Rhyfelgyrch Hywel - Hanes golygu

Irion am 09:40, 26 Awst 2021

2021-08-26T09:40:34Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:40, 26 Awst 2021
Llinell 22:		Llinell 22:
	[[Categori:Diwylliant]]		[[Categori:Diwylliant]]
	[[Categori:Llenyddiaeth]]		[[Categori:Llenyddiaeth]]
			[[Categori:Dramâu]]

Irion am 19:26, 18 Awst 2021

2021-08-18T19:26:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:26, 18 Awst 2021
Llinell 21:		Llinell 21:

	[[Categori:Diwylliant]]		[[Categori:Diwylliant]]
			[[Categori:Llenyddiaeth]]

Irion am 19:25, 18 Awst 2021

2021-08-18T19:25:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:25, 18 Awst 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd W. Gilbert Williams, Rhostryfan, yw ''Rhyfelgyrch Hywel''.<~~sup~~>~~[1]~~</~~sup~~> Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum golygfa, neu'n "olwg" fel y nodir yn y testun, wedi ei lleoli yng nghyfnod y tywysogion Cymreig. Mae'n troi o gwmpas llys uchelwr neu dywysog o'r enw Hywel sydd, gyda'i swyddogion Owain, Dafydd a'u milwyr yn mynd allan i ymladd yn erbyn gelyn sy'n bygwth ysbeilio eu tiroedd. Gadewir Nest, priod Hywel, Gwenllian ei chwaer, a Mallt, llawforwyn Nest, ar ôl yn y llys ac yn gwmni iddynt mae Gruffydd, cyn-filwr a anafwyd mewn brwydr flaenorol a Madog, mynach bradwrus. Y merched hyn mewn gwirionedd yw prif gymeriadau'r ddrama ac mae Gwenllian yn hiraethu ar ôl ei chariad, Rhys. Mae Gruffydd a Madog yn bur bendant fod Rhys wedi cael ei ladd mewn brwydr flaenorol yn erbyn y gelyn ond mae Gwenllian yn credu'n gryf ei fod wedi cael ei gymryd yn garcharor. Mae'r ddrama'n gorffen gyda Hywel a'i fyddin yn dychwelyd yn fuddugoliaethus o'r rhyfela a Rhys i'w canlyn wedi ei ryddhau o'r carchar, a Gwenllian yn ddramatig iawn yn syrthio i'w freichiau.		Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd [[W. Gilbert Williams]], Rhostryfan, yw ''' ''Rhyfelgyrch Hywel'' '''.<ref>W. Gilbert Williams, ''Rhyfelgyrch Hywel'', (Argraffdy'r Methodistiaid Calfiniadd, Caernarfon, di-ddyddiad), tt.48.</ref> Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum golygfa, neu'n "olwg" fel y nodir yn y testun, wedi ei lleoli yng nghyfnod y tywysogion Cymreig. Mae'n troi o gwmpas llys uchelwr neu dywysog o'r enw Hywel sydd, gyda'i swyddogion Owain, Dafydd a'u milwyr yn mynd allan i ymladd yn erbyn gelyn sy'n bygwth ysbeilio eu tiroedd. Gadewir Nest, priod Hywel, Gwenllian ei chwaer, a Mallt, llawforwyn Nest, ar ôl yn y llys ac yn gwmni iddynt mae Gruffydd, cyn-filwr a anafwyd mewn brwydr flaenorol a Madog, mynach bradwrus. Y merched hyn mewn gwirionedd yw prif gymeriadau'r ddrama ac mae Gwenllian yn hiraethu ar ôl ei chariad, Rhys. Mae Gruffydd a Madog yn bur bendant fod Rhys wedi cael ei ladd mewn brwydr flaenorol yn erbyn y gelyn ond mae Gwenllian yn credu'n gryf ei fod wedi cael ei gymryd yn garcharor. Mae'r ddrama'n gorffen gyda Hywel a'i fyddin yn dychwelyd yn fuddugoliaethus o'r rhyfela a Rhys i'w canlyn wedi ei ryddhau o'r carchar, a Gwenllian yn ddramatig iawn yn syrthio i'w freichiau.

	Gwaetha'r modd ni cheir unrhyw eglurhad pwy yw Hywel na phwy yn union yw'r gelyn - gallant fod yn Saeson neu'n arglwydd neu dywysog Cymreig arall. Yr unig beth sy'n amlwg yw bod y gelynion hyn yn bygwth tiroedd a threftadaeth Hywel. Mae'r ddrama wedi ei hysgrifennu mewn cwpledi odledig ac mae'r mydryddu'n ystwyth iawn ac yn sicr roedd cynnal hynny drwy ddrama a fyddai, mae'n debyg, yn cymryd tuag awr i'w pherfformio, yn gryn gamp. Dyma rai llinellau, a gaiff eu llefaru gan Gwenllian, fel enghraifft:		Gwaetha'r modd ni cheir unrhyw eglurhad pwy yw Hywel na phwy yn union yw'r gelyn - gallant fod yn Saeson neu'n arglwydd neu dywysog Cymreig arall. Yr unig beth sy'n amlwg yw bod y gelynion hyn yn bygwth tiroedd a threftadaeth Hywel. Mae'r ddrama wedi ei hysgrifennu mewn cwpledi odledig ac mae'r mydryddu'n ystwyth iawn ac yn sicr roedd cynnal hynny drwy ddrama a fyddai, mae'n debyg, yn cymryd tuag awr i'w pherfformio, yn gryn gamp. Dyma rai llinellau, a gaiff eu llefaru gan Gwenllian, fel enghraifft:
Llinell 20:		Llinell 20:
	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	~~1. W. Gilbert Williams, ''Rhyfelgyrch Hywel'', (Argraffdy'r Methodistiaid Calfiniadd, Caernarfon, di-ddyddiad), tt.48.~~		[[Categori:Diwylliant]]

Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd W. Gilbert Williams, Rhostryfan, yw ''Rhyfelgyrch Hywel''.^[1] Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum g...'

2021-08-18T09:54:31Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd W. Gilbert Williams, Rhostryfan, yw ''Rhyfelgyrch Hywel''.<sup>[1]</sup> Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum g...'

Tudalen newydd

Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd W. Gilbert Williams, Rhostryfan, yw ''Rhyfelgyrch Hywel''.<sup>[1]</sup> Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum golygfa, neu'n "olwg" fel y nodir yn y testun, wedi ei lleoli yng nghyfnod y tywysogion Cymreig. Mae'n troi o gwmpas llys uchelwr neu dywysog o'r enw Hywel sydd, gyda'i swyddogion Owain, Dafydd a'u milwyr yn mynd allan i ymladd yn erbyn gelyn sy'n bygwth ysbeilio eu tiroedd. Gadewir Nest, priod Hywel, Gwenllian ei chwaer, a Mallt, llawforwyn Nest, ar ôl yn y llys ac yn gwmni iddynt mae Gruffydd, cyn-filwr a anafwyd mewn brwydr flaenorol a Madog, mynach bradwrus. Y merched hyn mewn gwirionedd yw prif gymeriadau'r ddrama ac mae Gwenllian yn hiraethu ar ôl ei chariad, Rhys. Mae Gruffydd a Madog yn bur bendant fod Rhys wedi cael ei ladd mewn brwydr flaenorol yn erbyn y gelyn ond mae Gwenllian yn credu'n gryf ei fod wedi cael ei gymryd yn garcharor. Mae'r ddrama'n gorffen gyda Hywel a'i fyddin yn dychwelyd yn fuddugoliaethus o'r rhyfela a Rhys i'w canlyn wedi ei ryddhau o'r carchar, a Gwenllian yn ddramatig iawn yn syrthio i'w freichiau.

Gwaetha'r modd ni cheir unrhyw eglurhad pwy yw Hywel na phwy yn union yw'r gelyn - gallant fod yn Saeson neu'n arglwydd neu dywysog Cymreig arall. Yr unig beth sy'n amlwg yw bod y gelynion hyn yn bygwth tiroedd a threftadaeth Hywel. Mae'r ddrama wedi ei hysgrifennu mewn cwpledi odledig ac mae'r mydryddu'n ystwyth iawn ac yn sicr roedd cynnal hynny drwy ddrama a fyddai, mae'n debyg, yn cymryd tuag awr i'w pherfformio, yn gryn gamp. Dyma rai llinellau, a gaiff eu llefaru gan Gwenllian, fel enghraifft:

Diddig oedd y dyddiau gynt,
Dyddiau cofiadwy oeddynt.
Dylif o fwyniant dilys
Ddoi i'm rhan o gwrdd â'm Rhys
Ym min hwyr pan rodiem ni
I'r gwyll a doai'r gelli;
Yno mwyn awelon Mai
Â'r ieuainc ddail chwaraeai,
Onid aem yn fud ein dau,
A chantor mwyalch yntau
A ganai ar frig onwydd
A'i loyw dôn yn gnul y dydd.

Llwyddodd yr awdur hefyd i gyfleu awyrgylch y cyfnod drwy ddefnyddio geiriau a arferid yn yr Oesoedd Canol yn y ddrama yn ogystal â ffurfiau berfol a oedd yn gyffredin yn y cyfnod hwnnw. Fodd bynnag, er mor grefftus yw'r ddrama fel gwaith llenyddol mae'n debyg y byddai'n bur heriol i'w dysgu ac efallai i wrando arni a'i dilyn oherwydd yr ieithwedd a'r cwpledi odledig byrion. Tybed a fu llwyfannu arni? Byddai'n ddiddorol gwybod.

== Cyfeiriadau ==

1. W. Gilbert Williams, ''Rhyfelgyrch Hywel'', (Argraffdy'r Methodistiaid Calfiniadd, Caernarfon, di-ddyddiad), tt.48.

Rhyfelgyrch Hywel - Hanes golygu

Irion am 09:40, 26 Awst 2021

Irion am 19:26, 18 Awst 2021

Irion am 19:25, 18 Awst 2021

Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd W. Gilbert Williams, Rhostryfan, yw ''Rhyfelgyrch Hywel''.[1] Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum g...'

Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Drama fydryddol fer o waith yr hanesydd W. Gilbert Williams, Rhostryfan, yw ''Rhyfelgyrch Hywel''.^[1] Mae'r ddrama, sydd wedi ei rhannu'n bum g...'