Ffridd Baladeulyn - Hanes golygu

Irion am 09:13, 18 Chwefror 2021

2021-02-18T09:13:35Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:13, 18 Chwefror 2021
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Ffridd yn y 18fed ganrif==		==Ffridd yn y 18fed ganrif==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon distadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i disgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon distadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Gwaith copr Drws-y-coed\|Ngwaith copr Drws-y-coed]], cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i disgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

	Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a oedd yn cael ei ffermio gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddôl arbennig o dda a oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-3</ref>		Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a oedd yn cael ei ffermio gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddôl arbennig o dda a oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-3</ref>

Cyfaill Eben am 14:57, 31 Ionawr 2021

2021-01-31T14:57:03Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:57, 31 Ionawr 2021
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Ffridd yn y 18fed ganrif==		==Ffridd yn y 18fed ganrif==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ~~ddistadl~~ ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ~~ddisgrifir~~ fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon distadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i disgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

	Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ~~ffermiwyd~~ gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ~~ddol~~ arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-3</ref>		Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a oedd yn cael ei ffermio gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddôl arbennig o dda a oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-3</ref>

	==Y Brodyr Roberts==		==Y Brodyr Roberts==
Llinell 22:		Llinell 22:
	Mae'n amlwg (o'r ffordd y mae beudai a hyd yn oed tai'r pedwar tenant ar, neu yn ffinio ar, rannau o'r darnau eraill) nad oedd yma bedair uned a'u ffiniau eu hunain. Hyd yn oed mor ddiweddar â chyfnod y Map Degwm ryw ddeugain mlynedd yn ddiweddarach, tua 1840, ystyrid yr eiddo'n un mewn egwyddor: rhestrir holl diroedd y pedwar darn efo'i gilydd, a nodir y tenantiaid fel tenantiaid ar y cyd, sef: Owen Davies, William Ellis, Michael Owen a Richard Jones. Bu farw Owen Davies a Richard Jones ym 1840. Roedd y naill â nwyddau ac ati gwerth £77.11.0c a'r llall, £62.4.6c., a'r ddau'n cael eu disgrifio fel ffermwyr - h.y., nid oeddynt yn ffarmio er mwyn cynyddu eu hincwm fel gweithwyr chwarel neu rywbeth o'r fath. <ref>LLGC Ewyllysiau Bangor, 1840/1235/W ac I; 1840/W ac I</ref>. Roedd Owen Davies hefyd yn fab i'r David Prichard (hwnnw oedd yn denant yr wythfed ran o'r Ffridd yn ôl ym 1800) a'i wraig Gwen Owen neu Prichard, a oedd wedi marw ym 1818.<ref>LLGC Ewyllysiau Bangor, 1818/108 B ac I</ref>		Mae'n amlwg (o'r ffordd y mae beudai a hyd yn oed tai'r pedwar tenant ar, neu yn ffinio ar, rannau o'r darnau eraill) nad oedd yma bedair uned a'u ffiniau eu hunain. Hyd yn oed mor ddiweddar â chyfnod y Map Degwm ryw ddeugain mlynedd yn ddiweddarach, tua 1840, ystyrid yr eiddo'n un mewn egwyddor: rhestrir holl diroedd y pedwar darn efo'i gilydd, a nodir y tenantiaid fel tenantiaid ar y cyd, sef: Owen Davies, William Ellis, Michael Owen a Richard Jones. Bu farw Owen Davies a Richard Jones ym 1840. Roedd y naill â nwyddau ac ati gwerth £77.11.0c a'r llall, £62.4.6c., a'r ddau'n cael eu disgrifio fel ffermwyr - h.y., nid oeddynt yn ffarmio er mwyn cynyddu eu hincwm fel gweithwyr chwarel neu rywbeth o'r fath. <ref>LLGC Ewyllysiau Bangor, 1840/1235/W ac I; 1840/W ac I</ref>. Roedd Owen Davies hefyd yn fab i'r David Prichard (hwnnw oedd yn denant yr wythfed ran o'r Ffridd yn ôl ym 1800) a'i wraig Gwen Owen neu Prichard, a oedd wedi marw ym 1818.<ref>LLGC Ewyllysiau Bangor, 1818/108 B ac I</ref>

	Yn ôl tirfesurydd y degwm, 759 erw oedd yr eiddo i gyd ym 1840: heblaw am y ffriddoedd, dolydd a thir pori oedd y cwbl, ag eithrio rhan o Gae'r llain ~~oeddyn~~ cael ei aredig - a dim ond 3 erw oedd Cae'r llain i gyd. Roedd y ffridd agored, a elwid yn Ffridd Arw, yn ymestyn dros 443 erw. Cyfrifid rhannau o [[Llyn Nantlle Isaf\|Lyn Nantlle Isaf]], [[Llyn Nantlle Uchaf]] a [[Llynnoedd Cwm Silyn]] yn rhan o'r eiddo - tua 36 erw i gyd. Erbyn 1840, fodd bynnag, er mai un tŷ yn unig gyda'i fuarthau sydd yn cael eu rhestru, a hynny ar safle bresennol y ffermdy, rhaid amau fod y tenantiaid yn ffermio ar wahân mewn rhyw ffordd neu'i gilydd, yn hytrach na gweithredu fel partneriaid.		Yn ôl tirfesurydd y degwm, 759 erw oedd yr eiddo i gyd ym 1840: heblaw am y ffriddoedd, dolydd a thir pori oedd y cwbl, ag eithrio rhan o Gae'r llain oedd yn cael ei aredig - a dim ond 3 erw oedd Cae'r llain i gyd. Roedd y ffridd agored, a elwid yn Ffridd Arw, yn ymestyn dros 443 erw. Cyfrifid rhannau o [[Llyn Nantlle Isaf\|Lyn Nantlle Isaf]], [[Llyn Nantlle Uchaf]] a [[Llynnoedd Cwm Silyn]] yn rhan o'r eiddo - tua 36 erw i gyd. Erbyn 1840, fodd bynnag, er mai un tŷ yn unig gyda'i fuarthau sydd yn cael eu rhestru, a hynny ar safle bresennol y ffermdy, rhaid amau fod y tenantiaid yn ffermio ar wahân mewn rhyw ffordd neu'i gilydd, yn hytrach na gweithredu fel partneriaid.

	Mae Cyfrifiad y flwyddyn wedyn yn dangos fod pedair aelwyd o hyd yn cael eu rhestru o dan Ffridd Baladeulyn. Roedd William Ellis yn hen ddyn 70 oed, gyda'i fab Griffith, 30 oed yn byw gydag ef, ynghyd â gwas a dwy forwyn. Yno hefyd yr oedd Michael Owens, a oedd eto wedi ei enwi yn y ddogfen pennu degwm; 45 oed oedd o, gyda gwraig a saith o blant yn cynnwys dau set o efeilliaid. Yr oedd Mary Jones (gweddw Richard Jones) yn parhau mewn darn arall o'r Ffridd; roedd hithau'n 45 oed ac efo 7 o blant. Unig denant y Ffridd nad oedd yn ffarmwr oedd dyn o'r enw Hugh Roberts, 65 oed, oedd yn chwarelwr.		Mae Cyfrifiad y flwyddyn wedyn yn dangos fod pedair aelwyd o hyd yn cael eu rhestru o dan Ffridd Baladeulyn. Roedd William Ellis yn hen ddyn 70 oed, gyda'i fab Griffith, 30 oed yn byw gydag ef, ynghyd â gwas a dwy forwyn. Yno hefyd yr oedd Michael Owens, a oedd eto wedi ei enwi yn y ddogfen pennu degwm; 45 oed oedd o, gyda gwraig a saith o blant yn cynnwys dau set o efeilliaid. Yr oedd Mary Jones (gweddw Richard Jones) yn parhau mewn darn arall o'r Ffridd; roedd hithau'n 45 oed ac efo 7 o blant. Unig denant y Ffridd nad oedd yn ffarmwr oedd dyn o'r enw Hugh Roberts, 65 oed, oedd yn chwarelwr.
Llinell 28:		Llinell 28:
	Ym 1851, roedd y Ffridd yn dal i fod yn gartref i bedwar teulu. Yr oedd Michael Owens wedi troi at y chwarel am ei waith, ac roedd Catherine Williams yn byw mewn rhan arall ac yn cael ei nodi fel tlotyn ("pauper"). Dim ond dau o bedwar teulu'r Ffridd oedd yn dal i ffermio - John Jones (mab Richard a Mary Jones) yn ffermio 225 erw a Griffith Williams, 40 oed, yn ffermio 65 erw - mae'n bur debyg mai mab y William Ellis uchod oedd Griffith Williams.		Ym 1851, roedd y Ffridd yn dal i fod yn gartref i bedwar teulu. Yr oedd Michael Owens wedi troi at y chwarel am ei waith, ac roedd Catherine Williams yn byw mewn rhan arall ac yn cael ei nodi fel tlotyn ("pauper"). Dim ond dau o bedwar teulu'r Ffridd oedd yn dal i ffermio - John Jones (mab Richard a Mary Jones) yn ffermio 225 erw a Griffith Williams, 40 oed, yn ffermio 65 erw - mae'n bur debyg mai mab y William Ellis uchod oedd Griffith Williams.

	Bu newid eto erbyn 1871: Evan Hughes, 53 oed, a'i deulu, ac yn cyflogi dau was, yn ffermio 500 erw; John Jones yn ffermio 200 erw; a John Owen, chwarelwr oedd hefyd yn ffermio 97 erw. Roedd nifer y unedau ffermio - a nifer y ~~teluoedd~~ - ar dir y Ffridd felly wedi disgyn i dri. Ym 1881, dau deulu'n unig oedd yno: Evan Hughes, erbyn hyn yn ffermio 600 erw (ac, efallai, wedi cymryd rhan John Owen drosodd). Roedd yr uned yma'n uned fawr yn gofyn am 4 gwas, yn ogystal â'r mab a'r ferch. Yr unig aelwyd arall oedd yno oedd Ellen Jones (gweddw John Jones) a'i chwaer Anne Owens; disgrifir Ellen fel ffermwr wedi ymddeol. Un fferm oedd y Ffridd bellach felly. Ym 1891, Evan Hughes a'i deulu oedd yr unig rai oedd yn byw ac yn ffarmio'r Ffridd, ac felly hefyd ym 1901, ac Evan Hughes bellach yn 83 oed. Ym 1911, William Hughes, mab Evan oedd y ffarmwr, a'r Ffridd heb os wedi dod yn fferm unedig a sefydlog fel ag y mae heddiw.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1841-1911</ref>		Bu newid eto erbyn 1871: Evan Hughes, 53 oed, a'i deulu, ac yn cyflogi dau was, yn ffermio 500 erw; John Jones yn ffermio 200 erw; a John Owen, chwarelwr a oedd hefyd yn ffermio 97 erw. Roedd nifer yr unedau ffermio - a nifer y teuluoedd - ar dir y Ffridd felly wedi disgyn i dri. Ym 1881, dau deulu'n unig oedd yno: Evan Hughes, erbyn hyn yn ffermio 600 erw (ac, efallai, wedi cymryd rhan John Owen drosodd). Roedd yr uned yma'n uned fawr yn gofyn am 4 gwas, yn ogystal â'r mab a'r ferch. Yr unig aelwyd arall oedd yno oedd Ellen Jones (gweddw John Jones) a'i chwaer Anne Owens; disgrifir Ellen fel ffermwr wedi ymddeol. Un fferm oedd y Ffridd bellach felly. Ym 1891, Evan Hughes a'i deulu oedd yr unig rai oedd yn byw ac yn ffarmio'r Ffridd, ac felly hefyd ym 1901, ac Evan Hughes bellach yn 83 oed. Ym 1911, William Hughes, mab Evan oedd y ffarmwr, a'r Ffridd heb os wedi dod yn fferm unedig a sefydlog fel ag y mae heddiw.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1841-1911</ref>

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	[[Categori:Ffermydd]]		[[Categori:Ffermydd]]

Irion am 11:23, 31 Ionawr 2021

2021-01-31T11:23:03Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:23, 31 Ionawr 2021
Llinell 6:		Llinell 6:
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

	Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>		Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-3</ref>

	==Y Brodyr Roberts==		==Y Brodyr Roberts==

Irion am 18:49, 30 Ionawr 2021

2021-01-30T18:49:38Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:49, 30 Ionawr 2021
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Ffridd yn y 18fed ganrif==		==Ffridd yn y 18fed ganrif==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i [[Robert Thomas, Y Ffridd\|Robert Thomas]]. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

	Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>		Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>

Irion: /* Dyddiau cynnar */

2021-01-30T18:10:41Z

Dyddiau cynnar

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:10, 30 Ionawr 2021
Llinell 3:		Llinell 3:
	Bu'n perthyn i hen [[Ystad y Faenol]] cyn i'r chwareli llechi gael eu sefydlu yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]]. Mae'r enw [[Baladeulyn]] yn disgrifio darn gwastad o dir rhwng dau lyn, ac roedd yno ddau lyn ar un adeg cyn i'r llyn isaf o'r ddau gael ei sychu a newid cwrs yr [[Afon Llyfni]] o ganlyniad i ddatblygu [[Chwarel Dorothea]] a chwareli eraill cyfagos. Erbyn hyn, fel y dywed [[R. Williams Parry]] yn ei gerdd ''Dyffryn Nantlle Ddoe a Heddiw'', "Does ond un llyn ym Maladeulyn mwy".		Bu'n perthyn i hen [[Ystad y Faenol]] cyn i'r chwareli llechi gael eu sefydlu yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]]. Mae'r enw [[Baladeulyn]] yn disgrifio darn gwastad o dir rhwng dau lyn, ac roedd yno ddau lyn ar un adeg cyn i'r llyn isaf o'r ddau gael ei sychu a newid cwrs yr [[Afon Llyfni]] o ganlyniad i ddatblygu [[Chwarel Dorothea]] a chwareli eraill cyfagos. Erbyn hyn, fel y dywed [[R. Williams Parry]] yn ei gerdd ''Dyffryn Nantlle Ddoe a Heddiw'', "Does ond un llyn ym Maladeulyn mwy".

	==~~Dyddiau cynnar~~==		==Ffridd yn y 18fed ganrif==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

Irion: /* Dyddiau cynnar */

2021-01-30T18:09:53Z

Dyddiau cynnar

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:09, 30 Ionawr 2021
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Dyddiau cynnar==		==Dyddiau cynnar==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref></ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

	Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>		Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>

Irion: /* Dyddiau cynnar */

2021-01-30T18:08:42Z

Dyddiau cynnar

Dangos newidiadau

Irion am 18:03, 30 Ionawr 2021

2021-01-30T18:03:29Z

Dangos newidiadau

Irion am 17:58, 30 Ionawr 2021

2021-01-30T17:58:48Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:58, 30 Ionawr 2021
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Dyddiau cynnar==		==Dyddiau cynnar==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas.		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas. Gwyddom ychydig am Robert Thomas trwy gofiant [[John Roberts, Llangwm]], un o'i feibion: dyn digon ddistadl ei stad oedd o, mae'n debyg; arferai fyw ym Mlaen-y-garth ac gan weithio yng [[Ngwaith copr Drws-y-coed]]' cyn cymryd tenantiaeth wythfed ran y Ffridd. Fe'i ddisgrifir fel "gŵr ystwythgryf", ac yn arweinydd dynion plwyf [[Llanllyfni]] ym mhob gornest yn erbyn cryfion y plwyfi cyfagos, hyd nes iddo gael troedigaeth.<ref>G.T. Roberts, ''Arfon (1759-1822)'', Trafodion Cym. Hanes Sir Gaernarfon, Rhif 1 (1939), tt.57-8</ref>

	Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>		Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>

Irion: /* Dyddiau cynnar */

2021-01-30T17:45:10Z

Dyddiau cynnar

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:45, 30 Ionawr 2021
Llinell 4:		Llinell 4:

	==Dyddiau cynnar==		==Dyddiau cynnar==
	Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas.<ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>		Mae'r fferm yn ymestyn hyd at waelod [[Craig Cwm Silyn]] a llawer o'r tir yn ffridd agored hyd heddiw. Yn draddodiadol, rhannwyd Ffridd Baladeulyn yn bedair rhan gan Ystad y Faenol: un darn yn hanner, un yn chwarter a'r chwarter oedd ar ôl wedi ei rannu eto'n 'n ddwy, a'r pedwar darn wedi'u gosod i denantiaid gwahanol. Yn fwy na hynny, arferid rhoi prydlesi ar y pedwar darn, a deiliaid y prydlesi hynny wedyn yn gosod y tir i denantiaid eraill. Felly yr oedd hi yng nghanol y ddeunawfed ganrif, pan osodwyd un o'r prydlesi wythfed rhan i Robert Thomas.

			Nid yw'r arolwg a wnaed tua 1800 yn rhoi darlun rhy dda o safon yr adeiladau nac, yn wir, yr amaethu yn y Ffridd. Roedd y darn mwyaf, a ffermiwyd gan Edward Jones, yn cynnwys y tir gorau yn ôl yr arolwg, er y gallai rhan ohono gynnal coed gwern i'w coedlannu ("coppice"), pe na fyddai'r tenantiaid wedi eu torri i lawr. Roedd yna ddol arbennig o dda oedd wedi ei difetha trwy i'r tenant ei defnyddio fel rhywle i godi mawn. Dim ond rhyw 3 erw oedd yn cael eu haredig, a thrwyddo draw, roedd darn Edward Jones, ond iddo fynd ati i draenio a llifddyfrio'r dolydd. Nid oedd y rhannau eraill fawr gwell, y dolydd i gyd angen eu trin a'u traenio, a'r adeiladau, yn dai ac yn feudai, bron i gyd mewn cyflwr gwael. <ref>Archifdy Caernarfon, X/Vaynol/4057, argraffwyd yn R.O. Roberts, "Farming in Caernarvonshire around 1800'', (Caernarfon, 1973), tt.52-32</ref>

	==Y Brodyr Roberts==		==Y Brodyr Roberts==