Pen-y-groes (Llanwnda) - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 15:56, 3 Ionawr 2024

2024-01-03T15:56:42Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:56, 3 Ionawr 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Enw ar dyddyn a gefail oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau ~~ar gyfer cyrraedd yr~~ ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd rhan fwyaf y llawr yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g. roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn a bron yn furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> Fe chwalwyd yr hyn oedd ar ôl yn ystod y 1970au cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.		Enw ar dyddyn a gefail oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain iddo. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau i fynd i fyny i'r ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd rhan fwyaf y llawr yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g. roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn a bron yn furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> Fe chwalwyd yr hyn a oedd ar ôl yn ystod y 1970au cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.

	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r ffordd dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd lle mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, Plastirion, Llanrug a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn ~~dros~~ ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of yn ogystal â ~~thyddynwr~~ ac roedd yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, Mathew, fel saer olwynion.		Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, Plastirion, Llanrug a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn i ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of yn ogystal â thyddynnwr ac roedd yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, Mathew, fel saer olwynion.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd tad John Francis, Griffith Roberts (g.1839), yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r teulu'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 184-1911</ref>		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd tad John Francis, Griffith Roberts (g.1839), yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r teulu'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol, yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia yr ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 184-1911</ref>

	Arferai gefail Pen-y-groes fod yn fusnes ~~lewyrchus~~. Ym 1851, yn ogystal â John Roberts, cyflogid gof arall, ac roedd un os nad dau o'i feibion yn seiri olwynion - sydd yn awgrymu mai dyna oedd arbenigedd yr ~~efaill~~, sef gwneud olwynion certydd a gosod teiars haearn arnynt.		Arferai gefail Pen-y-groes fod yn fusnes llewyrchus. Ym 1851, yn ogystal â John Roberts, cyflogid gof arall, ac roedd un, os nad dau, o'i feibion yn seiri olwynion - sydd yn awgrymu mai dyna oedd arbenigedd yr efail, sef gwneud olwynion certydd a gosod teiars haearn arnynt.

Irion am 16:52, 1 Ionawr 2024

2024-01-01T16:52:13Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:52, 1 Ionawr 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	~~'''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!'''~~

	Enw ar dyddyn a gefail oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau ar gyfer cyrraedd yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd rhan fwyaf y llawr yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g. roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn a bron yn furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> Fe chwalwyd yr hyn oedd ar ôl yn ystod y 1970au cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.		Enw ar dyddyn a gefail oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau ar gyfer cyrraedd yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd rhan fwyaf y llawr yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g. roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn a bron yn furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> Fe chwalwyd yr hyn oedd ar ôl yn ystod y 1970au cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.

Irion am 16:52, 1 Ionawr 2024

2024-01-01T16:52:02Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:52, 1 Ionawr 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	'''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!'''		'''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!'''

	Enw ar dyddyn ~~ac efaill~~ oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau~~'n fodd i gyrraedd~~ yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd y llawr ~~yn bennaf~~ yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn ac yn ~~troi'n ddim mwy na~~ furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> a chwalwyd yr hyn oedd ar ôl cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.		Enw ar dyddyn a gefail oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau ar gyfer cyrraedd yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd rhan fwyaf y llawr yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g. roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn a bron yn furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> Fe chwalwyd yr hyn oedd ar ôl yn ystod y 1970au cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.

	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. ~~Erbyn heddiw, mae~~'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of ac yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, Mathew, fel saer olwynion.		Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, Plastirion, Llanrug a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of yn ogystal â thyddynwr ac roedd yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, Mathew, fel saer olwynion.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd ~~ei dad~~, Griffith Roberts (g.1839) yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r ~~tulu~~'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, ~~1851~~-81</ref>		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd tad John Francis, Griffith Roberts (g.1839), yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r teulu'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 184-1911</ref>

	Arferai gefail Pen-y-groes fod yn fusnes lewyrchus. Ym 1851, yn ogystal â John Roberts, cyflogid gof arall, ac roedd un os nad dau o'i feibion yn seiri olwynion - sydd yn awgrymu mai dyna oedd arbenigedd yr efaill, sef gwneud olwynion certydd a gosod teiars haearn arnynt.		Arferai gefail Pen-y-groes fod yn fusnes lewyrchus. Ym 1851, yn ogystal â John Roberts, cyflogid gof arall, ac roedd un os nad dau o'i feibion yn seiri olwynion - sydd yn awgrymu mai dyna oedd arbenigedd yr efaill, sef gwneud olwynion certydd a gosod teiars haearn arnynt.

Irion am 13:56, 1 Ionawr 2024

2024-01-01T13:56:02Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:56, 1 Ionawr 2024
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of ac yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, ~~mathew~~, fel saer olwynion.		Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of ac yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, Mathew, fel saer olwynion.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd ei dad, Griffith Roberts (g.1839) yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r tulu'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-81</ref>		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd ei dad, Griffith Roberts (g.1839) yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r tulu'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-81</ref>

Irion am 13:53, 1 Ionawr 2024

2024-01-01T13:53:04Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:53, 1 Ionawr 2024
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Roedd ei dad, Griffith Roberts (g.1839) yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r tulu'n byw yn yr efail.		Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a thenant y fferm oedd John Roberts (g. tua 1780), a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881. Roedd John Roberts yn of ac yn cyflogi dau o'i feibion (John a Robert) fel gofaint hefyd, a mab arall, mathew, fel saer olwynion.

			Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Fodd bynnag, mae lle i gredu fod y ddau deulu'n or-wyrion i John Roberts. Roedd ei dad, Griffith Roberts (g.1839) yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r tulu'n byw yn yr efail. Ymddengys mai mab i'r gof yn yr efail oedd yntau hefyd. Roedd Griffith yn rhedeg yr efail ym 1871, ond roedd John Roberts (g.1809), gof wedi ymddeol yn byw yn y ffermdy, sef tŷ Pen-y-groes ei hun, ond fe nodir mai "imbecile" ydoedd. Prin y byddai dyn oedd yn dioddef o gyflwr meddyliol sylweddol wedi gallu gweithredu fel gof a magu teulu, ac felly rhaid amau mai dioddef o ddementia ydoedd erbyn 1871.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-81</ref>

			Arferai gefail Pen-y-groes fod yn fusnes lewyrchus. Ym 1851, yn ogystal â John Roberts, cyflogid gof arall, ac roedd un os nad dau o'i feibion yn seiri olwynion - sydd yn awgrymu mai dyna oedd arbenigedd yr efaill, sef gwneud olwynion certydd a gosod teiars haearn arnynt.


	Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a thenant y fferm oedd John Roberts, a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanwnda, 1881</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 13:33, 1 Ionawr 2024

2024-01-01T13:33:01Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:33, 1 Ionawr 2024
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes ~~t ua~~ diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno. Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a~~'r tenant~~ oedd John Roberts, a oedd yn ~~ffgermio~~ saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref>		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes tua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno ac yn gweithio fel y gof. Roedd ei dad, Griffith Roberts (g.1839) yn gweithio fel gof o'i flaen gyda'r tulu'n byw yn yr efail.

			Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a thenant y fferm oedd John Roberts, a oedd yn ffermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref> Gwraig John Roberts oedd Anne Roberts a hanai o Fangor. Roedd hi'n dal yn fyw ym 1881.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanwnda, 1881</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 19:35, 31 Rhagfyr 2023

2023-12-31T19:35:20Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:35, 31 Rhagfyr 2023
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes t ua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno. Ym ~~1841~~, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a'r tenant oedd John Roberts, a oedd yn ffgermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref>		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes t ua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno. Ym 1842, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a'r tenant oedd John Roberts, a oedd yn ffgermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 19:32, 31 Rhagfyr 2023

2023-12-31T19:32:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:32, 31 Rhagfyr 2023
Llinell 5:		Llinell 5:
	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes, un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno.		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes t ua diwedd y 19g., un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno. Ym 1841, roedd yr eiddo yn perthyn i John Rowlands, a'r tenant oedd John Roberts, a oedd yn ffgermio saith cae yn ymestyn dros ychydig mwy na naw erw.<ref>Map a rhestr bennu'r Degwm, plwyf Llanwnda</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 19:26, 31 Rhagfyr 2023

2023-12-31T19:26:46Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:26, 31 Rhagfyr 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	'''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!'''		'''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!'''

	Enw ar dyddyn ac efaill oedd Pen-y-groes, plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau'n fodd i gyrraedd yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd y llawr yn bennaf yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn ac yn troi'n ddim mwy na furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> a chwalwyd yr hyn oedd ar ôl cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.		Enw ar dyddyn ac efaill oedd '''Pen-y-groes''', plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau'n fodd i gyrraedd yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd y llawr yn bennaf yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn ac yn troi'n ddim mwy na furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> a chwalwyd yr hyn oedd ar ôl cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.

	Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.		Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

	Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes, un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno.		Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes, un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno.

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!''' Enw ar dyddyn ac efaill oedd Pen-y-groes, plwyf Llanw...'

2023-12-31T19:25:54Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!''' Enw ar dyddyn ac efaill oedd Pen-y-groes, plwyf Llanw...'

Tudalen newydd

'''Daliwch eich gwynt! Mae awdur cychwynnol yr erthygl hon yn dal wrthi, a heb ei gorffen eto!'''

Enw ar dyddyn ac efaill oedd Pen-y-groes, plwyf [[Llanwnda]]. Roedd y tŷ'n dyddio'n ôl i'r 17g ac yn enghraifft o fwthyn wedi ei adeiladu o gerrig amrwd ar seiliau o gerrig mwy, a ffenestri bychain. Roedd ysgol yn hytrach na grisiau'n fodd i gyrraedd yr ail lawr. Roedd paredau coed a phlaster yn gwahanu'r ystafelloedd ac roedd y llawr yn bennaf yn llawr pridd. Erbyn canol yr 20g roedd y tŷ mewn cyflwr gwael iawn ac yn troi'n ddim mwy na furddun, er iddo gael ei enwi ar fap Ordnans 1953.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.223</ref> a chwalwyd yr hyn oedd ar ôl cyn codi tŷ newydd (Yr Hen Efail) sydd yn gartref i [[Dafydd Wigley]] a'i deulu.

Mae'n debyg i'r enw fod yn hen iawn ac yn cofnodi bodolaeth hen groesffordd ddiflanedig ar y lôn o Gaernarfon i Bwllheli, a hynny cyn i'r dyrpeg newid trefn y ffyrdd. Erbyn heddiw, mae'r safle hanner ffordd rhwng cyffordd y lôn i bentrefan [[Dinas]] a'r gyffordd le mae ffordd [[Rhostryfan]] yn gadael y lôn bost.

Ymddengys fod dau deulu yn byw ym Mhen-y-groes, un yn ffermio a'r llall yn cadw gefail, gan fod gof yn byw ac yn gweithio yno - a hynny mor ddiweddar â 1911, pan oedd John Francis Roberts (ganwyd tua 1876) yno.

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith]]
[[Categori:Gofaint]]
[[Categori:Gefeiliau]]