Hen Ddiwydiannau Ardal Rhostryfan - Hanes golygu

Irion am 11:53, 6 Chwefror 2022

2022-02-06T11:53:35Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:53, 6 Chwefror 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ~~ddarpau~~ ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad ceid nifer dda o grefftwyr gwlad ym mhob bro, yn seiri coed a seiri maen, gofaint, melinwyr, teilwriaid, gwehyddion a chryddion. Nid oedd ardal Rhostryfan yn eithriad yn hyn o beth fel yr ymdriniodd W. Gilbert Williams yn ei ysgrif ar '''Hen Ddiwydiannau Ardal Rhostryfan'''.<~~sup~~>~~[1]~~</~~sup~~>		Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ddarparu ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad ceid nifer dda o grefftwyr gwlad ym mhob bro, yn seiri coed a seiri maen, gofaint, melinwyr, teilwriaid, gwehyddion a chryddion. Nid oedd ardal [[Rhostryfan]] yn eithriad yn hyn o beth fel yr ymdriniodd [[W. Gilbert Williams]] yn ei ysgrif ar '''Hen Ddiwydiannau Ardal Rhostryfan'''.<ref>W. Gilbert Williams, ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (Cyhoeddiadau Mei, 1983), tt.88-90.</ref>

	Bu ffatri wlân brysur yn gweithredu yn Ffatri'r Tryfan tan ddechrau'r 20g ac roedd yn bwysig i Rostryfan a'r ardaloedd cyfagos. Roedd gwlân yn cael ei nyddu gartref yn aml ar droell gan ferched yn ystod y gaeaf ac yna ei gludo i'r ffatri i'w wehyddu'n frethyn. Roedd pandy ar gael wedyn yn hwylus yn Y Bontnewydd i bannu'r brethyn.		Bu ffatri wlân brysur yn gweithredu yn [[Ffatri Tryfan]] tan ddechrau'r 20g ac roedd yn bwysig i Rostryfan a'r ardaloedd cyfagos. Roedd gwlân yn cael ei nyddu gartref yn aml ar droell gan ferched yn ystod y gaeaf ac yna ei gludo i'r ffatri i'w wehyddu'n frethyn. Roedd pandy ar gael wedyn yn hwylus yn [[Y Bontnewydd]] i bannu'r brethyn.

	Yn Y Dolydd roedd barcdy i drin lledr ar gyfer esgidiau. Tu allan i'r barcdy roedd nifer o gafnau dŵr a rhoddid rhisgl derw yn y rhain. Roedd y rhisgl o gymorth i feddalu a lliwio'r lledr ac yn aml hefyd ychwanegid piso at y gymysgedd i'r un diben. Arferai rhai fynd o gwmpas tai'n casglu cynnwys potiau siambr i'r pwrpas hwn! Ar ôl tynnu'r blew neu'r gwlân oddi ar y crwyn fe'u rhoddid i socian am dipyn yn y cafnau hyn i'w meddalu. I'r Dolydd y deuai cryddion yr ardal i gael eu lledr.		Yn Y [[Dolydd]] roedd barcdy i drin lledr ar gyfer esgidiau. Tu allan i'r barcdy roedd nifer o gafnau dŵr a rhoddid rhisgl derw yn y rhain. Roedd y rhisgl o gymorth i feddalu a lliwio'r lledr ac yn aml hefyd ychwanegid piso at y gymysgedd i'r un diben. Arferai rhai fynd o gwmpas tai'n casglu cynnwys potiau siambr i'r pwrpas hwn! Ar ôl tynnu'r blew neu'r gwlân oddi ar y crwyn fe'u rhoddid i socian am dipyn yn y cafnau hyn i'w meddalu. I'r Dolydd y deuai cryddion yr ardal i gael eu lledr.

	Codwyd gweithdy sylweddol i gryddion yn Nhan'rallt ac ar un adeg bu cymaint â dwsin o gryddion yn gweithio yno. Dywedid bod sôn am safon uchel esgidiau Tan'rallt ymhell ac agos ac roedd llawer o'r cryddion yn dod yn wreiddiol o Sir Fôn, a oedd yn enwog am ei hesgidiau mewn pentrefi fel Llannerch-y-medd.		Codwyd gweithdy sylweddol i gryddion yn Nhan'rallt ac ar un adeg bu cymaint â dwsin o gryddion yn gweithio yno. Dywedid bod sôn am safon uchel esgidiau Tan'rallt ymhell ac agos ac roedd llawer o'r cryddion yn dod yn wreiddiol o Sir Fôn, a oedd yn enwog am ei hesgidiau mewn pentrefi fel Llannerch-y-medd.
Llinell 9:		Llinell 9:
	Roedd gweithdy mawr yn gwneud a thrwsio dodrefn tŷ yn y fan lle daeth Siop Newydd yn ddiweddarach. Gweithiai rhyw hanner dwsin o seiri yno yn gwneud dodrefn a gwaith cyffredinol i dai, ffermydd a chapeli. Roeddent yn gwneud troliau, berfâu ac offer cyffelyb hefyd. Roedd gweithdy saer yn Nhyddyn Madyn yn ogystal.		Roedd gweithdy mawr yn gwneud a thrwsio dodrefn tŷ yn y fan lle daeth Siop Newydd yn ddiweddarach. Gweithiai rhyw hanner dwsin o seiri yno yn gwneud dodrefn a gwaith cyffredinol i dai, ffermydd a chapeli. Roeddent yn gwneud troliau, berfâu ac offer cyffelyb hefyd. Roedd gweithdy saer yn Nhyddyn Madyn yn ogystal.

	Roedd galw mawr ar un cyfnod am lechi ysgrifennu ar gyfer plant ysgol a bu sawl melin lechi'n cynhyrchu'r rhain yn ardal Rhostryfan. Roedd un yn Is Horeb ac un arall ger Hafod Boeth, gyda dwy neu dair yn ogystal ger Y Bryngwyn.		Roedd galw mawr ar un cyfnod am lechi ysgrifennu ar gyfer plant ysgol a bu sawl melin lechi'n cynhyrchu'r rhain yn ardal Rhostryfan. Roedd un yn Is Horeb ac un arall ger Hafod Boeth, gyda dwy neu dair yn ogystal ger Y [[Bryngwyn]].

	Bu gefail yn Y Tryfan ar un adeg. Yn ogystal â gwneud gwaith haearn cyffredinol - pethau fel rhawiau, pladuriau, giatiau, proceri etc. roedd breichiau a choesau haearn yn cael eu gwneud yno ar gyfer rhai a oedd wedi colli braich neu goes mewn damwain. Gyda chymaint o chwareli llechi yn yr ardal digwyddai damweiniau o'r fath yn gyson, gwaetha'r modd. Dywedir bod Owen Griffith o'r Tryfan yn ddyn medrus am wneud y pethau hyn a deuai pobl ato o gylch eang.		Bu gefail yn Y Tryfan ar un adeg. Yn ogystal â gwneud gwaith haearn cyffredinol - pethau fel rhawiau, pladuriau, giatiau, proceri etc. roedd breichiau a choesau haearn yn cael eu gwneud yno ar gyfer rhai a oedd wedi colli braich neu goes mewn damwain. Gyda chymaint o chwareli llechi yn yr ardal digwyddai damweiniau o'r fath yn gyson, gwaetha'r modd. Dywedir bod Owen Griffith o'r Tryfan yn ddyn medrus am wneud y pethau hyn a deuai pobl ato o gylch eang.
Llinell 15:		Llinell 15:
	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	~~1. W. Gilbert Williams, ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (Cyhoeddiadau Mei, 1983), tt.88-90.~~		[[Categori:Diwydiant a Masnach]]
			[[Categori:Crefftwyr]]

Cyfaill Eben am 17:49, 5 Chwefror 2022

2022-02-05T17:49:44Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:49, 5 Chwefror 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ddarpau ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad ceid nifer dda o grefftwyr gwlad ym mhob bro, yn seiri coed a seiri maen, gofaint, melinwyr, teilwriaid, gwehyddion a chryddion. Nid oedd ardal Rhostryfan yn eithriad ~~hyn~~ hyn o beth fel yr ymdriniodd W. Gilbert Williams yn ei ysgrif ar '''Hen Ddiwydiannau Ardal Rhostryfan'''.<sup>[1]</sup>		Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ddarpau ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad ceid nifer dda o grefftwyr gwlad ym mhob bro, yn seiri coed a seiri maen, gofaint, melinwyr, teilwriaid, gwehyddion a chryddion. Nid oedd ardal Rhostryfan yn eithriad yn hyn o beth fel yr ymdriniodd W. Gilbert Williams yn ei ysgrif ar '''Hen Ddiwydiannau Ardal Rhostryfan'''.<sup>[1]</sup>

	Bu ffatri wlân brysur yn gweithredu yn Ffatri'r Tryfan tan ddechrau'r 20g ac roedd yn bwysig i Rostryfan a'r ardaloedd cyfagos. Roedd gwlân yn cael ei nyddu gartref yn aml ar droell gan ferched yn ystod y gaeaf ac yna ei gludo i'r ffatri i'w wehyddu'n frethyn. Roedd pandy ar gael wedyn yn hwylus yn Y Bontnewydd i bannu'r brethyn.		Bu ffatri wlân brysur yn gweithredu yn Ffatri'r Tryfan tan ddechrau'r 20g ac roedd yn bwysig i Rostryfan a'r ardaloedd cyfagos. Roedd gwlân yn cael ei nyddu gartref yn aml ar droell gan ferched yn ystod y gaeaf ac yna ei gludo i'r ffatri i'w wehyddu'n frethyn. Roedd pandy ar gael wedyn yn hwylus yn Y Bontnewydd i bannu'r brethyn.

Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ddarpau ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad cei...'

2022-02-05T17:46:47Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ddarpau ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad cei...'

Tudalen newydd

Yn y dyddiau gynt roedd yn rhaid i bob ardal ddarpau ar gyfer ei hangenrheidiau ei hun, yn flawd, dillad, esgidiau, brethyn ac yn y blaen. O ganlyniad ceid nifer dda o grefftwyr gwlad ym mhob bro, yn seiri coed a seiri maen, gofaint, melinwyr, teilwriaid, gwehyddion a chryddion. Nid oedd ardal Rhostryfan yn eithriad hyn hyn o beth fel yr ymdriniodd W. Gilbert Williams yn ei ysgrif ar '''Hen Ddiwydiannau Ardal Rhostryfan'''.<sup>[1]</sup>

Bu ffatri wlân brysur yn gweithredu yn Ffatri'r Tryfan tan ddechrau'r 20g ac roedd yn bwysig i Rostryfan a'r ardaloedd cyfagos. Roedd gwlân yn cael ei nyddu gartref yn aml ar droell gan ferched yn ystod y gaeaf ac yna ei gludo i'r ffatri i'w wehyddu'n frethyn. Roedd pandy ar gael wedyn yn hwylus yn Y Bontnewydd i bannu'r brethyn.

Yn Y Dolydd roedd barcdy i drin lledr ar gyfer esgidiau. Tu allan i'r barcdy roedd nifer o gafnau dŵr a rhoddid rhisgl derw yn y rhain. Roedd y rhisgl o gymorth i feddalu a lliwio'r lledr ac yn aml hefyd ychwanegid piso at y gymysgedd i'r un diben. Arferai rhai fynd o gwmpas tai'n casglu cynnwys potiau siambr i'r pwrpas hwn! Ar ôl tynnu'r blew neu'r gwlân oddi ar y crwyn fe'u rhoddid i socian am dipyn yn y cafnau hyn i'w meddalu. I'r Dolydd y deuai cryddion yr ardal i gael eu lledr.

Codwyd gweithdy sylweddol i gryddion yn Nhan'rallt ac ar un adeg bu cymaint â dwsin o gryddion yn gweithio yno. Dywedid bod sôn am safon uchel esgidiau Tan'rallt ymhell ac agos ac roedd llawer o'r cryddion yn dod yn wreiddiol o Sir Fôn, a oedd yn enwog am ei hesgidiau mewn pentrefi fel Llannerch-y-medd.

Roedd gweithdy mawr yn gwneud a thrwsio dodrefn tŷ yn y fan lle daeth Siop Newydd yn ddiweddarach. Gweithiai rhyw hanner dwsin o seiri yno yn gwneud dodrefn a gwaith cyffredinol i dai, ffermydd a chapeli. Roeddent yn gwneud troliau, berfâu ac offer cyffelyb hefyd. Roedd gweithdy saer yn Nhyddyn Madyn yn ogystal.

Roedd galw mawr ar un cyfnod am lechi ysgrifennu ar gyfer plant ysgol a bu sawl melin lechi'n cynhyrchu'r rhain yn ardal Rhostryfan. Roedd un yn Is Horeb ac un arall ger Hafod Boeth, gyda dwy neu dair yn ogystal ger Y Bryngwyn.

Bu gefail yn Y Tryfan ar un adeg. Yn ogystal â gwneud gwaith haearn cyffredinol - pethau fel rhawiau, pladuriau, giatiau, proceri etc. roedd breichiau a choesau haearn yn cael eu gwneud yno ar gyfer rhai a oedd wedi colli braich neu goes mewn damwain. Gyda chymaint o chwareli llechi yn yr ardal digwyddai damweiniau o'r fath yn gyson, gwaetha'r modd. Dywedir bod Owen Griffith o'r Tryfan yn ddyn medrus am wneud y pethau hyn a deuai pobl ato o gylch eang.

== Cyfeiriadau ==

1. W. Gilbert Williams, ''Moel Tryfan i'r Traeth'', (Cyhoeddiadau Mei, 1983), tt.88-90.