Parc Dudley, Betws Garmon - Hanes golygu

Irion am 20:24, 1 Rhagfyr 2022

2022-12-01T20:24:57Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:24, 1 Rhagfyr 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	~~Parc Dudley (Uwchgwyrfai)~~		Mae '''Parc Dudley''' ym mhen deheuol llechwedd a adwaenir fel Yr Alltgoed Mawr, erbyn hyn ym mhlwyf [[Betws Garmon]] (ond yn y gorffennol, ym mhlwyf [[Llanwnda]]) ar gyrion Y Waunfawr, Arfon. Sefydlwyd chwarel yno (yn wreiddiol fel Dudley Park <ref>Cof Lleol</ref> ganol y 19g a daeth y gwaith hwnnw i ben yn nechrau’r 1950au. Fe esgeuluswyd y safle am gyfnod gyda’r hen gyfarpar yn sefyll yn segur nes ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol ym 1994. Ysbeiliwyd llawer o’r "sets" a oedd yn weddill yn raddol gan y cyhoedd, er fod llawer i’w gweld yno o hyd yn y mannau uchaf mwy diarffordd.

	Mae Parc Dudley ym mhen deheuol llechwedd a adwaenir fel Yr Alltgoed Mawr, erbyn hyn ym mhlwyf [[Betws Garmon]] (ond yn y gorffennol, ym mhlwyf [[Llanwnda]]) ar gyrion Y Waunfawr, Arfon. Sefydlwyd chwarel yno (yn wreiddiol fel Dudley Park <ref>Cof Lleol</ref> ganol y 19g a daeth y gwaith hwnnw i ben yn nechrau’r 1950au. Fe esgeuluswyd y safle am gyfnod gyda’r hen gyfarpar yn sefyll yn segur nes ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol ym 1994. Ysbeiliwyd llawer o’r "sets" a oedd yn weddill yn raddol gan y cyhoedd, er fod llawer i’w gweld yno o hyd yn y mannau uchaf mwy diarffordd.

	==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==		==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==

Irion am 17:08, 18 Chwefror 2022

2022-02-18T17:08:06Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:08, 18 Chwefror 2022
Llinell 10:		Llinell 10:

	==Hanes blaenorol==		==Hanes blaenorol==
	Yn ôl map y degwm [[https://lleoedd.llyfrgell.cymru/browse/53.101/-4.205/15?page=1&alt=]] perthynai’r safle i fferm Cilfechydd gyfagos. Y Parc a Chae Nant yw’r ddwy fferm arall sydd yn cyd-derfynu â’r safle. Perchen Cilfechydd yng nghyfnod y Degwm ~~(19g)~~ oedd John Griffith Griffith a’r sawl a breswyliai yno oedd William Evans. Cofnodwyd enwau a defnydd parseli’r map Degwm sydd yn cyd-fynd â 44 erw y Warchodfa Leol heddiw fel a ganlyn (o waelod y llechwedd i fyny): Caer Dderwen [sic.], "arable"; Cae’r Clogwyn, "pasture"; Cae Canol, "pasture". Er mai coed yw natur y safle heddiw at ei gilydd, awgryma’r disgrifiadau hyn yn gryf nad coed oedd y llystyfiant pennaf ar y pryd. Gellir tybio ymhellach na oddefid coed chwaith yng nghyfnod anterth y chwarel.		Yn ôl map y degwm [[https://lleoedd.llyfrgell.cymru/browse/53.101/-4.205/15?page=1&alt=]] perthynai’r safle i fferm Cilfechydd gyfagos. Y Parc a Chae Nant yw’r ddwy fferm arall sydd yn cyd-derfynu â’r safle. Perchen Cilfechydd yng nghyfnod y Degwm tua 1840 oedd John Griffith Griffith a’r sawl a breswyliai yno oedd William Evans. Cofnodwyd enwau a defnydd parseli’r map Degwm sydd yn cyd-fynd â 44 erw y Warchodfa Leol heddiw fel a ganlyn (o waelod y llechwedd i fyny): Caer Dderwen [sic.], "arable"; Cae’r Clogwyn, "pasture"; Cae Canol, "pasture". Er mai coed yw natur y safle heddiw at ei gilydd, awgryma’r disgrifiadau hyn yn gryf nad coed oedd y llystyfiant pennaf ar y pryd. Gellir tybio ymhellach na oddefid coed chwaith yng nghyfnod anterth y chwarel.

	Dyma enwau a defnydd y caeau eraill dan berchnogaeth Cilfechydd a oedd yn cyd-derfynu â’r safle yn ôl y map Degwm: Cae Pen Ceunant, "arable"; Llain Garn, "arable"; Cae Newydd, "pasture"; Fron, "pasture"; Cae Saer, "arable" (enw a allai olygu presenoldeb cyfagos o goed gwasgaredig neu mewn oes flaenorol - cyf. Yr Alltgoed Mawr lle ceir un cyfeiriad at "plantation" ymysg nifer o barseli â disgrifiadau tebyg i’r uchod).		Dyma enwau a defnydd y caeau eraill dan berchnogaeth Cilfechydd a oedd yn cyd-derfynu â’r safle yn ôl y map Degwm: Cae Pen Ceunant, "arable"; Llain Garn, "arable"; Cae Newydd, "pasture"; Fron, "pasture"; Cae Saer, "arable" (enw a allai olygu presenoldeb cyfagos o goed gwasgaredig neu mewn oes flaenorol - cyf. Yr Alltgoed Mawr lle ceir un cyfeiriad at "plantation" ymysg nifer o barseli â disgrifiadau tebyg i’r uchod).

Cyfaill Eben am 15:17, 18 Chwefror 2022

2022-02-18T15:17:33Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:17, 18 Chwefror 2022
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==		==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==
	Rhwng y 1800au a 1950, [[Chwarel Parc Dudley\|chwarel carreg ithfaen]] oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel ~~i bentreChwarel fi~~ ar draws y ~~wiad~~. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle o hyd.		Rhwng y 1800au a 1950, [[Chwarel Parc Dudley\|chwarel carreg ithfaen]] oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel ar draws y wlad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni, ar y safle o hyd.

	Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.		Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.
Llinell 10:		Llinell 10:

	==Hanes blaenorol==		==Hanes blaenorol==
	Yn ôl map y degwm [[https://lleoedd.llyfrgell.cymru/browse/53.101/-4.205/15?page=1&alt=]] perthynai’r safle i fferm Cilfechydd gyfagos. Y Parc a Chae Nant yw’r ddwy fferm arall sydd yn cyd-derfynu â’r safle. Perchen Cilfechydd yng nghyfnod y Degwm (~~18Xx~~) oedd John Griffith Griffith a’r sawl a breswyliai yno oedd William Evans. Cofnodwyd enwau a defnydd parseli’r map Degwm sydd yn cyd-fynd â 44 erw y Warchodfa Leol heddiw fel a ganlyn (o waelod y llechwedd i fyny): Caer Dderwen [sic.], ~~‘’arable’’~~; Cae’r Clogwyn, ~~‘’pasture’’~~; Cae Canol, ~~‘’pasture’’~~. Er mai coed yw natur y safle heddiw at ei gilydd, awgryma’r disgrifiadau hyn yn gryf nad coed oedd y llystyfiant pennaf ar y pryd. Gellir tybio ymhellach na oddefid coed chwaith yng nghyfnod anterth y chwarel.		Yn ôl map y degwm [[https://lleoedd.llyfrgell.cymru/browse/53.101/-4.205/15?page=1&alt=]] perthynai’r safle i fferm Cilfechydd gyfagos. Y Parc a Chae Nant yw’r ddwy fferm arall sydd yn cyd-derfynu â’r safle. Perchen Cilfechydd yng nghyfnod y Degwm (19g) oedd John Griffith Griffith a’r sawl a breswyliai yno oedd William Evans. Cofnodwyd enwau a defnydd parseli’r map Degwm sydd yn cyd-fynd â 44 erw y Warchodfa Leol heddiw fel a ganlyn (o waelod y llechwedd i fyny): Caer Dderwen [sic.], "arable"; Cae’r Clogwyn, "pasture"; Cae Canol, "pasture". Er mai coed yw natur y safle heddiw at ei gilydd, awgryma’r disgrifiadau hyn yn gryf nad coed oedd y llystyfiant pennaf ar y pryd. Gellir tybio ymhellach na oddefid coed chwaith yng nghyfnod anterth y chwarel.

	Dyma enwau a defnydd y caeau eraill dan berchnogaeth Cilfechydd a oedd yn cyd-derfynu â’r safle yn ôl y map Degwm: Cae Pen Ceunant, ~~‘’arable’’~~; Llain Garn, ~~‘’arable’’~~; Cae Newydd, ~~‘’pasture’’~~; Fron, ~~‘’pasture’’~~; Cae Saer, ~~‘’arable’’~~ (enw a allai olygu presenoldeb cyfagos o goed gwasgaredig neu mewn oes flaenorol - cyf. Yr Alltgoed Mawr lle ceir un cyfeiriad at ~~‘’plantation’’~~ ymysg nifer o barseli â disgrifiadau tebyg i’r uchod).		Dyma enwau a defnydd y caeau eraill dan berchnogaeth Cilfechydd a oedd yn cyd-derfynu â’r safle yn ôl y map Degwm: Cae Pen Ceunant, "arable"; Llain Garn, "arable"; Cae Newydd, "pasture"; Fron, "pasture"; Cae Saer, "arable" (enw a allai olygu presenoldeb cyfagos o goed gwasgaredig neu mewn oes flaenorol - cyf. Yr Alltgoed Mawr lle ceir un cyfeiriad at "plantation" ymysg nifer o barseli â disgrifiadau tebyg i’r uchod).

	Awgryma tystiolaeth y Degwm mai partrwm o dyddynnod bychain yn cael eu cynnal drwy anifeiliaid yn pori, a thyfu cnydau ar fân gaeau a ffridd, am yn ail â llechweddau lled-goediog, oedd yma cyn y chwarel. Mae’r goedlan fel y mae heddiw yn drwch o goed eilradd gydag ond ychydig iawn o goed o faint safonol. Ceir ffridd fwy agored yn y mannau uchaf.		Awgryma tystiolaeth y Degwm mai partrwm o dyddynnod bychain yn cael eu cynnal drwy anifeiliaid yn pori, a thyfu cnydau ar fân gaeau a ffridd, am yn ail â llechweddau lled-goediog, oedd yma cyn y chwarel. Mae’r goedlan fel y mae heddiw yn drwch o goed eilradd gydag ond ychydig iawn o goed o faint safonol. Ceir ffridd fwy agored yn y mannau uchaf.

Cyfaill Eben am 15:12, 18 Chwefror 2022

2022-02-18T15:12:41Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:12, 18 Chwefror 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Parc ~~Dydli~~ (Uwchgwyrfai)		Parc Dudley (Uwchgwyrfai)

	Mae Parc Dudley ym mhen deheuol llechwedd a ~~adnabyddir~~ fel Yr Alltgoed Mawr, erbyn hyn ym mhlwyf [[Betws Garmon]] (ond yn y gorffennol, ym mhlwyf [[Llanwnda]]) ar gyrion Y Waunfawr, Arfon. Sefydlwyd chwarel yno (yn wreiddiol fel Dudley Park <ref>Cof Lleol</ref> ~~canol yr~~ 19g a daeth y gwaith hwnnw i ben yn nechrau’r 1950au. Fe esgeuluswyd y safle am gyfnod gyda’r hen gyfarpar yn sefyll yn segur nes ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol yn 1994. ~~Ysbeilwyd~~ llawer o’r ~~‘’sets’’~~ a oedd yn weddill yn raddol gan y cyhoedd, er fod llawer i’w gweld yno o hyd yn y mannau uchaf mwy diarffordd.		Mae Parc Dudley ym mhen deheuol llechwedd a adwaenir fel Yr Alltgoed Mawr, erbyn hyn ym mhlwyf [[Betws Garmon]] (ond yn y gorffennol, ym mhlwyf [[Llanwnda]]) ar gyrion Y Waunfawr, Arfon. Sefydlwyd chwarel yno (yn wreiddiol fel Dudley Park <ref>Cof Lleol</ref> ganol y 19g a daeth y gwaith hwnnw i ben yn nechrau’r 1950au. Fe esgeuluswyd y safle am gyfnod gyda’r hen gyfarpar yn sefyll yn segur nes ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol ym 1994. Ysbeiliwyd llawer o’r "sets" a oedd yn weddill yn raddol gan y cyhoedd, er fod llawer i’w gweld yno o hyd yn y mannau uchaf mwy diarffordd.

	==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==		==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==
	Rhwng y 1800au a 1950, [[Chwarel Parc Dudley\|chwarel carreg ithfaen]] oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel i bentreChwarel fi ar draws y wiad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle hyd.		Rhwng y 1800au a 1950, [[Chwarel Parc Dudley\|chwarel carreg ithfaen]] oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel i bentreChwarel fi ar draws y wiad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle o hyd.

	Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.		Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.
Llinell 10:		Llinell 10:

	==Hanes blaenorol==		==Hanes blaenorol==
	Yn ôl map y degwm [[https://lleoedd.llyfrgell.cymru/browse/53.101/-4.205/15?page=1&alt=]] perthynai’r safle i fferm Cilfechydd ~~cyfagos~~. Y Parc a Chae Nant yw’r ddwy fferm arall sydd yn cyd-~~derfynnu~~ â’r safle. Perchen Cilfechydd yng nghyfnod y Degwm (18Xx) oedd John Griffith Griffith a’r sawl a breswyliai yno oedd William Evans. Cofnodwyd enwau a defnydd parseli’r map Degwm sydd yn ~~cydfynd~~ â 44 erw y Warchodfa Leol heddiw fel a ganlyn (o waelod y llechwedd i fyny): Caer Dderwen [sic.], ‘’arable’’; Cae’r Clogwyn, ‘’pasture’’; Cae Canol, ‘’pasture’’. Er mai coed yw natur y safle heddiw ~~trwy’r trwch~~, awgryma’r disgrifiadau hyn yn gryf nad coed oedd y ~~llysdyfiant~~ pennaf ar y pryd. Gellir tybio ymhellach na oddefid coed chwaith yn nghyfnod anterth y chwarel.		Yn ôl map y degwm [[https://lleoedd.llyfrgell.cymru/browse/53.101/-4.205/15?page=1&alt=]] perthynai’r safle i fferm Cilfechydd gyfagos. Y Parc a Chae Nant yw’r ddwy fferm arall sydd yn cyd-derfynu â’r safle. Perchen Cilfechydd yng nghyfnod y Degwm (18Xx) oedd John Griffith Griffith a’r sawl a breswyliai yno oedd William Evans. Cofnodwyd enwau a defnydd parseli’r map Degwm sydd yn cyd-fynd â 44 erw y Warchodfa Leol heddiw fel a ganlyn (o waelod y llechwedd i fyny): Caer Dderwen [sic.], ‘’arable’’; Cae’r Clogwyn, ‘’pasture’’; Cae Canol, ‘’pasture’’. Er mai coed yw natur y safle heddiw at ei gilydd, awgryma’r disgrifiadau hyn yn gryf nad coed oedd y llystyfiant pennaf ar y pryd. Gellir tybio ymhellach na oddefid coed chwaith yng nghyfnod anterth y chwarel.

	Dyma enwau a defnydd y caeau eraill dan berchnogaeth Cilfechydd ~~sydd~~ yn cyd-~~derfynnu~~ â’r safle yn ôl y map Degwm: Cae Pen Ceunant, ‘’arable’’; Llain Garn, ‘’arable’’; Cae Newydd, ‘’pasture’’; Fron, ‘’pasture’’; Cae Saer, ‘’arable’’ (enw a allai olygu presenoldeb cyfagos o goed gwasgaredig neu mewn oes ~~blaenorol~~ - cyf. Yr Alltgoed Mawr lle ceir un cyfeiriad at ‘’plantation’’ ymysg nifer o barseli â disgrifiadau tebyg i’r uchod).		Dyma enwau a defnydd y caeau eraill dan berchnogaeth Cilfechydd a oedd yn cyd-derfynu â’r safle yn ôl y map Degwm: Cae Pen Ceunant, ‘’arable’’; Llain Garn, ‘’arable’’; Cae Newydd, ‘’pasture’’; Fron, ‘’pasture’’; Cae Saer, ‘’arable’’ (enw a allai olygu presenoldeb cyfagos o goed gwasgaredig neu mewn oes flaenorol - cyf. Yr Alltgoed Mawr lle ceir un cyfeiriad at ‘’plantation’’ ymysg nifer o barseli â disgrifiadau tebyg i’r uchod).

	Awgryma ~~dystolaeth~~ y Degwm mai partrwm o dyddynnod bychain yn cael eu cynnal ~~gan bori~~ anifeiliaid, a thyfu cnydau ar fân gaeau a ffridd am yn ail a llechweddau lled-goediog oedd yma cyn y chwarel. Mae’r goedlan fel y mae heddiw yn drwch o goed eilradd ~~gyda~~ ond ychydig iawn o goed o faint safonol. Ceir ffridd ~~mwy~~ agored yn y mannau uchaf.		Awgryma tystiolaeth y Degwm mai partrwm o dyddynnod bychain yn cael eu cynnal drwy anifeiliaid yn pori, a thyfu cnydau ar fân gaeau a ffridd, am yn ail â llechweddau lled-goediog, oedd yma cyn y chwarel. Mae’r goedlan fel y mae heddiw yn drwch o goed eilradd gydag ond ychydig iawn o goed o faint safonol. Ceir ffridd fwy agored yn y mannau uchaf.

	==Gwarchodfa Natur Leol Parc Dudley==		==Gwarchodfa Natur Leol Parc Dudley==
	Mae Gwarchodfa Natur Leol Parc Dudley yn ymestyn o lawr dyffryn Gwyrfai hyd at lethrau Moel Smytho sydd o'ch blaen.		Mae Gwarchodfa Natur Leol Parc Dudley yn ymestyn o lawr dyffryn Gwyrfai hyd at lethrau Moel Smytho sydd o'ch blaen.

	Drwy ddilyn y prif lwybrau o amgylch y warchodfa, ~~gallwch~~ ddod o hyd i amrywiaeth eang o fywyd gwyllt lleol. Bydd Llwybr Gwern yn mynd a chi ar daith tua 150medr gweddol wastad sydd yn addas ar gyfer cadeiriau olwyn. Neu, os ydych am weld rhagor ar y tirlun ~~Ileol~~, beth am fentro ar hyd cylchdaith Llwybr y Goedlan sydd oddeutu 1 cilomedr o hyd ac a fydd yn mynd a chi ar daith drwy rai o gynefinoedd pwysicaf y Parc<ref>Hysbysfwrdd ar y safle (2018) gan Gyngor Gwynedd</ref>.		Drwy ddilyn y prif lwybrau o amgylch y warchodfa, gellwch ddod o hyd i amrywiaeth eang o fywyd gwyllt lleol. Bydd Llwybr Gwern yn mynd â chi ar daith tua 150medr gweddol wastad sydd yn addas ar gyfer cadeiriau olwyn. Neu, os ydych am weld rhagor ar y tirlun lleol, beth am fentro ar hyd cylchdaith Llwybr y Goedlan sydd oddeutu 1 cilomedr o hyd ac a fydd yn mynd â chi ar daith drwy rai o gynefinoedd pwysicaf y Parc<ref>Hysbysfwrdd ar y safle (2018) gan Gyngor Gwynedd</ref>.

	==Bywyd Gwyllt==		==Bywyd Gwyllt==
	~~Mae’r~~ coedwig Parc Dudley yn nghil yr haul (cyf. enw fferm “Cilhaul” heb fod ymhell i ffwrdd) mewn ardal o law uchel. Golyga hynny ei bod yn enghraifft o “Fforest-law Dymherus” ~~gwlyb~~ a thywyll, math o goedlan ~~sydd yn~~ brin yng ngogledd Gwynedd ac yn fwy nodweddiadol o ardal Ardudwy ym ~~Meirion~~. Mae’r rhedynach teneuwe ‘’Hymenophyllum wilsonii’’ a’r mwsogl ‘’Bazzania trilobata” yn nodweddu’r math yma o gynefin.		Mae coedwig Parc Dudley yn nghil yr haul (cyf. enw fferm “Cilhaul” heb fod ymhell i ffwrdd) mewn ardal o law uchel. Golyga hynny ei bod yn enghraifft o “Fforest-law Dymherus” wlyb a thywyll, math o goedlan sy'n brin yng ngogledd Gwynedd ac yn fwy nodweddiadol o ardal Ardudwy ym Meirionnydd. Mae’r rhedynach teneuwe ‘’Hymenophyllum wilsonii’’ a’r mwsogl ‘’Bazzania trilobata” yn nodweddu’r math yma o gynefin.

	Detholiad o rywogaethau nodweddiadol:<br>		Detholiad o rywogaethau nodweddiadol:<br>
Llinell 29:		Llinell 29:
	Cnocell Werdd<br>		Cnocell Werdd<br>
	Cnocell fraith<br>		Cnocell fraith<br>
	~~Delor~~ y cnau<br>		Telor y cnau<br>
	Gwybedog brith<br>		Gwybedog brith<br>
	Gwiber (yn ôl y mân hysbysfyrddau)<br>		Gwiber (yn ôl y mân hysbysfyrddau)<br>
Llinell 35:		Llinell 35:
	Rhedynach teneuwe Wilsonii<br>		Rhedynach teneuwe Wilsonii<br>

	Mae'r Parc yn hafan ddiogel i sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt, ac mae cynefinoedd pwysig fel y goedlan lydanddail, a'r ffridd ar ran uchaf y warchodfa yn cael eu rheoli. Daw'r gwybedog brith yma o'r Affrig i nythu bob blwyddyn, ac mae nifer o greaduriaid cyfarwydd fel y mochyn daear, ysgyfarnog, a chnocell y coed wedi ymgartrefu yma, yn ogystal â sawl rhywogaeth o fwsogl, cen a llysiau'r afu.		Mae'r Parc yn hafan ddiogel i sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt, ac mae cynefinoedd pwysig fel y goedlan lydanddail, a'r ffridd ar ran uchaf y warchodfa, yn cael eu rheoli. Daw'r gwybedog brith yma o'r Affrig i nythu bob blwyddyn, ac mae nifer o greaduriaid cyfarwydd fel y mochyn daear, ysgyfarnog, a chnocell y coed wedi ymgartrefu yma, yn ogystal â sawl rhywogaeth o fwsogl, cen a llysiau'r afu.

	Oherwydd pwysigrwydd y cynefinoedd hyn i fywyd gwyllt lleol, ac i warchod y safle rhag cael ei ddatblygu, cafodd y llain tir 44 erw hwn ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol ym 1994. Cyngor Gwynedd sy'n rheoli Parc Dudley er mwyn i chi allu mwynhau'r awyr agored a'r bywyd gwyllt ~~lleal~~<ref>Hysbysfwrdd ar y safle (2018) gan Gyngor Gwynedd</ref>		Oherwydd pwysigrwydd y cynefinoedd hyn i fywyd gwyllt lleol, ac i warchod y safle rhag cael ei ddatblygu, cafodd y llain tir 44 erw hwn ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol ym 1994. Cyngor Gwynedd sy'n rheoli Parc Dudley er mwyn i chi allu mwynhau'r awyr agored a'r bywyd gwyllt lleol<ref>Hysbysfwrdd ar y safle (2018) gan Gyngor Gwynedd</ref>

	==Amodau ymweld==		==Amodau ymweld==
	Ni chaniateir crwydro oddi ar y llwybrau swyddogol. Dylid cadw arolygaeth glos ar blant dilyn y Côd Cefn Gwlad.		Ni chaniateir crwydro oddi ar y llwybrau swyddogol. Dylid cadw arolygaeth glos ar blant a dilyn y Côd Cefn Gwlad.

	==Fynonellau==		==Fynonellau==

Irion am 19:53, 1 Gorffennaf 2021

2021-07-01T19:53:50Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:53, 1 Gorffennaf 2021
Llinell 46:		Llinell 46:
	[[Categori:Safleoedd nodedig]]		[[Categori:Safleoedd nodedig]]
	[[Categori:Chwareli]]		[[Categori:Chwareli]]
			[[Categori:Chwareli ithfaen]]

Cledrau am 14:19, 17 Rhagfyr 2018

2018-12-17T14:19:18Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:19, 17 Rhagfyr 2018
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==		==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==
	Rhwng y 1800au a 1950, chwarel carreg ithfaen oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel i ~~bentrefi a threfi~~ ar draws y wiad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle hyd.		Rhwng y 1800au a 1950, [[Chwarel Parc Dudley\|chwarel carreg ithfaen]] oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel i bentreChwarel fi ar draws y wiad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle hyd.

	Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.		Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.

Cledrau am 14:16, 17 Rhagfyr 2018

2018-12-17T14:16:13Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:16, 17 Rhagfyr 2018
Llinell 43:		Llinell 43:

	==Fynonellau==		==Fynonellau==

			[[Categori:Safleoedd nodedig]]
			[[Categori:Chwareli]]

Cledrau am 14:14, 17 Rhagfyr 2018

2018-12-17T14:14:40Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:14, 17 Rhagfyr 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Parc Dydli (Uwchgwyrfai)		Parc Dydli (Uwchgwyrfai)

	Mae Parc Dudley ym mhen deheuol llechwedd a adnabyddir fel Yr Alltgoed Mawr, ym mhlwyf Betws Garmon ar gyrion Y Waunfawr, Arfon. Sefydlwyd chwarel yno (yn wreiddiol fel Dudley Park <ref>Cof Lleol</ref> canol yr 19g a daeth y gwaith hwnnw i ben yn nechrau’r 1950au. Fe esgeuluswyd y safle am gyfnod gyda’r hen gyfarpar yn sefyll yn segur nes ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol yn 1994. Ysbeilwyd llawer o’r ‘’sets’’ a oedd yn weddill yn raddol gan y cyhoedd, er fod llawer i’w gweld yno o hyd yn y mannau uchaf mwy diarffordd.		Mae Parc Dudley ym mhen deheuol llechwedd a adnabyddir fel Yr Alltgoed Mawr, erbyn hyn ym mhlwyf [[Betws Garmon]] (ond yn y gorffennol, ym mhlwyf [[Llanwnda]]) ar gyrion Y Waunfawr, Arfon. Sefydlwyd chwarel yno (yn wreiddiol fel Dudley Park <ref>Cof Lleol</ref> canol yr 19g a daeth y gwaith hwnnw i ben yn nechrau’r 1950au. Fe esgeuluswyd y safle am gyfnod gyda’r hen gyfarpar yn sefyll yn segur nes ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol yn 1994. Ysbeilwyd llawer o’r ‘’sets’’ a oedd yn weddill yn raddol gan y cyhoedd, er fod llawer i’w gweld yno o hyd yn y mannau uchaf mwy diarffordd.

	==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==		==Hanes y Parc a tharddiad yr enw==
	Rhwng y 1800au a 1950, chwarel carreg ithfaen oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach ~~Rheilffordd Ucheldir~~ Cymru yn cludo cerrig o'r chwarel i bentrefi a threfi ar draws y wiad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle hyd.		Rhwng y 1800au a 1950, chwarel carreg ithfaen oedd ar y safle hwn, ac roedd lein fach [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] yn cludo cerrig o'r chwarel i bentrefi a threfi ar draws y wiad. Gellir gweld nodweddion yr hen chwarel, fel hen olwynion pwli neu olion wagenni ar y safle hyd.

	Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a . dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.		Cwmni o'r enw Dudley Park Quarries Ltd o ganolbarth Lloegr oedd perchennog y chwarel o gwmpas y flwyddyn 1928, a dyna o ble daeth yr enw Parc Dudley.


Llinell 35:		Llinell 35:
	Rhedynach teneuwe Wilsonii<br>		Rhedynach teneuwe Wilsonii<br>

	Mae'r Parc yn hafan ddiogel i sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt, ac mae cynefinoedd pwysig fel y goedlan lydanddail, a'r ffridd ar ran uchaf y warchodfa yn cael eu rheoli. Daw'r gwybedog brith yma o'r Affrig i nythu bob blwyddyn, ac mae nifer o greaduriaid cyfarwydd fel y mochyn daear, ysgyfarnog, a chnocell y coed wedi ymgartrefu yma, yn ogystal a sawl rhywogaeth o fwsogl, cen a llysiau'r afu.		Mae'r Parc yn hafan ddiogel i sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt, ac mae cynefinoedd pwysig fel y goedlan lydanddail, a'r ffridd ar ran uchaf y warchodfa yn cael eu rheoli. Daw'r gwybedog brith yma o'r Affrig i nythu bob blwyddyn, ac mae nifer o greaduriaid cyfarwydd fel y mochyn daear, ysgyfarnog, a chnocell y coed wedi ymgartrefu yma, yn ogystal â sawl rhywogaeth o fwsogl, cen a llysiau'r afu.

	Oherwydd pwysigrwydd y cynefinoedd hyn i fywyd gwyllt lleol, ac i warchod y safle rhag cael ei ddatblygu, cafodd y llain tir 44 erw hwn ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol yn 1994. Cyngor Gwynedd sy'n rheoli Parc Dudley er mwyn i chi allu mwynhau'r awyr agored a'r bywyd gwyllt lleal<ref>Hysbysfwrdd ar y safle (2018) gan Gyngor Gwynedd</ref>		Oherwydd pwysigrwydd y cynefinoedd hyn i fywyd gwyllt lleol, ac i warchod y safle rhag cael ei ddatblygu, cafodd y llain tir 44 erw hwn ei ddynodi yn Warchodfa Natur Leol ym 1994. Cyngor Gwynedd sy'n rheoli Parc Dudley er mwyn i chi allu mwynhau'r awyr agored a'r bywyd gwyllt lleal<ref>Hysbysfwrdd ar y safle (2018) gan Gyngor Gwynedd</ref>

	==Amodau ymweld==		==Amodau ymweld==

Llifon: /* Bywyd Gwyllt */

2018-12-04T18:17:46Z

Bywyd Gwyllt

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:17, 4 Rhagfyr 2018
Llinell 25:		Llinell 25:

	Detholiad o rywogaethau nodweddiadol:<br>		Detholiad o rywogaethau nodweddiadol:<br>
	Cyffylog</br>		Cyffylog<br>
	Cog</br>		Cog<br>
	Cnocell Werdd</br>		Cnocell Werdd<br>
	Cnocell fraith</br>		Cnocell fraith<br>
	Delor y cnau		Delor y cnau<br>
	Gwybedog brith		Gwybedog brith<br>
	Gwiber (yn ôl y mân hysbysfyrddau)		Gwiber (yn ôl y mân hysbysfyrddau)<br>
	Ystlum pedol lleiaf (yn ôl y mân hysbysfyrddau)		Ystlum pedol lleiaf (yn ôl y mân hysbysfyrddau)<br>
	Rhedynach teneuwe Wilsonii		Rhedynach teneuwe Wilsonii<br>

	Mae'r Parc yn hafan ddiogel i sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt, ac mae cynefinoedd pwysig fel y goedlan lydanddail, a'r ffridd ar ran uchaf y warchodfa yn cael eu rheoli. Daw'r gwybedog brith yma o'r Affrig i nythu bob blwyddyn, ac mae nifer o greaduriaid cyfarwydd fel y mochyn daear, ysgyfarnog, a chnocell y coed wedi ymgartrefu yma, yn ogystal a sawl rhywogaeth o fwsogl, cen a llysiau'r afu.		Mae'r Parc yn hafan ddiogel i sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt, ac mae cynefinoedd pwysig fel y goedlan lydanddail, a'r ffridd ar ran uchaf y warchodfa yn cael eu rheoli. Daw'r gwybedog brith yma o'r Affrig i nythu bob blwyddyn, ac mae nifer o greaduriaid cyfarwydd fel y mochyn daear, ysgyfarnog, a chnocell y coed wedi ymgartrefu yma, yn ogystal a sawl rhywogaeth o fwsogl, cen a llysiau'r afu.

Llifon: /* Bywyd Gwyllt */

2018-12-04T18:16:18Z

Bywyd Gwyllt

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:16, 4 Rhagfyr 2018
Llinell 24:		Llinell 24:
	Mae’r coedwig Parc Dudley yn nghil yr haul (cyf. enw fferm “Cilhaul” heb fod ymhell i ffwrdd) mewn ardal o law uchel. Golyga hynny ei bod yn enghraifft o “Fforest-law Dymherus” gwlyb a thywyll, math o goedlan sydd yn brin yng ngogledd Gwynedd ac yn fwy nodweddiadol o ardal Ardudwy ym Meirion. Mae’r rhedynach teneuwe ‘’Hymenophyllum wilsonii’’ a’r mwsogl ‘’Bazzania trilobata” yn nodweddu’r math yma o gynefin.		Mae’r coedwig Parc Dudley yn nghil yr haul (cyf. enw fferm “Cilhaul” heb fod ymhell i ffwrdd) mewn ardal o law uchel. Golyga hynny ei bod yn enghraifft o “Fforest-law Dymherus” gwlyb a thywyll, math o goedlan sydd yn brin yng ngogledd Gwynedd ac yn fwy nodweddiadol o ardal Ardudwy ym Meirion. Mae’r rhedynach teneuwe ‘’Hymenophyllum wilsonii’’ a’r mwsogl ‘’Bazzania trilobata” yn nodweddu’r math yma o gynefin.

	Detholiad o rywogaethau nodweddiadol:</br>		Detholiad o rywogaethau nodweddiadol:<br>
	Cyffylog</br>		Cyffylog</br>
	Cog</br>		Cog</br>