Penillion am Drefor gan R. Lloyd Jones - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 15:43, 25 Mawrth 2025

2025-03-25T15:43:10Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:43, 25 Mawrth 2025
Llinell 1:		Llinell 1:
	Dyma ragor o '''benillion am Drefor'''. Eisoes ar '''Cof y Cwmwd''' ~~geir~~ dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[Robert (R.) Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cafwyd ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, [[Trefor]] lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a [[Chwarel yr Eifl]], a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog a Threfor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y [[Seindorf Trefor\|'seindorf bêr']] yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig [[Yr Eifl\|yr Eifl]] yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n '[[Lôn Newydd, Trefor\|Lôn Newydd]]' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:		Dyma ragor o '''benillion am Drefor'''. Eisoes ar '''Cof y Cwmwd''' ceir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[Robert (R.) Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cafwyd ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, [[Trefor]] lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a [[Chwarel yr Eifl]], a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog a Threfor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y [[Seindorf Trefor\|'seindorf bêr']] yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig [[Yr Eifl\|yr Eifl]] yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n '[[Lôn Newydd, Trefor\|Lôn Newydd]]' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:

	Penillion Telyn		Penillion Telyn

Irion am 14:17, 23 Mawrth 2025

2025-03-23T14:17:45Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:17, 23 Mawrth 2025
Llinell 74:		Llinell 74:

	R Lloyd Jones		R Lloyd Jones

			[[Categori:Daearyddiaeth ddynol]]
			[[Categori:Ffermydd]]
			[[Categori:Barddoniaeth]]

Irion am 14:14, 23 Mawrth 2025

2025-03-23T14:14:33Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:14, 23 Mawrth 2025
Llinell 1:		Llinell 1:
	Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[Robert (R.) Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar ~~cefais~~ ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog a Threfor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y ~~1930'au~~, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:		Dyma ragor o '''benillion am Drefor'''. Eisoes ar '''Cof y Cwmwd''' geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[Robert (R.) Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cafwyd ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, [[Trefor]] lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a [[Chwarel yr Eifl]], a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog a Threfor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y [[Seindorf Trefor\|'seindorf bêr']] yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig [[Yr Eifl\|yr Eifl]] yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n '[[Lôn Newydd, Trefor\|Lôn Newydd]]' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:

	Penillion Telyn		Penillion Telyn

Cyfaill Eben am 16:37, 20 Mawrth 2025

2025-03-20T16:37:38Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:37, 20 Mawrth 2025
Llinell 1:		Llinell 1:
	Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[R. Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog ~~& Trefor~~]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:		Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[Robert (R.) Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog a Threfor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:

	Penillion Telyn		Penillion Telyn

Cyfaill Eben am 16:33, 20 Mawrth 2025

2025-03-20T16:33:37Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:33, 20 Mawrth 2025
Llinell 10:		Llinell 10:
	Dan fynydd mawr cysgodol.		Dan fynydd mawr cysgodol.

	Pentref poblog prysur plaen		Pentref poblog prysur plaen
	A maen yw sail ei lwyddiant,		A maen yw sail ei lwyddiant,
	Naddu’r graig yn balmant cryf		Naddu’r graig yn balmant cryf
	I’r byd yw’n prif ddiwydiant;		I’r byd yw’n prif ddiwydiant;
	Ar y graig uwchben y bae		Ar y graig uwchben y bae
	Ein tadau’n gyson weithiant.		Ein tadau’n gyson weithiant.

	Pelled ŷm o gyrraedd tref		Pelled ŷm o gyrraedd tref
	A relwe hwylus lydan,		A relwe hwylus lydan,
	Cludir ni yn bur ddi-gur		Cludir ni yn bur ddi-gur
	Gan fodur ceir yn fuan;		Gan fodur ceir yn fuan;
	Am daith agos neu fo bell		Am daith agos neu fo bell
	Nid oes mo’i gwell yn unman.		Nid oes mo’i gwell yn unman.

	Enwog yw ein seindorf bêr		Enwog yw ein seindorf bêr
	Nis oes i’r sêr ei thebyg,		Nis oes i’r sêr ei thebyg,
	O’r cyrn arian clywn yn dod		O’r cyrn arian clywn yn dod
	Bêr nodau felys fiwsig;		Bêr nodau felys fiwsig;
	Cant alwadau o bob man		Cant alwadau o bob man
	I wneud eu rhan gwir bwysig.		I wneud eu rhan gwir bwysig.

	Hoff yw’r fro o gerdd a chân		Hoff yw’r fro o gerdd a chân
	Rym fel ar dân am ganu,		Rym fel ar dân am ganu,
	Lleisiau gwir gyfoethog fedd		Lleisiau gwir gyfoethog fedd
	Ein llanciau a’n lodesi;		Ein llanciau a’n lodesi;
	Llwyddiant fo i gorau’r fro		Llwyddiant fo i gorau’r fro
	Pan fyddont yn cystadlu		Pan fyddont yn cystadlu

	Difyr lecyn dyma’n barn		Difyr lecyn dyma’n barn
	Heb dafarn na heddgeidwad,		Heb dafarn na heddgeidwad,
	Tawel fyw wnawn yn gytûn		Tawel fyw wnawn yn gytûn
	Mewn heddwch cun yn wastad;		Mewn heddwch cun yn wastad;
	Tae pawb fel ni ni chawsid gwaith		Tae pawb fel ni ni chawsid gwaith
	I farnwr nac ustusiad		I farnwr nac ustusiad

	O ben-lôn i lawr rhaid dweud		O ben-lôn i lawr rhaid dweud
	Fod angen gwneud mawr welliant,		Fod angen gwneud mawr welliant,
	Hen ffordd droellog front i draed		Hen ffordd droellog front i draed
	Wel aed i ebargofiant;		Wel aed i ebargofiant;
	Am balmantu ffyrdd i’r byd		Am balmantu ffyrdd i’r byd
	Ai dyma’i gyd yw’n haeddiant?		Ai dyma’i gyd yw’n haeddiant?

	Er mai gŵyr y chwarel geir		Er mai gŵyr y chwarel geir
	Yn trigo yn y pentref,		Yn trigo yn y pentref,
	Ffermydd welwn yma a thraw		Ffermydd welwn yma a thraw
	I blant yn hoffus gyrchle;		I blant yn hoffus gyrchle;
	Enwn hwy yn awr ar gân		Enwn hwy yn awr ar gân
	Ac yna mi gawn eistedd.		Ac yna mi gawn eistedd.

	Gwydir Bach a Gwydir Mawr,		Gwydir Bach a Gwydir Mawr,
	Llwyn’raethnen a Chefn Berdda,		Llwyn’raethnen a Chefn Berdda,
	Gapas Lwyd, Nant Bach a Chwm,		Gapas Lwyd, Nant Bach a Chwm,
	Tir Du, Llwy Pric, Cae Cropa,		Tir Du, Llwy Pric, Cae Cropa,
	’Sgubor Wen a Thanybwlch,		’Sgubor Wen a Thanybwlch,
	Pen Lôn, Cae’r Foty, Morfa.		Pen Lôn, Cae’r Foty, Morfa.

	Lleiniau Hirion, Parsal, Graig,		Lleiniau Hirion, Parsal, Graig,
	Uwchfoty, Tanycreigiau,		Uwchfoty, Tanycreigiau,
	Tyddyn Coch a Nantycwm,		Tyddyn Coch a Nantycwm,
	Dau Derfyn a Brynhudfa,		Dau Derfyn a Brynhudfa,
	’Lernion, Maesneuadd a Thyngors,		’Lernion, Maesneuadd a Thyngors,
	Tai Nwddion, Bwlcyn, Rhendra.		Tai Nwddion, Bwlcyn, Rhendra.

	R Lloyd Jones		R Lloyd Jones

Cyfaill Eben am 16:30, 20 Mawrth 2025

2025-03-20T16:30:41Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:30, 20 Mawrth 2025
Llinell 3:		Llinell 3:
	Penillion Telyn		Penillion Telyn

	Am Drefor canwn gyda hwyl		Am Drefor canwn gyda hwyl
	Yn nifyr ŵyl ein hysgol,		Yn nifyr ŵyl ein hysgol,
	Dyma dreflan garwn ni		Dyma dreflan garwn ni
	Lle gwych o fri cynyddol;		Lle gwych o fri cynyddol;
	O olwg byd yn isel cudd		O olwg byd yn isel cudd
	Dan fynydd mawr cysgodol.		Dan fynydd mawr cysgodol.

	Pentref poblog prysur plaen		Pentref poblog prysur plaen

Cyfaill Eben am 16:29, 20 Mawrth 2025

2025-03-20T16:29:44Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:29, 20 Mawrth 2025
Llinell 1:		Llinell 1:
	Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[R. Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog & Trefor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:		Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[R. Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog & Trefor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:

	Penillion Telyn		Penillion Telyn

	Am Drefor canwn gyda hwyl		Am Drefor canwn gyda hwyl

Cyfaill Eben am 16:28, 20 Mawrth 2025

2025-03-20T16:28:10Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:28, 20 Mawrth 2025
Llinell 1:		Llinell 1:
	Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[R. Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog & Trefor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:		Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[R. Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog & Trefor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:

	Penillion Telyn		Penillion Telyn

	Am Drefor canwn gyda hwyl		Am Drefor canwn gyda hwyl
	Yn nifyr ŵyl ein hysgol,		Yn nifyr ŵyl ein hysgol,
	Dyma dreflan garwn ni		Dyma dreflan garwn ni
Llinell 10:		Llinell 10:
	Dan fynydd mawr cysgodol.		Dan fynydd mawr cysgodol.

	Pentref poblog prysur plaen		Pentref poblog prysur plaen
	A maen yw sail ei lwyddiant,		A maen yw sail ei lwyddiant,
	Naddu’r graig yn balmant cryf		Naddu’r graig yn balmant cryf
Llinell 17:		Llinell 17:
	Ein tadau’n gyson weithiant.		Ein tadau’n gyson weithiant.

	Pelled ŷm o gyrraedd tref		Pelled ŷm o gyrraedd tref
	A relwe hwylus lydan,		A relwe hwylus lydan,
	Cludir ni yn bur ddi-gur		Cludir ni yn bur ddi-gur
Llinell 24:		Llinell 24:
	Nid oes mo’i gwell yn unman.		Nid oes mo’i gwell yn unman.

	Enwog yw ein seindorf bêr		Enwog yw ein seindorf bêr
	Nis oes i’r sêr ei thebyg,		Nis oes i’r sêr ei thebyg,
	O’r cyrn arian clywn yn dod		O’r cyrn arian clywn yn dod
Llinell 31:		Llinell 31:
	I wneud eu rhan gwir bwysig.		I wneud eu rhan gwir bwysig.

	Hoff yw’r fro o gerdd a chân		Hoff yw’r fro o gerdd a chân
	Rym fel ar dân am ganu,		Rym fel ar dân am ganu,
	Lleisiau gwir gyfoethog fedd		Lleisiau gwir gyfoethog fedd
Llinell 38:		Llinell 38:
	Pan fyddont yn cystadlu		Pan fyddont yn cystadlu

	Difyr lecyn dyma’n barn		Difyr lecyn dyma’n barn
	Heb dafarn na heddgeidwad,		Heb dafarn na heddgeidwad,
	Tawel fyw wnawn yn gytûn		Tawel fyw wnawn yn gytûn
Llinell 45:		Llinell 45:
	I farnwr nac ustusiad		I farnwr nac ustusiad

	O ben-lôn i lawr rhaid dweud		O ben-lôn i lawr rhaid dweud
	Fod angen gwneud mawr welliant,		Fod angen gwneud mawr welliant,
	Hen ffordd droellog front i draed		Hen ffordd droellog front i draed
Llinell 52:		Llinell 52:
	Ai dyma’i gyd yw’n haeddiant?		Ai dyma’i gyd yw’n haeddiant?

	Er mai gŵyr y chwarel geir		Er mai gŵyr y chwarel geir
	Yn trigo yn y pentref,		Yn trigo yn y pentref,
	Ffermydd welwn yma a thraw		Ffermydd welwn yma a thraw
Llinell 59:		Llinell 59:
	Ac yna mi gawn eistedd.		Ac yna mi gawn eistedd.

	Gwydir Bach a Gwydir Mawr,		Gwydir Bach a Gwydir Mawr,
	Llwyn’raethnen a Chefn Berdda,		Llwyn’raethnen a Chefn Berdda,
	Gapas Lwyd, Nant Bach a Chwm,		Gapas Lwyd, Nant Bach a Chwm,
Llinell 66:		Llinell 66:
	Pen Lôn, Cae’r Foty, Morfa.		Pen Lôn, Cae’r Foty, Morfa.

	Lleiniau Hirion, Parsal, Graig,		Lleiniau Hirion, Parsal, Graig,
	Uwchfoty, Tanycreigiau,		Uwchfoty, Tanycreigiau,
	Tyddyn Coch a Nantycwm,		Tyddyn Coch a Nantycwm,
Llinell 72:		Llinell 72:
	’Lernion, Maesneuadd a Thyngors,		’Lernion, Maesneuadd a Thyngors,
	Tai Nwddion, Bwlcyn, Rhendra.		Tai Nwddion, Bwlcyn, Rhendra.
	R Lloyd Jones
			R Lloyd Jones

Cyfaill Eben: Dechrau tudalen newydd gyda "Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill Tyddynnod a Ffermydd Trefor a gyfansoddwyd gan R. Lloyd Jones (1878-1959), a fu'n brifathro Ysgol Trefor o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill..."

2025-03-20T16:25:59Z

Dechrau tudalen newydd gyda "Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill Tyddynnod a Ffermydd Trefor a gyfansoddwyd gan R. Lloyd Jones (1878-1959), a fu'n brifathro Ysgol Trefor o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill..."

Tudalen newydd

Eisoes ar Cof y Cwmwd geir dau bennill [[Tyddynnod a Ffermydd Trefor]] a gyfansoddwyd gan [[R. Lloyd Jones]] (1878-1959), a fu'n brifathro [[Ysgol Trefor]] o 1913 hyd 1928. Yn ddiweddar cefais ar fenthyg gan Dafydd Roberts, Tir Du, Trefor lyfr ymarferion ysgol (''Exercise Book''), a oedd yn eiddo i berthnasau iddo, sef y diweddar Catherine D. Davies (Ellis yn ddiweddarach) a'i brawd Griffith Charles Davies, Gorffwysfa, Trefor. Yn y llyfr hwn ceir y ddau bennill gweddol gyfarwydd i drigolion y fro yn enwi'r tyddynnod a'r ffermydd, ond o'u blaenau ceir wyth pennill arall o waith R. Lloyd Jones dan y pennawd 'Penillion Telyn' yn sôn am bentref Trefor a Chwarel yr Eifl, a roddodd fodolaeth iddo mewn gwirionedd. Yn y trydydd pennill nodir fod y pentref ymhell o gyrraedd tref a rheilffordd, ond dywedir y caiff y trigolion eu cludo yn 'bur ddi-gur' gan 'fodur ceir yn fuan'; cyfeiriad mae'n debyg at gwmni bysiau [[Clynnog & Trefor]], neu'r 'Moto Coch'. Cyfeirir wedyn at y 'seindorf bêr' yn y pennill nesaf ac yna at fri cerdd a chân ymysg y pentrefwyr gan ddymuno llwyddiant i'r cystadleuwyr. Caiff moesoldeb Trefor ei ddyrchafu wedyn - pentref 'heb dafarn na heddgeidwad' lle nad oedd angen am wasanaeth na barnwr nac ustus. Cwynir, fodd bynnag, am gyflwr y ffordd droellog (yr hen lôn fel y gelwir hi o hyd) i lawr i'r pentref, gan resynu na ellid cael un amgenach o ystyried bod cerrig yr Eifl yn palmantu dinasoedd y byd. Bu'n rhaid disgwyl tan y 1930'au, wedi ymadawiad R. Lloyd Jones, cyn y cafwyd ffordd newydd i Drefor. Fe'i bedyddiwyd hi'n 'Lôn Newydd' - enw a arddelir hyd y dydd heddiw. Fel y gwelir mae'r penillion at ei gilydd yn rhai crefftus gydag odlau mewnol yn llawer o'r cwpledi. Dyma nhw, gan ddiolch i Dafydd am ei ganiatâd parod i'w rhoi yn y Cof:

Penillion Telyn

Am Drefor canwn gyda hwyl
Yn nifyr ŵyl ein hysgol,
Dyma dreflan garwn ni
Lle gwych o fri cynyddol;
O olwg byd yn isel cudd
Dan fynydd mawr cysgodol.

Pentref poblog prysur plaen
A maen yw sail ei lwyddiant,
Naddu’r graig yn balmant cryf
I’r byd yw’n prif ddiwydiant;
Ar y graig uwchben y bae
Ein tadau’n gyson weithiant.

Pelled ŷm o gyrraedd tref
A relwe hwylus lydan,
Cludir ni yn bur ddi-gur
Gan fodur ceir yn fuan;
Am daith agos neu fo bell
Nid oes mo’i gwell yn unman.

Enwog yw ein seindorf bêr
Nis oes i’r sêr ei thebyg,
O’r cyrn arian clywn yn dod
Bêr nodau felys fiwsig;
Cant alwadau o bob man
I wneud eu rhan gwir bwysig.

Hoff yw’r fro o gerdd a chân
Rym fel ar dân am ganu,
Lleisiau gwir gyfoethog fedd
Ein llanciau a’n lodesi;
Llwyddiant fo i gorau’r fro
Pan fyddont yn cystadlu

Difyr lecyn dyma’n barn
Heb dafarn na heddgeidwad,
Tawel fyw wnawn yn gytûn
Mewn heddwch cun yn wastad;
Tae pawb fel ni ni chawsid gwaith
I farnwr nac ustusiad

O ben-lôn i lawr rhaid dweud
Fod angen gwneud mawr welliant,
Hen ffordd droellog front i draed
Wel aed i ebargofiant;
Am balmantu ffyrdd i’r byd
Ai dyma’i gyd yw’n haeddiant?

Er mai gŵyr y chwarel geir
Yn trigo yn y pentref,
Ffermydd welwn yma a thraw
I blant yn hoffus gyrchle;
Enwn hwy yn awr ar gân
Ac yna mi gawn eistedd.

Gwydir Bach a Gwydir Mawr,
Llwyn’raethnen a Chefn Berdda,
Gapas Lwyd, Nant Bach a Chwm,
Tir Du, Llwy Pric, Cae Cropa,
’Sgubor Wen a Thanybwlch,
Pen Lôn, Cae’r Foty, Morfa.

Lleiniau Hirion, Parsal, Graig,
Uwchfoty, Tanycreigiau,
Tyddyn Coch a Nantycwm,
Dau Derfyn a Brynhudfa,
’Lernion, Maesneuadd a Thyngors,
Tai Nwddion, Bwlcyn, Rhendra.
R Lloyd Jones