Teulu Glynllifon - Hanes golygu

Irion am 15:57, 2 Chwefror 2023

2023-02-02T15:57:15Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:57, 2 Chwefror 2023
Llinell 41:		Llinell 41:

	===Y Wynniaid===		===Y Wynniaid===
	* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo ef ~~a'i wraig~~ Frances Glynn etifeddu'r ystad ~~ar farwolaeth~~ John Glynn.		* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo ef briodi Frances Glynn a oedd wedi etifeddu'r ystad oherwydd i John Glynn farw heb fab.
	* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd â Jane, merch John Wynne o'r Melai, Llanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]		* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd â Jane, merch John Wynne o'r Melai, Llanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]
	* [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd barwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd â merch Iarll Egmont, ac wedyn â [[Maria Stella]]		* [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd barwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd â merch Iarll Egmont, ac wedyn â [[Maria Stella]]

Cyfaill Eben am 13:36, 3 Ebrill 2022

2022-04-03T13:36:36Z

Irion am 16:34, 14 Ebrill 2020

2020-04-14T16:34:51Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:34, 14 Ebrill 2020
Llinell 18:		Llinell 18:

	'''Yr achres weddol gadarn o ddiwedd y 13g ymlaen'''		'''Yr achres weddol gadarn o ddiwedd y 13g ymlaen'''
	* Ednowain, y ffigwr hanesyddol sicr cyntaf yn yr achres, trydydd fab Gwrydyr yn ôl yr achresi. Roedd ei frawd hŷn, Morgeneu Ynad, ail fab Gwrydyr, yn hen hen hen hen daid i Morfudd ferch Hywel a briododd Tudur Goch o Blas Nantlle.		* Ednowain, y ffigwr hanesyddol sicr cyntaf yn yr achres, trydydd fab Gwrydyr yn ôl yr achresi. Roedd ei frawd hŷn, [[Morgeneu Ynad]], ail fab Gwrydyr, yn hen hen hen hen daid i Morfudd ferch Hywel a briododd Tudur Goch o Blas Nantlle.
	* [[Ystrwyth ab Ednowain]]		* [[Ystrwyth ab Ednowain]]
	* Iorwerth Goch		* Iorwerth Goch

Irion: /* Y Wynniaid */

2020-03-31T09:01:40Z

Y Wynniaid

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:01, 31 Mawrth 2020
Llinell 43:		Llinell 43:
	* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo a'i wraig Frances Glynn etifeddu'r ystad ar farwolaeth John Glynn.		* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo a'i wraig Frances Glynn etifeddu'r ystad ar farwolaeth John Glynn.
	* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd Jane, merch John Wynne o'r Melai, LLanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]		* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd Jane, merch John Wynne o'r Melai, LLanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]
	* ~~Syr~~ [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd farwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd merch Iarll Egmont, ac wedyn [[Maria Stella]]		* [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd farwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd merch Iarll Egmont, ac wedyn [[Maria Stella]]
	* [[Thomas John Wynn, 2il Arglwydd Newborough]], 1802-1832, Aelod Seneddol 1826 dros Fwrdeistrefi Caernarfon. Bu farw'n ddibriod ac fe'i olynwyd gan ei frawd		* [[Thomas John Wynn, 2il Arglwydd Newborough]], 1802-1832, Aelod Seneddol 1826 dros Fwrdeistrefi Caernarfon. Bu farw'n ddibriod ac fe'i olynwyd gan ei frawd
	* [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] (1803-1888)		* [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] (1803-1888)

Irion: /* Y Wynniaid */

2020-03-31T08:06:41Z

Y Wynniaid

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:06, 31 Mawrth 2020
Llinell 46:		Llinell 46:
	* [[Thomas John Wynn, 2il Arglwydd Newborough]], 1802-1832, Aelod Seneddol 1826 dros Fwrdeistrefi Caernarfon. Bu farw'n ddibriod ac fe'i olynwyd gan ei frawd		* [[Thomas John Wynn, 2il Arglwydd Newborough]], 1802-1832, Aelod Seneddol 1826 dros Fwrdeistrefi Caernarfon. Bu farw'n ddibriod ac fe'i olynwyd gan ei frawd
	* [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] (1803-1888)		* [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] (1803-1888)
	* [[Frederick George Wynn]] (1853-1920), pedwerydd mab Spencer Bulkeley, a etifeddodd Glynllifon a Boduan gan ei dad. Ni briododd. Dyma'r aelod olaf o'r teulu i fyw'n barhaol yng Nglynllifon. Wedi ei farwolaeth, defnyddid y plas gan y teulu fel tŷ ar gyfer ymweliadau ~~achlysrol~~, gwyliau a phartïon saethu, er bod llawer o'r ystad yn dal yn eu meddiant - hyd yn oed heddiw.		* [[Frederick George Wynn]] (1853-1920), pedwerydd mab Spencer Bulkeley, a etifeddodd Glynllifon a Boduan gan ei dad. Ni briododd. Dyma'r aelod olaf o'r teulu i fyw'n barhaol yng Nglynllifon. Wedi ei farwolaeth, defnyddid y plas gan y teulu fel tŷ ar gyfer ymweliadau achlysurol, gwyliau a phartïon saethu, er bod llawer o'r ystad yn dal yn eu meddiant - hyd yn oed heddiw.

			Gallai'n ymddangos yn rhyfedd fod y pedwerydd mab wedi etifeddu'r ystadau, ond rhaid cofio fod ystadau eraill gan y teulu erbyn hynny. Roedd ffermydd ym mhlwyf Ffestiniog oedd yn eiddo iddynt wedi datblygu dros yr 19g yn chwareli hynod o gynhyrchiol, a'r teulu'n cael breindal ar bob tunnell o lechi a gynhyrchid: cyfoeth heb weithio amdano; etifedd y teitl felly gafodd y darn yna o'r ystad. Hefyd roedd gan y teulu diroedd eang ystad y Rug ger Corwen ar gyfer meibion eraill.

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 17:05, 28 Ionawr 2020

2020-01-28T17:05:25Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:05, 28 Ionawr 2020
Llinell 24:		Llinell 24:
	* Einion ab Ieuan, a briododd Efa, merch ac etifeddes Ifan ap Trahaearn ab Iorwerth o'r Garthmyl, Sir Drefaldwyn		* Einion ab Ieuan, a briododd Efa, merch ac etifeddes Ifan ap Trahaearn ab Iorwerth o'r Garthmyl, Sir Drefaldwyn
	* Goronwy ab Einion, a briododd Generis ferch Gwyn ab Ednowain ab Eginir ap Meredydd ap Collwyn		* Goronwy ab Einion, a briododd Generis ferch Gwyn ab Ednowain ab Eginir ap Meredydd ap Collwyn
	* [[Tudur Goch]] o [[Plas Nantlle\|Blas Nantlle]], a briododd Morfudd ferch Hywel, ei chyfnither o'r chweched ach, sef ei chweched cyfnither. Roedd hi'n gyd-etifeddes cangen Morgeneu Ynad o deulu Cilmin Droed-ddu, ac felly daeth ddwy ran o etifeddiaeth Cilmin (a bwrw bod Cilmin yn berson go iawn) at ei gilydd, gan gryfhau eiddo'r teulu.		* [[Tudur Goch]] o [[Plas Nantlle\|Blas Nantlle]], a briododd Morfudd ferch Hywel, ei chyfnither o'r chweched ach, sef ei chweched cyfnither. Roedd hi'n gyd-etifeddes cangen [[Morgeneu Ynad]] o deulu Cilmin Droed-ddu (a oedd yn cynnwys Glynllifon),<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.33</ref> ac felly daeth ddwy ran o etifeddiaeth Cilmin (a bwrw bod Cilmin yn berson go iawn) at ei gilydd, gan gryfhau eiddo'r teulu.

	'''Y teulu a y gwyddys yn sicr eu bod yn byw yng Nglynllifon'''		'''Y teulu a y gwyddys yn sicr eu bod yn byw yng Nglynllifon'''

Irion am 11:17, 27 Ionawr 2020

2020-01-27T11:17:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:17, 27 Ionawr 2020
Llinell 41:		Llinell 41:

	===Y Wynniaid===		===Y Wynniaid===
	* [[Syr Thomas Wynn]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo a'i wraig Frances Glynn etifeddu'r ystad ar farwolaeth John Glynn.		* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo a'i wraig Frances Glynn etifeddu'r ystad ar farwolaeth John Glynn.
	* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd Jane, merch John Wynne o'r Melai, LLanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]		* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd Jane, merch John Wynne o'r Melai, LLanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]
	* Syr [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd farwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd merch Iarll Egmont, ac wedyn [[Maria Stella]]		* Syr [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd farwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd merch Iarll Egmont, ac wedyn [[Maria Stella]]

Irion am 16:14, 21 Ionawr 2020

2020-01-21T16:14:44Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:14, 21 Ionawr 2020
Llinell 29:		Llinell 29:
	* [[Hwlcyn Llwyd]], y cyntaf i'w ddisgrifio fel "o Lynllifon". Priododd Nest ferch Cynwrig ap Meredydd Ddu, Porthamel, Môn		* [[Hwlcyn Llwyd]], y cyntaf i'w ddisgrifio fel "o Lynllifon". Priododd Nest ferch Cynwrig ap Meredydd Ddu, Porthamel, Môn
	* [[Meredydd ap Hwlcyn]], yn fyw ym 1456		* [[Meredydd ap Hwlcyn]], yn fyw ym 1456
	* Robert ap Meredydd, yn fyw ym 1440		* [[Robert ap Meredydd]], yn fyw ym 1440
	* Edmund Llwyd, yn marw ym 1540 yn ystod ei flwyddyn fel Uchel Siryf Sir Gaernarfon. Fo oedd ail fab Robert ap Meredydd; roedd ei frawd hŷn, a fabwysiadwyd y cyfenw Glynn am y tro cyntaf yn y teulu mae'n debyg, yn offeiriad Catholig ac yn Archddiacon Meirionnydd, ac felly'n anghymwys i etifeddu ystâd		* [[Edmund Llwyd]], yn marw ym 1540 yn ystod ei flwyddyn fel Uchel Siryf Sir Gaernarfon. Fo oedd ail fab Robert ap Meredydd; roedd ei frawd hŷn, a fabwysiadwyd y cyfenw Glynn am y tro cyntaf yn y teulu mae'n debyg, yn offeiriad Catholig ac yn Archddiacon Meirionnydd, ac felly'n anghymwys i etifeddu ystâd
	* William Glynn, Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1562		* [[William Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1562
	* [[Thomas Glynn (y cyntaf)\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Ynys Môn, 1584, gŵr Catherine, merch ac aeres John ap Richard ap Morris o'r Glynn, Llanfwrog, Môn - a ddaeth â thiroedd Môn i'r ystâd		* [[Thomas Glynn (y cyntaf)\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Ynys Môn, 1584, gŵr Catherine, merch ac aeres John ap Richard ap Morris o'r Glynn, Llanfwrog, Môn - a ddaeth â thiroedd Môn i'r ystâd
	* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchod ym 1606 yn sgil ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Yn marw 1620		* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchod ym 1606 yn sgil ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Yn marw 1620

Irion am 16:13, 21 Ionawr 2020

2020-01-21T16:13:52Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:13, 21 Ionawr 2020
Llinell 32:		Llinell 32:
	* Edmund Llwyd, yn marw ym 1540 yn ystod ei flwyddyn fel Uchel Siryf Sir Gaernarfon. Fo oedd ail fab Robert ap Meredydd; roedd ei frawd hŷn, a fabwysiadwyd y cyfenw Glynn am y tro cyntaf yn y teulu mae'n debyg, yn offeiriad Catholig ac yn Archddiacon Meirionnydd, ac felly'n anghymwys i etifeddu ystâd		* Edmund Llwyd, yn marw ym 1540 yn ystod ei flwyddyn fel Uchel Siryf Sir Gaernarfon. Fo oedd ail fab Robert ap Meredydd; roedd ei frawd hŷn, a fabwysiadwyd y cyfenw Glynn am y tro cyntaf yn y teulu mae'n debyg, yn offeiriad Catholig ac yn Archddiacon Meirionnydd, ac felly'n anghymwys i etifeddu ystâd
	* William Glynn, Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1562		* William Glynn, Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1562
	* [[Thomas Glynn~~, Glynllifon I~~\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Ynys Môn, 1584, gŵr Catherine, merch ac aeres John ap Richard ap Morris o'r Glynn, Llanfwrog, Môn - a ddaeth â thiroedd Môn i'r ystâd		* [[Thomas Glynn (y cyntaf)\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Ynys Môn, 1584, gŵr Catherine, merch ac aeres John ap Richard ap Morris o'r Glynn, Llanfwrog, Môn - a ddaeth â thiroedd Môn i'r ystâd
	* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchod ym 1606 yn sgil ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Yn marw 1620		* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchod ym 1606 yn sgil ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Yn marw 1620
	* [[Thomas Glynn, AS a botanegydd\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1622, Aelod Seneddol sawl gwaith o 1623 -1640. Botanegydd cynnar. Yn marw 1647		* [[Thomas Glynn, AS a botanegydd\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1622, Aelod Seneddol sawl gwaith o 1623 -1640. Botanegydd cynnar. Yn marw 1647

Irion am 11:03, 21 Ionawr 2020

2020-01-21T11:03:30Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:03, 21 Ionawr 2020
Llinell 3:		Llinell 3:
	Mae '''Teulu Glynllifon''' yn un o'r teuluoedd mwyaf hirhoedlog ymysg uchelwyr cwmwd [[Uwchgwyrfai]], gyda'u hachau'n ymestyn yn ôl yn gadarn i rai o uchelwyr dan y Tywysogion Cymreig. Yn ystod y 16g. fe mabwysiadodd y teulu'r cyfenw "Glynn" (neu "Glyn" neu ''Glynne'' - roedd y sillafiad yn newid o un ddogfen i'r nesaf fel oedd yn arferol cyn sefydlu orthograffeg enwau). Roedd hyn yn dilyn yr arfer dan brenhinoedd y Tuduriaid i gydymffurfio ag arferion Seisnig eu cymheiriaid yn Lloegr.		Mae '''Teulu Glynllifon''' yn un o'r teuluoedd mwyaf hirhoedlog ymysg uchelwyr cwmwd [[Uwchgwyrfai]], gyda'u hachau'n ymestyn yn ôl yn gadarn i rai o uchelwyr dan y Tywysogion Cymreig. Yn ystod y 16g. fe mabwysiadodd y teulu'r cyfenw "Glynn" (neu "Glyn" neu ''Glynne'' - roedd y sillafiad yn newid o un ddogfen i'r nesaf fel oedd yn arferol cyn sefydlu orthograffeg enwau). Roedd hyn yn dilyn yr arfer dan brenhinoedd y Tuduriaid i gydymffurfio ag arferion Seisnig eu cymheiriaid yn Lloegr.

	Methodd y llinach trwy'r ochr wryw ar farwolaeth [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]] ym ~~1686~~, a bu i ferch hynaf y plas briodi aelod o deulu Boduan, Llŷn oedd yn arddel y cyfenw "Wynn" ym 1700.<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.36</ref> Ers yr adeg honno, Wynn yw cyfenw'r teulu. Ers 1776, mae mab hynaf y teulu wedi etifeddu teitl, sef [[Arglwyddi Newborough\|Arglwydd Newborough]]. Mae yna Arglwydd Newborough o hyd, sydd yn dal i fod yn berchennog ar dir yn Uwchgwyrfai.<ref>Mae'r brif ffeithiau yn yr erthygl hon i'w canfod yn J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.172-3</ref>		Methodd y llinach trwy'r ochr wryw ar farwolaeth [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]] ym 1685, a bu i ferch hynaf y plas briodi aelod o deulu Boduan, Llŷn oedd yn arddel y cyfenw "Wynn" ym 1700.<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.36</ref> Ers yr adeg honno, Wynn yw cyfenw'r teulu. Ers 1776, mae mab hynaf y teulu wedi etifeddu teitl, sef [[Arglwyddi Newborough\|Arglwydd Newborough]]. Mae yna Arglwydd Newborough o hyd, sydd yn dal i fod yn berchennog ar dir yn Uwchgwyrfai.<ref>Mae'r brif ffeithiau yn yr erthygl hon i'w canfod yn J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.172-3</ref>

	==Penteuluoedd Glynllifon==		==Penteuluoedd Glynllifon==
Llinell 35:		Llinell 35:
	* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchod ym 1606 yn sgil ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Yn marw 1620		* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchod ym 1606 yn sgil ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Yn marw 1620
	* [[Thomas Glynn, AS a botanegydd\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1622, Aelod Seneddol sawl gwaith o 1623 -1640. Botanegydd cynnar. Yn marw 1647		* [[Thomas Glynn, AS a botanegydd\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1622, Aelod Seneddol sawl gwaith o 1623 -1640. Botanegydd cynnar. Yn marw 1647
	* [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]], a aned tua 1644; Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1668-9. Fe briododd Elizabeth, merch Syr Hugh Owen, Orielton, Sir Benfro. Yn marw ~~1686~~.		* [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]], a aned tua 1644; Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1668-9. Fe briododd Elizabeth, merch Syr Hugh Owen, Orielton, Sir Benfro. Yn marw 1685.
	Ni chafodd fab i'w olynu; priododd yr hynaf o'i ddwy ferch, Frances Glynn â Thomas Wynn, Boduan, Pen Llŷn		Ni chafodd fab i'w olynu; priododd yr hynaf o'i ddwy ferch, Frances Glynn â Thomas Wynn, Boduan, Pen Llŷn

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:36, 3 Ebrill 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	==Trosolwg==		==Trosolwg==

	Mae '''Teulu Glynllifon''' yn un o'r teuluoedd mwyaf hirhoedlog ymysg uchelwyr cwmwd [[Uwchgwyrfai]], gyda'u hachau'n ymestyn yn ôl yn gadarn i rai o uchelwyr dan y Tywysogion Cymreig. Yn ystod y 16g. fe mabwysiadodd y teulu'r cyfenw "Glynn" (neu "Glyn" neu ''Glynne'' - roedd y sillafiad yn newid o un ddogfen i'r ~~nesaf~~ fel ~~oedd~~ yn arferol cyn sefydlu orthograffeg enwau). Roedd hyn yn dilyn yr arfer dan ~~brenhinoedd~~ y Tuduriaid i gydymffurfio ag arferion Seisnig eu cymheiriaid yn Lloegr.		Mae '''Teulu Glynllifon''' yn un o'r teuluoedd mwyaf hirhoedlog ymysg uchelwyr cwmwd [[Uwchgwyrfai]], gyda'u hachau'n ymestyn yn ôl yn gadarn i rai o'r uchelwyr dan y Tywysogion Cymreig. Yn ystod yr 16g. mabwysiadodd y teulu'r cyfenw "Glynn" (neu "Glyn" neu ''Glynne'' - roedd y sillafiad yn newid o un ddogfen i'r llall fel roedd yn arferol cyn sefydlu orthograffeg enwau). Roedd hyn yn dilyn yr arfer dan frenhinoedd y Tuduriaid o gydymffurfio ag arferion Seisnig eu cymheiriaid yn Lloegr.

	Methodd y llinach ~~trwy'r~~ ochr ~~wryw~~ ar farwolaeth [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]] ym 1685, a bu i ferch hynaf y plas briodi aelod o deulu Boduan, Llŷn oedd yn arddel y cyfenw "Wynn" ym 1700.<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.36</ref> Ers yr adeg honno, Wynn yw cyfenw'r teulu. ~~Ers~~ 1776, mae mab hynaf y teulu wedi etifeddu teitl, sef [[Arglwyddi Newborough\|Arglwydd Newborough]]. Mae yna Arglwydd Newborough o hyd, sydd yn dal i fod yn berchennog ar dir yn Uwchgwyrfai.<ref>Mae'r ~~brif~~ ffeithiau yn yr erthygl hon i'w canfod yn J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.172-3</ref>		Methodd y llinach ar yr ochr wrywaidd ar farwolaeth [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]] ym 1685, a bu i ferch hynaf y plas briodi ag aelod o deulu Boduan, Llŷn a oedd yn arddel y cyfenw "Wynn" ym 1700.<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.36</ref> Ers yr adeg honno, Wynn yw cyfenw'r teulu. Er 1776, mae mab hynaf y teulu wedi etifeddu teitl, sef [[Arglwyddi Newborough\|Arglwydd Newborough]]. Mae yna Arglwydd Newborough o hyd, sydd yn dal i fod yn berchennog ar dir yn Uwchgwyrfai.<ref>Mae'r prif ffeithiau yn yr erthygl hon i'w canfod yn J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'' (Horncastle, 1914), tt.172-3</ref>

	==Penteuluoedd Glynllifon==		==Penteuluoedd Glynllifon==
Llinell 18:		Llinell 18:

	'''Yr achres weddol gadarn o ddiwedd y 13g ymlaen'''		'''Yr achres weddol gadarn o ddiwedd y 13g ymlaen'''
	* Ednowain, y ffigwr hanesyddol sicr cyntaf yn yr achres, trydydd ~~fab~~ Gwrydyr yn ôl yr achresi. Roedd ei frawd hŷn, [[Morgeneu Ynad]], ail fab Gwrydyr, yn hen hen hen hen daid i Morfudd ferch Hywel a briododd Tudur Goch o Blas Nantlle.		* Ednowain, y ffigwr hanesyddol sicr cyntaf yn yr achres, trydydd mab Gwrydyr yn ôl yr achresi. Roedd ei frawd hŷn, [[Morgeneu Ynad]], ail fab Gwrydyr, yn hen hen hen hen daid i Morfudd ferch Hywel a briododd â Tudur Goch o Blas Nantlle.
	* [[Ystrwyth ab Ednowain]]		* [[Ystrwyth ab Ednowain]]
	* Iorwerth Goch		* Iorwerth Goch
	* Ieuan ab Iorwerth		* Ieuan ab Iorwerth
	* Einion ab Ieuan, a briododd Efa, merch ac etifeddes Ifan ap Trahaearn ab Iorwerth o'r Garthmyl, Sir Drefaldwyn		* Einion ab Ieuan, a briododd ag Efa, merch ac etifeddes Ifan ap Trahaearn ab Iorwerth o'r Garthmyl, Sir Drefaldwyn
	* Goronwy ab Einion, a briododd Generis ferch Gwyn ab Ednowain ab Eginir ap Meredydd ap Collwyn		* Goronwy ab Einion, a briododd â Generis ferch Gwyn ab Ednowain ab Eginir ap Meredydd ap Collwyn
	* [[Tudur Goch]] o [[Plas Nantlle\|Blas Nantlle]], a briododd Morfudd ferch Hywel, ei ~~chyfnither~~ o'r chweched ach, sef ei chweched cyfnither. Roedd hi'n gyd-etifeddes cangen [[Morgeneu Ynad]] o deulu Cilmin Droed-ddu (a oedd yn cynnwys Glynllifon),<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.33</ref> ac felly daeth ~~ddwy~~ ran o etifeddiaeth Cilmin (a bwrw bod Cilmin yn berson go iawn) at ei gilydd, gan gryfhau eiddo'r teulu.		* [[Tudur Goch]] o [[Plas Nantlle\|Blas Nantlle]], a briododd â Morfudd ferch Hywel, ei gyfnither o'r chweched ach, sef ei chweched cyfnither. Roedd hi'n gyd-etifeddes cangen [[Morgeneu Ynad]] o deulu Cilmin Droed-ddu (a oedd yn cynnwys Glynllifon),<ref>W. Gilbert Williams, ''Glyniaid Glynllifon'' (Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, cyf.10 (1949)), t.33</ref> ac felly daeth dwy ran o etifeddiaeth Cilmin (a bwrw bod Cilmin yn berson go iawn) at ei gilydd, gan gryfhau eiddo'r teulu.

	'''Y teulu a y gwyddys yn sicr eu bod yn byw yng Nglynllifon'''		'''Y teulu y gwyddys yn sicr eu bod wedi byw yng Nglynllifon'''
	* [[Hwlcyn Llwyd]], y cyntaf i'w ddisgrifio fel "o Lynllifon". Priododd Nest ferch Cynwrig ap Meredydd Ddu, Porthamel, Môn		* [[Hwlcyn Llwyd]], y cyntaf i'w ddisgrifio fel "o Lynllifon". Priododd â Nest ferch Cynwrig ap Meredydd Ddu, Porthamel, Môn
	* [[Meredydd ap Hwlcyn]], yn fyw ym 1456		* [[Meredydd ap Hwlcyn]], yn fyw ym 1456
	* [[Robert ap Meredydd]], yn fyw ym 1440		* [[Robert ap Meredydd]], yn fyw ym 1440
	* [[Edmund Llwyd]], yn marw ym 1540 yn ystod ei flwyddyn fel Uchel Siryf Sir Gaernarfon. Fo oedd ail fab Robert ap Meredydd; roedd ei frawd hŷn, a ~~fabwysiadwyd~~ y cyfenw Glynn am y tro cyntaf yn y teulu mae'n debyg, yn offeiriad Catholig ac yn Archddiacon Meirionnydd, ac felly'n anghymwys i etifeddu ystâd		* [[Edmund Llwyd]], yn marw ym 1540 yn ystod ei flwyddyn fel Uchel Siryf Sir Gaernarfon. Ef oedd ail fab Robert ap Meredydd; roedd ei frawd hŷn, a fabwysiadodd y cyfenw Glynn am y tro cyntaf yn y teulu mae'n debyg, yn offeiriad Catholig ac yn Archddiacon Meirionnydd, ac felly'n anghymwys i etifeddu ystâd
	* [[William Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1562		* [[William Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1562
	* [[Thomas Glynn (y cyntaf)\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Ynys Môn, 1584, gŵr Catherine, merch ac aeres John ap Richard ap Morris o'r Glynn, Llanfwrog, Môn - a ddaeth â thiroedd Môn i'r ystâd		* [[Thomas Glynn (y cyntaf)\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Ynys Môn, 1584, gŵr Catherine, merch ac aeres John ap Richard ap Morris o'r Glynn, Llanfwrog, Môn - a ddaeth â thiroedd Môn i'r ystâd
	* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn ~~farchod~~ ym 1606 ~~yn sgil~~ ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. ~~Yn marw~~ 1620		* [[Syr William Glynn]], Uchel Siryf Môn 1597, a wnaed yn farchog ym 1606 ar sail ei lwyddiant fel milwr yn Iwerddon. Bu farw 1620.
	* [[Thomas Glynn, AS a botanegydd\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1622, Aelod Seneddol sawl gwaith o 1623 -1640. Botanegydd cynnar. ~~Yn marw~~ 1647		* [[Thomas Glynn, AS a botanegydd\|Thomas Glynn]], Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1622, Aelod Seneddol sawl gwaith o 1623-1640. Botanegydd cynnar. Bu farw 1647.
	* [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]], a aned tua 1644; Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1668-9. Fe briododd Elizabeth, merch Syr Hugh Owen, Orielton, Sir Benfro. ~~Yn marw~~ 1685.		* [[John Glynn (yr olaf)\|John Glynn]], a aned tua 1644; Uchel Siryf Sir Gaernarfon 1668-9. Fe briododd ag Elizabeth, merch Syr Hugh Owen, Orielton, Sir Benfro. Bu farw 1685.
	Ni chafodd fab i'w olynu; priododd yr hynaf o'i ddwy ferch, Frances Glynn â Thomas Wynn, Boduan, ~~Pen~~ Llŷn		Ni chafodd fab i'w olynu; priododd yr hynaf o'i ddwy ferch, Frances Glynn â Thomas Wynn, Boduan, Llŷn.

	Dyma'r llinach ~~wryw~~ wreiddiol a ~~feddianodd~~ Glynllifon rywbryd yn ystod y Canol Oesoedd Cynnar nes i'r llinach ~~wryw~~ fethu yn niwedd y 17g. ~~Fe restrir~~ y penteuluoedd yn nhrefn amser. Mae erthyglau unigol yn '''Cof y Cwmwd''' am y rhai mwyaf nodedig ohonynt.		Dyma'r llinach wrywaidd wreiddiol a feddiannodd Glynllifon rywbryd yn ystod y Canol Oesoedd Cynnar nes i'r llinach wrywaidd fethu yn niwedd yr 17g. Rhestrir y penteuluoedd yn nhrefn amser. Mae erthyglau unigol yn '''Cof y Cwmwd''' am y rhai mwyaf nodedig ohonynt.

	===Y Wynniaid===		===Y Wynniaid===
	* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo a'i wraig Frances Glynn etifeddu'r ystad ar farwolaeth John Glynn.		* [[Syr Thomas Wynn, Barwnig 1af]] (1678-1749), Aelod Seneddol, barwnig o Foduan a wnaeth [[Plas Glynllifon]] yn brif annedd y teulu wedi iddo ef a'i wraig Frances Glynn etifeddu'r ystad ar farwolaeth John Glynn.
	* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd Jane, merch John Wynne o'r Melai, ~~LLanfair~~ Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]		* [[Syr John Wynn]] (1701-1773), yr ail farwnig, Aelod Seneddol. Fe briododd â Jane, merch John Wynne o'r Melai, Llanfair Talhaearn ac Abaty Maenan, gan gymryd yr ystadau hynny i mewn i [[Ystad Glynllifon]]
	* [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd ~~farwnig~~ a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd merch Iarll Egmont, ac wedyn [[Maria Stella]]		* [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] (1736-1807), y trydydd barwnig a wnaed yn farwn yn yr Arglwyddiaeth Wyddelig. Fe briododd â merch Iarll Egmont, ac wedyn â [[Maria Stella]]
	* [[Thomas John Wynn, 2il Arglwydd Newborough]], 1802-1832, Aelod Seneddol 1826 dros Fwrdeistrefi Caernarfon. Bu farw'n ~~ddibriod~~ ac fe'i ~~olynwyd~~ gan ei frawd		* [[Thomas John Wynn, 2il Arglwydd Newborough]], 1802-1832, Aelod Seneddol 1826 dros Fwrdeistrefi Caernarfon. Bu farw'n ddi-briod ac fe'i holynwyd gan ei frawd
	* [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] (1803-1888)		* [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] (1803-1888)
	* [[Frederick George Wynn]] (1853-1920), pedwerydd mab Spencer Bulkeley, a etifeddodd Glynllifon a Boduan gan ei dad. Ni ~~briododd~~. Dyma'r aelod olaf o'r teulu i fyw'n barhaol yng Nglynllifon. Wedi ei farwolaeth, defnyddid y plas gan y teulu fel tŷ ar gyfer ymweliadau achlysurol, gwyliau a phartïon saethu, er bod llawer o'r ystad yn dal yn eu meddiant - hyd yn oed heddiw.		* [[Frederick George Wynn]] (1853-1920), pedwerydd mab Spencer Bulkeley, a etifeddodd Glynllifon a Boduan gan ei dad. Ni phriododd. Dyma'r aelod olaf o'r teulu i fyw'n barhaol yng Nglynllifon. Wedi ei farwolaeth, defnyddid y plas gan y teulu fel tŷ ar gyfer ymweliadau achlysurol, gwyliau a phartïon saethu, er bod llawer o'r ystad yn dal yn eu meddiant - hyd yn oed heddiw.

	Gallai'n ymddangos yn rhyfedd fod y pedwerydd mab wedi etifeddu'r ystadau, ond rhaid cofio fod ystadau eraill gan y teulu erbyn hynny. Roedd ffermydd ym mhlwyf Ffestiniog oedd yn eiddo iddynt wedi datblygu dros yr 19g yn chwareli hynod o gynhyrchiol, a'r teulu'n cael breindal ar bob tunnell o lechi a gynhyrchid: cyfoeth heb weithio amdano; etifedd y teitl felly gafodd y darn yna o'r ystad. Hefyd roedd gan y teulu diroedd eang ystad y ~~Rug~~ ger Corwen ar gyfer meibion eraill.		Gallai ymddangos yn rhyfedd fod y pedwerydd mab wedi etifeddu'r ystadau, ond rhaid cofio fod ystadau eraill gan y teulu erbyn hynny. Roedd ffermydd ym mhlwyf Ffestiniog a oedd yn eiddo iddynt wedi datblygu dros y 19g yn chwareli hynod o gynhyrchiol, a'r teulu'n cael breindal ar bob tunnell o lechi a gynhyrchid: cyfoeth heb weithio amdano; etifedd y teitl felly gafodd y darn yna o'r ystad. Hefyd roedd gan y teulu diroedd eang ystad y Rhug ger Corwen ar gyfer meibion eraill.

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==