Llyn y Gele - Hanes golygu

Irion am 17:07, 11 Ionawr 2021

2021-01-11T17:07:02Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:07, 11 Ionawr 2021
Llinell 13:		Llinell 13:
	===Teulu Llyn y Gele===		===Teulu Llyn y Gele===
	Mab [[Bryn Gwydion]], Pontllyfni, Owen Jones ddaeth i fyw i Lyn y Gele tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Chwaer Owen Jones, Mary oedd mam gwraig		Mab [[Bryn Gwydion]], Pontllyfni, Owen Jones ddaeth i fyw i Lyn y Gele tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Chwaer Owen Jones, Mary oedd mam gwraig
	[[David Lloyd George]], Margaret. Priododd Mary a symud i Fynydd Ednyfed. ~~Dywedwyd wrthyf am ddigwyddiad diddorol am Margaret. Doedd~~ y ~~teulu ddim~~ yn ~~hapus iawn pan~~		[[David Lloyd George]], Margaret. Priododd Mary a symud i Fynydd Ednyfed. Yn ôl y sôn yn Llyn-y-gele hefyd y dyweddïodd David Lloyd George a'i ddarpar-wraig, Margaret, merch fferm Mynydd Ednyfed, Cricieth. Roedd Margaret yn perthyn i deulu Llyn-y-gele ac wedi dod yno am gyfnod o wyliau. Pan glywodd Lloyd George, a oedd eisoes wedi dechrau ei chanlyn, ei bod yno, prysurodd am Lyn-y-gele a gofyn ar ben grisiau llofft yr ŷd iddi ei briodi yn slei yn y fan honno, gan nad oedd teulu Mynydd Ednyfed yn cymeradwyo'r berthynas i bob golwg. Beth bynnag, dyweddïo a fu ac fe'u priodwyd yn ddiweddarach yng Nghapel Pencaenewydd.
	~~ddechreuodd Margaret a~~ Lloyd George ~~gyfeillachu ac un haf, fe~~'i ~~hanfonwyd~~ i ~~Lyn~~ y ~~Gele~~ am gyfnod ~~gan obeithio y byddai'n anghofio am Lloyd George~~. ~~Daeth~~
	Lloyd George ~~i chwilio amdani ac~~ ar ben grisiau llofft yr ŷd~~, fe ddyweddiodd y ddau~~ yn y fan a'~~r lle~~.

	Yn wreiddiol, roedd Llyn y Gele y perthyn i stad Llwyn y Brain, Llanrug [Plas Seiont bellach]. Hen daid Willam Vaughan Jones oedd Robert o Dyddyn Mawr.		Yn wreiddiol, roedd Llyn y Gele y perthyn i stad Llwyn y Brain, Llanrug [Plas Seiont bellach]. Hen daid Willam Vaughan Jones oedd Robert o Dyddyn Mawr.

Irion am 17:03, 11 Ionawr 2021

2021-01-11T17:03:44Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:03, 11 Ionawr 2021
Llinell 2:		Llinell 2:

	===Ystyr yr enw===		===Ystyr yr enw===
	Yn ôl [[Syr Ifor Williams]], mae tri ystyr posib i'r enw:		Mae'n enw diddorol gan ei bod yn amlwg fod llyn arbennig yno ar un cyfnod lle deuai meddygon, neu apothecarïaid fel y gelwid hwy cyn hynny, i gasglu gelod (''leeches'') i drin eu cleifion. Am ganrifoedd bu gelod yn cael eu defnyddio'n helaeth mewn meddygaeth i sugno gwaed o amgylch briwiau ac yn y blaen er mwyn tynnu amhureddau o'r corff a hefyd wella cylchrediad y gwaed ac atal ceuledau. Fodd bynnag, wrth i feddygaeth ddatblygu fel proffesiwn modern, a chyda'r cynnydd mewn defnyddio cyffuriau cemegol, aeth defnyddio gelod yn hynod anffasiynol a'i gysylltu â "meddygon cwac" i bob pwrpas. Ond yn ystod y degawdau diwethaf mae defnyddio'r creaduriaid hyn wedi cael ei ailsefydlu yn y byd meddygol proffesiynol ac maent yn cael eu magu mewn labordai at ddefnydd meddygon. Bellach mae triniaethau'n defnyddio gelod yn cael eu defnyddio a'u cymeradwyo gan y Gwasanaeth Iechyd Gwladol. Ceir nifer o gyfeiriadau at y therapïau hyn ar y rhyngrwyd, megis taflen gyda'r teitl ''Leech Therapy - Information for Patients'' gan Oxford University Hospitals NHS Foundation Trust.

			Yn ôl [[Syr Ifor Williams]], fodd bynnag, mae tri ystyr posib i'r enw:
	* a] Llyn y Gelod. Defnyddid gelod i sugno gwaed amhur a manylir ar y feddyginiaeth boblogaidd hon yn Meddyginiaethau Gwerin Cymru gan Anne Elizabeth Williams, Y Lolfa, 2017.		* a] Llyn y Gelod. Defnyddid gelod i sugno gwaed amhur a manylir ar y feddyginiaeth boblogaidd hon yn Meddyginiaethau Gwerin Cymru gan Anne Elizabeth Williams, Y Lolfa, 2017.
	* b] Llyn y Gelain sef 'celain' 'meirw' a hyn yn cysylltu â'r Mabinogi		* b] Llyn y Gelain sef 'celain' 'meirw' a hyn yn cysylltu â'r Mabinogi

Irion am 08:35, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:35:59Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:35, 18 Awst 2020
Llinell 21:		Llinell 21:

	===Bryn Beddau===		===Bryn Beddau===
	Enwir [Bryn] Gwdion, Bryn Arien ([[Brynaerau]]), Bedd [Maen] Dylan ac ati ym Mhedwaredd Gainc y Mabinogi. Credai Syr Ifor Williams nad yr hyn a elwir y Brynaerau presennol rhyw dri chwarter milltir o Bontlyfni, sydd â chapel, plas a ffarm o’r enw hwnnw, oedd union leoliad Bryn Arien y Mabinogi ond yn hytrach y Bryn Beddau hwn ar dir Llyn Gela: “Ar y traeth, gyferbyn â Bryn Aerau, ymgyfyd penrhyn go uchel, a elwir bellach Bryn Beddau. Cynigiaf mai hwn yw’r hen Fryn Arien. Rhed i’r môr ym Mhwynt Maen Dylan.... <ref>Pedeir Keinc y Mabinogi ~~gan Syr Ifor Williams~~, ~~tt. 278-79~~, ail argraffiad~~, Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru (~~1951).</ref>		Enwir [Bryn] Gwdion, Bryn Arien ([[Brynaerau]]), Bedd [Maen] Dylan ac ati ym Mhedwaredd Gainc y Mabinogi. Credai Syr Ifor Williams nad yr hyn a elwir y Brynaerau presennol rhyw dri chwarter milltir o Bontlyfni, sydd â chapel, plas a ffarm o’r enw hwnnw, oedd union leoliad Bryn Arien y Mabinogi ond yn hytrach y Bryn Beddau hwn ar dir Llyn Gela: “Ar y traeth, gyferbyn â Bryn Aerau, ymgyfyd penrhyn go uchel, a elwir bellach Bryn Beddau. Cynigiaf mai hwn yw’r hen Fryn Arien. Rhed i’r môr ym Mhwynt Maen Dylan..." <ref>Syr Ifor Williams, ''Pedeir Keinc y Mabinogi'', (Caerdydd, (ail argraffiad) 1951) tt.278-9.</ref>

	Ar Ebrill 1af 1830 ceir hanes James Forbes, 22 oed, yn rhedeg ar draws y caeau ac yn taflu ei hun dros y clogwyn ym Mryn Beddau. Roedd llafurwyr yn gweithio mewn cae cyfagos, rhedasant yno a bu farw yn fuan wedyn. Roedd y gwymp tua 25 llath. Pan archwiliwyd y corff canfuwyd llythyr yn ei boced yn hysbysu ei fod yn rhoi pen am ei fywyd. Roedd yn fab i Charles Forbes o Ynys Jamaica ac roedd ei frawd, Neil, yn aros yn Ystumllyn ar y pryd ac oddi yno yr aeth i’r fan hon i farw. Fe’i claddwyd yn Ynys Cynhaearn. <ref> Alltud Eifion (Robert Isaac Jones), ''Y Gestiana'' (Tremadog, 1892) t.133 (Adargraffwyd i ddathlu Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Bro Dwyfor, 1975, a gyhoeddwyd gan Wasg Tŷ ar y Graig ac a argraffwyd gan Wasg Gee, Dinbych).</ref>		Ar Ebrill 1af 1830 ceir hanes James Forbes, 22 oed, yn rhedeg ar draws y caeau ac yn taflu ei hun dros y clogwyn ym Mryn Beddau. Roedd llafurwyr yn gweithio mewn cae cyfagos, rhedasant yno a bu farw yn fuan wedyn. Roedd y gwymp tua 25 llath. Pan archwiliwyd y corff canfuwyd llythyr yn ei boced yn hysbysu ei fod yn rhoi pen am ei fywyd. Roedd yn fab i Charles Forbes o Ynys Jamaica ac roedd ei frawd, Neil, yn aros yn Ystumllyn ar y pryd ac oddi yno yr aeth i’r fan hon i farw. Fe’i claddwyd yn Ynys Cynhaearn. <ref> Alltud Eifion (Robert Isaac Jones), ''Y Gestiana'' (Tremadog, 1892) t.133 (Adargraffwyd i ddathlu Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Bro Dwyfor, 1975, a gyhoeddwyd gan Wasg Tŷ ar y Graig ac a argraffwyd gan Wasg Gee, Dinbych).</ref>

Irion am 08:31, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:31:38Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:31, 18 Awst 2020
Llinell 9:		Llinell 9:
	Dylid nodi enwau caeau Llyn y Gele: Bryn y Beddau, Cae Pen Deg ar Hugain, Bryn Cyrff. Heb fod nepell mae [[Maen Dylan]].		Dylid nodi enwau caeau Llyn y Gele: Bryn y Beddau, Cae Pen Deg ar Hugain, Bryn Cyrff. Heb fod nepell mae [[Maen Dylan]].

	===Teulu Llyn y Gele]]===		===Teulu Llyn y Gele===
	Mab [[Bryn Gwydion]], Pontllyfni, Owen Jones ddaeth i fyw i Lyn y Gele tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Chwaer Owen Jones, Mary oedd mam gwraig		Mab [[Bryn Gwydion]], Pontllyfni, Owen Jones ddaeth i fyw i Lyn y Gele tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Chwaer Owen Jones, Mary oedd mam gwraig
	[[David Lloyd George]], Margaret. Priododd Mary a symud i Fynydd Ednyfed. Dywedwyd wrthyf am ddigwyddiad diddorol am Margaret. Doedd y teulu ddim yn hapus iawn pan		[[David Lloyd George]], Margaret. Priododd Mary a symud i Fynydd Ednyfed. Dywedwyd wrthyf am ddigwyddiad diddorol am Margaret. Doedd y teulu ddim yn hapus iawn pan

Irion am 08:31, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:31:23Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:31, 18 Awst 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Fferm ger y brif ffordd o Gaernarfon i Bwllheli ydy '''Llyn y Gele''', [[Pontlyfni]]. Llyn Gela ar lafar. Y perchennog presennol ydy William Vaughan-Jones ac roedd ei dad a'i daid o'i flaen yn ffarmio'r tir. Nid yw Llyn y Gele yn fferm weithredol erbyn hyn. Ar hyn o bryd, mae maes carafanau ar dir y fferm a’r busnes hwn yn nwylo’r ddwy ferch sef Caryl a Sioned a’u teuluoedd.		Fferm ger y brif ffordd o Gaernarfon i Bwllheli ydy '''Llyn y Gele''', [[Pontlyfni]]. Llyn Gela ar lafar. Y perchennog presennol ydy William Vaughan-Jones ac roedd ei dad a'i daid o'i flaen yn ffarmio'r tir. Nid yw Llyn y Gele yn fferm weithredol erbyn hyn. Ar hyn o bryd, mae maes carafanau ar dir y fferm a’r busnes hwn yn nwylo’r ddwy ferch sef Caryl a Sioned a’u teuluoedd.

			===Ystyr yr enw===
	Yn ôl [[Syr Ifor Williams]], mae tri ystyr posib i'r enw:		Yn ôl [[Syr Ifor Williams]], mae tri ystyr posib i'r enw:
	* a] Llyn y Gelod. Defnyddid gelod i sugno gwaed amhur a manylir ar y feddyginiaeth boblogaidd hon yn Meddyginiaethau Gwerin Cymru gan Anne Elizabeth Williams, Y Lolfa, 2017.		* a] Llyn y Gelod. Defnyddid gelod i sugno gwaed amhur a manylir ar y feddyginiaeth boblogaidd hon yn Meddyginiaethau Gwerin Cymru gan Anne Elizabeth Williams, Y Lolfa, 2017.
Llinell 6:		Llinell 7:
	* c] Gele yw afon gul fel blaen saeth gw. Abergele		* c] Gele yw afon gul fel blaen saeth gw. Abergele

			Dylid nodi enwau caeau Llyn y Gele: Bryn y Beddau, Cae Pen Deg ar Hugain, Bryn Cyrff. Heb fod nepell mae [[Maen Dylan]].

			===Teulu Llyn y Gele]]===
	Mab [[Bryn Gwydion]], Pontllyfni, Owen Jones ddaeth i fyw i Lyn y Gele tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Chwaer Owen Jones, Mary oedd mam gwraig		Mab [[Bryn Gwydion]], Pontllyfni, Owen Jones ddaeth i fyw i Lyn y Gele tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Chwaer Owen Jones, Mary oedd mam gwraig
	[[David Lloyd George]], Margaret. Priododd Mary a symud i Fynydd Ednyfed. Dywedwyd wrthyf am ddigwyddiad diddorol am Margaret. Doedd y teulu ddim yn hapus iawn pan		[[David Lloyd George]], Margaret. Priododd Mary a symud i Fynydd Ednyfed. Dywedwyd wrthyf am ddigwyddiad diddorol am Margaret. Doedd y teulu ddim yn hapus iawn pan
Llinell 15:		Llinell 19:
	Priododd Jennie â John Pritchard Jones a byw yn Bodryn, Llandwrog cyn dod i fyw i Lyn y Gele ar ôl marw Joni tua 1960. Mab Jennie a John Pritchard Jones ydy		Priododd Jennie â John Pritchard Jones a byw yn Bodryn, Llandwrog cyn dod i fyw i Lyn y Gele ar ôl marw Joni tua 1960. Mab Jennie a John Pritchard Jones ydy
	William Vaughan Jones, y perchennog presennol.		William Vaughan Jones, y perchennog presennol.

	~~Dylid nodi enwau caeau Llyn y Gele: Bryn y Beddau, Cae Pen Deg ar Hugain, Bryn Cyrff. Heb fod nepell mae [[Maen Dylan]].~~

	===Bryn Beddau===		===Bryn Beddau===

Irion am 08:29, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:29:36Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:29, 18 Awst 2020
Llinell 29:		Llinell 29:
	===Sioe Pontlyfni===		===Sioe Pontlyfni===
	Cynhelid sioe amaethyddol ardderchog ar gaeau Llyn y Gele yn y 1980au a’r 1990au, dan ddylanwad Huw Geraint Williams, y milfeddyg: achlysur poblogaidd a derbyniol iawn a’r Gymraeg oedd yn cael y lle blaenllaw am unwaith. Byddai yno gystadlaethau cynnyrch gardd a choginio ac uchel seinydd yn cyhoeddi gwahanol gystadlaethau ym myd y ceffylau, defaid cŵn ac adar.		Cynhelid sioe amaethyddol ardderchog ar gaeau Llyn y Gele yn y 1980au a’r 1990au, dan ddylanwad Huw Geraint Williams, y milfeddyg: achlysur poblogaidd a derbyniol iawn a’r Gymraeg oedd yn cael y lle blaenllaw am unwaith. Byddai yno gystadlaethau cynnyrch gardd a choginio ac uchel seinydd yn cyhoeddi gwahanol gystadlaethau ym myd y ceffylau, defaid cŵn ac adar.

			==Cyfeiriadau==
			{{cyfeiriadau}}

	[[Categori:Anheddau]]		[[Categori:Anheddau]]
	[[Categori:Amaethyddiaeth]]		[[Categori:Amaethyddiaeth]]
	[[Categori:Henebion]]		[[Categori:Henebion]]

Irion am 08:28, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:28:47Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:28, 18 Awst 2020
Llinell 24:		Llinell 24:

	===Cloc Haul Clynnog Fawr===		===Cloc Haul Clynnog Fawr===
	O Lyn y Gele y daeth y cloc haul hynod sydd ym mynwent [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]], y tybir ei fod yn dyddio o’r wythfed neu’r nawfed ganrif. “Mae yna bistyll yng ngardd Llyn Gela a’r dŵr yn rhedeg iddo o Lleuar Bach ac roedd yna do bach dros y pistyll,” meddai W. Vaughan-Jones. “Be’ oedd o ond hen, hen gloc haul, a phan ddeallodd [[Frederick G. Wynn]], [[Glynllifon]], beth oedd o, mi ofynnodd i ‘Nhaid a gâi ei godi a’i roi i Eglwys Clynnog. Dyna a fu ac mi gododd Glynllifon gwt dros y pistyll.”		O Lyn y Gele y daeth y cloc haul hynod sydd ym mynwent [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]], y tybir ei fod yn dyddio o’r wythfed neu’r nawfed ganrif. “Mae yna bistyll yng ngardd Llyn Gela a’r dŵr yn rhedeg iddo o Lleuar Bach ac roedd yna do bach dros y pistyll,” meddai W. Vaughan-Jones. “Be’ oedd o ond hen, hen gloc haul, a phan ddeallodd [[Frederick George Wynn]], [[Glynllifon]], beth oedd o, mi ofynnodd i ‘Nhaid a gâi ei godi a’i roi i Eglwys Clynnog. Dyna a fu ac mi gododd Glynllifon gwt dros y pistyll.”
	Tua chanrif ynghynt roedd y cloc wedi cael ei ddefnyddio fel pont i groesi ffrwd Melin Glan-Môr, Aberdesach.<ref> Nancy Edwards, ''A Corpus of Early Medieval Inscribed Stones and Stone Sculpture in Wales, Cyfrol III North Wales'',(Caerdydd, 2013) tt. 264-6.</ref>		Tua chanrif ynghynt roedd y cloc wedi cael ei ddefnyddio fel pont i groesi ffrwd Melin Glan-Môr, Aberdesach.<ref> Nancy Edwards, ''A Corpus of Early Medieval Inscribed Stones and Stone Sculpture in Wales, Cyfrol III North Wales'',(Caerdydd, 2013) tt. 264-6.</ref>

Irion am 08:27, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:27:35Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:27, 18 Awst 2020
Llinell 32:		Llinell 32:
	[[Categori:Anheddau]]		[[Categori:Anheddau]]
	[[Categori:Amaethyddiaeth]]		[[Categori:Amaethyddiaeth]]
	[[Categori:~~Hynafiaethau~~]]		[[Categori:Henebion]]

Irion am 08:25, 18 Awst 2020

2020-08-18T08:25:16Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:25, 18 Awst 2020
Llinell 18:		Llinell 18:
	Dylid nodi enwau caeau Llyn y Gele: Bryn y Beddau, Cae Pen Deg ar Hugain, Bryn Cyrff. Heb fod nepell mae [[Maen Dylan]].		Dylid nodi enwau caeau Llyn y Gele: Bryn y Beddau, Cae Pen Deg ar Hugain, Bryn Cyrff. Heb fod nepell mae [[Maen Dylan]].

	~~BRYN BEDDAU~~		===Bryn Beddau===
	Enwir [Bryn] Gwdion, Bryn Arien (Brynaerau), Bedd [Maen] Dylan ac ati ym Mhedwaredd Gainc y Mabinogi. Credai Syr Ifor Williams nad yr hyn a elwir y Brynaerau presennol rhyw dri chwarter milltir o Bontlyfni, sydd â chapel, plas a ffarm o’r enw hwnnw, oedd union leoliad Bryn Arien y Mabinogi ond yn hytrach y Bryn Beddau hwn ar dir Llyn Gela: “Ar y traeth, gyferbyn â Bryn Aerau, ymgyfyd penrhyn go uchel, a elwir bellach Bryn Beddau. Cynigiaf mai hwn yw’r hen Fryn Arien. Rhed i’r môr ym Mhwynt Maen Dylan.... <ref>Pedeir Keinc y Mabinogi gan Syr Ifor Williams, tt. 278-79, ail argraffiad, Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru (1951).</ref>		Enwir [Bryn] Gwdion, Bryn Arien ([[Brynaerau]]), Bedd [Maen] Dylan ac ati ym Mhedwaredd Gainc y Mabinogi. Credai Syr Ifor Williams nad yr hyn a elwir y Brynaerau presennol rhyw dri chwarter milltir o Bontlyfni, sydd â chapel, plas a ffarm o’r enw hwnnw, oedd union leoliad Bryn Arien y Mabinogi ond yn hytrach y Bryn Beddau hwn ar dir Llyn Gela: “Ar y traeth, gyferbyn â Bryn Aerau, ymgyfyd penrhyn go uchel, a elwir bellach Bryn Beddau. Cynigiaf mai hwn yw’r hen Fryn Arien. Rhed i’r môr ym Mhwynt Maen Dylan.... <ref>Pedeir Keinc y Mabinogi gan Syr Ifor Williams, tt. 278-79, ail argraffiad, Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru (1951).</ref>

	Ar Ebrill 1af 1830 ceir hanes James Forbes, 22 oed, yn rhedeg ar draws y caeau ac yn taflu ei hun dros y clogwyn ym Mryn Beddau. Roedd llafurwyr yn gweithio mewn cae cyfagos, rhedasant yno a bu farw yn fuan wedyn. Roedd y gwymp tua 25 llath. Pan archwiliwyd y corff canfuwyd llythyr yn ei boced yn hysbysu ei fod yn rhoi pen am ei fywyd. Roedd yn fab i Charles Forbes o Ynys Jamaica ac roedd ei frawd, Neil, yn aros yn Ystumllyn ar y pryd ac oddi yno yr aeth i’r fan hon i farw. Fe’i claddwyd yn Ynys Cynhaearn. <ref> ~~t. 133 Y Gestiana gan~~ Alltud Eifion (Robert Isaac Jones), Tremadog~~. Argraffwyd yn~~ 1892. Adargraffwyd i ddathlu Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Bro Dwyfor, 1975, a gyhoeddwyd gan Wasg Tŷ ar y Graig ac a argraffwyd gan Wasg Gee, Dinbych~~.</ref>~~		Ar Ebrill 1af 1830 ceir hanes James Forbes, 22 oed, yn rhedeg ar draws y caeau ac yn taflu ei hun dros y clogwyn ym Mryn Beddau. Roedd llafurwyr yn gweithio mewn cae cyfagos, rhedasant yno a bu farw yn fuan wedyn. Roedd y gwymp tua 25 llath. Pan archwiliwyd y corff canfuwyd llythyr yn ei boced yn hysbysu ei fod yn rhoi pen am ei fywyd. Roedd yn fab i Charles Forbes o Ynys Jamaica ac roedd ei frawd, Neil, yn aros yn Ystumllyn ar y pryd ac oddi yno yr aeth i’r fan hon i farw. Fe’i claddwyd yn Ynys Cynhaearn. <ref> Alltud Eifion (Robert Isaac Jones), ''Y Gestiana'' (Tremadog, 1892) t.133 (Adargraffwyd i ddathlu Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Bro Dwyfor, 1975, a gyhoeddwyd gan Wasg Tŷ ar y Graig ac a argraffwyd gan Wasg Gee, Dinbych).</ref>

	~~CLOC HAUL~~
	O Lyn y Gele y daeth y cloc haul hynod sydd ym mynwent Eglwys Beuno Sant, Clynnog, y tybir ei fod yn dyddio o’r wythfed neu’r nawfed ganrif. “Mae yna bistyll yng ngardd Llyn Gela a’r dŵr yn rhedeg iddo o Lleuar Bach ac roedd yna do bach dros y pistyll,” meddai W. Vaughan-Jones. “Be’ oedd o ond hen, hen gloc haul, a phan ddeallodd Frederick Wynne, Glynllifon, beth oedd o, mi ofynnodd i ‘Nhaid a gâi ei godi a’i roi i Eglwys Clynnog. Dyna a fu ac mi gododd Glynllifon gwt dros y pistyll.”
	Tua chanrif ynghynt roedd y cloc wedi cael ei ddefnyddio fel pont i groesi ffrwd Melin Glan-Môr, Aberdesach.<ref> A Corpus of Early Medieval Inscribed Stones and Stone Sculpture in Wales, Cyfrol III North Wales gan Nancy Edwards, Gwasg Prifysgol Cymru (2013) ~~tt. 264-266~~.</ref>

	~~SIOE PONTLYFNI~~
	Cynhelid sioe amaethyddol ardderchog ar gaeau Llyn y Gele yn y 1980au a’r 1990au, dan ddylanwad Huw Geraint Williams, y milfeddyg: achlysur poblogaidd a derbyniol iawn a’r Gymraeg oedd yn cael y lle blaenllaw am unwaith. Byddai yno gystadlaethau cynnyrch gardd a choginio ac uchel seinydd yn cyhoeddi gwahanol gystadlaethau ym myd y ceffylau, defaid cŵn ac adar.

			===Cloc Haul Clynnog Fawr===
			O Lyn y Gele y daeth y cloc haul hynod sydd ym mynwent [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]], y tybir ei fod yn dyddio o’r wythfed neu’r nawfed ganrif. “Mae yna bistyll yng ngardd Llyn Gela a’r dŵr yn rhedeg iddo o Lleuar Bach ac roedd yna do bach dros y pistyll,” meddai W. Vaughan-Jones. “Be’ oedd o ond hen, hen gloc haul, a phan ddeallodd [[Frederick G. Wynn]], [[Glynllifon]], beth oedd o, mi ofynnodd i ‘Nhaid a gâi ei godi a’i roi i Eglwys Clynnog. Dyna a fu ac mi gododd Glynllifon gwt dros y pistyll.”
			Tua chanrif ynghynt roedd y cloc wedi cael ei ddefnyddio fel pont i groesi ffrwd Melin Glan-Môr, Aberdesach.<ref> Nancy Edwards, ''A Corpus of Early Medieval Inscribed Stones and Stone Sculpture in Wales, Cyfrol III North Wales'',(Caerdydd, 2013) tt. 264-6.</ref>

			===Sioe Pontlyfni===
			Cynhelid sioe amaethyddol ardderchog ar gaeau Llyn y Gele yn y 1980au a’r 1990au, dan ddylanwad Huw Geraint Williams, y milfeddyg: achlysur poblogaidd a derbyniol iawn a’r Gymraeg oedd yn cael y lle blaenllaw am unwaith. Byddai yno gystadlaethau cynnyrch gardd a choginio ac uchel seinydd yn cyhoeddi gwahanol gystadlaethau ym myd y ceffylau, defaid cŵn ac adar.

	[[Categori:Anheddau]]		[[Categori:Anheddau]]
	[[Categori:Amaethyddiaeth]]		[[Categori:Amaethyddiaeth]]
			[[Categori:Hynafiaethau]]

Malan% am 14:11, 17 Awst 2020

2020-08-17T14:11:56Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:11, 17 Awst 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Fferm ger y brif ffordd o Gaernarfon i Bwllheli ydy '''Llyn y Gele''', [[Pontlyfni]]. Llyn Gela ar lafar. Y perchennog presennol ydy William Vaughan-Jones ac roedd ei dad o'i flaen yn ffarmio'r tir. Nid yw Llyn y Gele yn fferm weithredol erbyn hyn. Ar hyn o bryd, mae maes carafanau ar dir y fferm a’r busnes hwn yn nwylo’r ddwy ferch sef Caryl a Sioned a’u teuluoedd.		Fferm ger y brif ffordd o Gaernarfon i Bwllheli ydy '''Llyn y Gele''', [[Pontlyfni]]. Llyn Gela ar lafar. Y perchennog presennol ydy William Vaughan-Jones ac roedd ei dad a'i daid o'i flaen yn ffarmio'r tir. Nid yw Llyn y Gele yn fferm weithredol erbyn hyn. Ar hyn o bryd, mae maes carafanau ar dir y fferm a’r busnes hwn yn nwylo’r ddwy ferch sef Caryl a Sioned a’u teuluoedd.

	Yn ôl [[Syr Ifor Williams]], mae tri ystyr posib i'r enw:		Yn ôl [[Syr Ifor Williams]], mae tri ystyr posib i'r enw: