Gwynedd - Hanes golygu

Irion am 10:13, 12 Mehefin 2019

2019-06-12T10:13:52Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:13, 12 Mehefin 2019
Llinell 11:		Llinell 11:
	==Cymraeg Gwynedd==		==Cymraeg Gwynedd==

	Yr enw a roddwyd ar dafodiaith ~~gwynedd~~ yw "Gwyndodeg", sy'n cynnwys Cymraeg holl diroedd [[Sir Gaernarfon]], Ynys Môn, y rhan fwyaf o Feirionnydd (ag eithrio ~~Pernllyn~~ ac Edeirnion, a gorllewin Sir Ddinbych.<ref>Wicipedia, erthygl ar y Wyndodeg, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Gwyndodeg], adalwyd, 04.09.20218</ref>		Yr enw a roddwyd ar dafodiaith Gwynedd yw "Gwyndodeg", sy'n cynnwys Cymraeg holl diroedd [[Sir Gaernarfon]], Ynys Môn, y rhan fwyaf o Feirionnydd (ag eithrio Penllyn ac Edeirnion, a gorllewin Sir Ddinbych.<ref>Wicipedia, erthygl ar y Wyndodeg, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Gwyndodeg], adalwyd, 04.09.20218</ref>


Llinell 75:		Llinell 75:
	==Gwynedd ar ôl 1284==		==Gwynedd ar ôl 1284==

	Wedi goresgyniad y Saeson dros Gymru, fe barhaodd Gwynedd yn dywysogaeth annibynnol i bob pwrpas, ond ~~ynyn~~ eiddo i frenhinoedd Lloegr, ac o dan gyfraith Lloegr (ac ~~aithrio~~ materion sifil megis deddfau etifeddu a arhosai'n unol â'r gyfraith Gymreig. Fe'i hystyrid fel "Tywysogaeth Gogledd Cymru". Fe'i ffurfiwyd siroedd ar batrwm trefn Lloegr ym 1284; wedi hynny roedd Uwchgwyrfai yn ran o Sir Gaernarfon. Unwyd Tywysogaeth Gogledd Cymru (yr hen Wynedd) gyda gweddill Cymru gan y deddfau uno, 1536 a 1543.		Wedi goresgyniad y Saeson dros Gymru, fe barhaodd Gwynedd yn dywysogaeth annibynnol i bob pwrpas, ond yn eiddo i frenhinoedd Lloegr, ac o dan gyfraith Lloegr (ac eithrio materion sifil megis deddfau etifeddu a arhosai'n unol â'r gyfraith Gymreig. Fe'i hystyrid fel "Tywysogaeth Gogledd Cymru". Fe'i ffurfiwyd siroedd ar batrwm trefn Lloegr ym 1284; wedi hynny roedd Uwchgwyrfai yn ran o Sir Gaernarfon. Unwyd Tywysogaeth Gogledd Cymru (yr hen Wynedd) gyda gweddill Cymru gan y deddfau uno, 1536 a 1543.

	==Gwynedd yn y cyfnod modern==		==Gwynedd yn y cyfnod modern==

	Parhaodd y defnydd o'r enw "Gwynedd" i ddisgrifio hen ardal tywysogion Gwynedd gan haneswyr, hynafiaethwyr a'r rhai oedd am gael term hwylus ar gyfer Gogledd-~~orlklewin~~ Cymru. Nid oedd unrhyw ~~ddefnyddd~~ swyddogol o'r enw, fodd bynnag, nes i Ddeddf Llywodraeth Leol (Cymru), 1972, greu siroedd mawr unedig o 1974 ymlaen. Am hanes y cyfnod hwnnw,gweler yr erthygl [[Cyngor Sir Gwynedd]]. Ym 1996, crëwyd siroedd llai, a ~~dewioswyd~~ yr enw Gwynedd ar ardal oedd yn cynnwys gorllewin yr hen siroedd Caernarfon a Meirionnydd. Am y cyfnod ar ôl 1996, ~~gwelerr~~ erthygl [[Cyngor Gwynedd]].		Parhaodd y defnydd o'r enw "Gwynedd" i ddisgrifio hen ardal tywysogion Gwynedd gan haneswyr, hynafiaethwyr a'r rhai oedd am gael term hwylus ar gyfer Gogledd-orllewin Cymru. Nid oedd unrhyw ddefnydd swyddogol o'r enw, fodd bynnag, nes i Ddeddf Llywodraeth Leol (Cymru), 1972, greu siroedd mawr unedig o 1974 ymlaen. Am hanes y cyfnod hwnnw, gweler yr erthygl [[Cyngor Sir Gwynedd]]. Ym 1996, crëwyd siroedd llai, a dewiswyd yr enw Gwynedd ar ardal oedd yn cynnwys gorllewin yr hen siroedd Caernarfon a Meirionnydd. Am y cyfnod ar ôl 1996, gweler
			r erthygl [[Cyngor Gwynedd]].

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 18:09, 3 Medi 2018

2018-09-03T18:09:41Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:09, 3 Medi 2018
Llinell 85:		Llinell 85:
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}

	[[Categori:~~Rhaniadau~~ gweinyddol]]		[[Categori:Rhanbarthau gweinyddol]]

Irion am 18:08, 3 Medi 2018

2018-09-03T18:08:32Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:08, 3 Medi 2018
Llinell 2:		Llinell 2:

	Gall '''Gwynedd''' gyfeirio at deyrnas ganoloesol yn ystod Oes y Tywysogion, yn gyffredinol at yr ardal honno wedi hynny, neu at y sir fodern.		Gall '''Gwynedd''' gyfeirio at deyrnas ganoloesol yn ystod Oes y Tywysogion, yn gyffredinol at yr ardal honno wedi hynny, neu at y sir fodern.

	~~===Teyrnas Gwynedd y Tywysogion===~~

	Rhannwyd yr hen Wynedd yn nifer o gantrefi a chymydau. Roedd [[Uwchgwyrfai]] yn un o ddau gwmwd [[Arfon]].		Rhannwyd yr hen Wynedd yn nifer o gantrefi a chymydau. Roedd [[Uwchgwyrfai]] yn un o ddau gwmwd [[Arfon]].

Irion am 18:07, 3 Medi 2018

2018-09-03T18:07:12Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 ==Teyrnas Ganoloesol Gwynedd==
@@ Llinell 5: / Llinell 22: @@
 ===Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd===
-Lle nad yw dyddiadau isod yn cydredeg, mae hynyn dynodi cyfnodau pan rannwyd y deyrnas rhwng mwy nag un tywysog.
+Lle nad yw dyddiadau isod yn cydredeg, mae hyn yn dynodi cyfnodau pan oedd y deyrnas yn rhanedig neu'r awdurdod wedi ei rannu rhwng mwy nag un tywysog.
      Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)
@@ Llinell 51: / Llinell 68: @@
      Owain ap Gruffudd (Owain Goch) (1246-1255)
      Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)
 Yn dilyn marwolaeth Llywelyn ap Gruffudd ym 1282 a dienyddiad ei frawd Dafydd ap Gruffudd y flyddyn ganlynol, daeth teyrnas Gwynedd i ben. Ceisiodd Owain Lawgoch hawlio teyrnas Gwynedd a Chymru yn 1372 a 1377, ac yr oedd gan Owain Glyn Dŵr gysylltiadau teuluol â thywysogion Gwynedd hefyd.<ref>Wicipedia, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Teyrnas_Gwynedd], adalwyd 2.8.2018</ref>

Irion am 08:18, 3 Medi 2018

2018-09-03T08:18:37Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:18, 3 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
			==Teyrnas Ganoloesol Gwynedd==

	'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.		'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.

	==Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd==		===Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd===

			Lle nad yw dyddiadau isod yn cydredeg, mae hynyn dynodi cyfnodau pan rannwyd y deyrnas rhwng mwy nag un tywysog.

	Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)		Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)
	Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)		Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)
Llinell 17:		Llinell 22:
	Caradog ap Meirion (c.754-c.798)		Caradog ap Meirion (c.754-c.798)
	Cynan ap Rhodri (Cynan Dindaethwy) (c.798-816)		Cynan ap Rhodri (Cynan Dindaethwy) (c.798-816)
	Hywel ap Rhodri Molwynog 814-825)		Hywel ap Rhodri Molwynog (814-825)
	Merfyn Frych ap Gwriad (825-844)		Merfyn Frych ap Gwriad (825-844)
	Rhodri ap Merfyn (Rhodri Mawr) (844-878)		Rhodri ap Merfyn (Rhodri Mawr) (844-878)

Irion am 08:15, 3 Medi 2018

2018-09-03T08:15:45Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:15, 3 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.		'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.

	==Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd~~<ref>Wicipedia, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Teyrnas_Gwynedd], adalwyd 2.8.2018</ref>~~==		==Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd==
	Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)		Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)
	Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)		Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)
Llinell 47:		Llinell 47:
	Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)		Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)

	Yn dilyn marwolaeth Llywelyn ap Gruffudd ym 1282 a dienyddiad ei frawd Dafydd ap Gruffudd y flyddyn ganlynol, daeth teyrnas Gwynedd i ben. Ceisiodd Owain Lawgoch hawlio teyrnas Gwynedd a Chymru yn 1372 a 1377, ac yr oedd gan Owain Glyn Dŵr gysylltiadau teuluol â thywysogion Gwynedd hefyd.		Yn dilyn marwolaeth Llywelyn ap Gruffudd ym 1282 a dienyddiad ei frawd Dafydd ap Gruffudd y flyddyn ganlynol, daeth teyrnas Gwynedd i ben. Ceisiodd Owain Lawgoch hawlio teyrnas Gwynedd a Chymru yn 1372 a 1377, ac yr oedd gan Owain Glyn Dŵr gysylltiadau teuluol â thywysogion Gwynedd hefyd.<ref>Wicipedia, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Teyrnas_Gwynedd], adalwyd 2.8.2018</ref>

Irion am 07:39, 3 Medi 2018

2018-09-03T07:39:42Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 08:39, 3 Medi 2018
Llinell 46:		Llinell 46:
	Owain ap Gruffudd (Owain Goch) (1246-1255)		Owain ap Gruffudd (Owain Goch) (1246-1255)
	Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)		Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)

			Yn dilyn marwolaeth Llywelyn ap Gruffudd ym 1282 a dienyddiad ei frawd Dafydd ap Gruffudd y flyddyn ganlynol, daeth teyrnas Gwynedd i ben. Ceisiodd Owain Lawgoch hawlio teyrnas Gwynedd a Chymru yn 1372 a 1377, ac yr oedd gan Owain Glyn Dŵr gysylltiadau teuluol â thywysogion Gwynedd hefyd.

Irion am 21:46, 2 Medi 2018

2018-09-02T21:46:58Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:46, 2 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.		'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.

	Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd<ref>Wicipedia, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Teyrnas_Gwynedd], adalwyd 2.8.2018</ref>		==Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd<ref>Wicipedia, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Teyrnas_Gwynedd], adalwyd 2.8.2018</ref>==
	Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)		Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)
	Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)		Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)

Irion am 18:14, 2 Medi 2018

2018-09-02T18:14:12Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:14, 2 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd		'''Gwynedd''' oedd yr enw ar hen deyrnas Cymru yn y gogledd-orllewin - ac ar adegau roedd rheolwyr Gwynedd yn ddigon cryf i reoli rhannau eraill o Gymru, gan ymestyn ffin Gwynedd i'r dwyrain - yn wir, nid yw'r hen garreg ffin a elwir yn Faen Gwynedd, sy'n dynodi'r ffin rhwng Gwynedd a Phowys ar un adeg, nepell o'r fin â Lloegr, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant.

			Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd<ref>Wicipedia, [https://cy.wikipedia.org/wiki/Teyrnas_Gwynedd], adalwyd 2.8.2018</ref>
	Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)		Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)
	Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)		Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460) Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480) Cadwa...'

2018-09-02T18:08:51Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460) Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480) Cadwa...'

Tudalen newydd

Rhestr o Frenhinoedd a Thywysogion Gwynedd
Cunedda ap Edern (Cunedda Wledig) (c.450-c.460)
Einion ap Cunedda (Einion Yrth) (c.470-c.480)
Cadwallon ap Einion (Cadwallon Lawhir) (c.500-c.534)
Maelgwn Gwynedd (c.520-c.547)
Rhun ap Maelgwn Gwynedd (c.547-c.580)
Beli ap Rhun (c.580-c.599)
Iago ap Beli (c.599-c.613)
Cadfan ap Iago (c.613-c.625)
Cadwallon ap Cadfan (c.620-634)
Cadafael ap Cynfeddw (Cadafael Cadomedd) (634-c.655)
Cadwaladr ap Cadwallon (Cadwaladr Fendigaid) (c.655-c.682)
Idwal ap Cadwaladr (Idwal Iwrch) (c.682-c.720)
Rhodri ap Idwal (Rhodri Molwynog) (c.720-c.754)
Caradog ap Meirion (c.754-c.798)
Cynan ap Rhodri (Cynan Dindaethwy) (c.798-816)
Hywel ap Rhodri Molwynog 814-825)
Merfyn Frych ap Gwriad (825-844)
Rhodri ap Merfyn (Rhodri Mawr) (844-878)
Anarawd ap Rhodri (878-916)
Idwal Foel ab Anarawd (916-942)
Hywel ap Cadell (Hywel Dda) (942-950)
Iago ab Idwal (950-979)
Ieuaf ab Idwal (950-969)
Hywel ab Ieuaf (979-985)
Cadwallon ab Ieuaf (985-986)
Maredudd ab Owain (986-999)
Cynan ap Hywel (999-1005)
Aeddan ap Blegywryd (1005-1018)
Llywelyn ap Seisyll (1018-1023)
Iago ap Idwal ap Meurig (1023-1039)
Gruffudd ap Llywelyn (1039-1063)
Bleddyn ap Cynfyn (1063-1075)
Rhiwallon ap Cynfyn (1063-1070)
Trahaearn ap Caradog (1075-1081)
Gruffudd ap Cynan (1081-1137)
Owain Gwynedd (1137-1170)
Maelgwn ab Owain Gwynedd (1170-1173)
Dafydd ab Owain Gwynedd (1170-1195) (yn y dwyrain)
Rhodri ab Owain Gwynedd (1170-1190) (yn y gorllewin)
Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr) (1195-1240)
Dafydd ap Llywelyn (1240-1246)
Llywelyn ap Gruffudd (Llywelyn Ein Llyw Olaf) (1246-1282)
Owain ap Gruffudd (Owain Goch) (1246-1255)
Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)