwyd a diod cynnes iddynt. Caewyd yr ysgolion am wythnos, a'r chwareli am wythnosau lawer, gan ei bod yn dal i rewi am gyfnod maith ar ôl y storm. Ni fu llawer o drefn ar chwareli [[Dyffryn Nantlle]] ar ôl y cyfnod hwn. 'Roedd y dŵr ym mheiriannau'r chwareli wedi rhewi'n gorn, nes difetha'r peiriannau a chreu miloedd o bunnau o golledion. Dyna ddechrau dirywiad chwareli Dyffryn Nantlle. Yr oedd yr eira ar y ffyrdd at bennau'r cloddiau, ond cliriwyd y ffyrdd yn weddol i drafnidiaeth ymhen yr wythnos, er bod waliau uchel o eira caled o bobtu'r llwybr cul a gliriwyd, ac felly y bu am gyfnod maith, yn gyndyn iawn i feirioli. Dyna'r storm eira fwyaf o fewn cof yn ystod y ganrif hon."		Llanllyfni; 11 Chwefror 1929: ''Ychydig a wyddem ni nos y storm [11 Chwef] bod trên yn sefyll ar y rheilffordd heb fod ymhell oddi wrthym, a phlant ynddi yn dychwelyd o ysgol y Sir [[Pen-y-groes]], plant o [[Pant-glas\|Bant-glas]], [[Bwlchderwin]], Bryncir a Garndolbenmaen, a'u bod yno er tua phedwar y prynhawn. Pe gwyddem hynny 'rwy'n siwr y buasem wedi ymdrechu i fynd â lluniaeth a blancedi iddynt, ond wrth lwc fe lwyddodd Mr Davies, gorsaf-feistr Pen-y-groes, i gerdded at y trên gyda bwyd a diod cynnes iddynt. Caewyd yr ysgolion am wythnos, a'r chwareli am wythnosau lawer, gan ei bod yn dal i rewi am gyfnod maith ar ôl y storm. Ni fu llawer o drefn ar chwareli [[Dyffryn Nantlle]] ar ôl y cyfnod hwn. 'Roedd y dŵr ym mheiriannau'r chwareli wedi rhewi'n gorn, nes difetha'r peiriannau a chreu miloedd o bunnau o golledion. Dyna ddechrau dirywiad chwareli Dyffryn Nantlle. Yr oedd yr eira ar y ffyrdd at bennau'r cloddiau, ond cliriwyd y ffyrdd yn weddol i drafnidiaeth ymhen yr wythnos, er bod waliau uchel o eira caled o bobtu'r llwybr cul a gliriwyd, ac felly y bu am gyfnod maith, yn gyndyn iawn i feirioli. Dyna'r storm eira fwyaf o fewn cof yn ystod y ganrif hon."

	Fore trannoeth cofnododd Janet Roberts i'r perwyl hwn:		Fore trannoeth cofnododd Janet Roberts i'r perwyl hwn:

Irion am 09:06, 26 Mehefin 2018

2018-06-26T09:06:43Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:06, 26 Mehefin 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mae '''tywydd Uwchgwyrfai wedi cael ei gofnodi ers amser maith gan rai. Mwynhaodd, dioddeddefodd a chofnododd trigolion Cwmwd [[Uwchgwyrfai]] dywydd o bob math dros y canrifoedd.		Mae '''tywydd Uwchgwyrfai''' wedi cael ei gofnodi ers amser maith gan rai. Mwynhaodd, dioddeddefodd a chofnododd trigolion Cwmwd [[Uwchgwyrfai]] dywydd o bob math dros y canrifoedd.

	==Ystadegau tywydd==		==Ystadegau tywydd==
Llinell 69:		Llinell 69:
	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	[[~~Castegori~~:~~daearyddiaeth~~ ffisegol]]		[[Categori:Daearyddiaeth ffisegol]]

Irion am 09:05, 26 Mehefin 2018

2018-06-26T09:05:21Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:05, 26 Mehefin 2018
Llinell 68:		Llinell 68:

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

			[[Castegori:daearyddiaeth ffisegol]]

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:21, 10 Ebrill 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mae '''tywydd Uwchgwyrfai''' wedi cael ei gofnodi ers amser maith gan rai. Mwynhaodd, ~~dioddeddefodd~~ a chofnododd trigolion Cwmwd [[Uwchgwyrfai]] dywydd o bob math dros y canrifoedd.		Mae '''tywydd Uwchgwyrfai''' wedi cael ei gofnodi ers amser maith gan rai. Mwynhaodd, dioddefodd a chofnododd trigolion Cwmwd [[Uwchgwyrfai]] dywydd o bob math dros y canrifoedd.

	==Ystadegau tywydd==		==Ystadegau tywydd==
Llinell 19:		Llinell 19:
	==Cofnodion tywydd am y cwmwd==		==Cofnodion tywydd am y cwmwd==

	[[Afon ~~Llyfnwy~~]], [[Pont-y-cim]] 1612:		[[Afon Llyfni]], [[Pont-y-cim]] 1612:
	John Love ''Ar noson dymhestlog yng ngaeaf 1612, pan oedd y glaw yn pistyllio, a`r cornentydd hyd lechweddau`r mynyddoedd yn chwyddo`r afon Llyfnwy dros ei glannau, mentrodd mab [[Elernion]], Llanaelhaearn, gadw`r oed a`i gariadferch yn Eithinog Wen. Rhaid oedd iddo groesi`r afon, lle saif Pont-y-cim heddiw, ond oherwydd nerth a ffyrnigrwydd y dyfroedd collodd y march ei draed a boddodd y ddau yn nyfroedd y Llyfnwy.''<ref>''O Ben Llŷn i Lle bu Lleu'' (1985) Cyngor Gwlad Gwynedd</ref>		John Love ''Ar noson dymhestlog yng ngaeaf 1612, pan oedd y glaw yn pistyllio, a`r cornentydd hyd lechweddau`r mynyddoedd yn chwyddo`r afon Llyfnwy dros ei glannau, mentrodd mab [[Elernion]], Llanaelhaearn, gadw`r oed a`i gariadferch yn Eithinog Wen. Rhaid oedd iddo groesi`r afon, lle saif Pont-y-cim heddiw, ond oherwydd nerth a ffyrnigrwydd y dyfroedd collodd y march ei draed a boddodd y ddau yn nyfroedd y Llyfnwy.''<ref>''O Ben Llŷn i Lle bu Lleu'' (1985) Cyngor Gwlad Gwynedd</ref>

Llinell 26:		Llinell 26:
	Llanllyfni; 1873: ''..in 1873 snow was coming through the roof of Llanllyfni''<ref>Trans. Cym. Hanes Sir Gaernarfon 1962: Hughes a North t258</ref>		Llanllyfni; 1873: ''..in 1873 snow was coming through the roof of Llanllyfni''<ref>Trans. Cym. Hanes Sir Gaernarfon 1962: Hughes a North t258</ref>

	Llanllyfni; 31 Rhagfyr 1884: ''Clywed fod chwech neu saith o bobl wedi eu lladd yn Llanllyfni''<ref>Dyddiadur W Jones, Moelfre, (trwy garedigrwydd Mrs W.E. Miners a Miss D.L. Roberts)</ref> (unrhyw ~~berthnas~~ rhwng y digwyddiad hwn â'r tywydd i'w gadarnhau).		Llanllyfni; 31 Rhagfyr 1884: ''Clywed fod chwech neu saith o bobl wedi eu lladd yn Llanllyfni''<ref>Dyddiadur W Jones, Moelfre, (trwy garedigrwydd Mrs W.E. Miners a Miss D.L. Roberts)</ref> (unrhyw berthynas rhwng y digwyddiad hwn â'r tywydd i'w gadarnhau).

	Llanllyfni; 11 Chwefror 1929: ''Noson y storm [11 Chwef] bu gyrrwr y bws wrthi'n hir yn ceisio cael y dŵr o'r tanc, a ninnau a'r ddau drafaeliwr yn rhoi pob cymorth iddo, ond ofer yr ymdrech. Oni bai i'r ddau drafaeliwr roi tystiolaeth i benaethiaid Cwmni'r Crosville bod y gyrrwr wedi ymdrechu'n deg i wagio'r dŵr o'r tanc, buasai Moss Williams wedi colli ei waith. Drannoeth, gyda rhawiau, llwyddodd y ddau Jones i glirio'r eira a rhyddhau eu cerbydau. 'Ni chlywsom air byth oddi wrth y ferch o Roslan, ond galwodd y dynion i'n gweld droeon i ddangos eu diolchgarwch''		Llanllyfni; 11 Chwefror 1929: ''Noson y storm [11 Chwef] bu gyrrwr y bws wrthi'n hir yn ceisio cael y dŵr o'r tanc, a ninnau a'r ddau drafaeliwr yn rhoi pob cymorth iddo, ond ofer yr ymdrech. Oni bai i'r ddau drafaeliwr roi tystiolaeth i benaethiaid Cwmni'r Crosville bod y gyrrwr wedi ymdrechu'n deg i wagio'r dŵr o'r tanc, buasai Moss Williams wedi colli ei waith. Drannoeth, gyda rhawiau, llwyddodd y ddau Jones i glirio'r eira a rhyddhau eu cerbydau. 'Ni chlywsom air byth oddi wrth y ferch o Roslan, ond galwodd y dynion i'n gweld droeon i ddangos eu diolchgarwch''
Llinell 38:		Llinell 38:
	Llanllyfni; 12 Chwefror 1929: ''Fore drannoeth [12 Chwefror] rhaid oedd mynd am y moch a'r ieir. 'Roedd dau fochyn tew yn y cwt ond 'roedd y ffolt wedi llenwi ag eira, a hwnnw yn uwch na drws y cwt. Pedwar o dyllau bychain crynion, rhyw ddwy droedfedd i fyny yn yr eira, oedd yn cau drws y cwt, a thrwy'r tyllau bychain hyn y medrodd y moch anadlu i gadw'n fyw. Clywais fy mhriod yn dweud mai felly y cafodd yntau ei ddefaid drannoeth y storm, wedi eu claddu yn un rhes yn ymyl ei gilydd wrth glawdd cysgodol, a'r tyllau bach yn yr eira yn dangos ym mha le yr oeddynt. Llwyddodd gyda help ei gi i'w turio allan. 'Roedd y ci yn ddeheuig yn eu cael oddi yno trwy durio gyda'i ddau droed blaen. 'Roedd y defaid i gyd yn fyw a dianaf. Stori wahanol oedd i'r ieir gennym ni; 'roedd chwech ohonynt wedi mygu i farwolaeth o dan yr eira a chwythodd i mewn i'r cwt o dan a thrwy ochrau'r drws. Nid oedd, wrth gwrs, ddrws rhwng ffolt y moch a'r cwt''<ref>Janet D Roberts (1985): ''O Ben Llŷn i Lle bu Lleu'', Cyngor Gwlad Gwynedd</ref>.		Llanllyfni; 12 Chwefror 1929: ''Fore drannoeth [12 Chwefror] rhaid oedd mynd am y moch a'r ieir. 'Roedd dau fochyn tew yn y cwt ond 'roedd y ffolt wedi llenwi ag eira, a hwnnw yn uwch na drws y cwt. Pedwar o dyllau bychain crynion, rhyw ddwy droedfedd i fyny yn yr eira, oedd yn cau drws y cwt, a thrwy'r tyllau bychain hyn y medrodd y moch anadlu i gadw'n fyw. Clywais fy mhriod yn dweud mai felly y cafodd yntau ei ddefaid drannoeth y storm, wedi eu claddu yn un rhes yn ymyl ei gilydd wrth glawdd cysgodol, a'r tyllau bach yn yr eira yn dangos ym mha le yr oeddynt. Llwyddodd gyda help ei gi i'w turio allan. 'Roedd y ci yn ddeheuig yn eu cael oddi yno trwy durio gyda'i ddau droed blaen. 'Roedd y defaid i gyd yn fyw a dianaf. Stori wahanol oedd i'r ieir gennym ni; 'roedd chwech ohonynt wedi mygu i farwolaeth o dan yr eira a chwythodd i mewn i'r cwt o dan a thrwy ochrau'r drws. Nid oedd, wrth gwrs, ddrws rhwng ffolt y moch a'r cwt''<ref>Janet D Roberts (1985): ''O Ben Llŷn i Lle bu Lleu'', Cyngor Gwlad Gwynedd</ref>.

	Llanllyfni; 24 Mehefin 1935: ''Roedd fy mam yn cadw dyddiaduron bron trwy ei hoes. Cartref fy mam oedd Taleithin Isaf uwchben Llanllyfni a dyma beth oedd lawr am y 24 a 25 o Fehefin 1935, Storom Dychrynllyd Cwmwl di torri ar [[Craig Goch\|Graig Goch]] uwchben [[Cwm Dulyn\|Cwm Dulun]]. Llifogydd [[Afon Esther]] ac am [[Pont Lloc\|Bont Lloc]] Pant y Celyn , Talgarnedd a Llanllyfni, Difrod ofnadwy , ( Mae Taleithin rhyw dri ~~cae~~ o Talygarnedd ac roedd yn 19 oed ar y pryd,)''<ref>Gwilym Roberts</ref>		Llanllyfni; 24 Mehefin 1935: ''Roedd fy mam yn cadw dyddiaduron bron trwy ei hoes. Cartref fy mam oedd Taleithin Isaf uwchben Llanllyfni a dyma beth oedd lawr am y 24 a 25 o Fehefin 1935, Storom Dychrynllyd Cwmwl di torri ar [[Craig Goch\|Graig Goch]] uwchben [[Cwm Dulyn\|Cwm Dulun]]. Llifogydd [[Afon Esther]] ac am [[Pont Lloc\|Bont Lloc]] Pant y Celyn , Talgarnedd a Llanllyfni, Difrod ofnadwy, (Mae Taleithin rhyw dri chae o Talygarnedd ac roedd yn 19 oed ar y pryd,)''<ref>Gwilym Roberts</ref>

	9 Gorffennaf 1949:''Fires in the gorse by Llandwrog & under our house broke out again today & the Fire brigade was called to put the fires out which they did eventually. Keeping very warm & dry. Rain badly wanted.''<ref>Dyddiaduron Y Parch. Richard Llewelyn Headley (Gyda diolch i Dr. Mari Ellis, Aberystwyth)</ref>		9 Gorffennaf 1949:''Fires in the gorse by Llandwrog & under our house broke out again today & the Fire brigade was called to put the fires out which they did eventually. Keeping very warm & dry. Rain badly wanted.''<ref>Dyddiaduron Y Parch. Richard Llewelyn Headley (Gyda diolch i Dr. Mari Ellis, Aberystwyth)</ref>

	Pontllyfni; 11 Mai 1961 [DYRCHAFAEL]: ''Haul braf o'r bore cynta'. Hau 3 rhes arall o fetys & chrymanu chydig yn rhagor o'r llwybr canol dros y ffordd..Efo Guto yn y Ffordyn i eglwys [[Llandwrog]] & ymlaen...''<ref>Dyddiadur Eric Jones (Siop Cymraeg Caernarfon) Wenllys, Pontllyfni [diolch i Ifanwy Rhisiart]</ref>		Pontllyfni; 11 Mai 1961 [DYRCHAFAEL]: ''Haul braf o'r bore cynta'. Hau 3 rhes arall o fetys & chrymanu chydig yn rhagor o'r llwybr canol dros y ffordd. Efo Guto yn y Ffordyn i eglwys [[Llandwrog]] & ymlaen...''<ref>Dyddiadur Eric Jones (Siop Cymraeg Caernarfon) Wenllys, Pontllyfni [diolch i Ifanwy Rhisiart]</ref>

	[[Y Bontnewydd]] a Llandwrog; 26 Rhagfyr 2015: ''Afon Gwyrfai wedi gorlifo i`r tai yn Bontnewydd, sef Stad Glanrafon, ac ar draws y ffordd ger y bont reilffordd. Rhai yn Llandwrog wedi ei chael hi hefyd, stad [[Dôl Meredydd]] faswn feddwl. Dŵr wedi gostyngu rwan. Glaw trwm dros nos ac yn fuan bore mae wedi creu surge oedd y broblem. 57.3mm o law ddoe ar ben popeth arall''<ref>Cofnod Ifor Williams i ''Llên Natur'' (Tywyddiadur)</ref>.		[[Y Bontnewydd]] a Llandwrog; 26 Rhagfyr 2015: ''Afon Gwyrfai wedi gorlifo i`r tai yn Bontnewydd, sef Stad Glanrafon, ac ar draws y ffordd ger y bont reilffordd. Rhai yn Llandwrog wedi ei chael hi hefyd, stad [[Dôl Meredydd]] faswn feddwl. Dŵr wedi gostyngu rwan. Glaw trwm dros nos ac yn fuan bore mae wedi creu surge oedd y broblem. 57.3mm o law ddoe ar ben popeth arall''<ref>Cofnod Ifor Williams i ''Llên Natur'' (Tywyddiadur)</ref>.
Llinell 52:		Llinell 52:
	''On the 23rd [of June 1935], 141mm of rain fell at Llandwrog [gorsaf dywydd Y Llu Awyr, Morfa Dinlle?], south of Caernarfon, 108mm at Aberfeldy, Perthshire, and it is estimated that 200mm may have fallen above Auchnafree. On the 25th, 153mm was recorded in less than four hours at Swainswick, Somerset, and flooding affected hundreds of homes and businesses in Bath''<ref>Eden, P. (2008) ''Great British Weather Disasters'' (Continuum Books UK, Llundain)</ref>		''On the 23rd [of June 1935], 141mm of rain fell at Llandwrog [gorsaf dywydd Y Llu Awyr, Morfa Dinlle?], south of Caernarfon, 108mm at Aberfeldy, Perthshire, and it is estimated that 200mm may have fallen above Auchnafree. On the 25th, 153mm was recorded in less than four hours at Swainswick, Somerset, and flooding affected hundreds of homes and businesses in Bath''<ref>Eden, P. (2008) ''Great British Weather Disasters'' (Continuum Books UK, Llundain)</ref>

	23 Mehefin 1937: ''...heaviest falls of rain over the British Isles are often ~~asscoated~~ with thundery situations. Two such falls ...in Wales were the 137mm which fell in 3 hours at Llansadwrn, Anglesey on 10 August 1957 and 141mm in 5 hours at Llandwrog, Caerns on 23 June 1937''<ref>''The Climate of Britain'': Met Office (Climatological Memorandum 140		23 Mehefin 1937: ''...heaviest falls of rain over the British Isles are often associated with thundery situations. Two such falls ...in Wales were the 137mm which fell in 3 hours at Llansadwrn, Anglesey on 10 August 1957 and 141mm in 5 hours at Llandwrog, Caerns on 23 June 1937''<ref>''The Climate of Britain'': Met Office (Climatological Memorandum 140
	0)</ref>		0)</ref>

	==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==		==Cofnodion tywydd am fannau eraill gan drigolion y cwmwd==

	Mae Dyddiadur llong [[David Thomas, Llandwrog]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):		Mae Dyddiadur llong [[David Thomas, Llandwrog]] 1884-1892 yn gyforiog o gofnodion diddorol am ei deithiau i bedwar ban byd. Dyma ychydig enghreifftiau (rhai yn adlewyrchu gwerthoedd ei gyfnod):

	Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''		Ynysoedd y Pentir Gwyrdd (''Cape Verde Islands''), 29 Ionawr 1884: ''Strong breeze and dull 1st part, very clear 2nd part. Arrived at St Vincent Is of [sic] the Cape De Verd I. at 7.20 Few of the passengers left us here (3rd class boats full of fruits were alongside. Manned by [y brodorion croenddu] some of [these] were well dressed, others naked (most of the boys). The passengers were throwing money over the side and the little [bechgyn croenddu] used to dive for the money though the place full of sharks. The sailors changed their meat for oranges from the boats.''
Llinell 65:		Llinell 65:
	==Digwyddiadau yn adlewyrchu tywydd arbennig==		==Digwyddiadau yn adlewyrchu tywydd arbennig==

	Arfon ac ~~Eifionnydd~~ 16 Mehefin 1911 Y Genedl Gymreig, Mehefin 20, (1911): ''Y mae`r tywydd eithriadol o sych a gaed yn ystod yr wythnosau diweddaf wedi cymhell yr amaethwyr mewn gwahanol rannau i dorri eu gwair, a diwedd yr wythnos ddweddaf yr oedd y gwair i`w weled wedi ei dorri mewn gwahanol ardaloedd yn Llanddeiniolen ac o Felinheli i Gaernarfon; yr oedd yr un modd yn ardaloedd Llanberis, Llandwrog, [[Clynnog Fawr\|Clynnog]], a [[Nantlle]], ynghyd ā rhannau helaeth o Eifionydd.''<ref>Dafydd Guto (Fferm a Thyddyn 54)</ref>		Arfon ac Eifionydd 16 Mehefin 1911 Y Genedl Gymreig, Mehefin 20, (1911): ''Y mae`r tywydd eithriadol o sych a gaed yn ystod yr wythnosau diweddaf wedi cymhell yr amaethwyr mewn gwahanol rannau i dorri eu gwair, a diwedd yr wythnos ddweddaf yr oedd y gwair i`w weled wedi ei dorri mewn gwahanol ardaloedd yn Llanddeiniolen ac o Felinheli i Gaernarfon; yr oedd yr un modd yn ardaloedd Llanberis, Llandwrog, [[Clynnog Fawr\|Clynnog]], a [[Nantlle]], ynghyd ā rhannau helaeth o Eifionydd.''<ref>Dafydd Guto (Fferm a Thyddyn 54)</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	[[Categori:Daearyddiaeth ffisegol]]		[[Categori:Daearyddiaeth ffisegol]]