Eisteddfod Llanllyfni - Hanes golygu

Irion am 21:18, 4 Rhagfyr 2023

2023-12-04T21:18:46Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:18, 4 Rhagfyr 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry America) a hynny fel a ganlyn:		Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry America) a hynny fel a ganlyn:
	Bydd beirdd ieuainc Cymru yn debyg o eiddigeddu wrth Mr. R. A. Williams (Berw) - nai i'r Parch. W. O. Williams (Gwilym o Fôn) o'r ddinas hon [Wisconsin] - oherwydd ei fuddugoliaethau diweddar. Enillodd 2 gini a thlws arian yn Eisteddfod Llanllyfni am y cywydd coffadwriaethol i'r ddiweddar Mrs Fanny Jones, Talsarn.<ref> ''Y Drych'' 20.6.78, t.5</ref>		Bydd beirdd ieuainc Cymru yn debyg o eiddigeddu wrth Mr. R. A. Williams (Berw) - nai i'r Parch. W. O. Williams (Gwilym o Fôn) o'r ddinas hon [Wisconsin] - oherwydd ei fuddugoliaethau diweddar. Enillodd 2 gini a thlws arian yn Eisteddfod Llanllyfni am y cywydd coffadwriaethol i'r ddiweddar Mrs [[Fanny Jones]], Talsarn.<ref> ''Y Drych'' 20.6.78, t.5</ref>

	Mae adroddiadau am yr eisteddfod hon yn y papurau lleol yn hynod brin, ac nid oes sicrwydd bod yr eisteddfod a gynhelid yn y 1870au wedi parhau i gael ei chynnal yn flynyddol. Gwyddom, fodd bynnag, fod eisteddfod oedolion wedi ei chynnal yn 1900, gan fod gŵr o ardal Machynlleth wedi ennill cystadleuaeth lenyddol yn Eisteddfod Llanllyfni:		Mae adroddiadau am yr eisteddfod hon yn y papurau lleol yn hynod brin, ac nid oes sicrwydd bod yr eisteddfod a gynhelid yn y 1870au wedi parhau i gael ei chynnal yn flynyddol. Gwyddom, fodd bynnag, fod eisteddfod oedolion wedi ei chynnal yn 1900, gan fod gŵr o ardal Machynlleth wedi ennill cystadleuaeth lenyddol yn Eisteddfod Llanllyfni:
Llinell 12:		Llinell 12:
	Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".		Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".

	Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts. Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.~~<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1~~.11.~~1910, t.6</ref>~~		Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts....

	Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].		Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref> Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].

	Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni\|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati, yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>		Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni\|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati, yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>

Irion am 21:15, 4 Rhagfyr 2023

2023-12-04T21:15:53Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:15, 4 Rhagfyr 2023
Llinell 8:		Llinell 8:

	Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:		Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:
	EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, arweiniwyd gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard. Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las". Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts. Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref>		EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, arweiniwyd gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard.....

			Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".

			Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts. Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref>

	Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].		Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].

Cyfaill Eben am 16:13, 4 Rhagfyr 2023

2023-12-04T16:13:37Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:13, 4 Rhagfyr 2023
Llinell 8:		Llinell 8:

	Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:		Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:
	EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, arweiniwyd gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard. Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".		EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, arweiniwyd gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard. Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las". Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts. Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref>
	Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts.
	Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref> Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].		Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].

	Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni\|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati, yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>		Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni\|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati, yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>

Cyfaill Eben am 16:10, 4 Rhagfyr 2023

2023-12-04T16:10:00Z

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry Ameri...'

2023-12-02T12:46:27Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry Ameri...'

Tudalen newydd

Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry America) a hynny fel a ganlyn:
Bydd beirdd ieuainc Cymru yn debyg o eiddigeddu wrth Mr. R. A. Williams (Berw)-nai i'r Parch. W. O. Williams (Gwilym o Fôn) o'r ddinas hon [Wisconsin] - oherwydd ei fuddugoliaethau diweddar. Enillodd 2 gini a thlws arian yn Eisteddfod Llanllyfni am y cywydd coffadwriaethol i'r ddiwedd ar Mrs Fanny Jones, Talsarn.<ref> ''Y Drych'' 20.6.78, t.5</ref>

Mae adroddiadau am yr eisteddfod hon yn y papurau lleol yn hynod brin, ac nid oes sicrwydd bod yr eisteddfod a gynhelid yn y 1870au wedi parhau i gael ei chynnal yn flynyddol. Gwyddom fodd bynnag fod eisteddfod oedolion wedi ei chynnal yn 1900, gan fod gŵr o ardal Machynlleth wedi ennill cystadleuaeth lenyddol yn Eisteddfod Llanllyfni:
Deallwn mai Wnion, Machynlleth, a enillodd y wobr am “eiriau cyfaddas i gyfansoddi Canig arnynt”, yn Eisteddfod Llanllyfni, dydd Gwener diweddaf. Yr oedd nifer yr ymgeiswyr yn naw.<ref>''Y Negesydd'', 11.1.01. t.1</ref>
Yn fuan wedi hyn, fodd bynnag, roedd hi wedi troi’n eisteddfod ar gyfer plant y dyffryn. Ceir blas ar y trefniadau yn yr adroddiad hwn:
BLAGUR LLYFNWY.—Dyddorol odiaeth yw rhaglen Eisteddfod y Plant, Llanllyfni, dan yr enw uchod. Swyddogion y Pwyllgor ydynt :-Llywydd, Mr David G. Davies; trysoryddes, Miss Jones, Hendre Villa; ysgrifenyddes, Miss Jane Ann Roberts, Ysgol y Cynghor, Nebo. Mae yr oll o'r testynau yn agored i Ddyffryn Nantlle, ac ni chaiff neb dros 18 oed ymgeisio yn yr Eisteddfod. Diau y try yn llwyddiant hollol.<ref>''Yr Herald Cymraeg'', 22.9.1908, t.5</ref>

Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:
EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, weiniwyd gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard.
Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".
Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts.
Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif adroddiad; y Prif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref> Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni|y côr lleol i oedolion]].

Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>

Arferid cynnal yr eisteddfod yng [[Capel Salem (MC), Llanllyfni|Nghapel Methodistaidd Salem]] ar ôl y Rhyfel Mawr, ac fe fyddai'r cystadleuwyr yn sefyll ar lwyfan yn y sêt fawr, hyd nes Neuadd Goffa gael ei chodi ym 1927.

O'r 1930au ymlaen bu trigolion y pentref yn gyfrifol am drefnu'r eisteddfod. Y dyddiau hyn, mae aelodau amrywiol bwyllgorau'r pentref, megis y Capel, yr Eglwys, yr Urdd a Merched y Wawr yn dod at ei gilydd i drefnu’r achlysur.

Ar ôl gohirio'r eisteddfod yn ystod yr Ail Ryfel Byd, daeth yn Eisteddfod Gadeiriol. Yn fwy diweddar, mae enillydd y gadair yn derbyn cadair fach; yn yr un modd bydd y person ifanc dan 25 oed sydd wedi cyflwyno'r gwaith llenyddol gorau dderbyn cadair fach hefyd. Arferid i’r cadeiriau bach hyn gael eu llunio gan athro celf a chrefft [[Ysgol Dyffryn Nantlle]]. Enillodd y bardd [[John Hywyn]] ei gadair gyntaf yn yr eisteddfod hon.

Bydd cystadlu hefyd ar gyfer tlysau’r her unawd a'r her adroddiad. Rhoddwyd y tlysau yma i'r eisteddfod gan gwmni teledu Tŷ Gwyn a chwmni Ffilmiau'r Nant.<ref>Gwefan BBC Lleol [https://www.bbc.co.uk/cymru/gogledd-orllewin/bywyd_bro/eisteddfodau/pages/llanllyfni.shtml], cyrchwyd 2.12.2023</ref>

Yn y blynyddoedd cynnar, cynhaliwyd yr eisteddfod tua mis Hydref neu Dachwedd, ond yn fwy diweddar, cynhelir yr eisteddfod tua diwedd Chwefror.

==Cyfeiriadau==
[[Categori:Eisteddfodau]]

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:10, 4 Rhagfyr 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry America) a hynny fel a ganlyn:		Ceir sôn am Eisteddfod Llanllyfni mor gynnar â 1878. Y flwyddyn honno ceir sôn am yr Eisteddfod hon – o bob man – yn ''Y Drych'' (papur Cymry America) a hynny fel a ganlyn:
	Bydd beirdd ieuainc Cymru yn debyg o eiddigeddu wrth Mr. R. A. Williams (Berw)-nai i'r Parch. W. O. Williams (Gwilym o Fôn) o'r ddinas hon [Wisconsin] - oherwydd ei fuddugoliaethau diweddar. Enillodd 2 gini a thlws arian yn Eisteddfod Llanllyfni am y cywydd coffadwriaethol i'r ~~ddiwedd ar~~ Mrs Fanny Jones, Talsarn.<ref> ''Y Drych'' 20.6.78, t.5</ref>		Bydd beirdd ieuainc Cymru yn debyg o eiddigeddu wrth Mr. R. A. Williams (Berw) - nai i'r Parch. W. O. Williams (Gwilym o Fôn) o'r ddinas hon [Wisconsin] - oherwydd ei fuddugoliaethau diweddar. Enillodd 2 gini a thlws arian yn Eisteddfod Llanllyfni am y cywydd coffadwriaethol i'r ddiweddar Mrs Fanny Jones, Talsarn.<ref> ''Y Drych'' 20.6.78, t.5</ref>

	Mae adroddiadau am yr eisteddfod hon yn y papurau lleol yn hynod brin, ac nid oes sicrwydd bod yr eisteddfod a gynhelid yn y 1870au wedi parhau i gael ei chynnal yn flynyddol. Gwyddom fodd bynnag fod eisteddfod oedolion wedi ei chynnal yn 1900, gan fod gŵr o ardal Machynlleth wedi ennill cystadleuaeth lenyddol yn Eisteddfod Llanllyfni:		Mae adroddiadau am yr eisteddfod hon yn y papurau lleol yn hynod brin, ac nid oes sicrwydd bod yr eisteddfod a gynhelid yn y 1870au wedi parhau i gael ei chynnal yn flynyddol. Gwyddom, fodd bynnag, fod eisteddfod oedolion wedi ei chynnal yn 1900, gan fod gŵr o ardal Machynlleth wedi ennill cystadleuaeth lenyddol yn Eisteddfod Llanllyfni:
	Deallwn mai Wnion, Machynlleth, a enillodd y wobr am “eiriau cyfaddas i gyfansoddi Canig arnynt”, yn Eisteddfod Llanllyfni, dydd Gwener diweddaf. Yr oedd nifer yr ymgeiswyr yn naw.<ref>''Y Negesydd'', 11.1.01. t.1</ref>		Deallwn mai Wnion, Machynlleth, a enillodd y wobr am “eiriau cyfaddas i gyfansoddi Canig arnynt”, yn Eisteddfod Llanllyfni, dydd Gwener diweddaf. Yr oedd nifer yr ymgeiswyr yn naw.<ref>''Y Negesydd'', 11.1.01. t.1</ref>
	Yn fuan wedi hyn, fodd bynnag, roedd hi wedi troi’n eisteddfod ar gyfer plant y dyffryn. Ceir blas ar y trefniadau yn yr adroddiad hwn:		Yn fuan wedi hyn, fodd bynnag, roedd hi wedi troi’n eisteddfod ar gyfer plant y dyffryn. Ceir blas ar y trefniadau yn yr adroddiad hwn:
	BLAGUR LLYFNWY.~~—Dyddorol~~ odiaeth yw rhaglen Eisteddfod y Plant, Llanllyfni, dan yr enw uchod. Swyddogion y Pwyllgor ydynt :-Llywydd, Mr David G. Davies; trysoryddes, Miss Jones, Hendre Villa; ysgrifenyddes, Miss Jane Ann Roberts, Ysgol y Cynghor, Nebo. Mae yr oll o'r testynau yn agored i Ddyffryn Nantlle, ac ni chaiff neb dros 18 oed ymgeisio yn yr Eisteddfod. Diau y try yn llwyddiant hollol.<ref>''Yr Herald Cymraeg'', 22.9.1908, t.5</ref>		BLAGUR LLYFNWY.— Dyddorol odiaeth yw rhaglen Eisteddfod y Plant, Llanllyfni, dan yr enw uchod. Swyddogion y Pwyllgor ydynt :-Llywydd, Mr David G. Davies; trysoryddes, Miss Jones, Hendre Villa; ysgrifenyddes, Miss Jane Ann Roberts, Ysgol y Cynghor, Nebo. Mae yr oll o'r testynau yn agored i Ddyffryn Nantlle, ac ni chaiff neb dros 18 oed ymgeisio yn yr Eisteddfod. Diau y try yn llwyddiant hollol.<ref>''Yr Herald Cymraeg'', 22.9.1908, t.5</ref>

	Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:		Ceir adroddiad gweddol fanwl am yr eisteddfod a gynhaliwyd ym 1910, sydd yn rhoi blas ar ddiwylliant crefyddol a pherfformiadol capeli cyn y Rhyfel Mawr:
	EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, ~~weiniwyd~~ gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard.		EISTEDDFOD Y PLANT, LLANLLYFNI Nos Wener, yn Nghapel Salem, Llanllyfni, cynhaliwyd eisteddfod hynod o lwyddiannus o dan nawdd Teml y Plant, "Blagur Llyfnwy." Cymerwyd y gadair gan Dr Rowlands, Llanaelhaiarn, arweiniwyd gan Mr W. Richard Williams, a chyfeiliwyd gan Miss Myfi Prichard. Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".
	Roedd y cystadlaethau’n cynnwys: Ateb cwestiynau dirwestol; Adrodd "Chwarae a themtasiwn”; Tie gweuedig; Doyleys; Unawd “Wyn Bach Iesu Grist”; Unawd: “Iesu o Nazareth”; Darlun; Adrodd, "Y Diafol a thi dy hun”; Deuawd i fechgyn; Adrodd “Y Bardd yn annerch yr Oen Bach"; Canu penillion; Map o blwyf Llanllyfni; Unawd, "Dros y Garreg"; Areithio; Llaw-arwyddion; Unawd: "Y Gelynen Las".		Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts.
	Testyn y Goron oedd "Blwydd-dal i'r Hen." Ymgeisiodd saith, a darllenodd [[Croesfryn]] feirniadaeth deg a manwl, a chyhoeddodd yr ymgeisydd yn dwyn y ffugenw "Ehedydd" yn fuddugol. Cyrchwyd ef i'r llwyfan gan Eryr Gwynedd a'r Bonwr John Owen, a chafwyd mai'r buddugol oedd Mr John Griffith; [[Treddafydd]], [[Pen-y-groes]]. Cafwyd hwyl gyda'r coroni o dan ofal Mr O. Llew Owain. Cyflwynwyd y wobr gan Miss J. Ann Roberts.		Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif Adroddiad; y Brif Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref> Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].
	Aeth yr Eisteddfod yn ei blaen gyda Deuawd, "Deilen ar yr Afon”; Unawd, "Morfa Rhuddlan”; y Prif ~~adroddiad~~; y ~~Prif~~ Unawd, "Concwest y Groes”; ac, i derfynu, Cystadleuaeth y Corau, a enillwyd gan Gôr Llanllyfni.<ref>''Yr Herald Cymreig'', 1.11.1910, t.6</ref> Dichon mai côr plant o Lanllyfni oedd y côr ac nid [[Côr Llanllyfni\|y côr lleol i oedolion]].

	Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni\|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>		Yn ddiddorol iawn, ymddengys bod yr [[Eglwys Sant Rhedyw, Llanllyfni\|Eglwys]] wedi cynnal Eisteddfod ym 1913 dan enw “Eisteddfod Plant Llanllyfni”, gyda chystadlaethau am ddweud y catecism ac ati, yn ogystal â chystadlaethau mwy cyffredinol, a’r rheithor oedd yn arwain y cyfarfodydd. Roedd ambell i enillydd wedi serennu yn Eisteddfod Salem, 1910, yn arbennig Annie Wood Griffith, ac felly nid oedd yn gyfyngedig i un enwad, mae’n ymddangos. Ond tybed ai eisteddfod a gynhaliwyd mewn ymateb i lwyddiant yr anghydffurfwyr a’u heisteddfod hwythau ydoedd?<ref>''Y Llan'', 12.12.1913, t.2</ref>

	Arferid cynnal yr eisteddfod yng [[Capel Salem (MC), Llanllyfni\|Nghapel Methodistaidd Salem]] ar ôl y Rhyfel Mawr, ac fe fyddai'r cystadleuwyr yn sefyll ar lwyfan yn y sêt fawr, hyd nes Neuadd Goffa gael ei chodi ym 1927.		Arferid cynnal yr eisteddfod yng [[Capel Salem (MC), Llanllyfni\|Nghapel Methodistaidd Salem]] ar ôl y Rhyfel Mawr, ac fe fyddai'r cystadleuwyr yn sefyll ar lwyfan yn y sêt fawr, hyd nes i'r Neuadd Goffa gael ei chodi ym 1927.

	O'r 1930au ymlaen bu trigolion y pentref yn gyfrifol am drefnu'r eisteddfod. Y dyddiau hyn, mae aelodau amrywiol bwyllgorau'r pentref, megis y Capel, yr Eglwys, yr Urdd a Merched y Wawr yn dod at ei gilydd i drefnu’r achlysur.		O'r 1930au ymlaen bu trigolion y pentref yn gyfrifol am drefnu'r eisteddfod. Y dyddiau hyn, mae aelodau amrywiol bwyllgorau'r pentref, megis y Capel, yr Eglwys, yr Urdd a Merched y Wawr yn dod at ei gilydd i drefnu’r achlysur.

	Ar ôl gohirio'r eisteddfod yn ystod yr Ail Ryfel Byd, daeth yn Eisteddfod Gadeiriol. Yn fwy diweddar, mae enillydd y gadair yn derbyn cadair fach; yn yr un modd bydd y person ifanc dan 25 oed sydd wedi cyflwyno'r gwaith llenyddol gorau ~~dderbyn~~ cadair ~~fach hefyd~~. Arferid i’r cadeiriau bach hyn gael eu llunio gan athro celf a chrefft [[Ysgol Dyffryn Nantlle]]. Enillodd y bardd [[John Hywyn]] ei gadair gyntaf yn yr eisteddfod hon.		Ar ôl gohirio'r eisteddfod yn ystod yr Ail Ryfel Byd, daeth yn Eisteddfod Gadeiriol. Yn fwy diweddar, mae enillydd y gadair yn derbyn cadair fach; yr un modd bydd y person ifanc dan 25 oed sydd wedi cyflwyno'r gwaith llenyddol gorau hefyd yn derbyn cadair fechan. Arferid i’r cadeiriau bach hyn gael eu llunio gan athro celf a chrefft [[Ysgol Dyffryn Nantlle]]. Enillodd y bardd [[John Hywyn]] ei gadair gyntaf yn yr eisteddfod hon.

	Bydd cystadlu hefyd ~~ar gyfer tlysau’r~~ her unawd a'r her adroddiad. Rhoddwyd y tlysau ~~yma~~ i'r eisteddfod gan gwmni teledu Tŷ Gwyn a chwmni Ffilmiau'r Nant.<ref>Gwefan BBC Lleol [https://www.bbc.co.uk/cymru/gogledd-orllewin/bywyd_bro/eisteddfodau/pages/llanllyfni.shtml], cyrchwyd 2.12.2023</ref>		Bydd cystadlu hefyd am dlysau’r her unawd a'r her adroddiad. Rhoddwyd y tlysau hyn i'r eisteddfod gan gwmni teledu Tŷ Gwyn a chwmni Ffilmiau'r Nant.<ref>Gwefan BBC Lleol [https://www.bbc.co.uk/cymru/gogledd-orllewin/bywyd_bro/eisteddfodau/pages/llanllyfni.shtml], cyrchwyd 2.12.2023</ref>

	Yn y blynyddoedd cynnar, cynhaliwyd yr eisteddfod tua mis Hydref neu Dachwedd, ond yn fwy diweddar, cynhelir yr eisteddfod tua diwedd Chwefror.		Yn y blynyddoedd cynnar, cynhaliwyd yr eisteddfod tua mis Hydref neu Dachwedd, ond yn fwy diweddar, cynhelir yr eisteddfod tua diwedd Chwefror.