Richard Garnons - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 14:11, 5 Mehefin 2022

2022-06-05T14:11:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:11, 5 Mehefin 2022
Llinell 2:		Llinell 2:
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a ~~farwodd~~ 1803~~; ac efe~~, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Pant Du]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a thiroedd Plas Llanwnda. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint~~, fis Ebrill 1797~~. Ni chawsant ~~unrhyw~~ blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd ~~o'n~~ byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd ~~yn ymestyn~~ dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref ~~yn yr ardal~~ pan ~~deuai~~ i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu ~~iddi~~ farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a fu farw ym 1803. Richard Garnons, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Pant Du]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd â'u cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a thiroedd Plas Llanwnda. Priododd ym mis Ebrill 1797 â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint. Ni chawsant blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd yn byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine, yr oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd a oedd dros 1808 acer i gyd.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref pan ddeuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu hi farw ym 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r ~~artist~~ [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r arlunydd [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

	==Chwarelydda==		==Chwarelydda==
	Datblygodd Garnons [[Chwarel Pen-y-bryn]] neu [[Cloddfa'r Lôn\|Gloddfa'r Lôn]] oedd yn rhan o'i ystad yn y dyddiau cyn iddi ddod yn rhan o [[Chwarel Dorothea]], trwy roi prydles yn y lle cyntaf ~~o'r chwarel~~ i Hugh Jones, William Turner a William Wynne ym mis Medi 1801. Erbyn 1808 os nad cynt roedd Garnons yn un o'r partneriaid yn y busnes. Yn y man, cymerodd Garnons y chwarel ~~ymlaen~~ ar ei liwt ei hun nes ei ~~phasio~~ i gwmni newydd ym 1834. <ref>Jean Lindsay, ''A History of the North Wales Slate Industry'', tt.77-8; 97-8; 121.</ref> Maes o law, a'r chwarel wedi dod yn rhan o chwarel [[Cloddfa Turner]], fe enwyd y chwarel gyfan yn "[[Chwarel Dorothea]]", oherwydd (mae'n debyg) enw gwraig Garnons y tirfeddiannwr.<ref>Jean Lindsay, ''op.cit.'', t.121</ref>		Datblygodd Garnons [[Chwarel Pen-y-bryn]] neu [[Cloddfa'r Lôn\|Gloddfa'r Lôn]], oedd yn rhan o'i ystad, yn y dyddiau cyn iddi ddod yn rhan o [[Chwarel Dorothea]], trwy roi prydles o'r chwarel yn y lle cyntaf i Hugh Jones, William Turner a William Wynne ym mis Medi 1801. Erbyn 1808, os nad cynt, roedd Garnons yn un o'r partneriaid yn y busnes. Yn y man, cymerodd Garnons y chwarel drosodd ar ei liwt ei hun nes ei throsglwyddo i gwmni newydd ym 1834. <ref>Jean Lindsay, ''A History of the North Wales Slate Industry'', tt.77-8; 97-8; 121.</ref> Maes o law, a'r chwarel wedi dod yn rhan o chwarel [[Cloddfa Turner]], fe enwyd y chwarel gyfan yn "[[Chwarel Dorothea]]", oherwydd (mae'n debyg) enw gwraig Garnons, y tirfeddiannwr.<ref>Jean Lindsay, ''op.cit.'', t.121</ref>

	Pan ~~trafodwyd~~ creu rheilffordd i gludo'r llechi o'r dyffryn, cymerodd Garnons gyfranddaliadau yn y cwmni, sef Cwmni [[Rheilffordd Nantlle]]. Cafwyd trafferth i lywio'r mesur i ganiatáu'r lein trwy'r Senedd, ond fe'i ~~basiwyd~~ yn y diwedd ~~oherwdd~~ dylanwad Garnons fel twrnai yr Ardalydd Môn ar ei gleient, a ~~ddefnyddiodd~~ hwnnw ei rwydwaith o gysylltiadau yn San Steffan wedyn i sicrhau llwyddiant y mesur.<ref>J.I.C. Boyd, ''Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire'', (Oakwood, 1981) Cyf. 1, tt.11-13; Gareth Haulfryn Williams, ''Sŵn y Trên sy'n Taranu'', (Caernarfon, 2018), t.9</ref> 10 tunnell o lechi o chwarel Garnons oedd y llwyth cyntaf i deithio i lawr y lein, a hynny ar 17 Gorffennaf 1828.<ref>Boyd, ''op.cit.'', t.25</ref> Cymerodd ddiddordeb rhagweithiol yn y ~~rheiulffordd~~ newydd trwy wasanaethu fel aelod ~~ar y~~ pwyllgor rheoli o'r ~~cychwyn~~.<ref>Boyd, ''op.cit.'', t.13</ref>		Pan drafodwyd creu rheilffordd i gludo'r llechi o'r dyffryn, cymerodd Garnons gyfranddaliadau yn y cwmni, sef Cwmni [[Rheilffordd Nantlle]]. Cafwyd trafferth i lywio'r mesur i ganiatáu'r lein trwy'r Senedd, ond fe'i pasiwyd yn y diwedd oherwydd dylanwad Garnons fel twrnai Ardalydd Môn ar ei gleient, a defnyddiodd hwnnw ei rwydwaith o gysylltiadau yn San Steffan wedyn i sicrhau llwyddiant y mesur.<ref>J.I.C. Boyd, ''Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire'', (Oakwood, 1981) Cyf. 1, tt.11-13; Gareth Haulfryn Williams, ''Sŵn y Trên sy'n Taranu'', (Caernarfon, 2018), t.9</ref> Deg tunnell o lechi o chwarel Garnons oedd y llwyth cyntaf i deithio i lawr y lein, a hynny ar 17 Gorffennaf 1828.<ref>Boyd, ''op.cit.'', t.25</ref> Cymerodd ddiddordeb rhagweithiol yn y rheilffordd newydd trwy wasanaethu fel aelod o'r pwyllgor rheoli o'r dechrau un.<ref>Boyd, ''op.cit.'', t.13</ref>

	Ymgyrchodd yn galed i sefydlu Ysgol Fasnachol i Gaernarfon ym 1815, ac roedd hyn yn amlwg yn achos oedd yn agos at ei galon. Honnai nad oedd yr ysgolion gramadeg Cymreig traddodiadol yn ateb yr anghenion ar gyfer rhai oedd am ~~fyd~~ i fyd busnes.<ref>Archifdy Caernarfon, XPoole/5645-55 </ref>		Ymgyrchodd yn galed i sefydlu Ysgol Fasnachol i Gaernarfon ym 1815, ac roedd hyn yn amlwg yn achos oedd yn agos at ei galon. Honnai nad oedd yr ysgolion gramadeg Cymreig traddodiadol yn ateb yr anghenion ar gyfer rhai oedd am fynd i fyd busnes.<ref>Archifdy Caernarfon, XPoole/5645-55 </ref>

	==Gwleidyddiaeth a gwasanaeth cyhoeddus==		==Gwleidyddiaeth a gwasanaeth cyhoeddus==
	Erbyn etholiadau 1830 ac 1832, er gwaethaf ei berthynas ffrwythlon ~~efo~~ Ardalydd Môn wrth geisio pasio ~~bil~~ Rheilffordd Nantlle, roedd Garnons, fel ~~tori~~, yn ffyrnig yn erbyn pasio Deddf ~~Ddiwygio~~'r Senedd. Er yn dawel gefnogol i Syr Charles Paget, ~~whig~~ a brawd iau Ardalydd Môn ym 1830, erbyn 1832, ~~fe trôdd~~ i fod yn gefnogol iawn i William Ormsby Gore, yr ymgeisydd a wrthwynebodd Paget.<ref>Llewelyn Jones, ''Sir Charles Paget and the Caernarvonshire Boroughs, 1830-1832'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Cyf.21, (1960), tt. 81, 89-90</ref>		Erbyn etholiadau 1830 ac 1832, er gwaethaf ei berthynas ffrwythlon ag Ardalydd Môn wrth geisio pasio mesur Rheilffordd Nantlle drwy'r Senedd, roedd Garnons, fel Tori, yn ffyrnig yn erbyn pasio Deddf Diwygio'r Senedd. Er yn dawel gefnogol i Syr Charles Paget, Whig a brawd iau Ardalydd Môn ym 1830, erbyn 1832, trodd i fod yn gefnogol iawn i William Ormsby Gore, yr ymgeisydd a wrthwynebodd Paget.<ref>Llewelyn Jones, ''Sir Charles Paget and the Caernarvonshire Boroughs, 1830-1832'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Cyf.21, (1960), tt. 81, 89-90</ref>

	Er nad oedd ymysg y mwyaf amlwg ~~ym mywyd~~ cyhoeddus, ~~roedd yn~~ ynad heddwch ar gyfer Meirionnydd ym 1834 - ar y ~~cŷd~~ ag Ormsby Gore.<ref>Archifdy Dolgellau, ZQS/T1834/47/3</ref> Cyn hynny, roedd wedi gwasanaethu fel Uchel Siryf Sir y Fflint ym 1804, pan oedd yn byw yn ei dŷ, Plas Coed-llai.<ref>Wicipedia, Rhestr Siryfion Sir y Fflint, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Siryfion_Sir_y_Fflint_yn_y_19eg_ganrif], cyrchwyd 15.01.19</ref>		Er nad oedd ymysg y mwyaf amlwg mewn bywyd cyhoeddus, bu'n ynad heddwch ar gyfer Meirionnydd ym 1834 - ar y cyd ag Ormsby Gore.<ref>Archifdy Dolgellau, ZQS/T1834/47/3</ref> Cyn hynny, roedd wedi gwasanaethu fel Uchel Siryf Sir y Fflint ym 1804, pan oedd yn byw yn ei dŷ, Plas Coed-llai.<ref>Wicipedia, Rhestr Siryfion Sir y Fflint, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Siryfion_Sir_y_Fflint_yn_y_19eg_ganrif], cyrchwyd 15.01.19</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 13:42, 30 Rhagfyr 2020

2020-12-30T13:42:40Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:42, 30 Rhagfyr 2020
Llinell 2:		Llinell 2:
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu ~~Garnons~~]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a thiroedd Plas Llanwnda. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Pant Du]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a thiroedd Plas Llanwnda. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

Cudyll am 09:30, 18 Rhagfyr 2020

2020-12-18T09:30:20Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:30, 18 Rhagfyr 2020
Llinell 2:		Llinell 2:
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a ~~thirtoedd~~ Plas Llanwnda. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a thiroedd Plas Llanwnda. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

Robingoch am 19:58, 15 Mai 2019

2019-05-15T19:58:07Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:58, 15 Mai 2019
Llinell 2:		Llinell 2:
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y ~~Capten~~ Richard Garnons, Plas Llanwnda, ~~Caernarfon~~ a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> ~~Dichon~~ hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Cadben Richard Garnons, [[Plas Llanwnda]], a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych trwy ei fam, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]] a thirtoedd Plas Llanwnda. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Mae'n bosibl hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, Dinas, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

Irion am 15:55, 30 Ebrill 2019

2019-04-30T15:55:30Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:55, 30 Ebrill 2019
Llinell 23:		Llinell 23:
	[[Categori:Pobl]]		[[Categori:Pobl]]
	[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]		[[Categori:Diwydianwyr a Chyfalafwyr]]
			[[Categori:Tirfeddianwyr]]

92.3.13.218 am 13:42, 23 Ionawr 2019

2019-01-23T13:42:48Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:42, 23 Ionawr 2019
Llinell 2:		Llinell 2:
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â [[Dyffryn Nantlle]], er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Er ei fod wedi etifeddu tiroedd yn Sir Ddinbych, roedd ganddo ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], sef [[Ystad Pant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd yn ~~gyfyrder~~ i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd ei dad yn gefnder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

	==Chwarelydda==		==Chwarelydda==

Cledrau: /* Llinach */

2019-01-17T20:39:57Z

Llinach

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:39, 17 Ionawr 2019
Llinell 2:		Llinell 2:
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn [[Uwchgwyrfai]], gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd yn gyfyrder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd yn gyfyrder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

Cledrau am 20:34, 17 Ionawr 2019

2019-01-17T20:34:58Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:34, 17 Ionawr 2019
Llinell 4:		Llinell 4:
	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

	Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd yn gyfyrder i'r artist [[Richard Wilson]].		Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd yn gyfyrder i'r artist [[Richard Wilson]].<ref>''Y Casglwr'', Rhif 50 (1993), t.11</ref>

	==Chwarelydda==		==Chwarelydda==

Cledrau am 20:33, 17 Ionawr 2019

2019-01-17T20:33:49Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:33, 17 Ionawr 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	==Llinach==		==Llinach==
	(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]]		(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]])

	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

Cledrau am 20:33, 17 Ionawr 2019

2019-01-17T20:33:33Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:33, 17 Ionawr 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ei fab oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir, dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=~~ViewItem&key~~=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=~~1&WINID~~=~~1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons~~ hefyd ~~yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw, ond dewisodd osod hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych,~~ [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [~~[Llanllyfni~~]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>		==Llinach==
			(gweler hefyd [[Teulu Pant Du]]

			'''Richard Garnons''' (29 Rhagfyr 1773 - 8 Awst 1841), mab y Capten Richard Garnons, Plas Llanwnda, Caernarfon a farwodd 1803; ac efe, y mab, oedd yr olaf o linach [[Teulu Garnons]] i fod â chysylltiad â Dyffryn Nantlle, er efallai iddo wneud mwy o farc llythrennol ar y dyffryn na'i ragflaenwyr a oedd eu cartref ym [[Pant Du\|Mhant Du]]. Priododd â Dorothy Foulkes (marw 1853), trydedd ferch y Parch John Foulkes, ficer Chwitffordd, Sir y Fflint, fis Ebrill 1797. Ni chawsant unrhyw blant. Gan iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych a marw yn Llanferres yn yr un sir (er iddo gael ei fedyddio yn Llanbeblig), dichon iddo dreulio llawer o'i amser yno, er iddo barhau'n ffigwr o bwys ym mhlwyf [[Llanllyfni]]. <ref>J.E. Griffiths, ''Pedigrees of Anglesey and Caernarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.157</ref> Yn sicr, roedd o'n byw am ran o'r amser o leiaf yng Ngholomendy, Sir Ddinbych, yn ystod y 1820au ac 1830au, yn nhŷ ei chwaer Catherine a oedd wedi ei etifeddu.<ref>Archifdy Caernarfon, XD2/11283; 15431; 17682; Gwefan am yr artist Richard Wilson, [http://www.richardwilsononline.ac.uk/index.php?a=ViewItem&key=RHsiRCI6IlwiTGFrZSBBdmVybnVzIC0gSUkgKExha2UgQXZlcm51cyB3aXRoIGEgU2FyY29waGFndXMpXCIgSXMgbGlua2VkIHRvIHRoZXNlIEJpb2dyYXBoaWVzIiwiTiI6MywiUCI6eyJ0eXBlIjoiZm9yd2FyZCIsInJlbGF0aW9uX2lkIjozLCJpdGVtX2lkIjoiMTYxNiJ9fQ%3D%3D&pg=1&WINID=1547578071197#_FL6fR29n9sAAAFoUtdSlQ/1209], cyrchwyd 15.01.19</ref> Roedd Garnons hefyd yn berchen ar Blas Coed-llai gerllaw a etifeddodd trwy ei fam,<ref>J.E. Griffiths, ''op.cit.'', t.240.</ref> ond dewisodd osod y tŷ hwnnw i bobl eraill, gan fyw efo'i chwaer.<ref>Gwefan Safleoedd a Chofebion Sir Ddinbych, [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/collections/CPATabstracts/cpat22935.html], cyrchwyd 15.01.19</ref> Cyn hynny, fodd bynnag, fe gaiff ei ddisgrifio fel 'Richard Garnons o Gaernarfon'.<ref>Archifau Prifysgol Bangor, Carter Vincent 17, 2203</ref> Etifeddodd ystad sylweddol yn Uwchgwyrfai, gyda nifer o ffermydd ym mhlwyfi [[Llanllyfni]], [[Llanwnda]], [[Llandwrog]], Llanfaglan a Llanbeblig, yn ogystal â Llandegfan ar Ynys Môn, yn cynnwys tua dau ddwsin o ffermydd yn ymestyn dros 1808 acer.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Arolwg o diroedd Richard Garnons, Llysg.11507E.</ref> Dichon hefyd iddo ddefnyddio Plas Llanwnda, yn Stryd y Castell, Caernarfon fel ei gartref yn yr ardal pan deuai i'r ardal i gynnal ei fusnes: roedd ei fam yn etifeddes Plas Llanwnda, a bu iddi farw 1809.<ref>Cyfeiriadaur Masnach Pigot, 1828-9; J.E. Griffiths, ''op.cit.''</ref>

			Trwy deulu Wynniaid, Coed-llai, roedd yn gyfyrder i'r artist [[Richard Wilson]].

			==Chwarelydda==
	Datblygodd Garnons [[Chwarel Pen-y-bryn]] neu [[Cloddfa'r Lôn\|Gloddfa'r Lôn]] oedd yn rhan o'i ystad yn y dyddiau cyn iddi ddod yn rhan o [[Chwarel Dorothea]], trwy roi prydles yn y lle cyntaf o'r chwarel i Hugh Jones, William Turner a William Wynne ym mis Medi 1801. Erbyn 1808 os nad cynt roedd Garnons yn un o'r partneriaid yn y busnes. Yn y man, cymerodd Garnons y chwarel ymlaen ar ei liwt ei hun nes ei phasio i gwmni newydd ym 1834. <ref>Jean Lindsay, ''A History of the North Wales Slate Industry'', tt.77-8; 97-8; 121.</ref> Maes o law, a'r chwarel wedi dod yn rhan o chwarel [[Cloddfa Turner]], fe enwyd y chwarel gyfan yn "[[Chwarel Dorothea]]", oherwydd (mae'n debyg) enw gwraig Garnons y tirfeddiannwr.<ref>Jean Lindsay, ''op.cit.'', t.121</ref>		Datblygodd Garnons [[Chwarel Pen-y-bryn]] neu [[Cloddfa'r Lôn\|Gloddfa'r Lôn]] oedd yn rhan o'i ystad yn y dyddiau cyn iddi ddod yn rhan o [[Chwarel Dorothea]], trwy roi prydles yn y lle cyntaf o'r chwarel i Hugh Jones, William Turner a William Wynne ym mis Medi 1801. Erbyn 1808 os nad cynt roedd Garnons yn un o'r partneriaid yn y busnes. Yn y man, cymerodd Garnons y chwarel ymlaen ar ei liwt ei hun nes ei phasio i gwmni newydd ym 1834. <ref>Jean Lindsay, ''A History of the North Wales Slate Industry'', tt.77-8; 97-8; 121.</ref> Maes o law, a'r chwarel wedi dod yn rhan o chwarel [[Cloddfa Turner]], fe enwyd y chwarel gyfan yn "[[Chwarel Dorothea]]", oherwydd (mae'n debyg) enw gwraig Garnons y tirfeddiannwr.<ref>Jean Lindsay, ''op.cit.'', t.121</ref>

Llinell 7:		Llinell 13:
	Ymgyrchodd yn galed i sefydlu Ysgol Fasnachol i Gaernarfon ym 1815, ac roedd hyn yn amlwg yn achos oedd yn agos at ei galon. Honnai nad oedd yr ysgolion gramadeg Cymreig traddodiadol yn ateb yr anghenion ar gyfer rhai oedd am fyd i fyd busnes.<ref>Archifdy Caernarfon, XPoole/5645-55 </ref>		Ymgyrchodd yn galed i sefydlu Ysgol Fasnachol i Gaernarfon ym 1815, ac roedd hyn yn amlwg yn achos oedd yn agos at ei galon. Honnai nad oedd yr ysgolion gramadeg Cymreig traddodiadol yn ateb yr anghenion ar gyfer rhai oedd am fyd i fyd busnes.<ref>Archifdy Caernarfon, XPoole/5645-55 </ref>

			==Gwleidyddiaeth a gwasanaeth cyhoeddus==
	Erbyn etholiadau 1830 ac 1832, er gwaethaf ei berthynas ffrwythlon efo Ardalydd Môn wrth geisio pasio bil Rheilffordd Nantlle, roedd Garnons, fel tori, yn ffyrnig yn erbyn pasio Deddf Ddiwygio'r Senedd. Er yn dawel gefnogol i Syr Charles Paget, whig a brawd iau Ardalydd Môn ym 1830, erbyn 1832, fe trôdd i fod yn gefnogol iawn i William Ormsby Gore, yr ymgeisydd a wrthwynebodd Paget.<ref>Llewelyn Jones, ''Sir Charles Paget and the Caernarvonshire Boroughs, 1830-1832'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Cyf.21, (1960), tt. 81, 89-90</ref>		Erbyn etholiadau 1830 ac 1832, er gwaethaf ei berthynas ffrwythlon efo Ardalydd Môn wrth geisio pasio bil Rheilffordd Nantlle, roedd Garnons, fel tori, yn ffyrnig yn erbyn pasio Deddf Ddiwygio'r Senedd. Er yn dawel gefnogol i Syr Charles Paget, whig a brawd iau Ardalydd Môn ym 1830, erbyn 1832, fe trôdd i fod yn gefnogol iawn i William Ormsby Gore, yr ymgeisydd a wrthwynebodd Paget.<ref>Llewelyn Jones, ''Sir Charles Paget and the Caernarvonshire Boroughs, 1830-1832'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Cyf.21, (1960), tt. 81, 89-90</ref>