Trefor Jones - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 15:07, 4 Mehefin 2022

2022-06-04T15:07:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:07, 4 Mehefin 2022
Llinell 8:		Llinell 8:
	Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, [[Nebo]], ym mhlwyf [[Llanllyfni]], a daeth i'r [[Yr Hendref\|Hendref]] (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A), capel [[Capel Maesyneuadd (A), Trefor\|Maesyneuadd]] fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.		Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, [[Nebo]], ym mhlwyf [[Llanllyfni]], a daeth i'r [[Yr Hendref\|Hendref]] (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A), capel [[Capel Maesyneuadd (A), Trefor\|Maesyneuadd]] fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.

	Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf [[Llanaelhaearn]] pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan[Y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)]] o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] gerllaw, ac fe ~~ddarllennodd~~ wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.		Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf [[Llanaelhaearn]] pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan Y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)]] o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] gerllaw, ac fe ddarllenodd wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.

	Didor yw Trefor trwy ofal - i roi		Didor yw Trefor trwy ofal - i roi

Irion am 17:24, 11 Chwefror 2020

2020-02-11T17:24:18Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:24, 11 Chwefror 2020
Llinell 6:		Llinell 6:
	''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''		''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''

	Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, [[Nebo]], ym mhlwyf [[Llanllyfni]], a daeth i'r [[Yr Hendref\|Hendref]] (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A), capel [[~~Capoel~~ Maesyneuadd (A), Trefor\|Maesyneuadd]] fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.		Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, [[Nebo]], ym mhlwyf [[Llanllyfni]], a daeth i'r [[Yr Hendref\|Hendref]] (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A), capel [[Capel Maesyneuadd (A), Trefor\|Maesyneuadd]] fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.

	Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf [[Llanaelhaearn]] pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan[Y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)]] o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] gerllaw, ac fe ddarllennodd wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.		Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf [[Llanaelhaearn]] pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan[Y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)]] o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] gerllaw, ac fe ddarllennodd wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.

Irion am 10:25, 4 Chwefror 2020

2020-02-04T10:25:31Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:25, 4 Chwefror 2020
Llinell 22:		Llinell 22:
	Yn ystod y 1850au adeiladwyd swyddfa'r Cwmni Ithfaen Cymreig yn y Gorllwyn, ynghyd â thŷ bychan i'r Fforman (Prif Oruchwyliwr y chwarel bryd hynny), ac yn y tŷ hwn y treuliodd Trefor Jones weddill ei ddyddiau. Ar Fehefin 17, 1860, yn frawychus o sydyn yn dilyn salwch o ychydig ddyddiau'n unig, wedi deng mlynedd a hanner fel Goruchwyliwr 'Y Gwaith', bu farw Trefor Jones, yn 52 mlwydd oed. Fe'i claddwyd ym mynwent Capel Helyg (A), Llangybi yn Eifionydd, yn y gornel bellaf o'r capel. Dyma'r geiriau dorrwyd ar garreg ei fedd.		Yn ystod y 1850au adeiladwyd swyddfa'r Cwmni Ithfaen Cymreig yn y Gorllwyn, ynghyd â thŷ bychan i'r Fforman (Prif Oruchwyliwr y chwarel bryd hynny), ac yn y tŷ hwn y treuliodd Trefor Jones weddill ei ddyddiau. Ar Fehefin 17, 1860, yn frawychus o sydyn yn dilyn salwch o ychydig ddyddiau'n unig, wedi deng mlynedd a hanner fel Goruchwyliwr 'Y Gwaith', bu farw Trefor Jones, yn 52 mlwydd oed. Fe'i claddwyd ym mynwent Capel Helyg (A), Llangybi yn Eifionydd, yn y gornel bellaf o'r capel. Dyma'r geiriau dorrwyd ar garreg ei fedd.

	'''''Er Coffadwriaeth am		'''''Er Coffadwriaeth am
			TREVOR JONES
	TREVOR JONES		O Chwareli Rival
			Yr hwn a fu farw Mehefin 17eg, 1860
	O Chwareli Rival		Yn 52 oed
			This stone is erected by his grateful and
	Yr hwn a fu farw Mehefin 17eg, 1860		affectionate master JOHN HUTTON in whose
			services the last ten years of his life were spent
	Yn 52 oed		'There are last shall be first'
			O'm hanwyl frawd ai yma'r wyt yn dawel heddyw'n cysgu,
	This stone is erected by his grateful and		Mae bore yn dod cei godi'n harddach wedd ar ddelw Iesu.'''''

	affectionate master JOHN HUTTON in whose

	services the last ten years of his life were spent

	'There are last shall be first'

	O'm hanwyl frawd ai yma'r wyt yn dawel heddyw'n cysgu,

	Mae bore yn dod cei godi'n harddach wedd ar ddelw Iesu.'''''

	Ar ei dystysgrif marwolaeth cofnodir y canlynol - ''disease of the heart and bronchitis - certified.''		Ar ei dystysgrif marwolaeth cofnodir y canlynol - ''disease of the heart and bronchitis - certified.''
Llinell 49:		Llinell 39:

	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
	[[Categori:~~Rheolwyr~~ chwareli]]		[[Categori:Asiantwyr a rheolwyr chwareli]]

Irion am 10:23, 4 Chwefror 2020

2020-02-04T10:23:45Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:23, 4 Chwefror 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Trefor Jones oedd y gŵr y rhoddwyd ei enw ar bentref newydd Trefor ym 1856.		[[Trefor Jones]] (1808-1860) oedd y gŵr y rhoddwyd ei enw ar bentref newydd [[Trefor]] ym 1856.

	Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor ym 1850 wedi cyfnod fel fforman i Samuel Holland yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn. Yn fuan gwerthodd Holland ei lês yn y Gwylwyr i John Hutton a'i bartner (cwsg), William Caldwell Roscoe o Lerpwl. Dyma fel yr edrydd Holland yn ei ''Memoirs'' (y gwreiddiol yn Saesneg).		Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor ym 1850 wedi cyfnod fel fforman i [[Samuel Holland]] yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn. Yn fuan gwerthodd Holland ei lês yn y Gwylwyr i John Hutton a'i bartner (cwsg), William Caldwell Roscoe o Lerpwl.

			Dyma fel yr edrydd Holland yn ei ''Memoirs'' (y gwreiddiol yn Saesneg).
	''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''		''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''

	Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, Nebo, ym mhlwyf Llanllyfni, a daeth i'r Hendref (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A.), capel Maesyneuadd fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.		Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, [[Nebo]], ym mhlwyf [[Llanllyfni]], a daeth i'r [[Yr Hendref\|Hendref]] (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A), capel [[Capoel Maesyneuadd (A), Trefor\|Maesyneuadd]] fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.

	Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf Llanaelhaearn pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan Y Cwmni Ithfaen Cymreig (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd Ebenezer Thomas (Eben Fardd) o Glynnog gerllaw, ac fe ddarllennodd wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.		Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf [[Llanaelhaearn]] pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan[Y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd [[Ebenezer Thomas (Eben Fardd)]] o [[Clynnog Fawr\|Glynnog]] gerllaw, ac fe ddarllennodd wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.

	Didor yw Trefor trwy ofal - i roi		Didor yw Trefor trwy ofal - i roi
Llinell 18:		Llinell 20:
	Oll iddynt doed llwyddiant da.		Oll iddynt doed llwyddiant da.

	Yn ystod y 1850au adeiladwyd swyddfa'r Cwmni Ithfaen Cymreig yn y Gorllwyn, ynghyd â thŷ bychan i'r Fforman (Prif Oruchwyliwr y chwarel bryd hynny), ac yn y tŷ hwn y treuliodd Trefor Jones weddill ei ddyddiau. Ar Fehefin 17, 1860, yn frawychus o sydyn yn dilyn salwch o ychydig ddyddiau'n unig, wedi deng mlynedd a hanner fel Goruchwyliwr 'Y Gwaith', bu farw Trefor Jones, yn 52 mlwydd oed. Fe'i claddwyd ym mynwent Capel Helyg (A.), Llangybi yn Eifionydd, yn y gornel bellaf o'r capel. Dyma'r geiriau dorrwyd ar garreg ei fedd.		Yn ystod y 1850au adeiladwyd swyddfa'r Cwmni Ithfaen Cymreig yn y Gorllwyn, ynghyd â thŷ bychan i'r Fforman (Prif Oruchwyliwr y chwarel bryd hynny), ac yn y tŷ hwn y treuliodd Trefor Jones weddill ei ddyddiau. Ar Fehefin 17, 1860, yn frawychus o sydyn yn dilyn salwch o ychydig ddyddiau'n unig, wedi deng mlynedd a hanner fel Goruchwyliwr 'Y Gwaith', bu farw Trefor Jones, yn 52 mlwydd oed. Fe'i claddwyd ym mynwent Capel Helyg (A), Llangybi yn Eifionydd, yn y gornel bellaf o'r capel. Dyma'r geiriau dorrwyd ar garreg ei fedd.

	'''''Er Coffadwriaeth am		'''''Er Coffadwriaeth am
Llinell 45:		Llinell 47:

	Yn ''Yr Herald Cymraeg'' fe'i disgrifiwyd fel ''gŵr cyfiawn, yn ofni Duw, ac yn rhyngu bodd meistr a gweithiwr, mewn bob cydwybod dda. Onid gwell un linell lawn / Er cof am y gŵr cyfiawn?''		Yn ''Yr Herald Cymraeg'' fe'i disgrifiwyd fel ''gŵr cyfiawn, yn ofni Duw, ac yn rhyngu bodd meistr a gweithiwr, mewn bob cydwybod dda. Onid gwell un linell lawn / Er cof am y gŵr cyfiawn?''

			[[Categori:Pobl]]
			[[Categori:Rheolwyr chwareli]]

Geraint am 17:46, 3 Chwefror 2020

2020-02-03T17:46:33Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:46, 3 Chwefror 2020
Llinell 2:		Llinell 2:

	Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor ym 1850 wedi cyfnod fel fforman i Samuel Holland yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn. Yn fuan gwerthodd Holland ei lês yn y Gwylwyr i John Hutton a'i bartner (cwsg), William Caldwell Roscoe o Lerpwl. Dyma fel yr edrydd Holland yn ei ''Memoirs'' (y gwreiddiol yn Saesneg).		Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor ym 1850 wedi cyfnod fel fforman i Samuel Holland yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn. Yn fuan gwerthodd Holland ei lês yn y Gwylwyr i John Hutton a'i bartner (cwsg), William Caldwell Roscoe o Lerpwl. Dyma fel yr edrydd Holland yn ei ''Memoirs'' (y gwreiddiol yn Saesneg).
	''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''		''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''

	Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, Nebo, ym mhlwyf Llanllyfni, a daeth i'r Hendref (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A.), capel Maesyneuadd fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.		Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, Nebo, ym mhlwyf Llanllyfni, a daeth i'r Hendref (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A.), capel Maesyneuadd fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.

Geraint: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Trefor Jones oedd y gŵr y rhoddwyd ei enw ar bentref newydd Trefor ym 1856. Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor...'

2020-02-03T15:15:43Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Trefor Jones oedd y gŵr y rhoddwyd ei enw ar bentref newydd Trefor ym 1856. Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor...'

Tudalen newydd

Trefor Jones oedd y gŵr y rhoddwyd ei enw ar bentref newydd Trefor ym 1856.

Chwarelwr profiadol a deallus ydoedd ac yn 42 mlwydd oed pan ddaeth i Drefor ym 1850 wedi cyfnod fel fforman i Samuel Holland yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn. Yn fuan gwerthodd Holland ei lês yn y Gwylwyr i John Hutton a'i bartner (cwsg), William Caldwell Roscoe o Lerpwl. Dyma fel yr edrydd Holland yn ei ''Memoirs'' (y gwreiddiol yn Saesneg).
''... am flynyddoedd bu'r chwarel hon (Y Gwylwyr) yn llwyddiant; nid yn unig hon, ond hefyd bu iddynt ganfod carreg gyffelyb yn Llanaelhaearn, ar ochr ogleddol yr Eifl, ac agor chwarel yno ac adeiladu pentref a enwyd yn Bentref Trefor er anrhydeddu'r fforman, Trefor Jones ...''

Ganwyd Trefor Jones ym 1808 yng Nghlwt-y-ffolt, Nebo, ym mhlwyf Llanllyfni, a daeth i'r Hendref (cyn sefydlu ac enwi'r pentref newydd) tua dechrau 1850, a chael llety am gyfnod ar aelwyd Gwydir Bach. Fe'i disgrifir fel ''gŵr duwiol a chadarn yn yr Ysgrythurau''. Fe'i codwyd yn ddiacon yng nghapel Bethlehem (A.), capel Maesyneuadd fel y'i gelwid ar lafar. Dywedid i aelodaeth yr achos ym Methlehem gynyddu'n sylweddol yn ystod blynyddoedd 1850-60 gan i nifer dda o'r chwarelwyr ymaelodi yno er ceisio ennyn ffafr y Fforman. Ond nid gŵr felly oedd Trefor Jones, ond yn Gristion onest ac unplyg, a heb dderbyn wyneb.

Ar y 12fed o Ebrill, 1856, cynhaliwyd seremoni fawr yn yr Hendref yng ngwaelod plwyf Llanaelhaearn pryd y gosodwyd carreg sylfaen pentref newydd i'w adeiladu gan Y Cwmni Ithfaen Cymreig (Hutton & Roscoe). Enwyd y pentref yn ''Pentref Trefor'', a Threfor Jones ei hun gafodd y fraint o osod y garreg sylfaen, gyda sofrenni mewn potel mewn ceudod o dani. Yno'n bresennol ar y diwrnod roedd Ebenezer Thomas (Eben Fardd) o Glynnog gerllaw, ac fe ddarllennodd wyth o englynion a gyfansoddodd ar gyfer yr achlysur. Mae'n rhagweld pethau mawrion i'r pentref newydd. Dyma ddau ohonynt sy'n cyfeirio'n benodol at Trefor Jones.

Didor yw Trefor trwy ofal - i roi
Ar waith yr holl ardal;
Yn ddiatreg, teg y tâl
Y ddime yn ddiwamal.

I'ch meistriaid, gyda chymhwystra - rhoddwch
Yr addas barch blaena';
Ameniwch chi a minna
Oll iddynt doed llwyddiant da.

Yn ystod y 1850au adeiladwyd swyddfa'r Cwmni Ithfaen Cymreig yn y Gorllwyn, ynghyd â thŷ bychan i'r Fforman (Prif Oruchwyliwr y chwarel bryd hynny), ac yn y tŷ hwn y treuliodd Trefor Jones weddill ei ddyddiau. Ar Fehefin 17, 1860, yn frawychus o sydyn yn dilyn salwch o ychydig ddyddiau'n unig, wedi deng mlynedd a hanner fel Goruchwyliwr 'Y Gwaith', bu farw Trefor Jones, yn 52 mlwydd oed. Fe'i claddwyd ym mynwent Capel Helyg (A.), Llangybi yn Eifionydd, yn y gornel bellaf o'r capel. Dyma'r geiriau dorrwyd ar garreg ei fedd.

'''''Er Coffadwriaeth am

TREVOR JONES

O Chwareli Rival

Yr hwn a fu farw Mehefin 17eg, 1860

Yn 52 oed

This stone is erected by his grateful and

affectionate master JOHN HUTTON in whose

services the last ten years of his life were spent

'There are last shall be first'

O'm hanwyl frawd ai yma'r wyt yn dawel heddyw'n cysgu,

Mae bore yn dod cei godi'n harddach wedd ar ddelw Iesu.'''''

Ar ei dystysgrif marwolaeth cofnodir y canlynol - ''disease of the heart and bronchitis - certified.''

Yn ''Yr Herald Cymraeg'' fe'i disgrifiwyd fel ''gŵr cyfiawn, yn ofni Duw, ac yn rhyngu bodd meistr a gweithiwr, mewn bob cydwybod dda. Onid gwell un linell lawn / Er cof am y gŵr cyfiawn?''