<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Thomas_Ellis_yr_Hafod</id>
	<title>Thomas Ellis yr Hafod - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Thomas_Ellis_yr_Hafod"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-06T08:21:29Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14083&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 09:48, 9 Tachwedd 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14083&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-11-09T09:48:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:48, 9 Tachwedd 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot;&gt;Llinell 14:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 14:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Pobl]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Pobl]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Emynwyr]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Emynwyr]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Pregethwyr]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14082&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 09:46, 9 Tachwedd 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14082&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-11-09T09:46:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:46, 9 Tachwedd 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd &#039;&#039;&#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&#039;&#039;&#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&#039;r Hafod ar lethrau Carnguwch, uwchben Llanaelhaearn, a wnâi am ei fywoliaeth. Ganed ef tua 1738 a bu farw 30 Tachwedd 1804 a&#039;i gladdu ym mynwent eglwys Carnguwch. Dywedir iddo gael troedigaeth wrth wrando ar bregeth ym Mhwllheli ac iddo droi at Fethodistiaeth yn fuan wedyn, ac fe&#039;i henwir ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn y Sasiwn a gynhaliwyd ym Mhwllheli ddiwedd Medi 1791. Roedd traddodiad ei fod yn dlawd a bod ei wraig mor grintachlyd fel y byddai&#039;n ei rwystro rhag golau cannwyll i ddarllen ei Feibl hyd yn oed. Fodd bynnag, yn ei ewyllys a brofwyd 18 Rhagfyr 1804, gadawodd y rhan fwyaf o&#039;i eiddo i &quot;my beloved wife, Margrt Griffith&quot;, ac roedd cyfanswm ei eiddo yn £83 19s 6c, a oedd yn swm sylweddol bryd hynny. Byddai&#039;n cynghori aelodau mewn seiadau lleol ac yn pregethu&#039;n achlysurol er nad oedd ganddo lawer o ddawn fel pregethwr. Arferid credu mai ef oedd awdur y pennill sy&#039;n dechrau &quot;Galaru &#039;rwyf mewn dyffryn du&quot; ond mae amheuaeth ynghylch hynny bellach gan fod y pennill wedi&#039;i gyhoeddi yn &#039;&#039;Cyfaill mewn Llogell&#039;&#039;, Siôn Singer.&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[1]&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;  Beth bynnag am hynny, dyma&#039;r pennill fel y ceir ef yn &#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd 1896&#039;&#039; &amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[2]&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; gyda&#039;r llythrennau T.E. o dano:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd &#039;&#039;&#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&#039;&#039;&#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&#039;r Hafod ar lethrau Carnguwch, uwchben &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Llanaelhaearn&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, a wnâi am ei fywoliaeth. Ganed ef tua 1738 a bu farw 30 Tachwedd 1804 a&#039;i gladdu ym mynwent eglwys Carnguwch. Dywedir iddo gael troedigaeth wrth wrando ar bregeth ym Mhwllheli ac iddo droi at Fethodistiaeth yn fuan wedyn, ac fe&#039;i henwir ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn y Sasiwn a gynhaliwyd ym Mhwllheli ddiwedd Medi 1791. Roedd traddodiad ei fod yn dlawd a bod ei wraig mor grintachlyd fel y byddai&#039;n ei rwystro rhag golau cannwyll i ddarllen ei Feibl hyd yn oed. Fodd bynnag, yn ei ewyllys a brofwyd 18 Rhagfyr 1804, gadawodd y rhan fwyaf o&#039;i eiddo i &quot;my beloved wife, Margrt Griffith&quot;, ac roedd cyfanswm ei eiddo yn £83 19s 6c, a oedd yn swm sylweddol bryd hynny. Byddai&#039;n cynghori aelodau mewn seiadau lleol ac yn pregethu&#039;n achlysurol er nad oedd ganddo lawer o ddawn fel pregethwr. Arferid credu mai ef oedd awdur y pennill sy&#039;n dechrau &quot;Galaru &#039;rwyf mewn dyffryn du&quot; ond mae amheuaeth ynghylch hynny bellach gan fod y pennill wedi&#039;i gyhoeddi yn &#039;&#039;Cyfaill mewn Llogell&#039;&#039;, Siôn Singer.&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Goronwy P. Owen, &#039;&#039;Methodistiaeth Llŷn ac Eifionydd&#039;&#039;, (Henaduriaeth Llŷn ac Eifionydd, 1978), t.113.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;  Beth bynnag am hynny, dyma&#039;r pennill fel y ceir ef yn &#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd 1896&#039;&#039;&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd&#039;&#039;, (Caernarfon, 1896), Emyn 556, t.126.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt; gyda&#039;r llythrennau T.E. o dano:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;   Galaru &amp;#039;rwyf mewn dyffryn du,&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;   Galaru &amp;#039;rwyf mewn dyffryn du,&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l12&quot;&gt;Llinell 12:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 12:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1. Goronwy P. Owen, &#039;&#039;Methodistiaeth Llŷn ac Eifionydd&#039;&#039;, (Henaduriaeth Llŷn ac Eifionydd, 1978), t.113.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Pobl]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Emynwyr]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2. &#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd&#039;&#039;, (Caernarfon, 1896), Emyn 556, t.126.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14078&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 15:18, 8 Tachwedd 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14078&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-11-08T15:18:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 16:18, 8 Tachwedd 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l13&quot;&gt;Llinell 13:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 13:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1. Goronwy P. Owen, &amp;#039;&amp;#039;Methodistiaeth Llŷn ac Eifionydd&amp;#039;&amp;#039;, (Henaduriaeth Llŷn ac Eifionydd, 1978), t.113.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1. Goronwy P. Owen, &amp;#039;&amp;#039;Methodistiaeth Llŷn ac Eifionydd&amp;#039;&amp;#039;, (Henaduriaeth Llŷn ac Eifionydd, 1978), t.113.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2. &amp;#039;&amp;#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd&amp;#039;&amp;#039;, (Caernarfon, 1896), Emyn 556, t.126.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2. &amp;#039;&amp;#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd&amp;#039;&amp;#039;, (Caernarfon, 1896), Emyn 556, t.126.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14077&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 15:14, 8 Tachwedd 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14077&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-11-08T15:14:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 16:14, 8 Tachwedd 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd &#039;&#039;&#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&#039;&#039;&#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&#039;r Hafod ar lethrau Carnguwch, uwchben Llanaelhaearn, a wnâi am ei fywoliaeth. Ganed ef tua 1738 a bu farw 30 Tachwedd 1804 a&#039;i gladdu ym mynwent eglwys Carnguwch. Dywedir iddo gael troedigaeth wrth wrando ar bregeth ym Mhwllheli ac iddo droi at Fethodistiaeth yn fuan wedyn, ac fe&#039;i henwir ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn y Sasiwn a gynhaliwyd ym Mhwllheli ddiwedd Medi 1791. Roedd traddodiad ei fod yn dlawd a bod ei wraig mor grintachlyd fel y byddai&#039;n ei rwystro rhag golau cannwyll i ddarllen ei Feibl hyd yn oed. Fodd bynnag, yn ei ewyllys a brofwyd 18 Rhagfyr 1804, gadawodd y rhan fwyaf o&#039;i eiddo i &quot;my beloved wife, Margrt Griffith, ac roedd cyfanswm ei eiddo yn £83 19s 6c, a oedd yn swm sylweddol bryd hynny. Byddai&#039;n cynghori aelodau mewn seiadau lleol ac yn pregethu&#039;n achlysurol er nad oedd ganddo lawer o ddawn fel pregethwr. Arferid credu mai ef oedd awdur y pennill sy&#039;n dechrau &quot;Galaru &#039;rwyf mewn dyffryn du&quot; ond mae amheuaeth ynghylch hynny bellach gan fod y pennill wedi&#039;i gyhoeddi yn &#039;&#039;Cyfaill mewn Llogell&#039;&#039;, Siôn Singer.&amp;lt;sup&amp;gt;[1]&amp;lt;/sup&amp;gt;  Beth bynnag am hynny, dyma&#039;r pennill fel y ceir ef yn &#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd 1896&#039;&#039; &amp;lt;sup&amp;gt;[2]&amp;lt;/sup&amp;gt; gyda&#039;r llythrennau T.E. o dano:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd &#039;&#039;&#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&#039;&#039;&#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&#039;r Hafod ar lethrau Carnguwch, uwchben Llanaelhaearn, a wnâi am ei fywoliaeth. Ganed ef tua 1738 a bu farw 30 Tachwedd 1804 a&#039;i gladdu ym mynwent eglwys Carnguwch. Dywedir iddo gael troedigaeth wrth wrando ar bregeth ym Mhwllheli ac iddo droi at Fethodistiaeth yn fuan wedyn, ac fe&#039;i henwir ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn y Sasiwn a gynhaliwyd ym Mhwllheli ddiwedd Medi 1791. Roedd traddodiad ei fod yn dlawd a bod ei wraig mor grintachlyd fel y byddai&#039;n ei rwystro rhag golau cannwyll i ddarllen ei Feibl hyd yn oed. Fodd bynnag, yn ei ewyllys a brofwyd 18 Rhagfyr 1804, gadawodd y rhan fwyaf o&#039;i eiddo i &quot;my beloved wife, Margrt Griffith&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;&lt;/ins&gt;, ac roedd cyfanswm ei eiddo yn £83 19s 6c, a oedd yn swm sylweddol bryd hynny. Byddai&#039;n cynghori aelodau mewn seiadau lleol ac yn pregethu&#039;n achlysurol er nad oedd ganddo lawer o ddawn fel pregethwr. Arferid credu mai ef oedd awdur y pennill sy&#039;n dechrau &quot;Galaru &#039;rwyf mewn dyffryn du&quot; ond mae amheuaeth ynghylch hynny bellach gan fod y pennill wedi&#039;i gyhoeddi yn &#039;&#039;Cyfaill mewn Llogell&#039;&#039;, Siôn Singer.&amp;lt;sup&amp;gt;[1]&amp;lt;/sup&amp;gt;  Beth bynnag am hynny, dyma&#039;r pennill fel y ceir ef yn &#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd 1896&#039;&#039; &amp;lt;sup&amp;gt;[2]&amp;lt;/sup&amp;gt; gyda&#039;r llythrennau T.E. o dano:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  Galaru &#039;rwyf mewn dyffryn du,&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  Wrth deithio i dŷ fy Nhad;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  Ar ben y bryniau&#039;n llawenhau&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  Wrth weled cyrau&#039;r wlad:&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &#039;Rwy&#039;n ddu fy lliw, a&#039;m gwisg yn wen:&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &#039;Rwy&#039;n llawen ac yn brudd;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &#039;Rwy&#039;n agos iawn, ac eto &#039;mhell;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &#039;Rwy&#039;n waeth, &#039;rwy&#039;n well, bob dydd. &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1. Goronwy P. Owen, &#039;&#039;Methodistiaeth Llŷn ac Eifionydd&#039;&#039;, (Henaduriaeth Llŷn ac Eifionydd, 1978), t.113.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2. &#039;&#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd&#039;&#039;, (Caernarfon, 1896), Emyn 556, t.126.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14076&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;Roedd &#039;&#039;&#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&#039;&#039;&#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&#039;r Hafod ar lethrau...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Thomas_Ellis_yr_Hafod&amp;diff=14076&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-11-08T15:06:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;Roedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&amp;#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&amp;#039;r Hafod ar lethrau...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Roedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Thomas Ellis (c.1738-1804)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn un o arloeswyr Methodistiaeth ym mro&amp;#039;r Eifl ac yn gynghorwr a phregethwr cynorthwyol. Ffermio&amp;#039;r Hafod ar lethrau Carnguwch, uwchben Llanaelhaearn, a wnâi am ei fywoliaeth. Ganed ef tua 1738 a bu farw 30 Tachwedd 1804 a&amp;#039;i gladdu ym mynwent eglwys Carnguwch. Dywedir iddo gael troedigaeth wrth wrando ar bregeth ym Mhwllheli ac iddo droi at Fethodistiaeth yn fuan wedyn, ac fe&amp;#039;i henwir ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn y Sasiwn a gynhaliwyd ym Mhwllheli ddiwedd Medi 1791. Roedd traddodiad ei fod yn dlawd a bod ei wraig mor grintachlyd fel y byddai&amp;#039;n ei rwystro rhag golau cannwyll i ddarllen ei Feibl hyd yn oed. Fodd bynnag, yn ei ewyllys a brofwyd 18 Rhagfyr 1804, gadawodd y rhan fwyaf o&amp;#039;i eiddo i &amp;quot;my beloved wife, Margrt Griffith, ac roedd cyfanswm ei eiddo yn £83 19s 6c, a oedd yn swm sylweddol bryd hynny. Byddai&amp;#039;n cynghori aelodau mewn seiadau lleol ac yn pregethu&amp;#039;n achlysurol er nad oedd ganddo lawer o ddawn fel pregethwr. Arferid credu mai ef oedd awdur y pennill sy&amp;#039;n dechrau &amp;quot;Galaru &amp;#039;rwyf mewn dyffryn du&amp;quot; ond mae amheuaeth ynghylch hynny bellach gan fod y pennill wedi&amp;#039;i gyhoeddi yn &amp;#039;&amp;#039;Cyfaill mewn Llogell&amp;#039;&amp;#039;, Siôn Singer.&amp;lt;sup&amp;gt;[1]&amp;lt;/sup&amp;gt;  Beth bynnag am hynny, dyma&amp;#039;r pennill fel y ceir ef yn &amp;#039;&amp;#039;Llyfr Hymnau y Methodistiaid Calfinaidd 1896&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;sup&amp;gt;[2]&amp;lt;/sup&amp;gt; gyda&amp;#039;r llythrennau T.E. o dano:&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
</feed>