Pennarth (trefgordd) - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 14:36, 30 Mawrth 2022

2022-03-30T14:36:51Z

Malan% am 20:53, 25 Awst 2020

2020-08-25T20:53:55Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:53, 25 Awst 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]]. Yn ôl ffiniau modern plwyfi a chymunedau a sefydlwyd yn y 16-17g. roedd ardal Pennarth yn fras yn rhan isaf plwyf [[Llanllyfni]] o gwmpas [[Pontlyfni]].		Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]]. Yn ôl ffiniau modern plwyfi a chymunedau a sefydlwyd yn y 16-17g. roedd ardal Pennarth yn fras yn rhan isaf plwyf [[Llanllyfni]] o gwmpas [[Pontlyfni]].

	Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' oddi mewn i ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a ~~rhedodd~~ o ucheldir Clynnog, a ~~gelwir~~ hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.<ref>W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).</ref>		Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' oddi mewn i ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a redai o ucheldir Clynnog, a gelwid hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.<ref>W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).</ref>

	Fel yn achos nifer o drefgorddi'r Canol Oesoedd, mae'r enw wedi parhau fel enw un o brif ffermydd yr ardal hyd heddiw.		Fel yn achos nifer o drefgorddi'r Canol Oesoedd, mae'r enw wedi parhau fel enw un o brif ffermydd yr ardal hyd heddiw.

Irion am 11:04, 23 Mehefin 2020

2020-06-23T11:04:55Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:04, 23 Mehefin 2020
Llinell 8:		Llinell 8:
	Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.		Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.

	Nodir yn y Cofnod dan sylw fod pedwar gwely o dir rhydd ym Mhennarth tua 1352: Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil. Yr oedd yna hefyd un gwely o dir caeth, sef Gwely Cradog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.24.</ref>		Nodir yn y Cofnod dan sylw fod pedwar gwely o dir rhydd ym Mhennarth tua 1352: Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil. Yr oedd yna hefyd un gwely o dir caeth, sef Gwely Cradog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.24.</ref> Mae ambell i derm technegol wedi'i esbonio yn erthygl [[Stent Uwchgwyrfai 1352]].

	===Cyfieithiad===		===Cyfieithiad===

Irion: /* Cyfeiriadau */

2020-06-19T08:21:08Z

Cyfeiriadau

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:21, 19 Mehefin 2020
Llinell 42:		Llinell 42:

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	~~W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).~~

	[[Categori:Safleoedd nodedig]]		[[Categori:Safleoedd nodedig]]
	[[Categori:Daearyddiaeth ddynol]]		[[Categori:Daearyddiaeth ddynol]]
	[[Categori:Israniadau gwladol]]		[[Categori:Israniadau gwladol]]

Irion: /* Cyfieithiad */

2020-06-19T08:20:44Z

Cyfieithiad

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:20, 19 Mehefin 2020
Llinell 15:		Llinell 15:

	Mae yn y drefgordd hon pedwar gwely o dir rhydd, sef Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil.		Mae yn y drefgordd hon pedwar gwely o dir rhydd, sef Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil.

	Ac etifeddion Gwely Wyrion Roppert yw Madog ap Llywarch, Ieuan ap Heilin ap Griffri ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 8s. 10c.		Ac etifeddion Gwely Wyrion Roppert yw Madog ap Llywarch, Ieuan ap Heilin ap Griffri ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 8s. 10c.
	Cyfanswm blynyddol: 35s.4c.		Cyfanswm blynyddol: 35s.4c.
Llinell 24:		Llinell 24:
	Ac etifeddion Gwely Wyrion Itgwil yw Einion ap Iorwerth ap Ednowain ac Einion ap Adda ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 2s. 5¾c.		Ac etifeddion Gwely Wyrion Itgwil yw Einion ap Iorwerth ap Ednowain ac Einion ap Adda ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 2s. 5¾c.
	Cyfanswm blynyddol: 9s. 11c.		Cyfanswm blynyddol: 9s. 11c.
	Ac mae ar y pedwar gwely uchod ddyletswydd mynychu [llysoedd] y sir a’r hwndrwd a [[Melin Eithinog]] yr arglwydd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol.		Ac mae ar y pedwar gwely uchod ddyletswydd mynychu [llysoedd] y sir a’r hwndrwd a Melin Eithinog yr arglwydd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol.
	Ac y mae yn y drefgordd hon un gwely o dir caeth o’r enw Gwely Cradog. A Tegwared ap Hollyn a Ieuan ei frawd ac eraill yw tenantiaid hwnnw. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 9s. 2c.		Ac y mae yn y drefgordd hon un gwely o dir caeth o’r enw Gwely Cradog. A Tegwared ap Hollyn a Ieuan ei frawd ac eraill yw tenantiaid hwnnw. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 9s. 2c.
	Cyfanswm blynyddol: 36s.8c.		Cyfanswm blynyddol: 36s.8c.
Llinell 31:		Llinell 31:
	Ac y mae yn y gwely hwnnw un fufedd o dir a fu gan Madog Crec sydd yn awr yn nwylo Iorwerth Cam. A thelir 4c. bob blwyddyn adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel mewn dwy ran gyfartal.		Ac y mae yn y gwely hwnnw un fufedd o dir a fu gan Madog Crec sydd yn awr yn nwylo Iorwerth Cam. A thelir 4c. bob blwyddyn adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel mewn dwy ran gyfartal.
	Cyfanswm blynyddol: 4c.		Cyfanswm blynyddol: 4c.
	Ac mae arnynt ddyletswydd mynychu Melin Eithinog yr arglwydd. Ac maent yn cludo [nwyddau] ar ran yr arglwydd o Gaernarfon cyn belled â Chricieth, Nefyn neu Bwllheli, gyda dyn a cheffyl a logir am 2c. y dydd, ac o fewn eu cwmwd eu hunain gyda dyn a cheffyl a logir am 1c. y dydd. Ac maent yn talu bob blwyddyn ar adeg y Pasg 9c. tuag at waith y rhai sydd yn gofalu am anifeiliaid gweithio’r arglwydd ~~(sef y rhai a elwir yn Gymraeg yn “greorion”)~~.		Ac mae arnynt ddyletswydd mynychu Melin Eithinog yr arglwydd. Ac maent yn cludo [nwyddau] ar ran yr arglwydd o Gaernarfon cyn belled â Chricieth, Nefyn neu Bwllheli, gyda dyn a cheffyl a logir am 2c. y dydd, ac o fewn eu cwmwd eu hunain gyda dyn a cheffyl a logir am 1c. y dydd. Ac maent yn talu bob blwyddyn ar adeg y Pasg 9c. tuag at waith y rhai a elwir yn Gymraeg yn “greorion” sydd yn gofalu am anifeiliaid gweithio’r arglwydd.
	Cyfanswm blynyddol: 9c.		Cyfanswm blynyddol: 9c.
	Ac mae tenant y gwely hwnnw, oherwydd fod ganddo un fesur o dir âr, yn darparu bwyd a diod ar gyfer heliwr y tir o gwmpas ac un o’i fechgyn a siambr am un diwrnod. Ac yr un modd ar gyfer gweilchyddion, a elwir hebogyddion. Ac mae o’n talu Cylch Rhaglaw. Ac [mae’n talu] 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac mae o, a phawb arall caeth ~~neu sydd ag achos cyfreithiol~~ yn y cwmwd hwn, boed yn daeogion rhydd y cwmwd neu ~~dynion~~ caeth eraill yr Arglwydd Dywysog yn y cwmwd, yn talu dirwy o £8 i’r ddau dwrn mawr bob blwyddyn.		Ac mae tenant y gwely hwnnw, oherwydd fod ganddo un fesur o dir âr, yn darparu bwyd a diod ar gyfer heliwr y tir o gwmpas ac un o’i fechgyn a siambr am un diwrnod. Ac yr un modd ar gyfer gweilchyddion, a elwir hebogyddion. Ac mae o’n talu Cylch Rhaglaw. Ac [mae’n talu] 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac mae o, a phawb arall caeth a’r rhai y rhoddwyd tenantiaeth iddynt yn y cwmwd hwn, boed yn daeogion i ddynion rhydd y cwmwd neu ddynion caeth eraill yr Arglwydd Dywysog yn y cwmwd, yn talu dirwy o £8 i’r ddau dwrn mawr bob blwyddyn.
	Cyfanswm blynyddol: £8		Cyfanswm blynyddol: £8
	Ac yng Ngwely Wyrion Itgwil uchod y mae tair bufedd o dir siêd a ddaeth oddi wrth Llywelyn ap Iorwerth ap Hywel sydd yn awr yn nwylo Einion ap Iorwerth. A mae’n talu am dir sydd newydd gychwyn cael ei amaethu adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel bob blwyddyn 4s.4c.		Ac yng Ngwely Wyrion Itgwil uchod y mae tair bufedd o dir siêd a ddaeth oddi wrth Llywelyn ap Iorwerth ap Hywel sydd yn awr yn nwylo Einion ap Iorwerth. A mae’n talu am dir sydd newydd gychwyn cael ei amaethu adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel bob blwyddyn 4s.4c.

Irion am 08:25, 16 Mehefin 2020

2020-06-16T08:25:44Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:25, 16 Mehefin 2020
Llinell 24:		Llinell 24:
	Ac etifeddion Gwely Wyrion Itgwil yw Einion ap Iorwerth ap Ednowain ac Einion ap Adda ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 2s. 5¾c.		Ac etifeddion Gwely Wyrion Itgwil yw Einion ap Iorwerth ap Ednowain ac Einion ap Adda ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 2s. 5¾c.
	Cyfanswm blynyddol: 9s. 11c.		Cyfanswm blynyddol: 9s. 11c.
	Ac mae ar y pedwar gwely uchod ddyletswydd mynychu [llysoedd] y sir a’r hwndrwd a Melin Eithinog yr arglwydd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol.		Ac mae ar y pedwar gwely uchod ddyletswydd mynychu [llysoedd] y sir a’r hwndrwd a [[Melin Eithinog]] yr arglwydd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol.
	Ac y mae yn y drefgordd hon un gwely o dir caeth o’r enw Gwely Cradog. A Tegwared ap Hollyn a Ieuan ei frawd ac eraill yw tenantiaid hwnnw. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 9s. 2c.		Ac y mae yn y drefgordd hon un gwely o dir caeth o’r enw Gwely Cradog. A Tegwared ap Hollyn a Ieuan ei frawd ac eraill yw tenantiaid hwnnw. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 9s. 2c.
	Cyfanswm blynyddol: 36s.8c.		Cyfanswm blynyddol: 36s.8c.

Irion: /* Cyfieithiad */

2020-06-16T08:25:00Z

Cyfieithiad

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:25, 16 Mehefin 2020
Llinell 15:		Llinell 15:

	Mae yn y drefgordd hon pedwar gwely o dir rhydd, sef Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil.		Mae yn y drefgordd hon pedwar gwely o dir rhydd, sef Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil.

	Ac etifeddion Gwely Wyrion Roppert yw Madog ap Llywarch, Ieuan ap Heilin ap Griffri ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 8s. 10c.		Ac etifeddion Gwely Wyrion Roppert yw Madog ap Llywarch, Ieuan ap Heilin ap Griffri ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 8s. 10c.
	Cyfanswm blynyddol: 35s.4c.		Cyfanswm blynyddol: 35s.4c.

Irion: /* Disgrifiad o'r drefgordd yn y Record of Caernarvon */

2020-06-16T08:24:19Z

Disgrifiad o'r drefgordd yn y Record of Caernarvon

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:24, 16 Mehefin 2020
Llinell 8:		Llinell 8:
	Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.		Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.

	Nodir yn y Cofnod dan sylw fod gwely ~~yn Ninlle~~ tua 1352: Gwely <ref>''Record of Carnarvon'', tt.~~22-4~~.</ref>		Nodir yn y Cofnod dan sylw fod pedwar gwely o dir rhydd ym Mhennarth tua 1352: Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil. Yr oedd yna hefyd un gwely o dir caeth, sef Gwely Cradog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.24.</ref>

	===Cyfieithiad===		===Cyfieithiad===

Irion am 08:21, 16 Mehefin 2020

2020-06-16T08:21:10Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
-Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]].
+Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]]. Yn ôl ffiniau modern plwyfi a chymunedau a sefydlwyd yn y 16-17g. roedd ardal Pennarth yn fras yn rhan isaf plwyf [[Llanllyfni]] o gwmpas [[Pontlyfni]].
 Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' oddi mewn i ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a rhedodd o ucheldir Clynnog, a gelwir hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.<ref>W.R. Ambrose,  ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).</ref>
@@ Llinell 8: / Llinell 8: @@
 Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd  mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.
-Nodir yn y Cofnod dan sylw fod saith gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely Wyrion Eignon; Gwely Wyrion Mourgene; Gwely Wyrion Randle; Gwely Wyrion Ostroth [neu Ystrwyth, mae'n debyg]; Gwely Wisgiaid; Gwely Hebbogothion; a Gwely Bowyred. Yr oedd yno hefyd bum melin: Melin Gafelog; Melin Meredydd; Melyn Edenyfed; Melin Heilyn; a Melin Madog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>
+Nodir yn y Cofnod dan sylw fod  gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely  <ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>
 ===Cyfieithiad===
 ==Cyfeiriadau==

Irion am 08:16, 16 Mehefin 2020

2020-06-16T08:16:40Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:16, 16 Mehefin 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]].		Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]].

	Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' oddi mewn i ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a rhedodd o ucheldir Clynnog, a gelwir hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.		Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' oddi mewn i ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a rhedodd o ucheldir Clynnog, a gelwir hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.<ref>W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).</ref>

	Fel yn achos nifer o drefgorddi'r Canol Oesoedd, mae'r enw wedi parhau fel enw un o brif ffermydd yr ardal hyd heddiw.		Fel yn achos nifer o drefgorddi'r Canol Oesoedd, mae'r enw wedi parhau fel enw un o brif ffermydd yr ardal hyd heddiw.

	~~{{eginyn}}~~		==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==
			Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.

			Nodir yn y Cofnod dan sylw fod saith gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely Wyrion Eignon; Gwely Wyrion Mourgene; Gwely Wyrion Randle; Gwely Wyrion Ostroth [neu Ystrwyth, mae'n debyg]; Gwely Wisgiaid; Gwely Hebbogothion; a Gwely Bowyred. Yr oedd yno hefyd bum melin: Melin Gafelog; Melin Meredydd; Melyn Edenyfed; Melin Heilyn; a Melin Madog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>

			===Cyfieithiad===



	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	~~Ambrose,~~ W. R. ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).		W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).

	[[Categori:Safleoedd nodedig]]		[[Categori:Safleoedd nodedig]]
	[[Categori:Daearyddiaeth ddynol]]		[[Categori:Daearyddiaeth ddynol]]
	[[Categori:Israniadau gwladol]]		[[Categori:Israniadau gwladol]]

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:36, 30 Mawrth 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]]. Yn ôl ffiniau modern plwyfi a chymunedau a sefydlwyd yn y 16-17g. roedd ardal Pennarth yn fras yn rhan isaf plwyf [[Llanllyfni]] o gwmpas [[Pontlyfni]].		Trefgordd a hen faenor gyn-hanesyddol oedd '''Pennarth''' (neu ''Penardd'') yn ardal [[Clynnog Fawr]]. Yn ôl ffiniau modern plwyfi a chymunedau a sefydlwyd yn yr 16-17g. roedd ardal Pennarth yn fras yn rhan isaf plwyf [[Llanllyfni]] o gwmpas [[Pontlyfni]].

	Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' ~~oddi mewn i~~ ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a redai o ucheldir Clynnog, a gelwid hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.<ref>W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).</ref>		Mae llawer o gyfeiriadau at y lle hwn mewn hen ysgrifau Cymreig, megis ''Englynion y Beddau'' a geir o fewn ''Llyfr Du Caerfyrddin''. Credir i bendefig o'r enw Maeldaf Hen fyw yno o gwmpas y chweched ganrif, a bod cymeriadau eraill o'i gyfnod ef wedi eu claddu yno. Ceir cyfeiriadau at y faenor hon hefyd ym mhedwaredd gainc y Mabinogi, sef chwedl Math fab Mathonwy, sy'n cyfeirio at nifer o fannau yn Uwchgwyrfai. Yr oedd afon yn rhedeg drwy'r safle yma hefyd, a redai o ucheldir Clynnog, a gelwid hon ar un adeg yn [[Afon Rhydybeirion]] yn ôl rhai.<ref>W.R. Ambrose, ''Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle'' (Penygroes, 1872).</ref>

	Fel yn achos nifer o ~~drefgorddi~~'r Canol Oesoedd, mae'r enw wedi parhau fel enw un o brif ffermydd yr ardal hyd heddiw.		Fel yn achos nifer o drefgorddau'r Canol Oesoedd, mae'r enw wedi parhau fel enw un o brif ffermydd yr ardal hyd heddiw.

	==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==		==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==
	Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt ~~gyflwyno~~ i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.		Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gael eu cyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio â'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.

	Nodir yn y Cofnod dan sylw fod pedwar gwely o dir rhydd ym Mhennarth tua 1352: Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil. Yr oedd yna hefyd un gwely o dir caeth, sef Gwely Cradog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.24.</ref> Mae ambell i derm technegol wedi'i esbonio yn erthygl [[Stent Uwchgwyrfai 1352]].		Nodir yn y Cofnod dan sylw fod pedwar gwely o dir rhydd ym Mhennarth tua 1352: Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil. Yr oedd yna hefyd un gwely o dir caeth, sef Gwely Cradog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.24.</ref> Mae ambell i derm technegol wedi'i esbonio yn erthygl [[Stent Uwchgwyrfai 1352]].
Llinell 14:		Llinell 14:
	'''PENNARTH'''		'''PENNARTH'''

	Mae yn y drefgordd hon ~~pedwar~~ gwely o dir rhydd, sef Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil.		Mae yn y drefgordd hon bedwar gwely o dir rhydd, sef Gwely Wyrion Roppert, Gwely Wyrion Dafydd, Gwely Wyrion Carwir a Gwely Wyrion Itgwil.

	Ac etifeddion Gwely Wyrion Roppert yw Madog ap Llywarch, Ieuan ap Heilin ap Griffri ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 8s. 10c.		Ac etifeddion Gwely Wyrion Roppert yw Madog ap Llywarch, Ieuan ap Heilin ap Griffri ac eraill. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 8s. 10c.
Llinell 25:		Llinell 25:
	Cyfanswm blynyddol: 9s. 11c.		Cyfanswm blynyddol: 9s. 11c.
	Ac mae ar y pedwar gwely uchod ddyletswydd mynychu [llysoedd] y sir a’r hwndrwd a Melin Eithinog yr arglwydd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol.		Ac mae ar y pedwar gwely uchod ddyletswydd mynychu [llysoedd] y sir a’r hwndrwd a Melin Eithinog yr arglwydd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol.
	Ac y mae yn y drefgordd hon un gwely o dir caeth o’r enw Gwely Cradog. A Tegwared ap Hollyn a Ieuan ei frawd ac eraill yw tenantiaid hwnnw. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 9s. 2c.		Ac y mae yn y drefgordd hon un gwely o dir caeth o’r enw Gwely Cradog. A Tegwared ap Hollyn ac Ieuan ei frawd ac eraill yw tenantiaid hwnnw. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 9s. 2c.
	Cyfanswm blynyddol: 36s.8c.		Cyfanswm blynyddol: 36s.8c.
	Ac yn unol â’r stent diwethaf adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel, [talent] yn flynyddol 8½c.		Ac yn unol â’r stent diwethaf adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel, [talent] yn flynyddol 8½c.