Nancall (trefgordd) - Hanes golygu

Irion am 17:26, 27 Awst 2023

2023-08-27T17:26:12Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:26, 27 Awst 2023
Llinell 3:		Llinell 3:
	Ffiniau Nancall oedd [[Afon Call]] i'r gogledd ac [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae Afon Faig yn aberu i Afon Dwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd Afon Dwyfach i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>		Ffiniau Nancall oedd [[Afon Call]] i'r gogledd ac [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae Afon Faig yn aberu i Afon Dwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd Afon Dwyfach i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>

	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.		Rhoddwyd y drefgordd i fynaich Sistersaidd Aberconwy gan Gruffydd ap Cynan tua 1186 wrth iddynt ymsefydlu yn [[Rhedynog Felen]] ac wedyn Aberconwy, ac fe gadarnhawyd y rhodd gan siartr Llywelyn ab Iorwerth tua 10 mlynedd yn diweddarach.<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), tt.123-4</ref> Roedd y mynaich hyn hefyd yn berchen ar luest neu ffermdir [[Rhedynog Felen]] yn nhrefgordd [[Dinlle]]. Parhaodd yr ardal ym meddiant y Sistersiaid hyd nes i'r mynachlogydd gael eu diddymu yn y 1530au. Ym 1562, roedd y trefgordd ym meddiant Coron Lloegr fel rhan o'r hen diroedd eglwysig, ac fe brydleswyd rhan o'r trefgordd i deulu Clenennau yn Eifionydd.<ref>LlGC, Gweithredoedd Brogyntyn, ETD/1/1</ref>

			Y mae llythyr tra diddorol yn ''Y Brython'' ar gyfer 1861 sydd yn tystio i barhad cysylltiad Nancall â hen hawliau Priory Beddgelert ac Abaty Aberconwy. Meddai'r gohebydd:

			Fel yr oeddwn mewn ymgom â hen amaethwr parchus o ben uchaf plwyf Clynnog Fawr yn Arfon; ac yntau yn henafgwr, gofynais iddo, (yn ol fy arfer i hen bobl,) a oedd dim byd nodedig mewn arfer gwlad, neu olion henafol, y gwyddai, neu a glywai am danynt yn ei ardal. “Na wn i,” meddai yntau, “am ddim nodedig er fy nghof i, ond Cwrt Beddgelert.” Holais ef am ei natur; a’r manylion a gefais oedd hyn :– Yr oedd y tyddynod canlynol yn ffurfio treflan y Cwrt :– Monachdy Gwyn, Cwm, Ynys yr Arch, Cae Hir, Hengwm, Llwydmor, Nancelloedd, a’r Tai Duon. Yr oedd yn rhaid i amaethwyr y tyddynod dalu dirwy am gadw myharen (hwrdd) du, ac am bysgota yn yr afon. Nid oedd dim treth ffordd fawr arnynt; na dim rhwymau i adgyweirio ffyrdd y plwyf, ond y rhai a oedd yn myned drwy y tyddynod a enwyd. Yr oedd y tir-ddeiliaid hyn yn myned i Feddgelert bob dechreu haf i gadw’r Cwrt; a byddent yno am ddeuddydd neu dri. Y mae’r Cwrt wedi peidio ers tua pedair blynedd ar hugain.<ref>''Y Brython'', Tachwedd 1861, t.435</ref>

			Mae'r manylion hyn yn tueddu awgrymu bod [[Cwrt Beddgelert]] yn parhau â chysylltiad â Nancall tan oddeutu 1837, sef tua'r adeg pan ddiwygiwyd y system o dalu'r Degwm. Mae'r dyfyniad hefyd yn tueddu awgrymu mai rhan bellaf plwyf [[Clynnog Fawr]] oedd lleoliad trefgordd Nancall. Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.

	Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref> Parhai brif drigolion Nancall dalu rhai ffioedd i olynwyr Abaty Aberconwy fel tirfeddianwyr hyd oddeutu 1835, gan deithio'n flynyddol i fynychu hen lys maenorol [[Cwrt Beddgelert]].<ref>''Y Brython'', Tachwedd 1861, t.435</ref>		Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref> Parhai brif drigolion Nancall dalu rhai ffioedd i olynwyr Abaty Aberconwy fel tirfeddianwyr hyd oddeutu 1835, gan deithio'n flynyddol i fynychu hen lys maenorol [[Cwrt Beddgelert]].<ref>''Y Brython'', Tachwedd 1861, t.435</ref>

Irion am 09:56, 24 Awst 2023

2023-08-24T09:56:39Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:56, 24 Awst 2023
Llinell 5:		Llinell 5:
	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.		Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.

	Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref> Parhai brif drigolion Nancall dalu rhai ffioedd i olynwyr Abaty Aberconwy fel tirfeddianwyr hyd oddeutu 1835, gan deithio'n flynyddol i fynychu hen lys maenorol [[~~Cwrtr~~ Beddgelert]].<ref>''Y Brython'', Tachwedd 1861, t.435</ref>		Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref> Parhai brif drigolion Nancall dalu rhai ffioedd i olynwyr Abaty Aberconwy fel tirfeddianwyr hyd oddeutu 1835, gan deithio'n flynyddol i fynychu hen lys maenorol [[Cwrt Beddgelert]].<ref>''Y Brython'', Tachwedd 1861, t.435</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Irion am 09:56, 24 Awst 2023

2023-08-24T09:56:06Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:56, 24 Awst 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Yn ddiweddarach, Nancall oedd enw trefgordd a oedd yn eiddo eglwysig o ddyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe'i rhoddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Yr oedd Dr Colin Gresham yn credu mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog ers canrifoedd fodd bynnag, penderfynwyd ei chynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.		Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Yn ddiweddarach, Nancall oedd enw trefgordd a oedd yn eiddo eglwysig o ddyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe'i rhoddwyd i [[Abaty Aberconwy]] gan Llywelyn Fawr tua 1200. Yr oedd Dr Colin Gresham yn credu mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog ers canrifoedd fodd bynnag, penderfynwyd ei chynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.

	Ffiniau Nancall oedd [[Afon Call]] i'r gogledd ac [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae Afon Faig yn aberu i Afon Dwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd Afon Dwyfach i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>		Ffiniau Nancall oedd [[Afon Call]] i'r gogledd ac [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae Afon Faig yn aberu i Afon Dwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd Afon Dwyfach i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>
Llinell 5:		Llinell 5:
	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.		Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.

	Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref>		Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref> Parhai brif drigolion Nancall dalu rhai ffioedd i olynwyr Abaty Aberconwy fel tirfeddianwyr hyd oddeutu 1835, gan deithio'n flynyddol i fynychu hen lys maenorol [[Cwrtr Beddgelert]].<ref>''Y Brython'', Tachwedd 1861, t.435</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Irion am 13:23, 15 Ionawr 2021

2021-01-15T13:23:01Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:23, 15 Ionawr 2021
Llinell 13:		Llinell 13:

	[[Categori: Israniadau gwladol]]		[[Categori: Israniadau gwladol]]
	[[Categori:~~Trefgorddi~~]]		[[Categori:Trefgorddau]]

86.165.45.32 am 20:56, 28 Awst 2020

2020-08-28T20:56:39Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 21:56, 28 Awst 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Yn ddiweddarach, Nancall oedd enw trefgordd a oedd yn eiddo eglwysig o ddyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe'i rhoddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Yr oedd Dr Colin Gresham yn credu mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog ers canrifoedd fodd bynnag, penderfynwyd ei chynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.		Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Yn ddiweddarach, Nancall oedd enw trefgordd a oedd yn eiddo eglwysig o ddyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe'i rhoddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Yr oedd Dr Colin Gresham yn credu mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog ers canrifoedd fodd bynnag, penderfynwyd ei chynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.

	Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd ~~a'r~~ [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae'r Afon Faig yn aberu ~~efo'r Ddwyfach~~ ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd ~~y Ddwyfach~~ i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>		Ffiniau Nancall oedd [[Afon Call]] i'r gogledd ac [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae Afon Faig yn aberu i Afon Dwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd Afon Dwyfach i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>

	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.		Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.

	Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan yr Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref>		Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Irion: Symudodd Heulfryn y dudalen Nancall i Nancall (trefgordd)

2020-06-26T10:41:32Z

Symudodd Heulfryn y dudalen Nancall i Nancall (trefgordd)

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 11:41, 26 Mehefin 2020
(Dim gwahaniaeth)

Irion am 21:48, 11 Rhagfyr 2019

2019-12-11T21:48:37Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:48, 11 Rhagfyr 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Nancall oedd ~~wedyn~~ enw trefgordd ~~eglwysig~~ a oedd yn eiddo eglwysig ~~ers dyddiau~~'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe ~~roddwyd~~ i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. ~~Y mae'r~~ Dr Colin Gresham mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog, penderfynwyd ei ~~gynnwys~~ o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.		Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Yn ddiweddarach, Nancall oedd enw trefgordd a oedd yn eiddo eglwysig o ddyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe'i rhoddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Yr oedd Dr Colin Gresham yn credu mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog ers canrifoedd fodd bynnag, penderfynwyd ei chynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.

	Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd a'r [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin ~~gorllewinol~~ oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae'r Afon Faig yn aberu efo'r Ddwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd y Ddwyfach nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>		Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd a'r [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin orllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae'r Afon Faig yn aberu efo'r Ddwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd y Ddwyfach i gyfeiriad y gogledd nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>

	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â ~~ffiniau~~ fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed~~, a gafodd prydles~~ 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, ~~parchwyd y~~ brydles am weddill ei thymor.		Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae'n cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â hen fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed; cafodd hwn brydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, cadwyd at delerau'r brydles am weddill ei thymor.

	Parhaodd Nancall yn drefgordd ar ~~wahan~~ hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan yr Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref>		Parhaodd Nancall yn drefgordd ar wahân hyd y cyfnod modern. Ar ôl cau'r mynydd ym 1812, symudodd ffin Nancall (a phlwyf Clynnog Fawr) o lan yr Afon Faig i'r wal gerrig a godwyd fel ffin yr adeg honno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), tt.301-3</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Irion am 17:30, 5 Rhagfyr 2019

2019-12-05T17:30:13Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:30, 5 Rhagfyr 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Nancall oedd wedyn enw trefgordd eglwysig a oedd yn eiddo eglwysig ers dyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe roddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Y mae'r Dr Colin Gresham mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog, penderfynwyd ei gynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.		Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Nancall oedd wedyn enw trefgordd eglwysig a oedd yn eiddo eglwysig ers dyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe roddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Y mae'r Dr Colin Gresham mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog, penderfynwyd ei gynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.

	Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd a'r [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin gorllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae'r Afon Faig yn aberu efo'r Ddwyfach, gan redeg ar hyd y Ddwyfach nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>		Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd a'r [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin gorllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae'r Afon Faig yn aberu efo'r Ddwyfach ger [[Pont Tafarn-faig]], gan redeg ar hyd y Ddwyfach nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>

	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â ffiniau fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed, a gafodd prydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, parchwyd y brydles am weddill ei thymor.		Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â ffiniau fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed, a gafodd prydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, parchwyd y brydles am weddill ei thymor.

Irion am 17:29, 5 Rhagfyr 2019

2019-12-05T17:29:31Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:29, 5 Rhagfyr 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	'''Nancall''' oedd enw trefgordd eglwysig a oedd yn eiddo eglwysig ers dyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe roddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Y mae'r Dr Colin Gresham mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog, penderfynwyd ei gynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.		Sonnir am '''Nancall''' yn hanes [[Math fab Mathonwy]] yn y [[Mabinogion]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.139</ref> Nancall oedd wedyn enw trefgordd eglwysig a oedd yn eiddo eglwysig ers dyddiau'r Tywysogion hyd ddiddymiad y mynachlogydd ym 1536; fe roddwyd i Abaty Aberconwy gan Llywelyn Fawr tua 1200. Y mae'r Dr Colin Gresham mai rhan o Eifionydd ydoedd yn wreiddiol ond bod y tir wedi ei gynnwys ym mhlwyf [[Clynnog Fawr]] ac felly wedi cael ei gambriodoli i gwmwd [[Uwchgwyrfai]], er bod rhai haneswyr yn anghytuno.<ref>Colin Gresham, ''Eifionydd'' (Caerdydd, 1973), t.xiv, n.1</ref> Gan ei bod o fewn ffiniau plwyf Clynnog, penderfynwyd ei gynnwys o fewn maes '''Cof y Cwmwd'''.

	Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd a'r [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de.		Ffiniau Nancall oedd yr [[Afon Call]] i'r gogledd a'r [[Afon Faig]] i'r dwyrain a'r de. Cyrhaeddodd gopa [[Mynydd Craig Goch]]. Y ffin gorllewinol oedd [[Afon Dwyfach]], o'r pwynt lle mae'r Afon Faig yn aberu efo'r Ddwyfach, gan redeg ar hyd y Ddwyfach nes gyrraedd Aber Call, nid nepell o safle hen [[Gorsaf reilffordd Pant-glas\|orsaf reilffordd Pant-glas]].<ref>Colin Gresham, ''The Aberconwy Charter'', (Archaeologia Cambrensis, Rhagfyr 1939), t.138-9</ref>

	Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â ffiniau fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed, a gafodd prydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, parchwyd y brydles am weddill ei thymor.		Dichon mai Hendre Nancall yw safle'r anheddiad gwreiddiol ond erbyn hyn mae cynnwys tiroedd y pedair fferm sy'n rhannu'r enw Nancall ynghyd â ffiniau fferm Tai Duon. Yr un cyntaf y gwyddys amdano i ffermio Nancall oedd John ap Ednyfed, a gafodd prydles 99 mlynedd gan Geoffrey Kyffin ("Yr Abad Coch"), Abad Aberconwy, ym 1517. Wedi diddymiad y mynachlogydd, parchwyd y brydles am weddill ei thymor.

Irion am 17:19, 5 Rhagfyr 2019

2019-12-05T17:19:30Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:19, 5 Rhagfyr 2019
Llinell 12:		Llinell 12:
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}

	[[Categori: ~~Ffiniau~~]]		[[Categori: Israniadau gwladol]]
	[[Categori:Trefgorddi]]		[[Categori:Trefgorddi]]