Plas Dinas - Hanes golygu

Irion am 15:18, 17 Awst 2025

2025-08-17T15:18:17Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:18, 17 Awst 2025
Llinell 1:		Llinell 1:
	Plasty sy’n dyddio o’r ail ganrif ar bymtheg yw '''Plas Dinas''', ym mhlwyf [[Llanwnda]].		Plasty sy’n dyddio o’r ail ganrif ar bymtheg yw '''Plas Dinas''', ym mhlwyf [[Llanwnda]].

	Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig â hen drefgordd [[Bodellog]], a gelwid Plas Dinas ar un adeg yn ''[[Dinas Dinoethwy]]''. Cafodd ei adeiladu yn 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi ei naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai blaenlythrennau enwau Thomas Williams a’i wraig yw'r rhain. Ni chafodd y gŵr hwn fyw yn ei annedd newydd yn hir wedi iddo ei adeiladu gan iddo farw yn 1656.		Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig â hen drefgordd [[Bodellog]], a gelwid Plas Dinas ar un adeg yn ''[[Dinas Dinoethwy]]''. Cafodd ei adeiladu ym 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi ei naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai blaenlythrennau enwau Thomas Williams a’i wraig yw'r rhain. Ni chafodd y gŵr hwn fyw yn ei annedd newydd yn hir wedi iddo ei adeiladu gan iddo farw ym 1656.

	Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas â Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.		Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas â Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.

	Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley arall, ~~Plas~~ Dinas a bu ~~fyw~~ yno ~~ei hun~~ am rai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan, yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm ~~â’r~~ plasty, gan fod ~~y rheiny~~ yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.		Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley arall, Blas Dinas, a bu yntau'n byw yno am rai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan, yn byw yno. Yn ei gyfnod ef nid oedd tiroedd ynghlwm wrth y plasty, gan fod tiroedd yr ystâd yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.

	Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o [[Tŷ Mawr, Clynnog\|Dŷ Mawr]], [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Fe wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau iddo. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i droi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.		Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o [[Tŷ Mawr, Clynnog\|Dŷ Mawr]], [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Fe wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau iddo. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i droi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal [[Uwchgwyrfai]].

	~~Meddylia~~ llawer o bobl leol am y plasty ~~fel~~ cartref ~~i’r~~ diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd â’r Dywysoges Margaret yn 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.		Ym meddwl llawer o bobl leol, hynodrwydd y plasty yw cartref teulu y diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd â’r Dywysoges Margaret ym 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.

	Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus, ar ôl bod am flynyddoedd yn gartref henoed preifat.		Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus, ar ôl bod am flynyddoedd yn gartref henoed preifat.
Llinell 22:		Llinell 22:

	[[Categori: Safleoedd nodedig]]		[[Categori: Safleoedd nodedig]]
			[[Categori:Plastai]]

Irion am 10:24, 30 Ionawr 2023

2023-01-30T10:24:08Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:24, 30 Ionawr 2023
Llinell 7:		Llinell 7:
	Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley arall, Plas Dinas a bu fyw yno ei hun am rai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan, yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm â’r plasty, gan fod y rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.		Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley arall, Plas Dinas a bu fyw yno ei hun am rai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan, yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm â’r plasty, gan fod y rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.

	Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o Dŷ Mawr, [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Fe wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau iddo. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i droi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.		Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o [[Tŷ Mawr, Clynnog\|Dŷ Mawr]], [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Fe wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau iddo. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i droi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.

	Meddylia llawer o bobl leol am y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd â’r Dywysoges Margaret yn 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.		Meddylia llawer o bobl leol am y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd â’r Dywysoges Margaret yn 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.

Cyfaill Eben am 17:30, 15 Rhagfyr 2021

2021-12-15T17:30:28Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:30, 15 Rhagfyr 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Plasty sy’n dyddio o’r ail ganrif ar bymtheg yw '''Plas Dinas''', ym mhlwyf [[Llanwnda]].		Plasty sy’n dyddio o’r ail ganrif ar bymtheg yw '''Plas Dinas''', ym mhlwyf [[Llanwnda]].

	Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig â hen drefgordd [[Bodellog]], a ~~gelwiid~~ Plas Dinas ar un adeg yn ''[[Dinas Dinoethwy]]''. Cafodd ei ~~hadeiladu~~ yn 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai ~~priflythrennau~~ enwau Thomas Williams a’i wraig yw'r rhain. Ni chafodd y ~~gŵwr~~ hwn fyw yn ei annedd newydd am yn hir wedi iddo ei adeiladu gan iddo farw yn 1656.		Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig â hen drefgordd [[Bodellog]], a gelwid Plas Dinas ar un adeg yn ''[[Dinas Dinoethwy]]''. Cafodd ei adeiladu yn 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi ei naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai blaenlythrennau enwau Thomas Williams a’i wraig yw'r rhain. Ni chafodd y gŵr hwn fyw yn ei annedd newydd yn hir wedi iddo ei adeiladu gan iddo farw yn 1656.

	Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas â Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.		Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas â Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.

	Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley, Plas Dinas a ~~buodd~~ fyw yno ei hun am ~~rhai~~ blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm â’r plasty, gan fod y rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.		Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley arall, Plas Dinas a bu fyw yno ei hun am rai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan, yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm â’r plasty, gan fod y rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.

	Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o Dŷ Mawr, [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Mi wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau ~~arno~~. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i ~~throi~~ yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.		Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o Dŷ Mawr, [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Fe wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau iddo. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i droi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.

	~~Meddylier~~ llawer o bobl leol am y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd ~~a’r~~ Dywysoges Margaret yn 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.		Meddylia llawer o bobl leol am y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd â’r Dywysoges Margaret yn 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.

	Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus, ar ôl bod am flynyddoedd yn gartref henoed preifat.		Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus, ar ôl bod am flynyddoedd yn gartref henoed preifat.

	Mae gerddi, gan gynnyws gardd ~~waliog~~, ~~sylweddol~~ yn aros yn nodwedd o'r safle. Er i rai honni yn y gorffennol fod y plas wedi ei godi ar ganol hen fryngaer, Dinas Dinoethwy, nid oes fawr o dystiolaeth wedi dod i'r fei fod y fath amddiffynfa erioed wedi bodoli.		Mae gerddi, gan gynnyws gardd furiog sylweddol, yn aros yn nodwedd o'r safle. Er i rai honni yn y gorffennol fod y plas wedi ei godi ar ganol hen fryngaer, Dinas Dinoethwy, nid oes fawr o dystiolaeth wedi dod i'r fei fod y fath amddiffynfa erioed wedi bodoli.

	==Ffynonellau==		==Ffynonellau==

Irion am 17:31, 12 Ebrill 2018

2018-04-12T17:31:46Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:31, 12 Ebrill 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Plasty sy’n dyddio o’r ~~unfed~~ ganrif ar bymtheg yw Plas Dinas, ~~sydd yn hen blwyf~~ [[Llanwnda]].		Plasty sy’n dyddio o’r ail ganrif ar bymtheg yw '''Plas Dinas''', ym mhlwyf [[Llanwnda]].

	Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig a hen drefgordd [[Bodellog]], a ~~gelwir~~ ar un adeg yn ''Dinas Dinoethwy''. Cafodd ei hadeiladu yn 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai ~~ei llythrennau enw~~ Thomas Williams a’i wraig yw rhain. Ni chafodd y ~~gwr~~ hwn fyw yn ei annedd newydd am yn hir ar ei adeiladu ~~oherwydd buodd~~ iddo farw yn 1656.		Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig â hen drefgordd [[Bodellog]], a gelwiid Plas Dinas ar un adeg yn ''[[Dinas Dinoethwy]]''. Cafodd ei hadeiladu yn 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai priflythrennau enwau Thomas Williams a’i wraig yw'r rhain. Ni chafodd y gŵwr hwn fyw yn ei annedd newydd am yn hir wedi iddo ei adeiladu gan iddo farw yn 1656.

	Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas a Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.		Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas â Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.

	Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley Plas Dinas a buodd fyw yno ei ~~hyn~~ am rhai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm ~~a’r~~ plasty, ~~ac roedd~~ rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.		Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley, Plas Dinas a buodd fyw yno ei hun am rhai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm â’r plasty, gan fod y rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.

	Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth ~~yna~~ Owen Roberts o Dŷ Mawr, [[Clynnog]] yno i fyw ynghyd ~~a’i~~ briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. ~~Roedd~~ Roberts ~~wedi~~ addasu llawer ar y tŷ, ac ~~wedi~~ adeiladu estyniadau ~~arni~~. O ganlyniad hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i throi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.		Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth Owen Roberts o Dŷ Mawr, [[Clynnog Fawr]] yno i fyw yno wedyn, ynghyd â’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Mi wnaeth Owen Roberts addasu llawer ar y tŷ, ac adeiladu estyniadau arno. O ganlyniad i hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i throi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.

	~~Cysylltir~~ llawer o bobl leol y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd a’r Dywysoges Margaret yn 1960. Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus.		Meddylier llawer o bobl leol am y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd a’r Dywysoges Margaret yn 1960. O fewn cof, roedd y teulu'n ymgasglu ym Mhlas Dinas bob Nadolig, gan fynychu gwasanaeth bore Nadolig yn yr eglwys a chyfarch y plwyfolion a oedd yn yr oedfa wrth i'r rheiny ymadael.

			Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus, ar ôl bod am flynyddoedd yn gartref henoed preifat.

			Mae gerddi, gan gynnyws gardd waliog, sylweddol yn aros yn nodwedd o'r safle. Er i rai honni yn y gorffennol fod y plas wedi ei godi ar ganol hen fryngaer, Dinas Dinoethwy, nid oes fawr o dystiolaeth wedi dod i'r fei fod y fath amddiffynfa erioed wedi bodoli.

	==Ffynonellau==		==Ffynonellau==

Miriamlloydjones am 22:08, 7 Rhagfyr 2017

2017-12-07T22:08:57Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 23:08, 7 Rhagfyr 2017
Llinell 16:		Llinell 16:

	[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/16740/details/plas-dinas Cofnod o’r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]		[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/16740/details/plas-dinas Cofnod o’r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]

			[[Categori: Safleoedd nodedig]]

Miriamlloydjones: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Plasty sy’n dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg yw Plas Dinas, sydd yn hen blwyf Llanwnda. Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig a hen drefg...'

2017-12-07T22:01:46Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Plasty sy’n dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg yw Plas Dinas, sydd yn hen blwyf Llanwnda. Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig a hen drefg...'

Tudalen newydd

Plasty sy’n dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg yw Plas Dinas, sydd yn hen blwyf [[Llanwnda]].

Credir i diroedd Dinas fod yn gysylltiedig a hen drefgordd [[Bodellog]], a gelwir ar un adeg yn ''Dinas Dinoethwy''. Cafodd ei hadeiladu yn 1653 gan Thomas Williams, un o feibion ystâd y Faenol. Rhoddodd garreg ar un o furiau’r plasty, ac wedi naddu arni ceir ‘1653 TW, JW’. Mae’n debyg mai ei llythrennau enw Thomas Williams a’i wraig yw rhain. Ni chafodd y gwr hwn fyw yn ei annedd newydd am yn hir ar ei adeiladu oherwydd buodd iddo farw yn 1656.

Ail-briododd ei wraig Jane, a oedd yn ferch i deulu Castellmarch, gyda Thomas Bulkeley – mab Arglwydd Bulkeley o’r Baron Hill ym Miwmares. Trwy ei briodas a Jane, gwnaethpwyd ei ystâd yn llawer mwy a manteisiodd ar ei gysylltiadau newydd yn ardal Llanwnda.

Ar farwolaeth Thomas Bulkeley yn 1708, etifeddodd ei nai, Thomas Bulkeley Plas Dinas a buodd fyw yno ei hyn am rhai blynyddoedd. Erbyn 1741, roedd y Parch. [[Richard Farrington]], M.A., ficer ym mhlwyfi Llanwnda a Llanfaglan yn byw yno. Yn ei gyfnod ef, nid oedd y tiroedd ynghlwm a’r plasty, ac roedd rheiny yn nwylo Morris Williams, tirfeddiannwr uchel ei barch yn ardal Llanwnda.

Symudodd y plasty wedyn o feddiant Farrington i Gapten Richard Jones, gŵr i un o ferched y Morris Williams a nodir uchod. Daeth yna Owen Roberts o Dŷ Mawr, [[Clynnog]] yno i fyw ynghyd a’i briod Catherine o’r Castell, Llanddeiniolen. Roedd Roberts wedi addasu llawer ar y tŷ, ac wedi adeiladu estyniadau arni. O ganlyniad hyn, cadwodd y tŷ ei statws fel plasty, yn hytrach na’i throi yn ffermdy fel llawer o anheddau hynafol eraill yn ardal Uwchgwyrfai.

Cysylltir llawer o bobl leol y plasty fel cartref i’r diweddaf Anthony Armstrong-Jones, a briododd a’r Dywysoges Margaret yn 1960. Mae’r plasty bellach yn westy pum seren moethus.

==Ffynonellau==

Williams, W. Gilbert ''Moel Tryfan i’r Traeth'' (Cyhoeddiadau Mei, Penygroes, 1983)

[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/16740/details/plas-dinas Cofnod o’r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]