https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&feed=atom&title=Odynau_calchOdynau calch - Hanes golygu2026-04-06T10:53:45ZHanes diwygio'r dudalen hon ar y wiciMediaWiki 1.43.1https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15528&oldid=prevIrion am 16:26, 27 Chwefror 20242024-02-27T16:26:04Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:26, 27 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">Llinell 8:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 8:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn Tŷ Coch, [[Clynnog Fawr]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn Tŷ Coch, [[Clynnog Fawr]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Tŷ Coch]] ger [[Porth Clynnog]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">galch </ins>Tŷ Coch]] ger [[Porth Clynnog]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15527&oldid=prevIrion am 16:25, 27 Chwefror 20242024-02-27T16:25:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:25, 27 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">Llinell 8:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 8:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn Tŷ Coch, [[Clynnog Fawr]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn Tŷ Coch, [[Clynnog Fawr]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn [[Porth Clynnog]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Odyn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Tŷ Coch]] ger </ins>[[Porth Clynnog]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15503&oldid=prevCyfaill Eben am 17:04, 22 Chwefror 20242024-02-22T17:04:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 18:04, 22 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae olion nifer o '''odynau calch''' wedi eu dangos ar fapiau Ordnans a gyhoeddwyd tua 1889.<ref>Mapiau Ordnans 6" i'r filltir, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">golygyddiad </del>cyntaf</ref> Roedd y rhain i gyd ar lan y môr, a'u diben oedd cynhesu calchfaen nes <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">iddi </del>droi'n bowdwr y gellid ei daenu ar y tir i'w <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dadasideiddio </del>a'i wneud yn fwy ffrwythlon. Mae hyn yn arfer sydd yn dyddio'n ôl dros o leiaf <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dwy </del>ganrif a hanner yn [[Uwchgwyrfai]]. Defnyddid calch hefyd fel un o gynhwysion plaster a mortar, ac (o'i gymysgu gyda dŵr) i wyngalchu adeiladau er mwyn lladd afiechydon. Roedd yr odynau ar lan y môr, a hynny ger aber neu draeth gwastad, er mwyn derbyn y <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">galchfaen </del>oddi ar longau. Byddai glo i gynhesu'r odynau hefyd yn dod ar longau. Byddai'r rhain yn llongau gyda gwaelod gweddol fflat fel y gallent ddod at y lan ar ben llanw a setlo ar y traeth wrth i'r llanw fynd allan. Byddai'r glo'n dod naill ai o Falltraeth neu o ardal y Fflint, a'r calch naill ai o Sir Fôn neu ardal y Gogarth, gan nad oedd calchfaen ar gael yn nes na hynny.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae olion nifer o '''odynau calch''' wedi eu dangos ar fapiau Ordnans a gyhoeddwyd tua 1889.<ref>Mapiau Ordnans 6" i'r filltir, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">golygiad </ins>cyntaf</ref> Roedd y rhain i gyd ar lan y môr, a'u diben oedd cynhesu calchfaen nes <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">iddo </ins>droi'n bowdwr y gellid ei daenu ar y tir i'w <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ddadasideiddio </ins>a'i wneud yn fwy ffrwythlon. Mae hyn yn arfer sydd yn dyddio'n ôl dros o leiaf <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ddwy </ins>ganrif a hanner yn [[Uwchgwyrfai]]. Defnyddid calch hefyd fel un o gynhwysion plaster a mortar, ac (o'i gymysgu gyda dŵr) i wyngalchu adeiladau er mwyn lladd afiechydon. Roedd yr odynau ar lan y môr, a hynny ger aber neu draeth gwastad, er mwyn derbyn y <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">calchfaen </ins>oddi ar longau. Byddai glo i gynhesu'r odynau hefyd yn dod ar longau. Byddai'r rhain yn llongau gyda gwaelod gweddol fflat <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">iddynt </ins>fel y gallent ddod at y lan ar ben llanw a setlo ar y traeth wrth i'r llanw fynd allan. Byddai'r glo'n dod naill ai o Falltraeth neu o ardal y Fflint, a'r calch naill ai o Sir Fôn neu ardal y Gogarth, gan nad oedd calchfaen ar gael yn nes na hynny.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Nodir chwech o odynau ar fapiau 1889, gyda thair yn cael eu galw'n ''"old limekilns"'', er na ddylid cymryd yn ganiataol bod y lleill yn dal i weithio. Mae'n debyg mai dal i sefyll a heb ddadfeilio oeddynt, gan fod dyfodiad y rheilffordd i Uwchgwyrfai tua 1867 wedi golygu y gellid mewnforio calch o ddwyrain Cymru'n rhatach, a hynny at seidins yn nes <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">i </del>ffermydd yr ucheldir lle <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oedd </del>y mwyaf o angen am galch, gan mor asidig yw'r pridd yno.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Nodir chwech o odynau ar fapiau 1889, gyda thair yn cael eu galw'n ''"old limekilns"'', er na ddylid cymryd yn ganiataol bod y lleill yn dal i weithio. Mae'n debyg mai dal i sefyll a heb ddadfeilio oeddynt, gan fod dyfodiad y rheilffordd i Uwchgwyrfai tua 1867 wedi golygu y gellid mewnforio calch o ddwyrain Cymru'n rhatach, a hynny at seidins yn nes <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">at </ins>ffermydd yr ucheldir lle <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">roedd </ins>y mwyaf o angen am galch, gan mor asidig yw'r pridd yno.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Dyma'r odynau calch a ddangosir ar y mapiau Ordnans - er dim ond Odyn y Foryd sydd yn cael ei enwi. Fel arall, rhoddir enw'r fferm agosaf yn y rhestr isod.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Dyma'r odynau calch a ddangosir ar y mapiau Ordnans - er <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">mai </ins>dim ond Odyn y Foryd sydd yn cael ei enwi. Fel arall, rhoddir enw'r fferm agosaf yn y rhestr isod.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn galch Trefor]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn galch Trefor]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Aberafon]], ger [[Gurn Goch]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Aberafon]], ger [[Gurn Goch]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">Llinell 12:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 12:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd Odyn Galch y Foryd yn weithredol erbyn 1814 os nad llawer cyn hynny.<ref>Archifdy Prifysgol Bangor, Llsgrau. Porth-yr-aur 6829 (11)</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd Odyn Galch y Foryd yn weithredol erbyn 1814<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>os nad llawer cyn hynny.<ref>Archifdy Prifysgol Bangor, Llsgrau. Porth-yr-aur 6829 (11)</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">debyg </del>mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">r </del>gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">debygol </ins>mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">n </ins>gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cyfeiriadau==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cyfeiriadau==</div></td></tr>
</table>Cyfaill Ebenhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15502&oldid=prevIrion am 14:26, 22 Chwefror 20242024-02-22T14:26:05Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 15:26, 22 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">Llinell 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 4:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Dyma'r odynau calch a ddangosir ar y mapiau Ordnans - er dim ond Odyn y Foryd sydd yn cael ei enwi. Fel arall, rhoddir enw'r fferm agosaf yn y rhestr isod.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Dyma'r odynau calch a ddangosir ar y mapiau Ordnans - er dim ond Odyn y Foryd sydd yn cael ei enwi. Fel arall, rhoddir enw'r fferm agosaf yn y rhestr isod.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Trefor]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">galch </ins>Trefor]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Aberafon]], ger [[Gurn Goch]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Aberafon]], ger [[Gurn Goch]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15501&oldid=prevIrion am 14:25, 22 Chwefror 20242024-02-22T14:25:39Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 15:25, 22 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae olion nifer o '''odynau calch''' wedi eu dangos ar fapiau Ordnans a gyhoeddwyd tua 1889.<ref>Mapiau Ordnans 6" i'r filltir, golygyddiad cyntaf</ref> Roedd y rhain i gyd ar lan y môr, a'u diben oedd cynhesu calchfaen nes iddi droi'n bowdwr y gellid ei daenu ar y tir i'w dadasideiddio a'i wneud yn fwy ffrwythlon. Mae hyn yn arfer sydd yn dyddio'n ôl dros o leiaf dwy ganrif a hanner yn [[Uwchgwyrfai]]. Roedd yr odynau ar lan y môr, a hynny ger aber neu draeth gwastad, er mwyn derbyn y galchfaen oddi ar longau. Byddai glo i gynhesu'r odynau hefyd yn dod ar longau. Byddai'r rhain yn llongau gyda gwaelod gweddol fflat fel y gallent ddod at y lan ar ben llanw a setlo ar y traeth wrth i'r llanw fynd allan. Byddai'r glo'n dod naill ai o Falltraeth neu o ardal y Fflint, a'r calch naill ai o Sir Fôn neu ardal y Gogarth, gan nad oedd calchfaen ar gael yn nes na hynny.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae olion nifer o '''odynau calch''' wedi eu dangos ar fapiau Ordnans a gyhoeddwyd tua 1889.<ref>Mapiau Ordnans 6" i'r filltir, golygyddiad cyntaf</ref> Roedd y rhain i gyd ar lan y môr, a'u diben oedd cynhesu calchfaen nes iddi droi'n bowdwr y gellid ei daenu ar y tir i'w dadasideiddio a'i wneud yn fwy ffrwythlon. Mae hyn yn arfer sydd yn dyddio'n ôl dros o leiaf dwy ganrif a hanner yn [[Uwchgwyrfai]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Defnyddid calch hefyd fel un o gynhwysion plaster a mortar, ac (o'i gymysgu gyda dŵr) i wyngalchu adeiladau er mwyn lladd afiechydon</ins>. Roedd yr odynau ar lan y môr, a hynny ger aber neu draeth gwastad, er mwyn derbyn y galchfaen oddi ar longau. Byddai glo i gynhesu'r odynau hefyd yn dod ar longau. Byddai'r rhain yn llongau gyda gwaelod gweddol fflat fel y gallent ddod at y lan ar ben llanw a setlo ar y traeth wrth i'r llanw fynd allan. Byddai'r glo'n dod naill ai o Falltraeth neu o ardal y Fflint, a'r calch naill ai o Sir Fôn neu ardal y Gogarth, gan nad oedd calchfaen ar gael yn nes na hynny.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Nodir chwech o odynau ar fapiau 1889, gyda thair yn cael eu galw'n ''"old limekilns"'', er na ddylid cymryd yn ganiataol bod y lleill yn dal i weithio. Mae'n debyg mai dal i sefyll a heb ddadfeilio oeddynt, gan fod dyfodiad y rheilffordd i Uwchgwyrfai tua 1867 wedi golygu y gellid mewnforio calch o ddwyrain Cymru'n rhatach, a hynny at seidins yn nes i ffermydd yr ucheldir lle oedd y mwyaf o angen am galch, gan mor asidig yw'r pridd yno.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Nodir chwech o odynau ar fapiau 1889, gyda thair yn cael eu galw'n ''"old limekilns"'', er na ddylid cymryd yn ganiataol bod y lleill yn dal i weithio. Mae'n debyg mai dal i sefyll a heb ddadfeilio oeddynt, gan fod dyfodiad y rheilffordd i Uwchgwyrfai tua 1867 wedi golygu y gellid mewnforio calch o ddwyrain Cymru'n rhatach, a hynny at seidins yn nes i ffermydd yr ucheldir lle oedd y mwyaf o angen am galch, gan mor asidig yw'r pridd yno.</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15491&oldid=prevIrion am 20:54, 21 Chwefror 20242024-02-21T20:54:27Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 21:54, 21 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">Llinell 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 4:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Dyma'r odynau calch a ddangosir ar y mapiau Ordnans - er dim ond Odyn y Foryd sydd yn cael ei enwi. Fel arall, rhoddir enw'r fferm agosaf yn y rhestr isod.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Dyma'r odynau calch a ddangosir ar y mapiau Ordnans - er dim ond Odyn y Foryd sydd yn cael ei enwi. Fel arall, rhoddir enw'r fferm agosaf yn y rhestr isod.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> *[[Odyn Trefor]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Aberafon]], ger [[Gurn Goch]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Aberafon]], ger [[Gurn Goch]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn Tyddyn Hen, ger Gurn Goch</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">Llinell 11:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 12:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd Odyn Galch y <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">FOryd </del>yn weithredol erbyn 1814 os nad llawer cyn hynny.<ref>Archifdy Prifysgol Bangor, Llsgrau. Porth-yr-aur 6829 (11)</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Roedd Odyn Galch y <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Foryd </ins>yn weithredol erbyn 1814 os nad llawer cyn hynny.<ref>Archifdy Prifysgol Bangor, Llsgrau. Porth-yr-aur 6829 (11)</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15470&oldid=prevIrion am 17:14, 19 Chwefror 20242024-02-19T17:14:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 18:14, 19 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">Llinell 10:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 10:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Roedd Odyn Galch y FOryd yn weithredol erbyn 1814 os nad llawer cyn hynny.<ref>Archifdy Prifysgol Bangor, Llsgrau. Porth-yr-aur 6829 (11)</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15467&oldid=prevIrion am 16:13, 19 Chwefror 20242024-02-19T16:13:06Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:13, 19 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">Llinell 9:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 9:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn [[Porth Clynnog]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Odyn [[Porth Clynnog]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ger [[Y Foryd Bach]], sef aber [[Afon Gwyrfai]].</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei [[Y Foryd]].<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15463&oldid=prevIrion am 16:07, 19 Chwefror 20242024-02-19T16:07:34Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:07, 19 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae olion nifer o '''odynau calch''' wedi eu dangos ar fapiau Ordnans a gyhoeddwyd tua 1889.<ref>Mapiau Ordnans 6" i'r filltir, golygyddiad cyntaf</ref> Roedd y rhain i gyd ar lan y môr, a'u diben oedd cynhesu calchfaen nes iddi droi'n bowdwr y gellid ei daenu ar y tir i'w dadasideiddio a'i wneud yn fwy ffrwythlon. Mae hyn yn arfer sydd yn dyddio'n ôl dros o leiaf dwy ganrif a hanner yn Uwchgwyrfai. Roedd yr odynau ar lan y môr, a hynny ger aber neu draeth gwastad, er mwyn derbyn y galchfaen oddi ar longau. Byddai glo i gynhesu'r odynau hefyd yn dod ar longau. Byddai'r rhain yn llongau gyda gwaelod gweddol fflat fel y gallent ddod at y lan ar ben llanw a setlo ar y traeth wrth i'r llanw fynd allan. Byddai'r glo'n dod naill ai o Falltraeth neu o ardal y Fflint, a'r calch naill ai o Sir Fôn neu ardal y Gogarth, gan nad oedd calchfaen ar gael yn nes na hynny.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mae olion nifer o '''odynau calch''' wedi eu dangos ar fapiau Ordnans a gyhoeddwyd tua 1889.<ref>Mapiau Ordnans 6" i'r filltir, golygyddiad cyntaf</ref> Roedd y rhain i gyd ar lan y môr, a'u diben oedd cynhesu calchfaen nes iddi droi'n bowdwr y gellid ei daenu ar y tir i'w dadasideiddio a'i wneud yn fwy ffrwythlon. Mae hyn yn arfer sydd yn dyddio'n ôl dros o leiaf dwy ganrif a hanner yn <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Uwchgwyrfai<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. Roedd yr odynau ar lan y môr, a hynny ger aber neu draeth gwastad, er mwyn derbyn y galchfaen oddi ar longau. Byddai glo i gynhesu'r odynau hefyd yn dod ar longau. Byddai'r rhain yn llongau gyda gwaelod gweddol fflat fel y gallent ddod at y lan ar ben llanw a setlo ar y traeth wrth i'r llanw fynd allan. Byddai'r glo'n dod naill ai o Falltraeth neu o ardal y Fflint, a'r calch naill ai o Sir Fôn neu ardal y Gogarth, gan nad oedd calchfaen ar gael yn nes na hynny.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Nodir chwech o odynau ar fapiau 1889, gyda thair yn cael eu galw'n ''"old limekilns"'', er na ddylid cymryd yn ganiataol bod y lleill yn dal i weithio. Mae'n debyg mai dal i sefyll a heb ddadfeilio oeddynt, gan fod dyfodiad y rheilffordd i Uwchgwyrfai tua 1867 wedi golygu y gellid mewnforio calch o ddwyrain Cymru'n rhatach, a hynny at seidins yn nes i ffermydd yr ucheldir lle oedd y mwyaf o angen am galch, gan mor asidig yw'r pridd yno.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Nodir chwech o odynau ar fapiau 1889, gyda thair yn cael eu galw'n ''"old limekilns"'', er na ddylid cymryd yn ganiataol bod y lleill yn dal i weithio. Mae'n debyg mai dal i sefyll a heb ddadfeilio oeddynt, gan fod dyfodiad y rheilffordd i Uwchgwyrfai tua 1867 wedi golygu y gellid mewnforio calch o ddwyrain Cymru'n rhatach, a hynny at seidins yn nes i ffermydd yr ucheldir lle oedd y mwyaf o angen am galch, gan mor asidig yw'r pridd yno.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">Llinell 11:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 11:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ponc y </del>Foryd.<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Y </ins>Foryd<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cyfeiriadau==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cyfeiriadau==</div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Odynau_calch&diff=15462&oldid=prevIrion am 16:06, 19 Chwefror 20242024-02-19T16:06:06Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 17:06, 19 Chwefror 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">Llinell 10:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 10:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *Hen odyn [[Llyn-y-gele]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> *[[Odyn Galch a Bwthyn y Foryd|Odyn galch y Foryd]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Erbyn 1914, nid oedd y map Ordnans yn cynnwys odynau Aberafon a Phorth Clynnog, tra bod odynau Tyddyn Hen, Tŷ Coch a Llyn-y-gele yn cael eu disgrifio fel "''old limekilns''". Mae'n debyg mai'r odyn olaf i fod yn weithredol yn Uwchgwyrfai oedd Odyn y Foryd, ond disgrifir honno hyd yn oed ar y map fel odyn nad yw'r gweithio, a hynny er ei bod wrth hen gei Ponc y Foryd.<ref>Map Ordnans 6" i'r filltir, arolwg 1914, cyhoeddwyd 1920</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cyfeiriadau==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cyfeiriadau==</div></td></tr>
</table>Irion