Glynllifon - Hanes golygu

Irion am 15:44, 12 Ionawr 2026

2026-01-12T15:44:00Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:44, 12 Ionawr 2026
Llinell 1:		Llinell 1:
	[[Delwedd:Glynllifon,Caernarfonshire_23.jpeg\|bawd\|de\|400px\|Glynllifon, yn ei ffurf wreiddiol fel y'i hadeiladwyd gan Edwrad Haycock]]		[[Delwedd:Ocsiwn Glynllifon 1808.png\|bawd\|de\|400px\|Hysbysiad o arwerthiant 1808]]
			[[Delwedd:Glynllifon,Caernarfonshire_23.jpeg\|bawd\|de\|400px\|Glynllifon, yn ei ffurf wreiddiol fel y'i hadeiladwyd gan Edwrad Haycock yn yr 1840au]]

	Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).		Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).

Irion am 15:41, 12 Ionawr 2026

2026-01-12T15:41:01Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:41, 12 Ionawr 2026
Llinell 3:		Llinell 3:
	Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).		Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).

	Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, a hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safai yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a'i fod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ôl iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.		Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, a hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif.

			Bu farw'r [[Syr Thomas Wynn, Arglwydd 1af Newborough]] ym 1807 a chan fod darpariaeth addas wedi ei gwneud ar gyfer ei weddw [[Maria Stella]] ym Mlas Maenan, Dyffryn Conwy, aeth y plas a'r fferm a oedd ynghlwm wrtho yn ddi-angen am flynyddoedd. Penderfynnodd ysgutoriaid ewyllys yr Arglwydd cyntaf nad oedd yn gynaladwy cynnal yr eiddo fel yr oedd aa phenderfynwyd felly ddirwyn gweithgaredd amaethu fferm y plas i ben, gan werthu holl anifeiliaid, stoc ac offer y fferm. Ymddangosodd yr hysbyseb a welir ar y dde ymaa yn y ''North Wales Gazxette'' ym 1808.<ref>''North Wales Gazette'', 9.2.1808, t.1</ref>

			Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safai yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a'i fod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ôl iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.

	Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arhosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym mhlasty [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949, nid yn gymaint am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a roddodd fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac o achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan ''Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir, a daeth wedyn yn lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Llŷn. Mae’r coleg amaethyddol yn parhau a bellach mae llawer o'r adeiladau sydd o gwmpas y plasty yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf bu cynlluniau i adnewyddu'r plas ei hun a'i droi'n westy moethus. Gwnaed llawer o waith arno ond ar hyn o bryd (2021) rhoddwyd terfyn ar y gweithgareddau ac mae ei ddyfodol yn ansicr.		Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arhosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym mhlasty [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949, nid yn gymaint am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a roddodd fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac o achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan ''Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir, a daeth wedyn yn lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Llŷn. Mae’r coleg amaethyddol yn parhau a bellach mae llawer o'r adeiladau sydd o gwmpas y plasty yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf bu cynlluniau i adnewyddu'r plas ei hun a'i droi'n westy moethus. Gwnaed llawer o waith arno ond ar hyn o bryd (2021) rhoddwyd terfyn ar y gweithgareddau ac mae ei ddyfodol yn ansicr.

Irion am 14:25, 28 Ionawr 2023

2023-01-28T14:25:49Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:25, 28 Ionawr 2023
Llinell 28:		Llinell 28:
	[[Categori:Amaethyddiaeth]]		[[Categori:Amaethyddiaeth]]
	[[Categori:Plastai ac ystadau]]		[[Categori:Plastai ac ystadau]]
			[[Categori:Tai nodedig]]

Irion am 09:27, 21 Chwefror 2021

2021-02-21T09:27:52Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:27, 21 Chwefror 2021
Llinell 18:		Llinell 18:
	"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r [[Cwm Coed]] fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.		"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r [[Cwm Coed]] fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.

	"!Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof [[Cilmyn Droed-ddu]] yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd twnel hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn taflu golau ar ''fountain''. Tybiem ein bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."<ref>John Gwilym Jones, ''Ar draws ac ar hyd'', (Gwasg Gwynedd, 1986), tt.21-2</ref>		"Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof [[Cilmyn Droed-ddu]] yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd twnel hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn taflu golau ar ''fountain''. Tybiem ein bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."<ref>John Gwilym Jones, ''Ar draws ac ar hyd'', (Gwasg Gwynedd, 1986), tt.21-2</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 09:27, 21 Chwefror 2021

2021-02-21T09:27:11Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:27, 21 Chwefror 2021
Llinell 14:		Llinell 14:

	=== Atgofion John Gwilym Jones ===		=== Atgofion John Gwilym Jones ===
	Ym 1986 cyhoeddodd y diweddar Dr John Gwilym Jones, Y Groeslon, ei gyfrol ddifyr o atgofion, ''Ar draws ac ar hyd''. Ganed John Gwilym ym 1904 a dywed fod Stad Glynllifon, gyda'r wal fawr fygythiol a'i hamgylchynai, yn destun braw i blant (ac yn wir, i oedolion) yr ardal pan oedd ef yn tyfu i fyny yn Y Groeslon gerllaw. Fodd bynnag, daeth John Gwilym yn ffrindiau â bachgen a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac, o ganlyniad i'r ~~cyfeillagarwch~~ hwnnw, cafodd fynd o fewn y muriau gwaharddedig ar fwy nag un achlysur. Mae'n werth dyfynnu ei brofiadau o ymweld â'r lle:		Ym 1986 cyhoeddodd y diweddar Dr [[John Gwilym Jones]], [[Y Groeslon]], ei gyfrol ddifyr o atgofion, ''Ar draws ac ar hyd''. Ganed John Gwilym ym 1904 a dywed fod [[Ystad Glynllifon\|Stad Glynllifon]], gyda'r [[Wal Glynllifon\|wal fawr]] fygythiol a'i hamgylchynai, yn destun braw i blant (ac yn wir, i oedolion) yr ardal pan oedd ef yn tyfu i fyny yn Y Groeslon gerllaw. Fodd bynnag, daeth John Gwilym yn ffrindiau â bachgen a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac, o ganlyniad i'r cyfeillgarwch hwnnw, cafodd fynd o fewn y muriau gwaharddedig ar fwy nag un achlysur. Mae'n werth dyfynnu ei brofiadau o ymweld â'r lle:

	"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r Cwm Coed fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.		"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r [[Cwm Coed]] fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.

	Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof Cilmyn Droed-ddu yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd twnel hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn taflu golau ar ''fountain''. Tybiem ein bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."<~~sup~~>~~[3]~~</~~sup~~>		"!Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof [[Cilmyn Droed-ddu]] yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd twnel hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn taflu golau ar ''fountain''. Tybiem ein bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."<ref>John Gwilym Jones, ''Ar draws ac ar hyd'', (Gwasg Gwynedd, 1986), tt.21-2</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	~~3. John Gwilym Jones, ''Ar draws ac ar hyd'', (Gwasg Gwynedd, 1986), tt.21-2.~~

Cyfaill Eben am 15:26, 20 Chwefror 2021

2021-02-20T15:26:58Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:26, 20 Chwefror 2021
Llinell 18:		Llinell 18:
	"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r Cwm Coed fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.		"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r Cwm Coed fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.

	Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof Cilmyn Droed-ddu yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd ~~twner~~ hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn ~~talu~~ golau ar ''fountain''. Tybiem ei bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."		Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof Cilmyn Droed-ddu yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd twnel hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn taflu golau ar ''fountain''. Tybiem ein bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."<sup>[3]</sup>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
			3. John Gwilym Jones, ''Ar draws ac ar hyd'', (Gwasg Gwynedd, 1986), tt.21-2.

Cyfaill Eben am 15:16, 20 Chwefror 2021

2021-02-20T15:16:27Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:16, 20 Chwefror 2021
Llinell 3:		Llinell 3:
	Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).		Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).

	Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a ~~safodd~~ yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a ~~bod~~ yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ol iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.		Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, a hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safai yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a'i fod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ôl iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.

	Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac ~~arosodd~~ yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym ~~mlasty~~ [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949., nid ~~cymaint~~ am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a ~~gynigiodd~~ fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan ''Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn ~~fel~~ lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, ~~Pen~~ Llŷn~~, ac mae’r plas~~ a llawer o'r adeiladau ~~eraill~~ sydd ~~ar hen dir~~ y plasty ~~bellach~~ yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. ~~Mae’r tŷ~~ ar hyn o bryd yn ~~cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus~~.		Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arhosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym mhlasty [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949, nid yn gymaint am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a roddodd fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac o achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan ''Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir, a daeth wedyn yn lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Llŷn. Mae’r coleg amaethyddol yn parhau a bellach mae llawer o'r adeiladau sydd o gwmpas y plasty yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf bu cynlluniau i adnewyddu'r plas ei hun a'i droi'n westy moethus. Gwnaed llawer o waith arno ond ar hyn o bryd (2021) rhoddwyd terfyn ar y gweithgareddau ac mae ei ddyfodol yn ansicr.

	Mae’r tŷ hefyd yn gartref i ystlumod pedolog lleiaf, ac mae rhannau o’r tŷ o dan ~~warcheidwad~~ y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur. Mae rhai o erddi’r plasty, a elwir heddiw yn [[Parc Glynllifon\|Barc Glynllifon]] ar agor i’r cyhoedd hefyd, ac mae modd gweld llawer o blanhigion egsotig ~~a ddaeth~~ rhai o’r hen deulu yn ôl i Landwrog pan oeddynt ar eu teithiau.		Mae’r tŷ hefyd yn gartref i ystlumod pedolog lleiaf, ac mae rhannau o’r tŷ o dan warchodaeth y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur. Mae rhai o erddi’r plasty, a elwir heddiw yn [[Parc Glynllifon\|Barc Glynllifon]] ar agor i’r cyhoedd hefyd, ac mae modd gweld llawer o blanhigion egsotig y daeth rhai o’r hen deulu â hwy'n ôl i Landwrog pan oeddynt ar eu teithiau.

	===Ciperiaid===		===Ciperiaid===
	Roedd hi'n arfer chwilio am giperiaid ymhell o'r ardal, fel na fyddent yn dangos ffafriaeth i'w ffrindiau neu eu teuluoedd. Un o'r ciperiaid mwyaf llwyddiannus a wnaeth ~~llawer~~ i ddatblygu gerddi a thiroedd yr ystad ar gyfer hela a saethu oedd [[John Thorman]] ar ddaeth i Glynllifon ar 28 Hydref 1812 i ddechrau ar ei swydd fel cipar.		Roedd hi'n arfer chwilio am giperiaid ymhell o'r ardal, fel na fyddent yn dangos ffafriaeth i'w ffrindiau neu eu teuluoedd. Un o'r ciperiaid mwyaf llwyddiannus a wnaeth lawer i ddatblygu gerddi a thiroedd yr ystad ar gyfer hela a saethu oedd [[John Thorman]] ar ddaeth i Glynllifon ar 28 Hydref 1812 i ddechrau ar ei swydd fel cipar.
	Ganed ef yn Easingwold, Swydd Efrog tua 1783. Cadwodd ddyddiaduron sydd yn gofnod pwysig am yr ystad ar ddechrau'r 19g. Maent bellach yn Archifdy Caernarfon.		Ganed ef yn Easingwold, Swydd Efrog, tua 1783. Cadwodd ddyddiaduron sydd yn gofnod pwysig am yr ystad ar ddechrau'r 19g. Maent bellach yn Archifdy Caernarfon.

			=== Atgofion John Gwilym Jones ===
			Ym 1986 cyhoeddodd y diweddar Dr John Gwilym Jones, Y Groeslon, ei gyfrol ddifyr o atgofion, ''Ar draws ac ar hyd''. Ganed John Gwilym ym 1904 a dywed fod Stad Glynllifon, gyda'r wal fawr fygythiol a'i hamgylchynai, yn destun braw i blant (ac yn wir, i oedolion) yr ardal pan oedd ef yn tyfu i fyny yn Y Groeslon gerllaw. Fodd bynnag, daeth John Gwilym yn ffrindiau â bachgen a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac, o ganlyniad i'r cyfeillagarwch hwnnw, cafodd fynd o fewn y muriau gwaharddedig ar fwy nag un achlysur. Mae'n werth dyfynnu ei brofiadau o ymweld â'r lle:

			"Roedd gan bawb yn y cyffiniau ofn am ei fywyd mynd ar gyfyl Parc Glyn, fel y galwem ni'r stad, ond rywsut neu'i gilydd deuthum yn ffrindiau efo un a oedd yn byw yn y Lodge Uchaf ac felly byddwn yn cael mynd i mewn drwy'r giatiau. Buom i fyny at y tŷ a oedd yn anferth o le ac yn ddigon o ryfeddod. Roedd edrych o'r tŷ i fyny'r ''Dingle'' neu'r Cwm Coed fel edrych ar wlad y tylwyth teg, cennin Pedr yn garped a'r llwyni'n mynd â'ch gwynt chi o dlysni. Roedd posib dringo grisiau cerrig a sbecian drwy ffenestri mawr y ''conservatory'' i weld trên bach Wynne Glyn, fel y byddem ni'n ei alw. Byddwn wrth fy modd yn edrych arno.

			Byddwn wrth fy modd hefyd yn mynd i'r ogof oedd yn y gerddi, ogof Cilmyn Droed-ddu yn ôl y chwedl. Roedd ymbalfalu ar hyd twner hir, tywyll yr ogof yn dipyn o antur a pheth digon mentrus, yn ein meddyliau ni, oedd cyrraedd y pen draw lle roedd ffenest gron yn y to yn talu golau ar ''fountain''. Tybiem ei bod yn fentrus iawn yn mynd yno oherwydd beth oedd y ''fountain'' ond hogyn bach yn gwneud dŵr! Roedd angen dewrder hefyd i ymweld â'r eryr mawr oedd mewn cell wrth y gerddi ac, a dweud y gwir, yr unig hunllef gefais i yn fy nydd oedd cael fy nal gan gipar yng Nglynllifon."

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 18:24, 19 Chwefror 2021

2021-02-19T18:24:04Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:24, 19 Chwefror 2021
Llinell 5:		Llinell 5:
	Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safodd yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a bod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ol iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.		Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safodd yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a bod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ol iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.

	Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym mlasty [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949., nid cymaint am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a gynigiodd fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan "Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn fel lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Pen Llŷn, ac mae’r plas a llawer o'r adeiladau eraill sydd ar hen dir y plasty bellach yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Mae’r tŷ ar hyn o bryd yn cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus.		Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym mlasty [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949., nid cymaint am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a gynigiodd fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan ''Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn fel lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Pen Llŷn, ac mae’r plas a llawer o'r adeiladau eraill sydd ar hen dir y plasty bellach yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Mae’r tŷ ar hyn o bryd yn cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus.

	Mae’r tŷ hefyd yn gartref i ystlumod pedolog lleiaf, ac mae rhannau o’r tŷ o dan warcheidwad y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur. Mae rhai o erddi’r plasty, a elwir heddiw yn [[Parc Glynllifon\|Barc Glynllifon]] ar agor i’r cyhoedd hefyd, ac mae modd gweld llawer o blanhigion egsotig a ddaeth rhai o’r hen deulu yn ôl i Landwrog pan oeddynt ar eu teithiau.		Mae’r tŷ hefyd yn gartref i ystlumod pedolog lleiaf, ac mae rhannau o’r tŷ o dan warcheidwad y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur. Mae rhai o erddi’r plasty, a elwir heddiw yn [[Parc Glynllifon\|Barc Glynllifon]] ar agor i’r cyhoedd hefyd, ac mae modd gweld llawer o blanhigion egsotig a ddaeth rhai o’r hen deulu yn ôl i Landwrog pan oeddynt ar eu teithiau.

Irion am 18:23, 19 Chwefror 2021

2021-02-19T18:23:24Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:23, 19 Chwefror 2021
Llinell 3:		Llinell 3:
	Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).		Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).

	Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safodd yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a bod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.		Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safodd yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a bod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]; [http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]</ref> Ar ol iddo gael ei helaethu trwy i [[Frederick George Wynn]] ychwanegu aden helaeth ar un ochr o'r tŷ yn yr 1890au, roedd 102 o ystafelloedd yn y tŷ.

	Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn fel lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Pen Llŷn, ac mae’r plas a llawer o'r adeiladau eraill sydd ar hen dir y plasty bellach yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Mae’r tŷ ar hyn o bryd yn cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus.		Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Etifeddodd Thomas John Wynn [[Ystad Glynllifon]] wedi i'w ewythr, yr Anrh. [[Frederick George Wynn]], farw ym 1932. Er iddo fyw am ran o'i amser ym mlasty [[Glynllifon]], fe'i gwerthwyd ym 1949., nid cymaint am ei fod yn rhy fawr - er bod y plas yn cynnwys 102 o ystafelloedd - ond, a dyfynnu yr hyn a gynigiodd fel rheswm am y gwerthiant: "trethiant uchel ac achos fy mod i'n ei chael hi bron yn amhosibl i benodi staff."<ref>Gwefan "Handed On: Being a random register of long-held private country houses not generally open to the public'', Rhug, Denbighshire, [https://handedon.wordpress.com/2015/07/14/rhug-denbighshire/], cyrchwyd 19.2.2021</ref> Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn fel lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Pen Llŷn, ac mae’r plas a llawer o'r adeiladau eraill sydd ar hen dir y plasty bellach yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Mae’r tŷ ar hyn o bryd yn cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus.

	Mae’r tŷ hefyd yn gartref i ystlumod pedolog lleiaf, ac mae rhannau o’r tŷ o dan warcheidwad y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur. Mae rhai o erddi’r plasty, a elwir heddiw yn [[Parc Glynllifon\|Barc Glynllifon]] ar agor i’r cyhoedd hefyd, ac mae modd gweld llawer o blanhigion egsotig a ddaeth rhai o’r hen deulu yn ôl i Landwrog pan oeddynt ar eu teithiau.		Mae’r tŷ hefyd yn gartref i ystlumod pedolog lleiaf, ac mae rhannau o’r tŷ o dan warcheidwad y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur. Mae rhai o erddi’r plasty, a elwir heddiw yn [[Parc Glynllifon\|Barc Glynllifon]] ar agor i’r cyhoedd hefyd, ac mae modd gweld llawer o blanhigion egsotig a ddaeth rhai o’r hen deulu yn ôl i Landwrog pan oeddynt ar eu teithiau.
Llinell 13:		Llinell 13:
	Ganed ef yn Easingwold, Swydd Efrog tua 1783. Cadwodd ddyddiaduron sydd yn gofnod pwysig am yr ystad ar ddechrau'r 19g. Maent bellach yn Archifdy Caernarfon.		Ganed ef yn Easingwold, Swydd Efrog tua 1783. Cadwodd ddyddiaduron sydd yn gofnod pwysig am yr ystad ar ddechrau'r 19g. Maent bellach yn Archifdy Caernarfon.

	==~~Ffynonellau~~==		==Cyfeiriadau==

	~~[https://en.wikipedia.org/wiki/Glynllifon Erthygl ar Wicipedia am y plasty hwn]~~


	~~[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/26526/details/glynllifon-mansion-llandwrog Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol]~~

	[[Categori: Safleoedd nodedig]]		[[Categori: Safleoedd nodedig]]

Irion am 18:58, 19 Ionawr 2020

2020-01-19T18:58:57Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:58, 19 Ionawr 2020
Llinell 3:		Llinell 3:
	Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).		Plasty a gafodd ei ailadeiladu o gwmpas 1840-46 yw '''Glynllifon'''. Saif ar lan [[Afon Llifon]] ym mhlwyf [[Llandwrog]], ychydig i'r dwyrain o lôn bost Pwllheli (A499).

	Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safodd yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a bod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley (3ydd Arglwydd Newborough)\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.		Roedd y tŷ hwn yn gartref i [[Teulu Glynn (Glynllifon)\|deulu’r Glyniaid]] am lawer canrif, ac hefyd i’r [[Arglwyddi Newborough]] o ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Adeiladwyd y tŷ a welwn yno heddiw o gwmpas 1840-46, ar ôl i dân ddinistrio’r tŷ a safodd yno ynghynt. Credir i’r tŷ hwnnw gael ei adeiladu o gwmpas 1751, a bod yntau wedi cymryd lle annedd hŷn a oedd yn gartref i’r Glyniaid. Aeth y trydydd [[Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Arglwydd Newborough\|Arglwydd Newborough]] ati i ailadeiladu'r plasty wedi'r tân, gan weithredu i raddau helaeth fel y pensaer gwreiddiol. Cyflogwyd [[Edward Haycock]], pensaer o Amwythig, i fireinio ei ddyluniadau.

	Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn fel lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Pen Llŷn, ac mae’r plas a llawer o'r adeiladau eraill sydd ar hen dir y plasty bellach yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Mae’r tŷ ar hyn o bryd yn cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus.		Roedd y plasty yn gartref i’r Arglwyddi Newborough hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif, ac arosodd yn nwylo’r teulu hyd at 1949. Fe'i werthwyd yr eiddo i fasnachwyr coed o Drawsfynydd a aeth ati i gwympo llawer o'r coed prin aeddfed a blannwyd gan y teulu. Ailwerthwyd y plas a llawer o'r tir yn nechrau’r 50au i'r Cyngor Sir wedyn fel lleoliad newydd y coleg amaethyddol a fu gynt ym Mhlas Madryn, Pen Llŷn, ac mae’r plas a llawer o'r adeiladau eraill sydd ar hen dir y plasty bellach yn gartref i Goleg Meirion-Dwyfor. Mae’r tŷ ar hyn o bryd yn cael ei adnewyddu a’i throi'n westy moethus.