Mynyddfor - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 14:18, 7 Ebrill 2022

2022-04-07T14:18:59Z

Irion am 17:56, 19 Hydref 2021

2021-10-19T17:56:29Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:56, 19 Hydref 2021
Llinell 27:		Llinell 27:
	:''"...yn ymddangos fel horwth o eliffant a'i drwnc yn sipian o ddŵr Llyn Cwellyn. Yr Eliffant yw'r enw cyffredin a roddir arno, ond ar fapiau Arolwg Ordnans (SH 539 546)ceir Mynydd Mawr fel enw mwy syber a swyddogol. Serch hynny Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr yw'r enw parchus a roddir arno'n lleol – neu o leiaf dyna'r enw a arferid gynt gan drigolion yr ardal, mae dylanwad yr hyn a welir ar fapiau swyddogol yn gryf ar yr hyn sy'n cael ei ddweud. Pa dystiolaeth heblaw mympwy bersonol a allaf ei gynnig dros Mynyddfawr? Arferai fy nhad a anwyd ac a fagwyd yn y Waun-fawr gyfeirio at y mynydd fel Mynyddfawr (a'i ynganu M'nyddfawr, gyda'r acen ar yr -ydd-). Un arall a fagwyd yn y Waun ddechrau'r ugeinfed ganrif oedd yr athronydd a'r ysgolhaig Hywel D Lewis; yng nghanol y chwedegau bu'n traddodi Darlithoedd Gifford ar Freedom and Alienation, ac yn ei ragymadrodd mae'n sôn am ei fachgendod yn yr ardal'':		:''"...yn ymddangos fel horwth o eliffant a'i drwnc yn sipian o ddŵr Llyn Cwellyn. Yr Eliffant yw'r enw cyffredin a roddir arno, ond ar fapiau Arolwg Ordnans (SH 539 546)ceir Mynydd Mawr fel enw mwy syber a swyddogol. Serch hynny Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr yw'r enw parchus a roddir arno'n lleol – neu o leiaf dyna'r enw a arferid gynt gan drigolion yr ardal, mae dylanwad yr hyn a welir ar fapiau swyddogol yn gryf ar yr hyn sy'n cael ei ddweud. Pa dystiolaeth heblaw mympwy bersonol a allaf ei gynnig dros Mynyddfawr? Arferai fy nhad a anwyd ac a fagwyd yn y Waun-fawr gyfeirio at y mynydd fel Mynyddfawr (a'i ynganu M'nyddfawr, gyda'r acen ar yr -ydd-). Un arall a fagwyd yn y Waun ddechrau'r ugeinfed ganrif oedd yr athronydd a'r ysgolhaig Hywel D Lewis; yng nghanol y chwedegau bu'n traddodi Darlithoedd Gifford ar Freedom and Alienation, ac yn ei ragymadrodd mae'n sôn am ei fachgendod yn yr ardal'':

	:'' "[[Moel Eilian]] had spewed up at some time from the volcanic depths of what is now the very deep Cwellyn Lake and from the vast crater in the side of the other mountain, Mynyddfawr — Elephant Mountain for us.''"		:'' "Moel Eilian had spewed up at some time from the volcanic depths of what is now the very deep Cwellyn Lake and from the vast crater in the side of the other mountain, Mynyddfawr — Elephant Mountain for us.''"

	Yn ei hunangofiant [[Y Lôn Wen]] (1960) mae [[Kate Roberts]] yn sgrifennu:		Yn ei hunangofiant [[Y Lôn Wen]] (1960) mae [[Kate Roberts]] yn sgrifennu:
Llinell 38:		Llinell 38:
	:'' "..a diffwys cwterog Mynyddfawr yn anesgor o sefydlog"''<ref>'Drws-y-Coed' yn Synfyfyrion (1937)</ref>		:'' "..a diffwys cwterog Mynyddfawr yn anesgor o sefydlog"''<ref>'Drws-y-Coed' yn Synfyfyrion (1937)</ref>

	:''"yr olwg ehangfawr a geir dros wyneb y llyn ar ~~lechweddy~~ Planwydd a moel y Mynyddfawr a chlogwyn Castell Cidwm yr ochr draw." ''<ref>'Y Tri Llyn' yn O'r Pedwar Gwynt (1944)</ref>		:''"yr olwg ehangfawr a geir dros wyneb y llyn ar lechwedd y Planwydd a moel y Mynyddfawr a chlogwyn Castell Cidwm yr ochr draw." ''<ref>'Y Tri Llyn' yn O'r Pedwar Gwynt (1944)</ref>

	:''"...neu Ddrws-y-coed-gwaith, fel y byddem ni'n galw'r pentref sydd rhwng troed y Garn a sodlau'r Mynyddfawr" ''<ref>'Aur Drws-y-Coed' yn Pensynnu (1966)</ref>		:''"...neu Ddrws-y-coed-gwaith, fel y byddem ni'n galw'r pentref sydd rhwng troed y Garn a sodlau'r Mynyddfawr" ''<ref>'Aur Drws-y-Coed' yn Pensynnu (1966)</ref>

78.144.94.239 am 08:48, 15 Rhagfyr 2020

2020-12-15T08:48:25Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:48, 15 Rhagfyr 2020
Llinell 25:		Llinell 25:
	Mae'r canlynol wedi ei godi, gyda chaniatad, o lythyr personol<ref>JPM Jones (2011) llythyr personol</ref> gan y Dr J Prys Morgan Jones (o hen deulu brodorion Y Waunfawr) at DB (awdur y bennod), ac a gyhoeddwyd yn ddiweddarach ym Mwletin Llên Natur rhifyn 45-46 (Tachwedd 2011)[http://www.llennatur.com/files/u1/Cylchgrawn4546.pdf]:		Mae'r canlynol wedi ei godi, gyda chaniatad, o lythyr personol<ref>JPM Jones (2011) llythyr personol</ref> gan y Dr J Prys Morgan Jones (o hen deulu brodorion Y Waunfawr) at DB (awdur y bennod), ac a gyhoeddwyd yn ddiweddarach ym Mwletin Llên Natur rhifyn 45-46 (Tachwedd 2011)[http://www.llennatur.com/files/u1/Cylchgrawn4546.pdf]:

	:''"...yn ymddangos fel horwth o eliffant a'i drwnc yn sipian o ddŵr Llyn Cwellyn. Yr Eliffant yw'r enw cyffredin a roddir arno, ond ar fapiau Arolwg Ordnans (SH 539 546)ceir Mynydd Mawr fel enw mwy syber a swyddogol. Serch hynny Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr yw'r enw parchus a roddir arno'n lleol – neu o leiaf dyna'r enw a arferid gynt gan drigolion yr ardal, mae dylanwad yr hyn a welir ar fapiau swyddogol yn gryf ar yr hyn sy'n cael ei ddweud. Pa dystiolaeth heblaw mympwy bersonol a allaf ei gynnig dros Mynyddfawr? Arferai fy nhad a anwyd ac a fagwyd yn y Waun-fawr gyfeirio at y mynydd fel Mynyddfawr (a'i ynganu M'nyddfawr, gyda'r acen ar yr -ydd-). Un arall a fagwyd yn y Waun ddechrau'r ugeinfed ganrif oedd yr athronydd a'r ysgolhaig [[Hywel D Lewis]]; yng nghanol y chwedegau bu'n traddodi Darlithoedd Gifford ar Freedom and Alienation, ac yn ei ragymadrodd mae'n sôn am ei fachgendod yn yr ardal'':		:''"...yn ymddangos fel horwth o eliffant a'i drwnc yn sipian o ddŵr Llyn Cwellyn. Yr Eliffant yw'r enw cyffredin a roddir arno, ond ar fapiau Arolwg Ordnans (SH 539 546)ceir Mynydd Mawr fel enw mwy syber a swyddogol. Serch hynny Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr yw'r enw parchus a roddir arno'n lleol – neu o leiaf dyna'r enw a arferid gynt gan drigolion yr ardal, mae dylanwad yr hyn a welir ar fapiau swyddogol yn gryf ar yr hyn sy'n cael ei ddweud. Pa dystiolaeth heblaw mympwy bersonol a allaf ei gynnig dros Mynyddfawr? Arferai fy nhad a anwyd ac a fagwyd yn y Waun-fawr gyfeirio at y mynydd fel Mynyddfawr (a'i ynganu M'nyddfawr, gyda'r acen ar yr -ydd-). Un arall a fagwyd yn y Waun ddechrau'r ugeinfed ganrif oedd yr athronydd a'r ysgolhaig Hywel D Lewis; yng nghanol y chwedegau bu'n traddodi Darlithoedd Gifford ar Freedom and Alienation, ac yn ei ragymadrodd mae'n sôn am ei fachgendod yn yr ardal'':

	:'' "[[Moel Eilian]] had spewed up at some time from the volcanic depths of what is now the very deep Cwellyn Lake and from the vast crater in the side of the other mountain, Mynyddfawr — Elephant Mountain for us.''"		:'' "[[Moel Eilian]] had spewed up at some time from the volcanic depths of what is now the very deep Cwellyn Lake and from the vast crater in the side of the other mountain, Mynyddfawr — Elephant Mountain for us.''"

78.144.94.239 am 08:44, 15 Rhagfyr 2020

2020-12-15T08:44:07Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:44, 15 Rhagfyr 2020
Llinell 16:		Llinell 16:

	==Yr enwau eraill==		==Yr enwau eraill==
	Mae nifer o enwau a ffurfiau ar yr enw y gellir eu dosbarthu yn fras yn ôl cronoleg tybiedig eu defnydd. "Nyddfor" oedd enw trigolion ~~[[Y~~ Waunfawr~~\|Waunfawr]]~~ ar y mynydd, sef talfyriad o "Mynyddfor". Yn gam neu'n gymwys mae hwn bellach wedi ei ddisodli ar fapiau'r Arolwg Ordnans fel Mynydd Mawr. Adwaenir y mynydd o ochr [[Dyffryn Nantlle]] fel Mynydd y Grug yn unig.		Mae nifer o enwau a ffurfiau ar yr enw y gellir eu dosbarthu yn fras yn ôl cronoleg tybiedig eu defnydd. "Nyddfor" oedd enw trigolion Waunfawr ar y mynydd, sef talfyriad o "Mynyddfor". Yn gam neu'n gymwys mae hwn bellach wedi ei ddisodli ar fapiau'r Arolwg Ordnans fel Mynydd Mawr. Adwaenir y mynydd o ochr [[Dyffryn Nantlle]] fel Mynydd y Grug yn unig.

	Tua diwedd y 19g. dechreuodd rhai weld (o ddilyn canfyddiad [[George Borrow]] isod, mae'n debyg) ffurf eliffant ar y mynydd ac fe'i ail fedyddwyd yn Saesneg fel Elephant Mountain ac yn Gymraeg fel Mynydd yr Eliffant neu 'Reliffant.		Tua diwedd y 19g. dechreuodd rhai weld (o ddilyn canfyddiad [[George Borrow]] isod, mae'n debyg) ffurf eliffant ar y mynydd ac fe'i ail fedyddwyd yn Saesneg fel Elephant Mountain ac yn Gymraeg fel Mynydd yr Eliffant neu 'Reliffant.

Irion am 08:20, 13 Ebrill 2020

2020-04-13T08:20:11Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:20, 13 Ebrill 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]		[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]

	'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri~~]], [[Gwynedd]]~~. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.		'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn Eryri. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.

	Gellir ei ddringo trwy ddilyn llwybr sy'n cychwyn ger fferm Planwydd, ger ochr Rhyd-Ddu o Lyn Cwellyn. Mae hefyd fodd ei ddringo o lwybr sy'n dechrau gerllaw Rhyd-Ddu ei hun. Mae llwybr hwylus hefyd o bentre'r [[Y Fron\|Fron]]. Ceir golygfeydd nodedig iawn o Ddyffryn Nantlle a'r Wyddfa o'r copa.		Gellir ei ddringo trwy ddilyn llwybr sy'n cychwyn ger fferm Planwydd, ger ochr Rhyd-Ddu o Lyn Cwellyn. Mae hefyd fodd ei ddringo o lwybr sy'n dechrau gerllaw Rhyd-Ddu ei hun. Mae llwybr hwylus hefyd o bentre'r [[Y Fron\|Fron]]. Ceir golygfeydd nodedig iawn o Ddyffryn Nantlle a'r Wyddfa o'r copa.

Irion am 13:28, 8 Gorffennaf 2019

2019-07-08T13:28:00Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:28, 8 Gorffennaf 2019
Llinell 13:		Llinell 13:

	==Llysdyfiant==		==Llysdyfiant==
	Oherwydd ei natur asidig, mathau o ~~[[grug\|~~rug]] a [[llus]] sydd yn tyfu arno fwyaf.		Oherwydd ei natur asidig, mathau o rug a llus sydd yn tyfu arno fwyaf.

	==Yr enwau eraill==		==Yr enwau eraill==

Irion am 18:48, 23 Mai 2019

2019-05-23T18:48:36Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:48, 23 Mai 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]		[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]

	~~{{mynydd~~
	~~\| enw =Mynydd Mawr~~
	~~\| mynyddoedd =Eryri~~
	~~\| darlun =MynyddMawr.jpg~~
	~~\| maint_darlun =250px~~
	~~\| caption =Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain~~
	~~\| lleoliad = [[Gwynedd]]~~
	~~\| uchder =698m / 2,290 troedfedd~~
	~~\| gwlad =Cymru~~
	}}

	'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri]], [[Gwynedd]]. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.		'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri]], [[Gwynedd]]. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.

Irion am 15:29, 11 Ebrill 2019

2019-04-11T15:29:27Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:29, 11 Ebrill 2019
Llinell 67:		Llinell 67:

	Fe â JPMJ ymhellach i drafod manylder a chywirdeb daearyddol a gramadegol yr enwau swyddogol:		Fe â JPMJ ymhellach i drafod manylder a chywirdeb daearyddol a gramadegol yr enwau swyddogol:
	:''Mae'r cyd-destun yn dangos mai Mynyddfawr yw Pen Drws Coed yn hytrach na Mynydd Drws y Coed sydd ymhellach i'r de ar [[Crib ~~Nanlle~~\|Grib Nantlle]]; wn i ddim a oes ffynonellau eraill yn defnyddio'r enw yma ar y mynydd, ond ni chlywais i erioed neb yn gwneud hynny. Felly ymddengys yn ddigon clir i mi mai Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr a ddylai fod ar y mapiau, a dichon mai rhyw orgywiro gan rywun oedd sgrifennu Mynydd Mawr. Clywir ambell un yn dadlau mai enw gwrywaidd yw mynydd ac felly na ddylid treiglo'r ansoddair ar ei ôl. Mae'r gair mynyddfawr yng [[Geiriadur Prifysgol Cymru\|Ngeiriadur Prifysgol Cymru] fel ansoddair gyda'r diffiniad 'Enfawr fel mynydd'. Pan yw ansoddeiriau cyfansawdd yn cael eu ffurfio o enw +ansoddair fe dreiglir yr ail elfen yn feddal, boed yr enw yn wrywaidd neu yn fenywaidd (e.e. penboeth, coesgoch), a gellir defnyddio ansoddeiriau felly fel enwau.''		:''Mae'r cyd-destun yn dangos mai Mynyddfawr yw Pen Drws Coed yn hytrach na Mynydd Drws y Coed sydd ymhellach i'r de ar [[Crib Nantlle\|Grib Nantlle]]; wn i ddim a oes ffynonellau eraill yn defnyddio'r enw yma ar y mynydd, ond ni chlywais i erioed neb yn gwneud hynny. Felly ymddengys yn ddigon clir i mi mai Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr a ddylai fod ar y mapiau, a dichon mai rhyw orgywiro gan rywun oedd sgrifennu Mynydd Mawr. Clywir ambell un yn dadlau mai enw gwrywaidd yw mynydd ac felly na ddylid treiglo'r ansoddair ar ei ôl. Mae'r gair mynyddfawr yng [[Geiriadur Prifysgol Cymru\|Ngeiriadur Prifysgol Cymru] fel ansoddair gyda'r diffiniad 'Enfawr fel mynydd'. Pan yw ansoddeiriau cyfansawdd yn cael eu ffurfio o enw +ansoddair fe dreiglir yr ail elfen yn feddal, boed yr enw yn wrywaidd neu yn fenywaidd (e.e. penboeth, coesgoch), a gellir defnyddio ansoddeiriau felly fel enwau.''

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 09:19, 28 Awst 2018

2018-08-28T09:19:43Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:19, 28 Awst 2018
Llinell 12:		Llinell 12:
	}}		}}

	'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri]], [[Gwynedd]]. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp ~~[[Eliffant]]~~ yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.		'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri]], [[Gwynedd]]. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.

	Gellir ei ddringo trwy ddilyn llwybr sy'n cychwyn ger fferm Planwydd, ger ochr Rhyd-Ddu o Lyn Cwellyn. Mae hefyd fodd ei ddringo o lwybr sy'n dechrau gerllaw Rhyd-Ddu ei hun. Mae llwybr hwylus hefyd o bentre'r [[Y Fron\|Fron]]. Ceir golygfeydd nodedig iawn o Ddyffryn Nantlle a'r Wyddfa o'r copa.		Gellir ei ddringo trwy ddilyn llwybr sy'n cychwyn ger fferm Planwydd, ger ochr Rhyd-Ddu o Lyn Cwellyn. Mae hefyd fodd ei ddringo o lwybr sy'n dechrau gerllaw Rhyd-Ddu ei hun. Mae llwybr hwylus hefyd o bentre'r [[Y Fron\|Fron]]. Ceir golygfeydd nodedig iawn o Ddyffryn Nantlle a'r Wyddfa o'r copa.

Irion am 12:49, 24 Awst 2018

2018-08-24T12:49:40Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:49, 24 Awst 2018
Llinell 27:		Llinell 27:

	==Yr enwau eraill==		==Yr enwau eraill==
	Mae nifer o enwau a ffurfiau ar yr enw y gellir eu dosbarthu yn fras yn ôl cronoleg tybiedig eu defnydd. "Nyddfor" oedd enw trigolion [[Y Waunfawr\|Waunfawr]] ar y mynydd, sef talfyriad o "Mynyddfor". Yn gam neu'n gymwys mae hwn bellach wedi ei ddisodli ar fapiau'r [[Arolwg Ordnans]] fel Mynydd Mawr. Adwaenir y mynydd o ochr [[Dyffryn Nantlle]] fel Mynydd y Grug yn unig.		Mae nifer o enwau a ffurfiau ar yr enw y gellir eu dosbarthu yn fras yn ôl cronoleg tybiedig eu defnydd. "Nyddfor" oedd enw trigolion [[Y Waunfawr\|Waunfawr]] ar y mynydd, sef talfyriad o "Mynyddfor". Yn gam neu'n gymwys mae hwn bellach wedi ei ddisodli ar fapiau'r Arolwg Ordnans fel Mynydd Mawr. Adwaenir y mynydd o ochr [[Dyffryn Nantlle]] fel Mynydd y Grug yn unig.

	Tua diwedd y 19g. dechreuodd rhai weld (o ddilyn canfyddiad [[George Borrow]] isod, mae'n debyg) ffurf eliffant ar y mynydd ac fe'i ail fedyddwyd yn Saesneg fel Elephant Mountain ac yn Gymraeg fel Mynydd yr Eliffant neu 'Reliffant.		Tua diwedd y 19g. dechreuodd rhai weld (o ddilyn canfyddiad [[George Borrow]] isod, mae'n debyg) ffurf eliffant ar y mynydd ac fe'i ail fedyddwyd yn Saesneg fel Elephant Mountain ac yn Gymraeg fel Mynydd yr Eliffant neu 'Reliffant.

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:48, 23 Mai 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]		[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]

	~~{{mynydd~~
	~~\| enw =Mynydd Mawr~~
	~~\| mynyddoedd =Eryri~~
	~~\| darlun =MynyddMawr.jpg~~
	~~\| maint_darlun =250px~~
	~~\| caption =Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain~~
	~~\| lleoliad = [[Gwynedd]]~~
	~~\| uchder =698m / 2,290 troedfedd~~
	~~\| gwlad =Cymru~~
	}}

	'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri]], [[Gwynedd]]. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.		'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn [[Eryri]], [[Gwynedd]]. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fe'i hadnabyddir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd tebygrwydd tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau grugiog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:18, 7 Ebrill 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]		[[Delwedd:MynyddMawr.jpg\|500px\|bawd\|de\|Mynydd Mawr a Llyn Cwellyn o'r dwyrain]]

	'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn Eryri. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o ~~fedrau~~. Fe'i ~~hadnabyddir~~ hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd y Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol, oherwydd ~~tebygrwydd~~ tybiedig i siâp eliffant, yn gorwedd. Er mai llechweddau ~~grugiog~~ yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.		'''Mynyddfor''' yw prif enw un o'r mynyddoedd yng Nghwmwd [[Uwchgwyrfai]] yn Eryri. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fetrau. Fe'i hadwaenir hefyd yn y Gymraeg fel Mynydd Mawr, Mynydd Grug a Mynydd yr Eliffant. Lleoliad ei gopa yw cyfeirnod grid yr Arolwg Ordnans SH540547. Saif Mynyddfor gerllaw [[Llyn Cwellyn]], gyda'r Wyddfa ychydig i'r dwyrain, yr ochr arall i briffordd yr A4085. I'r gorllewin iddo mae [[Moel Tryfan]] a [[Dyffryn Nantlle]]. Y pentrefi agosaf ato yw [[Betws Garmon]] a [[Rhyd-ddu]]. Gelwir Mynyddfor yn "Mynydd yr Eliffant" yn lleol oherwydd ei debygrwydd tybiedig i siâp eliffant yn gorwedd. Er mai llechweddau grugog yw'r rhan fwyaf o'r mynydd, mae creigiau [[Craig y Bera]] ar ei ochr ddeheuol a Chraig Cwmbychan ar ei ochr ogleddol.

	Gellir ei ddringo trwy ddilyn llwybr sy'n cychwyn ger fferm Planwydd, ger ochr Rhyd-Ddu o Lyn Cwellyn. Mae hefyd ~~fodd~~ ei ddringo o lwybr sy'n dechrau gerllaw Rhyd-~~Ddu~~ ei hun. Mae llwybr hwylus hefyd o bentre'r [[Y Fron\|Fron]]. Ceir golygfeydd nodedig iawn o Ddyffryn Nantlle a'r Wyddfa o'r copa.		Gellir ei ddringo trwy ddilyn llwybr sy'n cychwyn ger fferm Planwydd, ger ochr Rhyd-Ddu o Lyn Cwellyn. Mae hefyd yn bosib ei ddringo o lwybr sy'n dechrau gerllaw Rhyd-ddu ei hun. Mae llwybr hwylus hefyd o bentre'r [[Y Fron\|Fron]]. Ceir golygfeydd nodedig iawn o Ddyffryn Nantlle a'r Wyddfa o'r copa.


Llinell 12:		Llinell 12:
	Cnewyllyn hen losgfynydd yw Mynyddfor, o natur rheioleit asidig.		Cnewyllyn hen losgfynydd yw Mynyddfor, o natur rheioleit asidig.

	==~~Llysdyfiant~~==		==Llystyfiant==
	Oherwydd ei natur asidig, mathau o rug a llus sydd yn tyfu arno fwyaf.		Oherwydd natur asidig y pridd tenau, mathau o rug a llus sydd yn tyfu arno fwyaf.

	==Yr enwau eraill==		==Yr enwau eraill==
	Mae nifer o enwau a ffurfiau ar yr enw y gellir eu dosbarthu yn fras yn ôl cronoleg ~~tybiedig~~ eu defnydd. "Nyddfor" oedd enw trigolion Waunfawr ar y mynydd, sef talfyriad o "Mynyddfor". Yn gam neu'n gymwys mae hwn bellach wedi ei ddisodli ar fapiau'r Arolwg Ordnans ~~fel~~ Mynydd Mawr. Adwaenir y mynydd o ochr [[Dyffryn Nantlle]] fel Mynydd y Grug yn unig.		Mae nifer o enwau, a ffurfiau ar yr enw, y gellir eu dosbarthu'n fras yn ôl cronoleg dybiedig eu defnydd. "Nyddfor" oedd enw trigolion Waunfawr ar y mynydd, sef talfyriad o "Mynyddfor". Yn gam neu'n gymwys mae hwn bellach wedi ei ddisodli ar fapiau'r Arolwg Ordnans gan Mynydd Mawr. Adwaenir y mynydd o ochr [[Dyffryn Nantlle]] fel Mynydd Grug yn unig.

	Tua diwedd y 19g. dechreuodd rhai weld (o ddilyn canfyddiad [[George Borrow]] isod, mae'n debyg) ffurf eliffant ~~ar y~~ mynydd ac fe'i ~~ail fedyddwyd~~ yn Saesneg ~~fel~~ Elephant Mountain ac yn Gymraeg fel Mynydd yr Eliffant neu 'Reliffant.		Tua diwedd y 19g. dechreuodd rhai weld (o ddilyn canfyddiad [[George Borrow]] isod, mae'n debyg) ffurf eliffant i'r mynydd ac fe'i hail fedyddiwyd yn Saesneg yn Elephant Mountain ac yn Gymraeg fel Mynydd yr Eliffant neu 'Reliffant.

	Mae enwau penodol ar sawl rhan o Fynyddfor, gan gynnwys [[Craig y Bera]], [[Cwm Bychan]], [[Castell Cidwm]], [[Cwm Planwydd]].		Mae enwau penodol ar sawl rhan o Fynyddfor, gan gynnwys [[Craig y Bera]], [[Cwm Bychan]], [[Castell Cidwm]], [[Cwm Planwydd]].

	==Llên a Llenyddiaeth==		==Llên a Llenyddiaeth==
	Mae'r canlynol wedi ei godi, gyda ~~chaniatad~~, o lythyr personol<ref>JPM Jones (2011) llythyr personol</ref> gan y Dr J Prys Morgan Jones (o hen deulu brodorion Y Waunfawr) at DB (awdur y bennod), ac a gyhoeddwyd yn ddiweddarach ym Mwletin Llên Natur rhifyn 45-46 (Tachwedd 2011)[http://www.llennatur.com/files/u1/Cylchgrawn4546.pdf]:		Mae'r canlynol wedi ei godi, gyda chaniatâd, o lythyr personol<ref>JPM Jones (2011) llythyr personol</ref> gan Dr J Prys Morgan Jones (o hen deulu brodorion Y Waunfawr) at DB (awdur y bennod), ac a gyhoeddwyd yn ddiweddarach ym Mwletin Llên Natur rhifyn 45-46 (Tachwedd 2011)[http://www.llennatur.com/files/u1/Cylchgrawn4546.pdf]:

	:''"...yn ymddangos fel horwth o eliffant a'i drwnc yn sipian o ddŵr Llyn Cwellyn. Yr Eliffant yw'r enw cyffredin a roddir arno, ond ar fapiau Arolwg Ordnans (SH 539 546)ceir Mynydd Mawr fel enw mwy syber a swyddogol. Serch hynny Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr yw'r enw parchus a roddir arno'n lleol – neu o leiaf dyna'r enw a arferid gynt gan drigolion yr ardal, mae dylanwad yr hyn a welir ar fapiau swyddogol yn gryf ar yr hyn sy'n cael ei ddweud. Pa dystiolaeth heblaw mympwy bersonol a allaf ei gynnig dros Mynyddfawr? Arferai fy nhad a anwyd ac a fagwyd yn y Waun-fawr gyfeirio at y mynydd fel Mynyddfawr (a'i ynganu M'nyddfawr, gyda'r acen ar yr -ydd-). Un arall a fagwyd yn y Waun ddechrau'r ugeinfed ganrif oedd yr athronydd a'r ysgolhaig Hywel D Lewis; yng nghanol y chwedegau bu'n traddodi Darlithoedd Gifford ar Freedom and Alienation, ac yn ei ragymadrodd mae'n sôn am ei fachgendod yn yr ardal'':		:''"...yn ymddangos fel horwth o eliffant a'i drwnc yn sipian o ddŵr Llyn Cwellyn. Yr Eliffant yw'r enw cyffredin a roddir arno, ond ar fapiau Arolwg Ordnans (SH 539 546)ceir Mynydd Mawr fel enw mwy syber a swyddogol. Serch hynny Mynyddfawr ac nid Mynydd Mawr yw'r enw parchus a roddir arno'n lleol – neu o leiaf dyna'r enw a arferid gynt gan drigolion yr ardal, mae dylanwad yr hyn a welir ar fapiau swyddogol yn gryf ar yr hyn sy'n cael ei ddweud. Pa dystiolaeth heblaw mympwy bersonol a allaf ei gynnig dros Mynyddfawr? Arferai fy nhad a anwyd ac a fagwyd yn y Waun-fawr gyfeirio at y mynydd fel Mynyddfawr (a'i ynganu M'nyddfawr, gyda'r acen ar yr -ydd-). Un arall a fagwyd yn y Waun ddechrau'r ugeinfed ganrif oedd yr athronydd a'r ysgolhaig Hywel D Lewis; yng nghanol y chwedegau bu'n traddodi Darlithoedd Gifford ar Freedom and Alienation, ac yn ei ragymadrodd mae'n sôn am ei fachgendod yn yr ardal'':