Robert Jones, Rheithor Llandwrog - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 15:08, 24 Mawrth 2023

2023-03-24T15:08:10Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:08, 24 Mawrth 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Roedd '''Robert Jones''' (?-1667) yn rheithor [[Llandwrog]] yn ystod cyfnod cythryblus yn hanes yr eglwys.		Roedd '''Robert Jones''' (?-1667) yn rheithor [[Llandwrog]] yn ystod cyfnod cythryblus yn hanes yr eglwys.

	Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf pan oedd hen drefn Eglwys ~~Lloegr~~ mewn grym ym 1637. Ar ôl i’r Senedd ennill y Rhyfel Cartref a ~~gosod~~ trefn Biwritanaidd ~~yn ei le~~, bu holi manwl ynglŷn ag agwedd offeiriaid at y newid. Os nad oeddynt yn fodlon plygu i’r drefn newydd o addoli, cawsant eu troi o’u plwyfi. Dyna a ddigwyddodd i Robert Jones ym 1652. Anfonodd gais i’r awdurdodau am gael ei adfer i’w blwyf ac ymhen dau fis cytunwyd y câi ddychwelyd fel rheithor; rhaid ei fod wedi llyncu ei egwyddorion a phlygu i’r drefn. Bu farw Oliver Cromwell ym 1658, ac fe’i holynwyd gan ei fab Richard. Ymysg y rhai o Sir Gaernarfon a lofnododd lythyr yn llongyfarch Richard, ceir enw Robert Jones, “minister” (sef y term a ddefnyddiwyd gan y Piwritaniaid. Ond ymhen dwy flynedd, a chyfnod y Rhyngdeyrnasiad yn dod i ben wrth i fab Cromwell ~~gamu i un ochr~~ a’r brenin Siarl II ddychwelyd i Loegr - hynny ym 1660 - trowyd y gweinidogion a sefydlwyd gan y Piwritaniaid o’u plwyfi yn eu tro. Derbyniodd nifer y drefn newydd a chadw eu swyddi, ac yn eu mysg, Robert Jones, a oedd ddwy flynedd ~~yn gynt~~ yn ymhyfrydu yn yr olyniaeth Biwritanaidd.<ref> Thomas Richards, ‘’Religious Developments in Wales, 1654-1662’’, (Llundain, 1923), tt.276-7; Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.160.</ref>		Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf pan oedd hen drefn Eglwys Loegr mewn grym ym 1637. Ar ôl i’r Senedd ennill y Rhyfel Cartref a sefydlu trefn Biwritanaidd, bu holi manwl ynglŷn ag agwedd offeiriaid at y newid. Os nad oeddynt yn fodlon plygu i’r drefn newydd o addoli, cawsant eu troi o’u plwyfi. Dyna a ddigwyddodd i Robert Jones ym 1652. Anfonodd gais i’r awdurdodau am gael ei adfer i’w blwyf ac ymhen dau fis cytunwyd y câi ddychwelyd fel rheithor; rhaid ei fod wedi llyncu ei egwyddorion a phlygu i’r drefn. Bu farw Oliver Cromwell ym 1658, ac fe’i holynwyd gan ei fab Richard. Ymysg y rhai o Sir Gaernarfon a lofnododd lythyr yn llongyfarch Richard, ceir enw Robert Jones, “minister” (sef y term a ddefnyddiwyd gan y Piwritaniaid). Ond ymhen dwy flynedd, a chyfnod y Rhyngdeyrnasiad yn dod i ben wrth i fab Cromwell ildio'r awenau a’r brenin Siarl II ddychwelyd i Loegr - hynny ym 1660 - trowyd y gweinidogion a sefydlwyd gan y Piwritaniaid o’u plwyfi yn eu tro. Derbyniodd nifer y drefn newydd a chadw eu swyddi, ac yn eu mysg, Robert Jones, a oedd ddwy flynedd ynghynt yn ymhyfrydu yn yr olyniaeth Biwritanaidd.<ref> Thomas Richards, ‘’Religious Developments in Wales, 1654-1662’’, (Llundain, 1923), tt.276-7; Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.160.</ref>

	Dyn oedd yn meddwl mwy am ei swydd a’i statws oedd Jones mae’n debyg nac am fanylion diwinyddol yr eglwys a wasanaethai. Ond cyn ei feirniadu, dylid nodi nad oes tystiolaeth ar gael fod ei blwyfolion ~~rywfaint~~ dicach oherwydd ei newid ac yn wir, bu rhai o’r bonheddwyr lleol fel [[Edmund Glynn]], [[Hendre (Llanwnda)\|Hendre]], yr un mor barod i symud gyda’r oes.		Dyn oedd yn meddwl mwy am ei swydd a’i statws oedd Jones mae’n debyg nac am fanylion diwinyddol yr eglwys a wasanaethai. Ond cyn ei feirniadu, dylid nodi nad oes tystiolaeth ar gael fod ei blwyfolion ddim dicach oherwydd ei newid ochr ac, yn wir, bu rhai o’r bonheddwyr lleol fel [[Edmund Glynn]], [[Hendre (Llanwnda)\|Hendre]], yr un mor barod i symud gyda’r oes.
	Bu farw Robert Jones 22 Hydref 1667, yn weddol annisgwyl o bosibl, ar ôl gwasanaethu ei blwyf am 30 o flynyddoedd. Ni adawodd ewyllys, ond derbyniodd ei wraig Jane Jones lythyr gweinyddu ar gyfer ei eiddo, a gorchymyn i gael rhestr ohono.		Bu farw Robert Jones 22 Hydref 1667, yn weddol annisgwyl o bosibl, ar ôl gwasanaethu ei blwyf am 30 o flynyddoedd. Ni adawodd ewyllys, ond derbyniodd ei wraig Jane Jones lythyr gweinyddu ar gyfer ei eiddo, a gorchymyn i gael rhestr ohono.

	Mae’r rhestr eiddo yn tystio i ffordd o fyw Robert Jones a’i wraig. Roedd cyfanswm ~~y gwerth~~ £61.10.6c. i gyd, yn swm digon parchus y pryd hynny. Roedd ei ddillad, arian a llyfrau yn werth £10. Roedd swm dodrefn ei dŷ yn weddol helaeth, gyda phedwar gwely, 6 matres blu, a 12 pâr o gynfasau. Yn y gegin yr oedd ystod helaeth o eitemau ar gyfer coginio, a phedwar plât ar ddeg. Ond yr hyn a ddangosodd mai dyn o dras ydoedd oedd nifer o lwyau arian a thancard arian gwerth £5. Er nad ydym yn gwybod dim o hanes ei deulu, mae ymchwil wedi dangos mai bonheddwyr o safon weddol uchel yn unig oedd yn meddu ar bethau arian. Dichon felly bod Robert Jones yn fab iau un o blastai Cymru. Serch hynny, nid oedd ei dŷ’n fawr. Yn y rhestr o’r rhai a oedd yn gorfod talu’r Dreth Aelwyd ym 1662, nodir nad oedd ganddo ond un aelwyd, tra bod nifer o fonheddwyr â dwy, tair neu fwy yn eu tai hwythau.<ref>Archifdy Caernarfon, XQS/Asesiad Treth Aelwyd 1662.</ref>		Mae’r rhestr eiddo yn tystio i ffordd o fyw Robert Jones a’i wraig. Roedd cyfanswm yr eiddo yn werth £61.10.6c. i gyd, swm digon parchus y pryd hynny. Roedd ei ddillad, arian a llyfrau yn werth £10. Roedd swm dodrefn ei dŷ yn weddol helaeth, gyda phedwar gwely, 6 matres blu, a 12 pâr o gynfasau. Yn y gegin yr oedd ystod helaeth o eitemau ar gyfer coginio, a phedwar plât ar ddeg. Ond yr hyn a ddangosodd mai dyn o dras ydoedd oedd nifer o lwyau arian a thancard arian gwerth £5. Er nad ydym yn gwybod dim o hanes ei deulu, mae ymchwil wedi dangos mai bonheddwyr o safon weddol uchel yn unig oedd yn meddu ar bethau arian. Dichon felly bod Robert Jones yn fab iau un o blastai Cymru. Serch hynny, nid oedd ei dŷ’n fawr. Yn y rhestr o’r rhai a oedd yn gorfod talu’r Dreth Aelwyd ym 1662, nodir nad oedd ganddo ond un aelwyd, tra bod nifer o fonheddwyr â dwy, tair neu fwy yn eu tai hwythau.<ref>Archifdy Caernarfon, XQS/Asesiad Treth Aelwyd 1662.</ref>

	Yn ogystal â’r eitemau yn y tŷ, roedd gan Robert Jones nifer o wartheg ac mae’n amlwg ei fod yn tyfu ŷd hefyd. Roedd ganddo ~~pedair~~ buwch, heffer a phump o fustych, a fyddai’n cyflenwi llaeth, caws a menyn. Yr arferiad oedd i ffermwyr werthu’r bustych trwy eu hanfon i Loegr gyda’r porthmyn, ond dichon mai ar gyfer tynnu aradr a chael eu lladd i’w bwyta oedd bustych y rheithor, gan fod twb ar gyfer halltu cig eidion (eitem ddigon prin) ymysg ei offer cegin. Yn ei ysgubor yr oedd ~~pedwar~~ tas o wenith, haidd a rhyg a cheirch heb eu rhoi mewn tas, a dwy das ychwanegol o ryw fath o ŷd mewn ysgubor arall.		Yn ogystal â’r eitemau yn y tŷ, roedd gan Robert Jones nifer o wartheg ac mae’n amlwg ei fod yn tyfu ŷd hefyd. Roedd ganddo bedair buwch, heffer a phump o fustych, a fyddai’n cyflenwi llaeth, caws a menyn. Yr arferiad oedd i ffermwyr werthu’r bustych trwy eu hanfon i Loegr gyda’r porthmyn, ond dichon mai ar gyfer tynnu aradr a chael eu lladd i’w bwyta oedd bustych y rheithor, gan fod twb ar gyfer halltu cig eidion (eitem ddigon prin) ymysg ei offer cegin. Yn ei ysgubor yr oedd pedair tas o wenith, haidd a rhyg a cheirch heb eu rhoi mewn tas, a dwy das ychwanegol o ryw fath o ŷd mewn ysgubor arall.

	Mae plwyf Llandwrog yn ardal fawr a dichon y byddai angen cryn dipyn o deithio ar y rheithor, yn ogystal â theithio i’r dref a mannau eraill. Dim syndod felly fod ganddo geffyl a chaseg at ei ~~iws o~~ a ~~defnydd ei~~ wraig. Roedd y ddau gyda'i gilydd werth £2.10.0c.		Mae plwyf Llandwrog yn ardal fawr a dichon y byddai angen cryn dipyn o deithio ar y rheithor, yn ogystal â theithio i’r dref a mannau eraill. Dim syndod felly fod ganddo geffyl a chaseg at ei ddefnydd ef a'i wraig. Roedd y ddau anifail gyda'i gilydd yn werth £2.10.0c.

	Rhaid oedd iddi gael gwarantwr i sicrhau y byddai’n gweinyddu’r eiddo mewn ffordd gywir, a’r gŵr a gytunodd i ~~hyn~~ oedd William Spicer, bonheddwr o dref Caernarfon, a oedd, mae’n debyg, yr Uwch-gapten William Spicer a fu’n amddiffyn Castell Caernarfon yn erbyn lluoedd y Senedd. Roedd Spicer ymysg y pedwar dyn a restrodd yr eiddo (a rheiny i gyd, fel Jane Jones, yn gwbl lythrennog, a barnu oddi wrth eu llofnodion hyderus). Diddorol yw gweld sut ~~oedd~~ y rhaniadau rhwng plaid y Brenin a phlaid y Senedd, a rhwng yr Eglwyswyr traddodiadol a’r Piwritaniaid wedi eu tawelu.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1667-67.</ref>		Rhaid oedd iddi gael gwarantwr i sicrhau y byddai’n gweinyddu’r eiddo mewn ffordd gywir, a’r gŵr a gytunodd i hynny oedd William Spicer, bonheddwr o dref Caernarfon, a oedd, mae’n debyg, yr Uwch-gapten William Spicer a fu’n amddiffyn Castell Caernarfon yn erbyn lluoedd y Senedd. Roedd Spicer ymysg y pedwar dyn a restrodd yr eiddo (a'r rheiny i gyd, fel Jane Jones, yn gwbl lythrennog, a barnu oddi wrth eu llofnodion hyderus). Diddorol yw gweld sut roedd y rhaniadau rhwng plaid y Brenin a phlaid y Senedd, a rhwng yr Eglwyswyr traddodiadol a’r Piwritaniaid, wedi eu tawelu.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1667-67.</ref>

	Fe’i holynwyd fel rheithor Llandwrog gan Rice Williams, M.A. ~~ac fe’i cyflwynwyd~~ hwnnw i’r plwyf 9 Mawrth 1668.<ref> Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.4.</ref> Ysywaeth, ~~fe farwodd~~ yntau ym 1671.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1671-64.</ref>		Fe’i holynwyd fel rheithor Llandwrog gan Rice Williams, M.A. a chyflwynwyd hwnnw i’r plwyf 9 Mawrth 1668.<ref> Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.4.</ref> Ysywaeth, ni ddaliodd y swydd yn hir gan iddo yntau farw ym 1671.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1671-64.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion: /* Cyfeiriasdassu */

2023-03-23T16:42:33Z

Cyfeiriasdassu

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:42, 23 Mawrth 2023
Llinell 16:		Llinell 16:
	Fe’i holynwyd fel rheithor Llandwrog gan Rice Williams, M.A. ac fe’i cyflwynwyd hwnnw i’r plwyf 9 Mawrth 1668.<ref> Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.4.</ref> Ysywaeth, fe farwodd yntau ym 1671.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1671-64.</ref>		Fe’i holynwyd fel rheithor Llandwrog gan Rice Williams, M.A. ac fe’i cyflwynwyd hwnnw i’r plwyf 9 Mawrth 1668.<ref> Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.4.</ref> Ysywaeth, fe farwodd yntau ym 1671.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1671-64.</ref>

	==~~Cyfeiriasdassu~~==		==Cyfeiriadau==

	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
	[[Categori:Offeiriaid]]		[[Categori:Offeiriaid]]

Irion am 16:41, 23 Mawrth 2023

2023-03-23T16:41:51Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:41, 23 Mawrth 2023
Llinell 3:		Llinell 3:
	Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf pan oedd hen drefn Eglwys Lloegr mewn grym ym 1637. Ar ôl i’r Senedd ennill y Rhyfel Cartref a gosod trefn Biwritanaidd yn ei le, bu holi manwl ynglŷn ag agwedd offeiriaid at y newid. Os nad oeddynt yn fodlon plygu i’r drefn newydd o addoli, cawsant eu troi o’u plwyfi. Dyna a ddigwyddodd i Robert Jones ym 1652. Anfonodd gais i’r awdurdodau am gael ei adfer i’w blwyf ac ymhen dau fis cytunwyd y câi ddychwelyd fel rheithor; rhaid ei fod wedi llyncu ei egwyddorion a phlygu i’r drefn. Bu farw Oliver Cromwell ym 1658, ac fe’i holynwyd gan ei fab Richard. Ymysg y rhai o Sir Gaernarfon a lofnododd lythyr yn llongyfarch Richard, ceir enw Robert Jones, “minister” (sef y term a ddefnyddiwyd gan y Piwritaniaid. Ond ymhen dwy flynedd, a chyfnod y Rhyngdeyrnasiad yn dod i ben wrth i fab Cromwell gamu i un ochr a’r brenin Siarl II ddychwelyd i Loegr - hynny ym 1660 - trowyd y gweinidogion a sefydlwyd gan y Piwritaniaid o’u plwyfi yn eu tro. Derbyniodd nifer y drefn newydd a chadw eu swyddi, ac yn eu mysg, Robert Jones, a oedd ddwy flynedd yn gynt yn ymhyfrydu yn yr olyniaeth Biwritanaidd.<ref> Thomas Richards, ‘’Religious Developments in Wales, 1654-1662’’, (Llundain, 1923), tt.276-7; Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.160.</ref>		Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf pan oedd hen drefn Eglwys Lloegr mewn grym ym 1637. Ar ôl i’r Senedd ennill y Rhyfel Cartref a gosod trefn Biwritanaidd yn ei le, bu holi manwl ynglŷn ag agwedd offeiriaid at y newid. Os nad oeddynt yn fodlon plygu i’r drefn newydd o addoli, cawsant eu troi o’u plwyfi. Dyna a ddigwyddodd i Robert Jones ym 1652. Anfonodd gais i’r awdurdodau am gael ei adfer i’w blwyf ac ymhen dau fis cytunwyd y câi ddychwelyd fel rheithor; rhaid ei fod wedi llyncu ei egwyddorion a phlygu i’r drefn. Bu farw Oliver Cromwell ym 1658, ac fe’i holynwyd gan ei fab Richard. Ymysg y rhai o Sir Gaernarfon a lofnododd lythyr yn llongyfarch Richard, ceir enw Robert Jones, “minister” (sef y term a ddefnyddiwyd gan y Piwritaniaid. Ond ymhen dwy flynedd, a chyfnod y Rhyngdeyrnasiad yn dod i ben wrth i fab Cromwell gamu i un ochr a’r brenin Siarl II ddychwelyd i Loegr - hynny ym 1660 - trowyd y gweinidogion a sefydlwyd gan y Piwritaniaid o’u plwyfi yn eu tro. Derbyniodd nifer y drefn newydd a chadw eu swyddi, ac yn eu mysg, Robert Jones, a oedd ddwy flynedd yn gynt yn ymhyfrydu yn yr olyniaeth Biwritanaidd.<ref> Thomas Richards, ‘’Religious Developments in Wales, 1654-1662’’, (Llundain, 1923), tt.276-7; Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.160.</ref>

	Dyn oedd yn meddwl mwy am ei swydd a’i statws oedd Jones mae’n debyg nac am fanylion diwinyddol yr eglwys a wasanaethai. Ond cyn ei feirniadu, dylid nodi nad oes tystiolaeth ar gael fod ei blwyfolion rywfaint dicach oherwydd ei newid ac yn wir, bu rhai o’r bonheddwyr lleol fel [[Edmund Glynn]], [[Hendre (~~Dolydd~~)\|Hendre]], yr un mor barod i symud gyda’r oes.		Dyn oedd yn meddwl mwy am ei swydd a’i statws oedd Jones mae’n debyg nac am fanylion diwinyddol yr eglwys a wasanaethai. Ond cyn ei feirniadu, dylid nodi nad oes tystiolaeth ar gael fod ei blwyfolion rywfaint dicach oherwydd ei newid ac yn wir, bu rhai o’r bonheddwyr lleol fel [[Edmund Glynn]], [[Hendre (Llanwnda)\|Hendre]], yr un mor barod i symud gyda’r oes.
	Bu farw Robert Jones 22 Hydref 1667, yn weddol annisgwyl o bosibl, ar ôl gwasanaethu ei blwyf am 30 o flynyddoedd. Ni adawodd ewyllys, ond derbyniodd ei wraig Jane Jones lythyr gweinyddu ar gyfer ei eiddo, a gorchymyn i gael rhestr ohono.		Bu farw Robert Jones 22 Hydref 1667, yn weddol annisgwyl o bosibl, ar ôl gwasanaethu ei blwyf am 30 o flynyddoedd. Ni adawodd ewyllys, ond derbyniodd ei wraig Jane Jones lythyr gweinyddu ar gyfer ei eiddo, a gorchymyn i gael rhestr ohono.

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Roedd '''Robert Jones''' (?-1667) yn rheithor Llandwrog yn ystod cyfnod cythryblus yn hanes yr eglwys. Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf p...'

2023-03-23T16:40:57Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Roedd '''Robert Jones''' (?-1667) yn rheithor Llandwrog yn ystod cyfnod cythryblus yn hanes yr eglwys. Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf p...'

Tudalen newydd

Roedd '''Robert Jones''' (?-1667) yn rheithor [[Llandwrog]] yn ystod cyfnod cythryblus yn hanes yr eglwys.

Cafodd Robert Jones ei gyflwyno i’r plwyf pan oedd hen drefn Eglwys Lloegr mewn grym ym 1637. Ar ôl i’r Senedd ennill y Rhyfel Cartref a gosod trefn Biwritanaidd yn ei le, bu holi manwl ynglŷn ag agwedd offeiriaid at y newid. Os nad oeddynt yn fodlon plygu i’r drefn newydd o addoli, cawsant eu troi o’u plwyfi. Dyna a ddigwyddodd i Robert Jones ym 1652. Anfonodd gais i’r awdurdodau am gael ei adfer i’w blwyf ac ymhen dau fis cytunwyd y câi ddychwelyd fel rheithor; rhaid ei fod wedi llyncu ei egwyddorion a phlygu i’r drefn. Bu farw Oliver Cromwell ym 1658, ac fe’i holynwyd gan ei fab Richard. Ymysg y rhai o Sir Gaernarfon a lofnododd lythyr yn llongyfarch Richard, ceir enw Robert Jones, “minister” (sef y term a ddefnyddiwyd gan y Piwritaniaid. Ond ymhen dwy flynedd, a chyfnod y Rhyngdeyrnasiad yn dod i ben wrth i fab Cromwell gamu i un ochr a’r brenin Siarl II ddychwelyd i Loegr - hynny ym 1660 - trowyd y gweinidogion a sefydlwyd gan y Piwritaniaid o’u plwyfi yn eu tro. Derbyniodd nifer y drefn newydd a chadw eu swyddi, ac yn eu mysg, Robert Jones, a oedd ddwy flynedd yn gynt yn ymhyfrydu yn yr olyniaeth Biwritanaidd.<ref> Thomas Richards, ‘’Religious Developments in Wales, 1654-1662’’, (Llundain, 1923), tt.276-7; Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.160.</ref>

Dyn oedd yn meddwl mwy am ei swydd a’i statws oedd Jones mae’n debyg nac am fanylion diwinyddol yr eglwys a wasanaethai. Ond cyn ei feirniadu, dylid nodi nad oes tystiolaeth ar gael fod ei blwyfolion rywfaint dicach oherwydd ei newid ac yn wir, bu rhai o’r bonheddwyr lleol fel [[Edmund Glynn]], [[Hendre (Dolydd)|Hendre]], yr un mor barod i symud gyda’r oes.
Bu farw Robert Jones 22 Hydref 1667, yn weddol annisgwyl o bosibl, ar ôl gwasanaethu ei blwyf am 30 o flynyddoedd. Ni adawodd ewyllys, ond derbyniodd ei wraig Jane Jones lythyr gweinyddu ar gyfer ei eiddo, a gorchymyn i gael rhestr ohono.

Mae’r rhestr eiddo yn tystio i ffordd o fyw Robert Jones a’i wraig. Roedd cyfanswm y gwerth £61.10.6c. i gyd, yn swm digon parchus y pryd hynny. Roedd ei ddillad, arian a llyfrau yn werth £10. Roedd swm dodrefn ei dŷ yn weddol helaeth, gyda phedwar gwely, 6 matres blu, a 12 pâr o gynfasau. Yn y gegin yr oedd ystod helaeth o eitemau ar gyfer coginio, a phedwar plât ar ddeg. Ond yr hyn a ddangosodd mai dyn o dras ydoedd oedd nifer o lwyau arian a thancard arian gwerth £5. Er nad ydym yn gwybod dim o hanes ei deulu, mae ymchwil wedi dangos mai bonheddwyr o safon weddol uchel yn unig oedd yn meddu ar bethau arian. Dichon felly bod Robert Jones yn fab iau un o blastai Cymru. Serch hynny, nid oedd ei dŷ’n fawr. Yn y rhestr o’r rhai a oedd yn gorfod talu’r Dreth Aelwyd ym 1662, nodir nad oedd ganddo ond un aelwyd, tra bod nifer o fonheddwyr â dwy, tair neu fwy yn eu tai hwythau.<ref>Archifdy Caernarfon, XQS/Asesiad Treth Aelwyd 1662.</ref>

Yn ogystal â’r eitemau yn y tŷ, roedd gan Robert Jones nifer o wartheg ac mae’n amlwg ei fod yn tyfu ŷd hefyd. Roedd ganddo pedair buwch, heffer a phump o fustych, a fyddai’n cyflenwi llaeth, caws a menyn. Yr arferiad oedd i ffermwyr werthu’r bustych trwy eu hanfon i Loegr gyda’r porthmyn, ond dichon mai ar gyfer tynnu aradr a chael eu lladd i’w bwyta oedd bustych y rheithor, gan fod twb ar gyfer halltu cig eidion (eitem ddigon prin) ymysg ei offer cegin. Yn ei ysgubor yr oedd pedwar tas o wenith, haidd a rhyg a cheirch heb eu rhoi mewn tas, a dwy das ychwanegol o ryw fath o ŷd mewn ysgubor arall.

Mae plwyf Llandwrog yn ardal fawr a dichon y byddai angen cryn dipyn o deithio ar y rheithor, yn ogystal â theithio i’r dref a mannau eraill. Dim syndod felly fod ganddo geffyl a chaseg at ei iws o a defnydd ei wraig. Roedd y ddau gyda'i gilydd werth £2.10.0c.

Rhaid oedd iddi gael gwarantwr i sicrhau y byddai’n gweinyddu’r eiddo mewn ffordd gywir, a’r gŵr a gytunodd i hyn oedd William Spicer, bonheddwr o dref Caernarfon, a oedd, mae’n debyg, yr Uwch-gapten William Spicer a fu’n amddiffyn Castell Caernarfon yn erbyn lluoedd y Senedd. Roedd Spicer ymysg y pedwar dyn a restrodd yr eiddo (a rheiny i gyd, fel Jane Jones, yn gwbl lythrennog, a barnu oddi wrth eu llofnodion hyderus). Diddorol yw gweld sut oedd y rhaniadau rhwng plaid y Brenin a phlaid y Senedd, a rhwng yr Eglwyswyr traddodiadol a’r Piwritaniaid wedi eu tawelu.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1667-67.</ref>

Fe’i holynwyd fel rheithor Llandwrog gan Rice Williams, M.A. ac fe’i cyflwynwyd hwnnw i’r plwyf 9 Mawrth 1668.<ref> Arthur Ivor Pryce, ‘’The Diocese of Bangor During Three Centuries’’, (Caerdydd, 1929), t.4.</ref> Ysywaeth, fe farwodd yntau ym 1671.<ref>LlGC, Dogfennau Profiant Bangor, B1671-64.</ref>

==Cyfeiriasdassu==

[[Categori:Pobl]]
[[Categori:Offeiriaid]]