Samuel Holland - Hanes golygu

Irion am 20:50, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T20:50:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:50, 4 Chwefror 2021
Llinell 27:		Llinell 27:
	Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.		Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.

	Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. [[John Hutton\|Hutton]] draw i weld y Gwaith, a'i brynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.		Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. [[John Hutton\|Hutton]] draw i weld y Gwaith, a'i brynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. [[William Caldwell Roscoe\|Roscoe]] yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.

	Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn [[Llanaelhaearn]] (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.		Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn [[Llanaelhaearn]] (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.

Irion am 20:48, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T20:48:36Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:48, 4 Chwefror 2021
Llinell 27:		Llinell 27:
	Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.		Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.

	Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. Hutton draw i weld y Gwaith, a'i brynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.		Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. [[John Hutton\|Hutton]] draw i weld y Gwaith, a'i brynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.

	Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn [[Llanaelhaearn]] (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.		Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn [[Llanaelhaearn]] (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.

Irion am 20:41, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T20:41:35Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:41, 4 Chwefror 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
			[[Delwedd:Samuel Holland, Esq., of Caerdeon (1803–1892) by Hugh Carter (1837–1903).jpg\|bawd\|de\|400px]]

	'''Samuel Holland''' (1803-1892) oedd y gŵr a gyflogodd [[Trefor Jones]] yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn, fel Fforman. Maes o law, daeth Trefor Jones dros [[Yr Eifl\|yr Eifl]] ac agor [[Chwarel yr Eifl]] yn [[Trefor\|Nhrefor]] a rhoi ei enw ei hun ar y pentref.		'''Samuel Holland''' (1803-1892) oedd y gŵr a gyflogodd [[Trefor Jones]] yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn, fel Fforman. Maes o law, daeth Trefor Jones dros [[Yr Eifl\|yr Eifl]] ac agor [[Chwarel yr Eifl]] yn [[Trefor\|Nhrefor]] a rhoi ei enw ei hun ar y pentref.

Irion am 20:38, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T20:38:27Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:38, 4 Chwefror 2021
Llinell 17:		Llinell 17:
	Y Llyngesydd Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo am brydles o'r mynydd a chefais un dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cludo oddi yno.		Y Llyngesydd Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo am brydles o'r mynydd a chefais un dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cludo oddi yno.

	Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol gan y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.		Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol gan y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.

	Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i agor chwarel. Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.		Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i agor chwarel. Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.

Irion am 20:37, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T20:37:28Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:37, 4 Chwefror 2021
Llinell 16:		Llinell 16:

	Y Llyngesydd Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo am brydles o'r mynydd a chefais un dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cludo oddi yno.		Y Llyngesydd Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo am brydles o'r mynydd a chefais un dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cludo oddi yno.

	Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol gan y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.		Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol gan y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.

	Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i agor chwarel. Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.		Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i agor chwarel. Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.
Llinell 33:		Llinell 33:
	Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.		Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.

	Ar ôl hyn, glynais i wrth fy chwarel lechi a'i gwneud yn broffidiol.		Ar ôl hyn, glynais i wrth fy chwarel lechi a'i gwneud yn broffidiol.<ref>''The Memoirs of Samuel Holland'', (Dolgellau, 1952), tt.26-7</ref>




			==Cyfeiriadau==

	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
	[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]		[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]

Irion am 20:25, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T20:25:51Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:25, 4 Chwefror 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Samuel Holland oedd y gŵr a gyflogodd [[Trefor Jones]] yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn, fel Fforman. Maes o law, daeth Trefor Jones dros yr Eifl ac agor [[Chwarel yr Eifl]] yn [[Trefor\|Nhrefor]] a rhoi ei enw ei hun ar y pentref.		'''Samuel Holland''' (1803-1892) oedd y gŵr a gyflogodd [[Trefor Jones]] yn Chwarel y Gwylwyr, Nefyn, fel Fforman. Maes o law, daeth Trefor Jones dros [[Yr Eifl\|yr Eifl]] ac agor [[Chwarel yr Eifl]] yn [[Trefor\|Nhrefor]] a rhoi ei enw ei hun ar y pentref.

	Un o Lerpwl oedd Samuel Holland a bu ei dad (o'r un enw) yn hapfasnachwr llwyddiannus gan weithio gwaith copor ym Mronygadair ger Tremadog 1824-30. Ym 1819 agorodd chwarel lechi Rhiwbryfdir yn ardal Ffestiniog, a chwarel arall yn Nhrefriw ym 1826. Ei wraig oedd Katherine Menzies.		Un o Lerpwl oedd Samuel Holland a bu ei dad (o'r un enw) yn hapfasnachwr llwyddiannus gan weithio gwaith copor ym Mronygadair ger Tremadog 1824-30. Ym 1819 agorodd chwarel lechi Rhiwbryfdir yn ardal Ffestiniog, a chwarel arall yn Nhrefriw ym 1826. Ei wraig oedd Katherine Menzies.
Llinell 15:		Llinell 15:
	Yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth ceir llawysgrif hynod o ddiddorol gan Samuel Holland - 'MEMOIRS' - a'i chyfeiriad yw NLW MS 4983 C. Dyma gyfieithiad o'r rhannau sy'n berthnasol i hanes dechreuadau'r diwydiant ithfaen ym mro'r Eifl :		Yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth ceir llawysgrif hynod o ddiddorol gan Samuel Holland - 'MEMOIRS' - a'i chyfeiriad yw NLW MS 4983 C. Dyma gyfieithiad o'r rhannau sy'n berthnasol i hanes dechreuadau'r diwydiant ithfaen ym mro'r Eifl :

			Y Llyngesydd Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo am brydles o'r mynydd a chefais un dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cludo oddi yno.

	Y Llyngesydd Lloyd, ~~Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo~~ am ~~brydles o~~'r ~~mynydd~~ a ~~chefais~~ un ~~dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod~~ i ~~dalu~~ dwy ~~geiniog~~ y ~~dunnell ar yr holl gerrig fyddai~~'n ~~cael eu cludo oddi~~ yno.		Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol gan y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.

	~~Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt~~, ~~a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol~~		Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i agor chwarel. Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.
	gan ~~y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth~~ i~~'w wneud~~ â'r ~~lle a hynny trwy sylwi ar~~ y cerrig~~. Teimlais eu bod yn edrych~~ yn addas ~~ar gyfer gwneud setiau palmantu~~, ac felly ~~mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un~~ Trefor Jones~~, draw~~ i Benmaen-mawr ~~lle ceid dwy~~ neu ~~dair~~ chwarel yn ~~cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar~~ y ~~dull o'u cynhyrchu~~, ~~ac euthum~~ ati~~'n syth~~ i gyflogi ~~dau~~ o~~'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno~~.

	~~Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig~~		Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho, ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod ar gyfer y cyfan ym Manceinion.
	~~Penmaen-mawr~~, ~~gan na fyddent yn gwisgo~~ i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i ~~agor chwarel~~. ~~Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati~~ i ~~gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion~~ a ~~bechgyn o Nefyn~~.

	~~Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho~~, ~~ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod~~ ar ~~gyfer~~ y ~~cyfan ym Manceinion~~.		Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.

	~~Gweithiais~~ y chwarel ~~hon am beth amser~~, ~~ond gan fod~~ y ~~busnes~~ yn ~~dwyn gormod o'm sylw oddi ar~~ y ~~chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi~~.		Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. Hutton draw i weld y Gwaith, a'i brynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.

	~~Hysbysebais~~ y ~~chwarel~~ yn ~~Lerpwl~~, a ~~daeth un Mr. Hutton draw~~ i ~~weld y Gwaith~~, a'~~i brynu gennyf. Yn ddiweddarach~~, ~~daeth un Mr. Roscoe~~ yn ~~bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd~~.		Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn [[Llanaelhaearn]] (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.

	~~Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn Llanaelhaearn (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli~~ yno, a ~~chodi pentref a'~~i ~~alw~~, ~~ar ôl fy hen fforman~~ i a'~~u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor~~.		Agorodd grwpiau eraill weithfeydd yno hefyd, a sefydlwyd busnes sylweddol. Ffurfiwyd dau neu dri cwmni i wneud setiau. Bu farw Mr. Roscoe tra yno, a gwerthodd Mr. Hutton ei gyfran i un o'r cwmnïau newydd.

	~~Agorodd grwpiau eraill weithfeydd yno hefyd,~~ a sefydlwyd ~~busnes sylweddol. Ffurfiwyd dau neu dri cwmni i wneud setiau. Bu farw Mr. Roscoe tra yno,~~ a ~~gwerthodd Mr. Hutton ei gyfran i un o'r cwmnïau newydd~~.		Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.

	~~Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.~~		Ar ôl hyn, glynais i wrth fy chwarel lechi a'i gwneud yn broffidiol.

	Ar ôl hyn, glynais i wrth fy chwarel lechi a'i gwneud yn broffidiol.

Hebog am 17:14, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T17:14:58Z

Hebog am 16:51, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T16:51:48Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:51, 4 Chwefror 2021
Llinell 24:		Llinell 24:
	Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlony byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyfligo wythneu ddeg arall o ddynion i dod yma i agor chwarel. Cafodd ef y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.		Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlony byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyfligo wythneu ddeg arall o ddynion i dod yma i agor chwarel. Cafodd ef y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.

	Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho, ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod ar gyfer y cyfan		Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho, ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod ar gyfer y cyfan ym Manceinion.

			Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.

			Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. Huttondraw i weld y Gwaith, a'i phrynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.

			Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn Llanaelhaearn (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefylu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.

			Agorodd grwpiau eraikll weithfeydd yno hefyd, a sefydlwyd busnes sylweddol. Ffurfiwyd dau neu dri cwmni i wneud setiau. Bu farw Mr. Roscoe tra yno, a gwerthodd Mr. Hutton ei gyfran i un o'r cwmnïau newydd.

			Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.

			Ar ôl hyn, glynais wrth fy chwarel lechi a'i gwnwud yn broffidiol.

Hebog am 16:33, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T16:33:16Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:33, 4 Chwefror 2021
Llinell 3:		Llinell 3:
	Un o Lerpwl oedd Samuel Holland a bu ei dad (o'r un enw) yn hapfasnachwr llwyddiannus gan weithio gwaith copor ym Mronygadair ger Tremadog 1824-30. Ym 1819 agorodd chwarel lechi Rhiwbryfdir yn ardal Ffestiniog, a chwarel arall yn Nhrefriw ym 1826. Ei wraig oedd Katherine Menzies.		Un o Lerpwl oedd Samuel Holland a bu ei dad (o'r un enw) yn hapfasnachwr llwyddiannus gan weithio gwaith copor ym Mronygadair ger Tremadog 1824-30. Ym 1819 agorodd chwarel lechi Rhiwbryfdir yn ardal Ffestiniog, a chwarel arall yn Nhrefriw ym 1826. Ei wraig oedd Katherine Menzies.

	Eu mab hwy oedd Samuel Holland yr erthygl hon, a anwyd ar 17 Hydref, 1803, yn Duke Street, Lerpwl. Roedd Samuel yn gefnder i Elizabeth Cleghorn Gaskell (1810-65), cofiannydd Charlotte ~~Bronte~~ ac un o nofelwyr Saesneg mwyaf poblogaidd ei dydd. Hi sgwennodd ''Ruth'' (1853), ''North and South'' (1855) a ''Wives and Daughters''(1866).		Eu mab hwy oedd Samuel Holland yr erthygl hon, a anwyd ar 17 Hydref, 1803, yn Duke Street, Lerpwl. Roedd Samuel yn gefnder i Elizabeth Cleghorn Gaskell (1810-65), cofiannydd Charlotte Brontë ac un o nofelwyr Saesneg mwyaf poblogaidd ei dydd. Hi sgwennodd ''Ruth'' (1853), ''North and South'' (1855) a ''Wives and Daughters''(1866).

	Tua 1821-22 daeth Holland yn oruchwyliwr chwarel ei dad yn Rhiwbryfdir, a dros y blynyddoedd dilynnol daeth yn ŵr busnes (''entrepreneur'') mentrus a llwyddiannus dros ben.		Tua 1821-22 daeth Holland yn oruchwyliwr chwarel ei dad yn Rhiwbryfdir, a dros y blynyddoedd dilynnol daeth yn ŵr busnes (''entrepreneur'') mentrus a llwyddiannus dros ben.
Llinell 19:		Llinell 19:

	Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol		Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol
	gan Admiral Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.		gan Admiral Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.

			Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig
			Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlony byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyfligo wythneu ddeg arall o ddynion i dod yma i agor chwarel. Cafodd ef y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.

			Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho, ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod ar gyfer y cyfan



	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
	[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]		[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]

Hebog am 16:18, 4 Chwefror 2021

2021-02-04T16:18:33Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:18, 4 Chwefror 2021
Llinell 12:		Llinell 12:

	Bu farw ym 1892, a bu farw'i briod, Caroline Jane Burt, ym 1924.		Bu farw ym 1892, a bu farw'i briod, Caroline Jane Burt, ym 1924.

			Yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth ceir llawysgrif hynod o ddiddorol gan Samuel Holland - 'MEMOIRS' - a'i chyfeiriad yw NLW MS 4983 C. Dyma gyfieithiad o'r rhannau sy'n berthnasol i hanes dechreuadau'r diwydiant ithfaen ym mro'r Eifl :

			Admiral Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais iddo am brydles o'r mynydd a chefais un
			dros gyfnod heb rhent penodedig ond fyu mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cario oddi yno.

			Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol
			gan Admiral Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.


	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
	[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]		[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:14, 4 Chwefror 2021
Llinell 15:		Llinell 15:
	Yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth ceir llawysgrif hynod o ddiddorol gan Samuel Holland - 'MEMOIRS' - a'i chyfeiriad yw NLW MS 4983 C. Dyma gyfieithiad o'r rhannau sy'n berthnasol i hanes dechreuadau'r diwydiant ithfaen ym mro'r Eifl :		Yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth ceir llawysgrif hynod o ddiddorol gan Samuel Holland - 'MEMOIRS' - a'i chyfeiriad yw NLW MS 4983 C. Dyma gyfieithiad o'r rhannau sy'n berthnasol i hanes dechreuadau'r diwydiant ithfaen ym mro'r Eifl :

	~~Admiral~~ Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ~~iddo~~ am brydles o'r mynydd a chefais un
	dros gyfnod heb rhent penodedig ond ~~fyu~~ mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu ~~cario~~ oddi yno.		Y Llyngesydd Lloyd, Tregaean, Môn, oedd perchennog Mynydd y Gwylwyr. Gwneuthum gais ganddo am brydles o'r mynydd a chefais un dros gyfnod heb rhent penodedig ond fy mod i dalu dwy geiniog y dunnell ar yr holl gerrig fyddai'n cael eu cludo oddi yno.

	Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol		Pan aeth ein cynllun o gael rheilffordd o Fangor i Bortinllaen i'r gwellt, a minnau wedi cael prydles y Gwylwyr ar delerau mor ffafriol
	gan ~~Admiral~~ Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.		gan y Llyngesydd Lloyd, meddyliais am rywbeth i'w wneud â'r lle a hynny trwy sylwi ar y cerrig. Teimlais eu bod yn edrych yn addas ar gyfer gwneud setiau palmantu, ac felly mi a euthum gyda dyn roeddwn yn ei gyflogi, un Trefor Jones, draw i Benmaen-mawr lle ceid dwy neu dair chwarel yn cynhyrchu setiau. Edrychasom arnynt ac ar y dull o'u cynhyrchu, ac euthum ati'n syth i gyflogi dau o'r dynion i ddod draw i'r Gwylwyr gyda'u morthwylion. Rhoesom gynnig ar y cerrig yno.

	Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig		Gwelwyd fod y cerrig yn addas dros ben ac yn wir yn well na cherrig
	Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl ~~fodlony~~ byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i ~~gyfligo wythneu~~ ddeg arall o ddynion i ~~dod~~ yma i agor chwarel. Cafodd ef y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.		Penmaen-mawr, gan na fyddent yn gwisgo i fod yn llithrig. Roedd cerrig Penmaen-mawr â gair drwg iddynt o'r safbwynt hwnnw. Roeddwn yn gwbl fodlon y byddai cerrig y Gwylwyr yn addas, ac felly anfonais Trefor Jones i Benmaen-mawr i gyflogi wyth neu ddeg arall o ddynion i ddod yma i agor chwarel. Cafodd afael yn y dynion, a dechreuwyd fynd ati i gynhyrchu setiau palmantu, gan gyflogi rhagor o ddynion a bechgyn o Nefyn.

	Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho, ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod ar gyfer y cyfan ym Manceinion.		Gwnaed harbwr bychan ar gyfer llwytho, ynghyd ag inclên i fynd i lawr ato. Aeth llawer llwyth llong i Runcorn a chafwyd masnach barod ar gyfer y cyfan ym Manceinion.
Llinell 28:		Llinell 28:
	Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.		Gweithiais y chwarel hon am beth amser, ond gan fod y busnes yn dwyn gormod o'm sylw oddi ar y chwarel lechi, penderfynais ei gwerthu pe medrwn ganfod prynwr iddi.

	Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. ~~Huttondraw~~ i weld y Gwaith, a'i ~~phrynu~~ gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.		Hysbysebais y chwarel yn Lerpwl, a daeth un Mr. Hutton draw i weld y Gwaith, a'i brynu gennyf. Yn ddiweddarach, daeth un Mr. Roscoe yn bartner iddo, a buont wrth y gwaith am flynyddoedd.

	Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn Llanaelhaearn (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan ~~sefylu~~ chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.		Ond nid Chwarel y Gwylwyr yn unig. Canfyddasant yr un math o garreg yn Llanaelhaearn (ar ochr ogleddol yr Eifl), gan sefydlu chwareli yno, a chodi pentref a'i alw, ar ôl fy hen fforman i a'u fforman hwythau, Trefor Jones, yn Bentref Trefor.

	Agorodd grwpiau ~~eraikll~~ weithfeydd yno hefyd, a sefydlwyd busnes sylweddol. Ffurfiwyd dau neu dri cwmni i wneud setiau. Bu farw Mr. Roscoe tra yno, a gwerthodd Mr. Hutton ei gyfran i un o'r cwmnïau newydd.		Agorodd grwpiau eraill weithfeydd yno hefyd, a sefydlwyd busnes sylweddol. Ffurfiwyd dau neu dri cwmni i wneud setiau. Bu farw Mr. Roscoe tra yno, a gwerthodd Mr. Hutton ei gyfran i un o'r cwmnïau newydd.

	Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.		Hyn oedd tarddiad y gweithfeydd setiau a sefydlwyd yn Nefyn a Llanaelhaearn.

	Ar ôl hyn, glynais wrth fy chwarel lechi a'i ~~gwnwud~~ yn broffidiol.		Ar ôl hyn, glynais i wrth fy chwarel lechi a'i gwneud yn broffidiol.