Trefgorddau Uwchgwyrfai 1352 - Hanes golygu

Irion am 12:16, 15 Ionawr 2021

2021-01-15T12:16:40Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:16, 15 Ionawr 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	==Cyffredinol==		==Cyffredinol==

	Yn ystod y Canol Oesodd dan y Tywysogion ac wedyn o dan reolaeth Seisnig hyd at 1536 rhannwyd y wlad at ddibenion gweinyddu a threthu'n gantrefi (megis [[Arfon]]), cymydau (megis [[Uwchgwyrfai]]) ac wedyn '''~~trefgorddi~~''', unedau oedd rhywfaint yn llai na'r plwyfi a chymunedau yr ydym yn gyfarwydd â nhw.		Yn ystod y Canol Oesodd dan y Tywysogion ac wedyn o dan reolaeth Seisnig hyd at 1536 rhannwyd y wlad at ddibenion gweinyddu a threthu'n gantrefi (megis [[Arfon]]), cymydau (megis [[Uwchgwyrfai]]) ac wedyn '''trefgorddau''', unedau oedd rhywfaint yn llai na'r plwyfi a chymunedau yr ydym yn gyfarwydd â nhw.

	Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.		Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.

	Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner ~~trefgorddi~~ Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na ~~threfgorddi~~ a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r offeiriaid lleol, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g. ac unwaith y daeth dylanwad y Normaniaid yn gynyddol amlwg yng Nghymru ar ôl 1066 bu cynnydd yn yr arfer o fynnu degwm, ac yn sicr erbyn tua 1400 yr oedd yr arfer yn gyffredin iawn - mae Siôn Cent y bardd yn annog i bobl eu talu heb gwyno, fel rhan o fywyd rhinweddol.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), tt.17, 238-9.</ref>		Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddau Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddau a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r offeiriaid lleol, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g. ac unwaith y daeth dylanwad y Normaniaid yn gynyddol amlwg yng Nghymru ar ôl 1066 bu cynnydd yn yr arfer o fynnu degwm, ac yn sicr erbyn tua 1400 yr oedd yr arfer yn gyffredin iawn - mae Siôn Cent y bardd yn annog i bobl eu talu heb gwyno, fel rhan o fywyd rhinweddol.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), tt.17, 238-9.</ref>

	==Rhestr o'r ~~trefgorddi~~==		==Rhestr o'r trefgorddau==

	Mae erthygl ar bob un o'r ~~trefgorddi~~ ar gael yn unigol, lle nodir ffiniau neu leoliad, tenantiaid yn ystod y 14g., rhenti, ac ati, yn ôl y manylion sydd bellach ar gael i ni heddiw. Lle cafwyd hyd i ddogfen Ladin yn ymdrin â hyn ac sydd ar gael ar ffurf argraffedig neu'n electronig, ceisir rhoi cyfieithiad rhydd yng nghorff yr erthygfl berthnasol, y rhan fwyaf yn llyfr ''The Record of Caernarvon''<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838</ref> neu erthygl gan Dr Colin Gresham ar siartr Aberconwy<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939)</ref>		Mae erthygl ar bob un o'r trefgorddau ar gael yn unigol, lle nodir ffiniau neu leoliad, tenantiaid yn ystod y 14g., rhenti, ac ati, yn ôl y manylion sydd bellach ar gael i ni heddiw. Lle cafwyd hyd i ddogfen Ladin yn ymdrin â hyn ac sydd ar gael ar ffurf argraffedig neu'n electronig, ceisir rhoi cyfieithiad rhydd yng nghorff yr erthygfl berthnasol, y rhan fwyaf yn llyfr ''The Record of Caernarvon''<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838</ref> neu erthygl gan Dr Colin Gresham ar siartr Aberconwy<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939)</ref>

	===~~Tregorddi~~'r Tywysog===		===Tregorddau'r Tywysog===

	* [[Bodellog (trefgordd)\|Bodellog]] - i'r de o'r [[Bontnewydd]]		* [[Bodellog (trefgordd)\|Bodellog]] - i'r de o'r [[Bontnewydd]]
Llinell 18:		Llinell 18:
	* [[Pennarth (trefgordd)\|Pennarth]] - ardal [[Aberdesach]]		* [[Pennarth (trefgordd)\|Pennarth]] - ardal [[Aberdesach]]

	===~~Trefgorddi~~ wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]===		===Trefgorddau wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]===

	Roedd gan denantiaid y terfgorddi hyn ddyletswydd i ddefnyddio melin y tywysog a thalu rhai ddirwyon i'r tywysog		Roedd gan denantiaid y terfgorddi hyn ddyletswydd i ddefnyddio melin y tywysog a thalu rhai ddirwyon i'r tywysog
Llinell 26:		Llinell 26:
	* [[Llanllyfni (trefgordd)\|Llanllyfni]], sef rhan uchaf plwyf [[Llanllyfni]]		* [[Llanllyfni (trefgordd)\|Llanllyfni]], sef rhan uchaf plwyf [[Llanllyfni]]

	===~~Trefgorddi~~ a roddwyd i Abaty Aberconwy fel lluestai===		===Trefgorddau a roddwyd i Abaty Aberconwy fel lluestai===

	Roedd pob taliad, dyletswydd a gwasanaeth yn cael ei roi i'r abaty er nad oedd hyn yn atal swyddogion y Tywysog lleyg geisio codi trethi arnynt weithiau.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), t.58</ref>		Roedd pob taliad, dyletswydd a gwasanaeth yn cael ei roi i'r abaty er nad oedd hyn yn atal swyddogion y Tywysog lleyg geisio codi trethi arnynt weithiau.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), t.58</ref>
Llinell 43:		Llinell 43:
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Ffiniau]]		[[Categori:Ffiniau]]
	[[Categori:~~Trefgorddi~~]]		[[Categori:Trefgorddau]]
	[[Categori:Israniadau gwladol]]		[[Categori:Israniadau gwladol]]

Irion: Symudodd Heulfryn y dudalen Trefgorddi Uwchgwyrfai 1352 i Trefgorddau Uwchgwyrfai 1352

2021-01-15T12:14:37Z

Symudodd Heulfryn y dudalen Trefgorddi Uwchgwyrfai 1352 i Trefgorddau Uwchgwyrfai 1352

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 13:14, 15 Ionawr 2021
(Dim gwahaniaeth)

Irion: Symudodd Heulfryn y dudalen Trefgorddi Uwchgwyrfai i Trefgorddi Uwchgwyrfai 1352 heb adael dolen ailgyfeirio

2021-01-15T12:12:33Z

Symudodd Heulfryn y dudalen Trefgorddi Uwchgwyrfai i Trefgorddi Uwchgwyrfai 1352 heb adael dolen ailgyfeirio

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 13:12, 15 Ionawr 2021
(Dim gwahaniaeth)

Irion am 15:41, 26 Mehefin 2020

2020-06-26T15:41:56Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:41, 26 Mehefin 2020
Llinell 5:		Llinell 5:
	Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.		Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.

	Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddi Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddi a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r offeiriaid lleol, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g. unwaith y daeth dylanwad y Normaniaid yn gynyddol amlwg yng Nghymru ar ôl 1066 bu cynnydd yn yr arfer o fynnu degwm, ac yn sicr erbyn tua 1400 yr oedd yr arfer yn gyffredin iawn - mae Siôn Cent y bardd yn annog i bobl eu talu heb gwyno, fel rhan o fywyd rhinweddol.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), tt.17, 238-9.</ref>		Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddi Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddi a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r offeiriaid lleol, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g. ac unwaith y daeth dylanwad y Normaniaid yn gynyddol amlwg yng Nghymru ar ôl 1066 bu cynnydd yn yr arfer o fynnu degwm, ac yn sicr erbyn tua 1400 yr oedd yr arfer yn gyffredin iawn - mae Siôn Cent y bardd yn annog i bobl eu talu heb gwyno, fel rhan o fywyd rhinweddol.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), tt.17, 238-9.</ref>

	==Rhestr o'r trefgorddi==		==Rhestr o'r trefgorddi==

Irion am 15:41, 26 Mehefin 2020

2020-06-26T15:41:23Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:41, 26 Mehefin 2020
Llinell 5:		Llinell 5:
	Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.		Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.

	Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddi Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddi a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r ~~eglwys leol~~, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g.		Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddi Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddi a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r offeiriaid lleol, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g. unwaith y daeth dylanwad y Normaniaid yn gynyddol amlwg yng Nghymru ar ôl 1066 bu cynnydd yn yr arfer o fynnu degwm, ac yn sicr erbyn tua 1400 yr oedd yr arfer yn gyffredin iawn - mae Siôn Cent y bardd yn annog i bobl eu talu heb gwyno, fel rhan o fywyd rhinweddol.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), tt.17, 238-9.</ref>

	==Rhestr o'r trefgorddi==		==Rhestr o'r trefgorddi==
Llinell 28:		Llinell 28:
	===Trefgorddi a roddwyd i Abaty Aberconwy fel lluestai===		===Trefgorddi a roddwyd i Abaty Aberconwy fel lluestai===

	Roedd pob taliad, dyletswydd a gwasanaeth yn cael ei roi i'r abaty		Roedd pob taliad, dyletswydd a gwasanaeth yn cael ei roi i'r abaty er nad oedd hyn yn atal swyddogion y Tywysog lleyg geisio codi trethi arnynt weithiau.<ref>Glanmor Williams, ''The Welsh Church from Conquest to Reformation'', (Caerdydd, 1962), t.58</ref>

	* [[Cwm (trefgordd)\|Cwm]], yn rhan uchaf plwyf Clynnog Fawr ar lethrau [[Mynydd Bwlch Mawr]]		* [[Cwm (trefgordd)\|Cwm]], yn rhan uchaf plwyf Clynnog Fawr ar lethrau [[Mynydd Bwlch Mawr]]

Irion am 15:29, 26 Mehefin 2020

2020-06-26T15:29:17Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:29, 26 Mehefin 2020
Llinell 5:		Llinell 5:
	Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.		Fel arfer, yr oedd y rhan fwyaf o drefgorddi'n dod o dan reolaeth uniongyrchol y Tywysog. Iddo fo, trwy ei swyddogion y Rhaglaw a'r Rhingyll, y telid pob rhent a 'dirwy', sef taliadau ar achlysuron penodol megis etifeddu'r hawl i fod yn denant, ac iddo fo yr oedd angen cyflawni ambell i wasanaeth megis atgyweirio melin yr arglwydd, cludo ei nwyddau a chynnal yr arglwydd neu ei swyddogion pan oeddynt ar eu taith trwy'r cwmwd.

	Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddi Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddi a arhosai o dan y Tywysog.		Bu i'r tywysogion weithiau drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau eglwysig fel modd i sicrhau gwaddol iddynt - ac, yn ôl pob ymddangosiad, i geisio maddeuant am eu pechodau mewn cyfnod pan oedd yr Eglwys Babyddol yn honni bod modd prynu iachawdwriaeth yn y byd a ddaw. Yr mwy o hanner trefgorddi Uwchgwyrfai wedi eu neilltuo i ddarparu cynhaliaeth i'r Eglwys a'i sefydliadau yn y modd yna, a hynny'n rywbeth o eithriad i'r sefyllfa arferol mewn cwmwd - er bod y trefgorddi a neilltuwyd, at ei gilydd, yn llai o ran arwynebedd na threfgorddi a arhosai o dan y Tywysog. Beth bynnag am hynny, mae'n debyg fod gofyniad ar bob tenant yn ddiwahân cyflwyno degwm o'u cynnyrch i'r eglwys leol, wedi'r Goresgyniad ym 1284 beth bynnag - bu'n gyfraith yn Lloegr ers yr 8g.

	==Rhestr o'r trefgorddi==		==Rhestr o'r trefgorddi==

Irion am 10:43, 26 Mehefin 2020

2020-06-26T10:43:14Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:43, 26 Mehefin 2020
Llinell 32:		Llinell 32:
	* [[Cwm (trefgordd)\|Cwm]], yn rhan uchaf plwyf Clynnog Fawr ar lethrau [[Mynydd Bwlch Mawr]]		* [[Cwm (trefgordd)\|Cwm]], yn rhan uchaf plwyf Clynnog Fawr ar lethrau [[Mynydd Bwlch Mawr]]
	* [[Nancall (trefgordd)\|Nancall]], yr ardal o gwmpas [[Pant-glas]]		* [[Nancall (trefgordd)\|Nancall]], yr ardal o gwmpas [[Pant-glas]]
	* [[~~Rhedynog Felen (trefgordd)\|~~Rhedynog Felen]], sef rhan o blwyf presennol [[Llanwnda]], rhwng y [[Dolydd]] a'r môr		* [[Rhedynog Felen]], sef rhan o blwyf presennol [[Llanwnda]], rhwng y [[Dolydd]] a'r môr

	===Trefgordd ag Esgob Bangor yn arglwydd arni===		===Trefgordd ag Esgob Bangor yn arglwydd arni===

Irion: /* Tregorddi'r Tywysog */

2020-06-26T10:37:54Z

Tregorddi'r Tywysog

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:37, 26 Mehefin 2020
Llinell 16:		Llinell 16:
	* [[Dinlle]] - yn fras, rhan uchaf plwyf [[Llanwnda]] a'r rhan fwyaf o blwyf [[Llandwrog]]		* [[Dinlle]] - yn fras, rhan uchaf plwyf [[Llanwnda]] a'r rhan fwyaf o blwyf [[Llandwrog]]
	* [[Elernion (trefgordd)\|Elernion]] - ardal [[Trefor]]		* [[Elernion (trefgordd)\|Elernion]] - ardal [[Trefor]]
	* [[Pennarth (trefgordd)]] - ardal [[Aberdesach]]		* [[Pennarth (trefgordd)\|Pennarth]] - ardal [[Aberdesach]]

	===Trefgorddi wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]===		===Trefgorddi wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]===

Irion: /* Trefgorddi wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr */

2020-06-26T10:37:28Z

Trefgorddi wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:37, 26 Mehefin 2020
Llinell 23:		Llinell 23:

	* [[Clynnog (trefgordd)\|Clynnog]] yng ngwaelodion plwyf [[Clynnog Fawr]]		* [[Clynnog (trefgordd)\|Clynnog]] yng ngwaelodion plwyf [[Clynnog Fawr]]
	* [[Bryncynan]] yn ardal [[Pontlyfni]]		* [[Bryncynan (trefgordd)\|Bryncynan]] yn ardal [[Pontlyfni]]
	* [[Llanllyfni (trefgordd)\|Llanllyfni]], sef rhan uchaf plwyf [[Llanllyfni]]		* [[Llanllyfni (trefgordd)\|Llanllyfni]], sef rhan uchaf plwyf [[Llanllyfni]]

Irion: /* Trefgorddi wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr */

2020-06-26T10:36:23Z

Trefgorddi wedi eu neilltuo i roi cynhaliaeth i glâs ac Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:36, 26 Mehefin 2020
Llinell 23:		Llinell 23:

	* [[Clynnog (trefgordd)\|Clynnog]] yng ngwaelodion plwyf [[Clynnog Fawr]]		* [[Clynnog (trefgordd)\|Clynnog]] yng ngwaelodion plwyf [[Clynnog Fawr]]
	* [[Bryncynan ~~(trefgordd)\|Bryncynan)~~]] yn ardal [[Pontlyfni]]		* [[Bryncynan]] yn ardal [[Pontlyfni]]
	* [[Llanllyfni (trefgordd)\|Llanllyfni]], sef rhan uchaf plwyf [[Llanllyfni]]		* [[Llanllyfni (trefgordd)\|Llanllyfni]], sef rhan uchaf plwyf [[Llanllyfni]]