Tafarn Tŷ'n Llan - Hanes golygu

Irion am 14:00, 26 Hydref 2025

2025-10-26T14:00:10Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:00, 26 Hydref 2025
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref> Yn ddiddorol, defnyddir yr enw "Tŷ'n Llan Hotel" yn hytrach na'r "Harp" ar fap Ordnans 1900.		Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref> Yn ddiddorol, defnyddir yr enw "Tŷ'n Llan Hotel" yn hytrach na'r "Harp" ar fap Ordnans 1900.

	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Mewn adroddiad papur newydd am gyfarfod blynyddol Llys Trwyddedu ardal Caernarfon ym 1865 nodwyd mai Gwen Jones oedd y ~~tafarnwraig~~, ac roedd hi felly'n parhau i redeg y ffarm aa'r dafarn fel arferai ei gŵr ei wneud, a hynny yn yr adeilad newydd.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'', 2.9.1865, t.3</ref> Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Mewn adroddiad papur newydd am gyfarfod blynyddol Llys Trwyddedu ardal Caernarfon ym 1865 nodwyd mai Gwen Jones oedd y dafarnwraig, ac roedd hi felly'n parhau i redeg y ffarm a'r dafarn fel arferai ei gŵr ei wneud, a hynny yn yr adeilad newydd.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'', 2.9.1865, t.3</ref> Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

	Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn nechrau'r 20g, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle yn 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>		Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn nechrau'r 20g, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle yn 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>

Irion am 13:59, 26 Hydref 2025

2025-10-26T13:59:45Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:59, 26 Hydref 2025
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref> Yn ddiddorol, defnyddir yr enw "Tŷ'n Llan Hotel" yn hytrach na'r "Harp" ar fap Ordnans 1900.		Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref> Yn ddiddorol, defnyddir yr enw "Tŷ'n Llan Hotel" yn hytrach na'r "Harp" ar fap Ordnans 1900.

	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Mewn adroddiad papur newydd am gyfarfod blynyddol Llys Trwyddedu ardal Caernarfon ym 1865 nodwyd mai Gwen Jones oedd y tafarnwraig, ac roedd hi felly'n parhau i redeg y ffarm aa'r dafarn fel arferai ei gŵr ei wneud, a hynny yn yr adeilad newydd.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'', 2.9.1865, t.3</ref> Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

	Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn nechrau'r 20g, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle yn 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>		Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn nechrau'r 20g, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle yn 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>

Irion am 10:40, 26 Mawrth 2024

2024-03-26T10:40:56Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:40, 26 Mawrth 2024
Llinell 3:		Llinell 3:
	Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yr arddelir yr enw swyddogol. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math o weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon gerdd gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.		Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yr arddelir yr enw swyddogol. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math o weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon gerdd gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.

	Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>		Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref> Yn ddiddorol, defnyddir yr enw "Tŷ'n Llan Hotel" yn hytrach na'r "Harp" ar fap Ordnans 1900.

	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

Cyfaill Eben am 14:36, 2 Tachwedd 2023

2023-11-02T14:36:35Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:36, 2 Tachwedd 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. ~~Ers~~ 2021 mae hi wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.		Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. Er 2021 mae wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.

	Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin ~~yw'r~~ enw swyddogol ~~yn cael ei arddel~~. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon ~~gerddi~~ gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.		Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yr arddelir yr enw swyddogol. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math o weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon gerdd gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.

	Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda ~~tai~~ o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol ~~â golwg~~ hŷn na'i oed o ran arddull. ~~Ceir~~ yr enw "Harp Inn" ~~ei ddefnyddio~~ am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>		Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda thai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol yn ymddangos yn hŷn na'i oed o ran arddull. Bryd hynny y defnyddiwyd yr enw "Harp Inn" am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>

	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau~~'n arferol~~ yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn ~~fferm~~ a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth ~~pump~~ gwas ~~fferm~~. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen ~~efo~~ dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau cefn gwlad yn aml yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu cwrw a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pum gwas. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd ag Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen yn weddw gyda dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

	Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn y 20g~~. cynnar~~, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle ym 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>		Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn nechrau'r 20g, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle yn 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>

Irion am 11:48, 1 Tachwedd 2023

2023-11-01T11:48:54Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:48, 1 Tachwedd 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|\|eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.		Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.

	Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon gerddi gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.		Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon gerddi gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.
Llinell 7:		Llinell 7:
	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

	Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn y 20g. cynnar cyn ~~cael~~ ei gwerthu, a ~~hynny am y tro~~ olaf ~~wedi~~ i ~~denantiaid olaf~~ y ~~dafarn ymddeol~~ yn ~~2017~~.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>		Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn y 20g. cynnar, cyn iddi gael ei gwerthu. Ar ôl sawl newid dwylo a'r tenanatiaid masnachol olaf yn ymadael â'r lle ym 2017, cychwynnodd yr ymgyrch i brynu'r dafarn ar gyfer y gymuned, gan ei bod yn amlwg nad oedd diddordeb gan neb mewn prynu'r adeilad fel tafarn.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>

Irion am 15:32, 31 Hydref 2023

2023-10-31T15:32:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:32, 31 Hydref 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|\|eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.		Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog\|\|eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.

	Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf ~~ll;e~~ byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol.		Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf lle byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol. Mae'n sicr bod tafarn ar y safle ers o leiaf 1751 pan wnaed map o diroedd demên [[Plas Glynllifon]]. Yno ceir enw tafarn yr eglwys ("church alehouse and garden") lle saif y dafarn heddiw. Ym 1832, comisiynodd sgweier Glynllifon gerddi gan [[Eben Fardd]] i'w gosod uwchben y drws, ac sydd i'w gweld ar lechen ar wal yr adeilad hyd heddiw.

	Mae'r adeilad presennol yn dyddio ~~i'r cyfnod~~ tua ~~1860~~ pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda tai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam ~~fod~~ yr adeilad presennol â golwg hŷn na'i oed o ran arddull.		Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua 1864-5 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda tai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam bod yr adeilad presennol â golwg hŷn na'i oed o ran arddull. Ceir yr enw "Harp Inn" ei ddefnyddio am y tro cyntaf.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>

	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

			Roedd y dafarn yn dal yn eiddo i Ystad Glynllifon yn y 20g. cynnar cyn cael ei gwerthu, a hynny am y tro olaf wedi i denantiaid olaf y dafarn ymddeol yn 2017.<ref>Gwefan Tŷ'n Llan, [https://tynllan.cymru/ein-stori/], cyrchwyd 31.10.2023</ref>


	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	[[Categori:Tafarndai]]		[[Categori:Tafarndai]]

Irion am 12:27, 31 Hydref 2023

2023-10-31T12:27:34Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:27, 31 Hydref 2023
Llinell 3:		Llinell 3:
	Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf ll;e byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol.		Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf ll;e byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol.

	Mae'r adeilad presennol yn dyddio i'r cyfnod tua 1860 pan oedd [[Spencer Bulkeley ~~Wyn~~, 3ydd ~~Arlgwydd~~ Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda tai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam fod yr adeilad presennol â golwg hŷn na'i oed o ran arddull.		Mae'r adeilad presennol yn dyddio i'r cyfnod tua 1860 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model\|pentref model]], gyda tai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam fod yr adeilad presennol â golwg hŷn na'i oed o ran arddull.

	Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf.		Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf. Roedd y teulu'n dal yno ym 1891.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llandwrog 1841-91</ref>

			==Cyfeiriadau==

			[[Categori:Tafarndai]]

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r eglwys ym mhentref Llandwrog. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datby...'

2023-10-31T11:14:16Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r |eglwys ym mhentref Llandwrog. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datby...'

Tudalen newydd

Mae '''Tafarn Tŷ'n Llan''' yn dafarn gyferbyn â'r [[Eglwys Sant Twrog, Llandwrog||eglwys]] ym mhentref [[Llandwrog]]. Ers 2021 mae hi wedi cael ei datbygu'n dafarn gymunedol gan griw o bobl leol.

Enw "cywir" Tŷ'n Llan" yw Tafarn yr Harp ond prin yw'r enw swyddogol yn cael ei arddel. Mae'r enw Tŷ'n Llan yn gyffredin fel enw ar dafarndai ger eglwysi, sef canolbwynt y plwyf ll;e byddai'r trigolion yn cwrdd ar gyfer pob math ar weithgareddau - mynychu'r eglwys, cynnal cyfarfodydd neu chwarae gemau traddodiadol.

Mae'r adeilad presennol yn dyddio i'r cyfnod tua 1860 pan oedd [[Spencer Bulkeley Wyn, 3ydd Arlgwydd Newborough]] yn datblygu pentref Llandwrog fel [[Pentref model|pentref model]], gyda tai o safon a oedd (a hyn yn bwysicaf) yn bleser i'r llygad. Dyna, efallai, pam fod yr adeilad presennol â golwg hŷn na'i oed o ran arddull.

Heblaw am dafarnau yn y trefi, roedd tai cwrw a thafarnau'n arferol yn ffordd i ffarmwr neu grefftwr wneud ychydig o elw ychwanegol, neu weddw grafu byw, trwy fragu a gwerthu'r cynnyrch wedyn. Nid yw'n syndod felly nad yw Tŷ'n Llan yn cael ei nodi'n benodol ar fap degwm y plwyf tua 1849. Mae'n debyg mai Owen Jones oedd yn cadw'r dafarn ym 1841, adeg y cyfrifiad manwl cyntaf, er na chrybwyllwyd tafarn. Ffarmwr sylweddol oedd o, yn cyflogi dwy forwyn fferm a phump o weision fferm; Tŷ'n Llan oedd enw'r fferm yn gyffredinol. Erbyn 1861 roedd Owen wedi marw, ond roedd ei weddw Gwen yn dal i ffermio Tŷ'n Llan, fferm 160 erw, gyda chymorth pump gwas fferm. Ym 1871, ffermwr ifanc lleol oedd yn ffermio Tŷ'n Llan: Edmund Jones, 28 oed. Nid oedd sôn am dafarn na thafarnwr unwaith eto. Priododd Ellen, merch o Lanrug, yn fuan wedyn, ond bu farw tua 1878, gan adael Ellen efo dau o blant. Ym 1881, hi oedd yn ffermio Tŷ'n Llan, ond nodir hefyd ei bod yn dafarnwraig drwyddedig. Mae hyn yn cadarnhau bod cadw tafarn yn rhan o waith y fferm, a hynny am y tro cyntaf.