Edward Preston - Hanes golygu

Irion am 08:30, 19 Hydref 2025

2025-10-19T08:30:20Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:30, 19 Hydref 2025
Llinell 5:		Llinell 5:
	Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan fu farw George Preston ym 1841, fe'i claddwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.		Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan fu farw George Preston ym 1841, fe'i claddwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.

	Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>~~JIC~~ Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i disgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn ganddynt. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed ydoedd pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peiriannydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.		Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>J.I.C. Boyd, ''Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire'', Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i disgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn ganddynt. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed ydoedd pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peiriannydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.

	Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg achosion eglwysig eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>		Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg achosion eglwysig eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>
Llinell 11:		Llinell 11:
	Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilffordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni'r rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>		Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilffordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni'r rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>

	Cafodd Preston gryn wrthwynebiad i'w fenter, gan iddo godi pob lŵp pasio ond tri, a thrwy hynny lesteirio llif y wagenni llechi. Roedd gwaeth i ddyfod, fodd bynnag, gan iddo ddechrau trafod adeiladu lein o led safonol o Afon-wen i Gaernarfon. Mae'n amlwg iddo ddatblygu bwriad tymor hir i weld Rheilffordd Nantlle yn cael ei thraflyncu gan lein arall, sef [[Rheilffordd Sir Gaernarfon]], a daeth yn un o gyfarwyddwyr y lein honno mor fuan â Chwefror 1858 - sy'n gofyn y cwestiwn ai rhedeg Rheilffordd Nantlle oedd ei wir nod, ynteu cael gafael ar reilffordd y gellid ei throi'n fwy proffidiol iddo trwy newid ei natur.<ref>~~JIC~~ Boyd,''op. cit.'', t.37.</ref>		Cafodd Preston gryn wrthwynebiad i'w fenter, gan iddo godi pob lŵp pasio ond tri, a thrwy hynny lesteirio llif y wagenni llechi. Roedd gwaeth i ddyfod, fodd bynnag, gan iddo ddechrau trafod adeiladu lein o led safonol o Afon-wen i Gaernarfon. Mae'n amlwg iddo ddatblygu bwriad tymor hir i weld Rheilffordd Nantlle yn cael ei thraflyncu gan lein arall, sef [[Rheilffordd Sir Gaernarfon]], a daeth yn un o gyfarwyddwyr y lein honno mor fuan â Chwefror 1858 - sy'n gofyn y cwestiwn ai rhedeg Rheilffordd Nantlle oedd ei wir nod, ynteu cael gafael ar reilffordd y gellid ei throi'n fwy proffidiol iddo trwy newid ei natur.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.37.</ref>

	Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862. Y flwyddyn wedyn fe werthodd ei holl gyfranddaliadau yng nghwmni Rheilffordd Nantlle i [[Thomas Savin]], peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd. Mae'n glir mai gweithredu fel dyn busnes, os nad cyfalafwr, oedd ei bennaf nod, wrth weithio am gyflog fel peiriannydd hefyd (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, ac er iddo ymsefydlu gyda'i deulu yng Nghaernarfon am sbel, roedd y lein yn cael ei rhedeg gan reolwr cyffredinol, sef [[Alexander Marshall]], a pharhaodd i weithredu mewn ardaloedd eraill fel peiriannydd sifil.<ref>~~JIC~~ Boyd, ''op. cit.'', Cyf 1, passim</ref>		Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862. Y flwyddyn wedyn fe werthodd ei holl gyfranddaliadau yng nghwmni Rheilffordd Nantlle i [[Thomas Savin]], peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd. Mae'n glir mai gweithredu fel dyn busnes, os nad cyfalafwr, oedd ei bennaf nod, wrth weithio am gyflog fel peiriannydd hefyd (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, ac er iddo ymsefydlu gyda'i deulu yng Nghaernarfon am sbel, roedd y lein yn cael ei rhedeg gan reolwr cyffredinol, sef [[Alexander Marshall]], a pharhaodd i weithredu mewn ardaloedd eraill fel peiriannydd sifil.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', Cyf 1, passim</ref>

	Gellid amau mai mynd dramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg, ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.		Gellid amau mai mynd dramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg, ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.

Cyfaill Eben am 15:04, 20 Ionawr 2022

2022-01-20T15:04:36Z

Irion am 15:23, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T15:23:52Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:23, 14 Ionawr 2020
Llinell 17:		Llinell 17:
	Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.		Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.

	[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad -hawlfraint y Goron CC-BY-SA 2.0]]		[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad - Gwefan British Listed Buildings, hawlfraint y Goron CC-BY-SA 2.0]]

	Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.		Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.

Irion am 15:22, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T15:22:42Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:22, 14 Ionawr 2020
Llinell 17:		Llinell 17:
	Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.		Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.

	[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad]]		[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad -hawlfraint y Goron CC-BY-SA 2.0]]

	Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.		Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.

Irion am 15:21, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T15:21:12Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:21, 14 Ionawr 2020
Llinell 16:		Llinell 16:

	Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.		Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.

			[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad]]

	Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.		Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.

Irion am 14:48, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T14:48:12Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:48, 14 Ionawr 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
			[[Delwedd:Glan helen, Caernarfon.JPG\|bawd\|de\|400px\|Glan Helen, Caernarfon - cartref Preston yn ystod ei amser gyda Rheilffordd Nantlle]]

	Peiriannydd sifil oedd '''Edward Preston''' (1825-1892), ond yng nghyd-destun [[Uwchgwyrfai]], prydleswr [[Rheilffordd Nantlle]] ydoedd 0 1856 ymlaen.		Peiriannydd sifil oedd '''Edward Preston''' (1825-1892), ond yng nghyd-destun [[Uwchgwyrfai]], prydleswr [[Rheilffordd Nantlle]] ydoedd 0 1856 ymlaen.

Irion am 14:42, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T14:42:46Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:42, 14 Ionawr 2020
Llinell 9:		Llinell 9:
	Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilfordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni y rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>		Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilfordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni y rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>

	Cafodd Preston gryn wrthwynebiad i'w fenter, gan iddo godi pob lŵp pasio ond tri, a thrwy hynny lesteirio llif y wagenni llechi. Roedd gwaeth i ddyfod, fodd bynnag, gan iddo ddechrau trafod adeiladu lein o led safonol o Afon-wen i Gaernarfon. Mae'n amlwg iddo ddatblygu bwriad tymor hir i weld Rheilffordd Nantlle yn cael ei thraflyncu gan lein arall, sef [[Rheilffordd Sir Gaernarfon]], a daeth yn un o gyfarwyddwyr y lein honno mor fuan â Chwefror 1858 - sy'n gofyn y cwestiwn ai rhedeg Rheilffordd Nantlle oedd ei wir nôd, yntau gael gafael ar reilffordd y gellid ei ~~droi~~'n fwy proffidiol iddo trwy newid ei natur.<ref>JIC Boyd,''op. cit.'', t.37.</ref>		Cafodd Preston gryn wrthwynebiad i'w fenter, gan iddo godi pob lŵp pasio ond tri, a thrwy hynny lesteirio llif y wagenni llechi. Roedd gwaeth i ddyfod, fodd bynnag, gan iddo ddechrau trafod adeiladu lein o led safonol o Afon-wen i Gaernarfon. Mae'n amlwg iddo ddatblygu bwriad tymor hir i weld Rheilffordd Nantlle yn cael ei thraflyncu gan lein arall, sef [[Rheilffordd Sir Gaernarfon]], a daeth yn un o gyfarwyddwyr y lein honno mor fuan â Chwefror 1858 - sy'n gofyn y cwestiwn ai rhedeg Rheilffordd Nantlle oedd ei wir nôd, yntau gael gafael ar reilffordd y gellid ei throi'n fwy proffidiol iddo trwy newid ei natur.<ref>JIC Boyd,''op. cit.'', t.37.</ref>

	Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862 ~~a gwerthodd~~ holl ~~gyfranddalaidau cwmni~~ Rheilffordd Nantlle i [[Thomas Savin]], peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd~~, ym 1863~~. Mae'n glir mai dyn busnes ~~yn ogystal â pheirianydd cyflog~~ oedd o (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, fe redwyd y lein gan reolwr cyffredinol, sef [[Alexander Marshall]], a pharhaodd i weithredu fel peiriannydd sifil.<ref>JIC Boyd, ''op. cit.'', Cyf 1, passim</ref>		Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862 Y flwyddyn wedyn fe werthodd ei holl gyfranddaliadau yng nghwmni Rheilffordd Nantlle i [[Thomas Savin]], peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd. Mae'n glir mai gweithredu fel dyn busnes os nad cyfalafwr oedd ei bennaf nod, wrth weithio am gyflog fel peirianydd hefyd (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, ac er iddo ymsefyudlu gyda'i deulu yng NGhaernarfon am sbel, fe redwyd y lein gan reolwr cyffredinol, sef [[Alexander Marshall]], a pharhaodd i weithredu mewn ardaloedd eraill fel peiriannydd sifil.<ref>JIC Boyd, ''op. cit.'', Cyf 1, passim</ref>

	Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.		Gellid amau mai mynd tramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.

	Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig~~, a hynny fis Chwefror 1870~~.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng ~~Ngymru~~ yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871~~. Mae~~ hyn ~~hefyd~~ yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.		Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan gychwynwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Dbilisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tbilisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.

	Yng nghanol y 1880au fe ymddeolodd, gan rentu plasty ac ystâd fechan yn Swydd Henffordd, sef Easton Court, Little Hereford. Yn ystod hydref 1891 aeth gyda'i wraig ar ymweliad ag Algiers~~, ac mi fu~~ farw yn ystod gwanwyn 1892 yn Llundain ar ôl dychwelyd o'r wlad honno.		Yng nghanol y 1880au fe ymddeolodd, gan rentu plasty ac ystâd fechan yn Swydd Henffordd, sef Easton Court, Little Hereford. Yn ystod hydref 1891 aeth gyda'i wraig ar ymweliad ag Algiers; bu farw yn ystod gwanwyn 1892 yn Llundain ar ôl dychwelyd o'r wlad honno.

	Mae ei ddull o ddelio gyda defnyddwyr Rheilffordd Nantlle wedi ~~ei ddangos i fod yn ddyn~~ busnes digymrodedd a phenderfynol, ac mae dyddiadur Mary Ellen Jephson, un o'i ferched, a edrychodd ar ôl Easton Court iddo, yn ei ddarlunio fel dyn caled a fynnai ei ffordd. Roedd Mary Ellen yn wraig i swyddog gyda llongau P&O, ond casaodd Easton Court gan ei fod yn damp ac unig, a'r gweision yn hy wrthi. Symudodd oddi yno wedi i'w thad farw.<ref>Gwefan'' Herefordshire Past'', [http://herefordshirepast.co.uk/buildings/easton-court-little-hereford/], adalwyd 10.9.2018</ref>		Mae ei ddull o ddelio gyda defnyddwyr Rheilffordd Nantlle wedi dangos mai dyn busnes digymrodedd a phenderfynol ydoedd, ac mae dyddiadur Mary Ellen Jephson, un o'i ferched, a edrychodd ar ôl Easton Court iddo, yn ei ddarlunio fel dyn caled a fynnai ei ffordd. Roedd Mary Ellen yn wraig i swyddog gyda llongau P&O, ond casaodd Easton Court gan ei fod yn damp ac yn lle unig, a'r gweision yn hy wrthi. Symudodd oddi yno wedi i'w thad farw.<ref>Gwefan'' Herefordshire Past'', [http://herefordshirepast.co.uk/buildings/easton-court-little-hereford/], adalwyd 10.9.2018</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 14:30, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T14:30:19Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:30, 14 Ionawr 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Peiriannydd sifil oedd '''Edward Preston''' (1825-1892), ond yng nghyd-destun [[Uwchgwyrfai]], prydleswr [[Rheilffordd Nantlle]] ydoedd.		Peiriannydd sifil oedd '''Edward Preston''' (1825-1892), ond yng nghyd-destun [[Uwchgwyrfai]], prydleswr [[Rheilffordd Nantlle]] ydoedd 0 1856 ymlaen.

	Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan farwodd George Preston ym 1841, fe'i gladdwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.		Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan farwodd George Preston ym 1841, fe'i gladdwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.

Irion am 14:29, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T14:29:49Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:29, 14 Ionawr 2020
Llinell 5:		Llinell 5:
	Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>JIC Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i ddisgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed oedd o pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peirianydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.		Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>JIC Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i ddisgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed oedd o pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peirianydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.

	Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg ~~rhai~~ eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>		Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg achosion eglwysig eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>

	Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilfordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni y rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>		Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilfordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni y rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>

Irion am 14:28, 14 Ionawr 2020

2020-01-14T14:28:13Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:28, 14 Ionawr 2020
Llinell 3:		Llinell 3:
	Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan farwodd George Preston ym 1841, fe'i gladdwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.		Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan farwodd George Preston ym 1841, fe'i gladdwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.

	Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>JIC Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i ddisgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i~~'r dosbarth~~ tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed oedd o pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peirianydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.		Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>JIC Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i ddisgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed oedd o pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peirianydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.

	Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg rhai eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>		Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg rhai eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:04, 20 Ionawr 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	[[Delwedd:Glan helen, Caernarfon.JPG\|bawd\|de\|400px\|Glan Helen, Caernarfon - cartref Preston yn ystod ei amser gyda Rheilffordd Nantlle]]		[[Delwedd:Glan helen, Caernarfon.JPG\|bawd\|de\|400px\|Glan Helen, Caernarfon - cartref Preston yn ystod ei amser gyda Rheilffordd Nantlle]]

	Peiriannydd sifil oedd '''Edward Preston''' (1825-1892), ond yng nghyd-destun [[Uwchgwyrfai]], prydleswr [[Rheilffordd Nantlle]] ydoedd 0 1856 ymlaen.		Peiriannydd sifil oedd '''Edward Preston''' (1825-1892), ond yng nghyd-destun [[Uwchgwyrfai]], prydleswr [[Rheilffordd Nantlle]] ydoedd o 1856 ymlaen.

	Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan ~~farwodd~~ George Preston ym 1841, fe'i ~~gladdwyd~~ yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.		Roedd yn fab i'r Parch. George Preston, is-brifathro Ysgol Westminster, a hanai'n wreiddiol o Swydd Norfolk, a chafodd ei ddwyn i fyny o fewn tafliad carreg i Abaty Westminster. Pan fu farw George Preston ym 1841, fe'i claddwyd yn Abaty Westminster, lle mae cofeb iddo. Gadawodd blasty bychan ac ystad o 100 acer yn Erith, Swydd Caint (a oedd erbyn yr 1840au'n dir datblygu) i'w deulu.

	Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>JIC Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i ~~ddisgrifir~~ yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed ~~oedd o~~ pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel ~~peirianydd~~ sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.		Daeth Edward Preston i ardal Caernarfon tua 1855/6. Honnai ei fod wedi gweithio gynt fel un o'r peirianwyr ar reilffyrdd yn Iwerddon ac wedyn ar Reilffordd Caer a Chaergybi pan gafodd ei hadeiladu tua 1848-50, ond methodd yr hanesydd J.I.C. Boyd â darganfod unrhyw brawf o hyn.<ref>JIC Boyd, Narrow Gauge Railways in North Caernarvonshire, Cyf 1, (Oakwood, 1981), t.29</ref> Pan geir cyfeiriad ato tu allan i gyd-destun rheilffyrdd, fe'i disgrifir yn "Esq.", sydd yn awgrymu ei fod yn perthyn i ddosbarth y tirfeddianwyr, dynion busnes llewyrchus a gŵyr â phroffesiwn ganddynt. Priododd yn Llundain fis Ebrill 1853. Dyn ifanc 30 oed ydoedd pan gyrhaeddodd Gaernarfon, gyda'i wraig Ellen Maria Bates McLoughlin, (a oedd wedi ei geni yn Iwerddon ym 1835), a ganwyd eu merch gyntaf, Mary, ym 1855. Roedd ef a'i deulu ifanc yn byw yn y Tower, Treuddyn, ger Yr Wyddgrug ym Mai 1854. Erbyn Gorffennaf 1855 roeddynt yn byw yn Glyn House, Conwy. Symudodd, mae'n debyg, i Glan Helen, Lôn Parc, Caernarfon yn fuan wedyn wrth iddo ymgymryd â phrydles [[Rheilffordd Nantlle]]. Fe ddisgrifiodd ei hun fel peiriannydd sifil, a bu'n gweithio fel yr is-gontractor i wireddu cynlluniau prif beirianwyr Rheilffordd Conwy a Llanrwst, a adeiladwyd tua 1861-3.

	Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg achosion eglwysig eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>		Roedd yn weddol hael at achosion eglwysig, gan gyfrannu at gronfa i helpu [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]] a sefydlu eglwys ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn nhref Caernarfon, ymysg achosion eglwysig eraill.<ref>Llawer o'r ddau baragraff uchod wedi ei gywain o golofnau cyhoeddiadau'r ''North Wales Chronicle'', a Chyfrifiad 1861 am Gaernarfon.</ref>

	Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar ~~Reilfordd~~ Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni y rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>		Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilffordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni'r rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.<ref>J.I.C. Boyd, ''op. cit.'', t.35.</ref>

	Cafodd Preston gryn wrthwynebiad i'w fenter, gan iddo godi pob lŵp pasio ond tri, a thrwy hynny lesteirio llif y wagenni llechi. Roedd gwaeth i ddyfod, fodd bynnag, gan iddo ddechrau trafod adeiladu lein o led safonol o Afon-wen i Gaernarfon. Mae'n amlwg iddo ddatblygu bwriad tymor hir i weld Rheilffordd Nantlle yn cael ei thraflyncu gan lein arall, sef [[Rheilffordd Sir Gaernarfon]], a daeth yn un o gyfarwyddwyr y lein honno mor fuan â Chwefror 1858 - sy'n gofyn y cwestiwn ai rhedeg Rheilffordd Nantlle oedd ei wir ~~nôd~~, ~~yntau gael~~ gafael ar reilffordd y gellid ei throi'n fwy proffidiol iddo trwy newid ei natur.<ref>JIC Boyd,''op. cit.'', t.37.</ref>		Cafodd Preston gryn wrthwynebiad i'w fenter, gan iddo godi pob lŵp pasio ond tri, a thrwy hynny lesteirio llif y wagenni llechi. Roedd gwaeth i ddyfod, fodd bynnag, gan iddo ddechrau trafod adeiladu lein o led safonol o Afon-wen i Gaernarfon. Mae'n amlwg iddo ddatblygu bwriad tymor hir i weld Rheilffordd Nantlle yn cael ei thraflyncu gan lein arall, sef [[Rheilffordd Sir Gaernarfon]], a daeth yn un o gyfarwyddwyr y lein honno mor fuan â Chwefror 1858 - sy'n gofyn y cwestiwn ai rhedeg Rheilffordd Nantlle oedd ei wir nod, ynteu cael gafael ar reilffordd y gellid ei throi'n fwy proffidiol iddo trwy newid ei natur.<ref>JIC Boyd,''op. cit.'', t.37.</ref>

	Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862 Y flwyddyn wedyn fe werthodd ei holl gyfranddaliadau yng nghwmni Rheilffordd Nantlle i [[Thomas Savin]], peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd. Mae'n glir mai gweithredu fel dyn busnes os nad cyfalafwr oedd ei bennaf nod, wrth weithio am gyflog fel ~~peirianydd~~ hefyd (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, ac er iddo ~~ymsefyudlu~~ gyda'i deulu yng ~~NGhaernarfon~~ am sbel, ~~fe redwyd~~ y lein gan reolwr cyffredinol, sef [[Alexander Marshall]], a pharhaodd i weithredu mewn ardaloedd eraill fel peiriannydd sifil.<ref>JIC Boyd, ''op. cit.'', Cyf 1, passim</ref>		Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862. Y flwyddyn wedyn fe werthodd ei holl gyfranddaliadau yng nghwmni Rheilffordd Nantlle i [[Thomas Savin]], peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd. Mae'n glir mai gweithredu fel dyn busnes, os nad cyfalafwr, oedd ei bennaf nod, wrth weithio am gyflog fel peiriannydd hefyd (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, ac er iddo ymsefydlu gyda'i deulu yng Nghaernarfon am sbel, roedd y lein yn cael ei rhedeg gan reolwr cyffredinol, sef [[Alexander Marshall]], a pharhaodd i weithredu mewn ardaloedd eraill fel peiriannydd sifil.<ref>JIC Boyd, ''op. cit.'', Cyf 1, passim</ref>

	Gellid amau mai mynd ~~tramor~~ fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.		Gellid amau mai mynd dramor fu ei gam nesaf gan fod merch iddo wedi ei geni ym Mrwsel, Gwlad Belg, ym 1866. Ganwyd merch arall iddo fo a'i wraig yn y Cawcasus ym 1871.

	[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad - Gwefan British Listed Buildings, hawlfraint y Goron CC-BY-SA 2.0]]		[[Delwedd:Easton Court, Little Hereford.jpg\|bawd\|400px\|de\|Easton Court, lle treuliodd Preston ei ymddeoliad - Gwefan British Listed Buildings, hawlfraint y Goron CC-BY-SA 2.0]]

	Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865 pan ~~gychwynwyd~~ ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a ~~Tblisi~~ (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i ~~Dbilisi~~. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-~~Tbilisi~~ i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.		Cyn 1870, ac efallai mor gynnar â 1865, pan gychwynnwyd ar brosiect i gysylltu'r Môr Du a Tiblisi (Georgia) cafodd ei benodi'n beiriannydd preswyl Rheilffordd y Cawcasus yn Rwsia gan y contractwyr, G.B. Crawley a'r cwmni, wrth adeiladu rheilffordd trwy'r mynyddoedd am 168 milltir o Boti i Tblisi. Roedd ganddo gynorthwywr o'r enw William Gill, a ddaeth yn beiriannydd rheilffyrdd nodedig yn ne America. Daeth y gwaith ar lein Poti-Tblisi i ben fis Mawrth 1873 gyda'r trên cyntaf yn cyrraedd Tbilisi Hydref 1872<ref>''Japan Railway and Transport Review'', 24, July 2000, t.42.</ref> , ond ni wyddys pryd symudodd Preston yn ei flaen.<ref>Gwefan ''Grace's Guide to British Industrial History'', [https://www.gracesguide.co.uk/William_Gill], cyrchwyd 9.11.2018</ref> Bu'n ôl yng Nghymru am ychydig o amser ym mis Chwefror 1870, pan oedd yn aelod o gomisiwn gan Lywodraeth Rwsia dan arweiniad y Cownt Statkowski a ddaeth i Borthmadog i weld injans stêm [[Charles Easton Spooner]] wrth eu gwaith, a'r injan ''Little Wonder'' yn arbennig.<ref>J.I.C. Boyd, ''The Festiniog Railway'', Cyf.1 (Oakwood, 1975), tt.105,109</ref> Roedd y cyfnod prysur o godi rheilffyrdd yng Nghymru yn dirwyn i ben, ac roedd un o beirianwyr Rheilffordd Sir Gaernarfon, [[Benjamin Piercy]], wedi symud ymlaen i ynys Corsica ac wedyn i India. Tybed a ddylanwadodd hwnnw ar Preston iddo yntau chwilio am waith tramor. Beth bynnag am hynny, nid yw Edward Preston na'i deulu (a oedd yn cynnwys o leiaf 3 phlentyn erbyn hynny) yn ymddangos yn y Cyfrifiad ar gyfer 1871 ac mae hyn yn tueddu i awgrymu nad oeddynt ym Mhrydain ym 1871. Erbyn 1881 roedd y teulu'n byw mewn tŷ sylweddol yn Chelsea, Llundain.

	Yng nghanol y 1880au fe ymddeolodd, gan rentu plasty ac ystâd fechan yn Swydd Henffordd, sef Easton Court, Little Hereford. Yn ystod hydref 1891 aeth gyda'i wraig ar ymweliad ag Algiers; bu farw yn ystod gwanwyn 1892 yn Llundain ar ôl dychwelyd o'r wlad honno.		Yng nghanol y 1880au fe ymddeolodd, gan rentu plasty ac ystâd fechan yn Swydd Henffordd, sef Easton Court, Little Hereford. Yn ystod hydref 1891 aeth gyda'i wraig ar ymweliad ag Algiers; bu farw yn ystod gwanwyn 1892 yn Llundain ar ôl dychwelyd o'r wlad honno.

	Mae ei ddull o ddelio gyda defnyddwyr Rheilffordd Nantlle wedi dangos mai dyn busnes digymrodedd a phenderfynol ydoedd, ac mae dyddiadur Mary Ellen Jephson, un o'i ferched, a edrychodd ar ôl Easton Court iddo, yn ei ddarlunio fel dyn caled a fynnai ei ffordd. Roedd Mary Ellen yn wraig i swyddog gyda llongau P&O, ond casaodd Easton Court gan ei fod yn damp ac yn lle unig, a'r gweision yn hy wrthi. Symudodd oddi yno wedi i'w thad farw.<ref>Gwefan'' Herefordshire Past'', [http://herefordshirepast.co.uk/buildings/easton-court-little-hereford/], adalwyd 10.9.2018</ref>		Mae ei ddull o ddelio gyda defnyddwyr Rheilffordd Nantlle wedi dangos mai dyn busnes digymrodedd a phenderfynol ydoedd, ac mae dyddiadur Mary Ellen Jephson, un o'i ferched, a edrychodd ar ôl Easton Court iddo, yn ei ddarlunio fel dyn caled a fynnai ei ffordd ei hun. Roedd Mary Ellen yn wraig i swyddog gyda llongau P&O, ond casaodd Easton Court gan ei fod yn damp ac yn lle unig, a'r gweision yn hy wrthi. Symudodd oddi yno wedi i'w thad farw.<ref>Gwefan'' Herefordshire Past'', [http://herefordshirepast.co.uk/buildings/easton-court-little-hereford/], adalwyd 10.9.2018</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==