Dinlle - Hanes golygu

Irion am 12:20, 15 Ionawr 2021

2021-01-15T12:20:08Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:20, 15 Ionawr 2021
Llinell 91:		Llinell 91:


	[[Categori: ~~Trefgorddi~~]]		[[Categori: Trefgorddau]]

Irion am 08:13, 20 Mehefin 2020

2020-06-20T08:13:34Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:13, 20 Mehefin 2020
Llinell 2:		Llinell 2:

	==Yr ardal yn ddaearyddol==		==Yr ardal yn ddaearyddol==
	'''Dinlle''' oedd enw'r drefgordd (neu raniad daearyddol gweinyddol) a gynhwysai rhannau helaeth o blwyfi [[Llandwrog]] a [[Llanwnda]]. (Trefgorddi eraill a orweddai yn ardal y plwyfi hynny oedd [[Bodellog]] a [[Rhedynog Felen]]). Hyd at ddiwedd y 1600au roedd yn arferol i ddogfennau gyfeirio at 'Dinlle' yn hytrach nag enw'r plwyf.<ref>''Welsh Administrative and Territorial Units'', Melville Richards (University of Wales Press) 1969 </ref> Hefyd fe nododd [[W. Gilbert Williams]] fod un rhan o ddeg o Wely Wyrion Iorwerth y tu hwnt i ffiniau Uwchgwyrfai, sef yn nhrefgordd Treflan, neu (yn ôl enwau heddiw) y Waun-fawr, tra oedd y naw rhan o ddeg arall o fewn ffiniau Uwchgwyrfai.<ref>W.Gilbert Williams, ''Arfon y Dydiau Gynt'', (Caernarfon, d.d.), 118-19.</ref> Roedd pedwar gwely arall a orweddai'n bennaf yn [[Isgwyrfai]], sef Gwely Cynwrig ap Tregir, Gwely Pyll ap tregir, Gwely Ednowain ap Tregir a Gwely Cyfnmerth ap Tregir, ond oedd â rhywfaint o dir o fewn ffiniau Dinlle yng ngwmwd [[Uwchgwyrfai]], a achosai rywfaint o ddryswch ym mha gwmwd yr oedd gofyn i ddeiliaid y gwelyau hyn dalu eu trethi.<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838), tt.24-5</ref> Dichon mai yn Nyffryn Gwyrfai y gorweddai'r holl welyau hyn a ymestynnodd i mewn i Uwchgwyrfai.		'''Dinlle''' oedd enw'r drefgordd (neu raniad daearyddol gweinyddol) a gynhwysai rhannau helaeth o blwyfi [[Llandwrog]] a [[Llanwnda]]. (Trefgorddi eraill a orweddai yn ardal y plwyfi hynny oedd [[Bodellog]], [[Llanwnda (trefgordd)\|Llanwnda]] a [[Rhedynog Felen]]). Hyd at ddiwedd y 1600au roedd yn arferol i ddogfennau gyfeirio at 'Dinlle' yn hytrach nag enw'r plwyf.<ref>''Welsh Administrative and Territorial Units'', Melville Richards (University of Wales Press) 1969 </ref> Hefyd fe nododd [[W. Gilbert Williams]] fod un rhan o ddeg o Wely Wyrion Iorwerth y tu hwnt i ffiniau Uwchgwyrfai, sef yn nhrefgordd Treflan, neu (yn ôl enwau heddiw) y Waun-fawr, tra oedd y naw rhan o ddeg arall o fewn ffiniau Uwchgwyrfai.<ref>W.Gilbert Williams, ''Arfon y Dydiau Gynt'', (Caernarfon, d.d.), 118-19.</ref> Roedd pedwar gwely arall a orweddai'n bennaf yn [[Isgwyrfai]], sef Gwely Cynwrig ap Tregir, Gwely Pyll ap tregir, Gwely Ednowain ap Tregir a Gwely Cyfnmerth ap Tregir, ond oedd â rhywfaint o dir o fewn ffiniau Dinlle yng ngwmwd [[Uwchgwyrfai]], a achosai rywfaint o ddryswch ym mha gwmwd yr oedd gofyn i ddeiliaid y gwelyau hyn dalu eu trethi.<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838), tt.24-5</ref> Dichon mai yn Nyffryn Gwyrfai y gorweddai'r holl welyau hyn a ymestynnodd i mewn i Uwchgwyrfai.

	Mae'n amlwg fod rhaniad y drefgordd yn welyau yn weddol newydd, efallai rhyw dair neu bedair genhedlaeth cyn dyddiad Stent 1352 lle ceir yr enwau eu cofnodi. Yr oedd Rhawd ac Ystrwyth yn frodyr, ac yn neiaint i Forgeneu. Roeddent hefyd yn gefndryd i dad Iorwerth Wisgi a thad Cynwrig, Pyll, Ednowain a Chyfnerth.<ref>Dafydd Jenkins, ''Cyfraith Hywel'' (Llandysul, 1970), t.58</ref> Dichon felly fod y drefgordd yn naliadaeth un arglwydd neu uchelwr dan y Tywysogion tua 1250.		Mae'n amlwg fod rhaniad y drefgordd yn welyau yn weddol newydd, efallai rhyw dair neu bedair genhedlaeth cyn dyddiad Stent 1352 lle ceir yr enwau eu cofnodi. Yr oedd Rhawd ac Ystrwyth yn frodyr, ac yn neiaint i Forgeneu. Roeddent hefyd yn gefndryd i dad Iorwerth Wisgi a thad Cynwrig, Pyll, Ednowain a Chyfnerth.<ref>Dafydd Jenkins, ''Cyfraith Hywel'' (Llandysul, 1970), t.58</ref> Dichon felly fod y drefgordd yn naliadaeth un arglwydd neu uchelwr dan y Tywysogion tua 1250.

Irion am 19:10, 10 Mehefin 2020

2020-06-10T19:10:22Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:10, 10 Mehefin 2020
Llinell 14:		Llinell 14:
	Dyma gyfieithiad eithaf rydd o adran Stent 1352 sydd yn ymwneud â threfgordd Dinlle.		Dyma gyfieithiad eithaf rydd o adran Stent 1352 sydd yn ymwneud â threfgordd Dinlle.

	DINLLE		<big>'''DINLLE'''</big>

	Mae yn y drefgordd hon saith gwely o dir rhydd a elwir yn '''Gwely Wyrion Einion, Gwely Wyrion Morgeneu, Gwely Wyrion Rhawd, Gwely Wyrion Ystrwyth, Gwely Wisgiaid, Gwely Hebogothion''' a '''Gwely Bowynied'''.		Mae yn y drefgordd hon saith gwely o dir rhydd a elwir yn '''Gwely Wyrion Einion, Gwely Wyrion Morgeneu, Gwely Wyrion Rhawd, Gwely Wyrion Ystrwyth, Gwely Wisgiaid, Gwely Hebogothion''' a '''Gwely Bowynied'''.

Irion am 19:09, 10 Mehefin 2020

2020-06-10T19:09:24Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 20:09, 10 Mehefin 2020
Llinell 40:		Llinell 40:
	Cyfanswm blynyddol: 5c. [sic]		Cyfanswm blynyddol: 5c. [sic]

	A Tegwared Goch, Hywel ap Ieuan ac eraill yw etifeddion y gwely uchod a elwir '''Gwely Hebogothion'''. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 4s. 10¼c.		A Tegwared Goch, Hywel ap Ieuan ac eraill yw etifeddion y gwely uchod a elwir '''Gwely Hebogothion'''. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 4s. 10¼c.
	Cyfanswm blynyddol: 19s. 5c.		Cyfanswm blynyddol: 19s. 5c.
	Ac maent â dyletswydd mynychu [llysoedd] y Sir a’r Hwndrwd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac mae rhai yn dweud eu bod yn rhydd i fynychu unrhyw felin o gwbl yn ôl eu dewis a.y.b. a rhai yn dweud fel arall. Y maent yn yr un modd yn cadw rhag gwneud hyd nes a.y.b.		Ac maent â dyletswydd mynychu [llysoedd] y Sir a’r Hwndrwd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac mae rhai yn dweud eu bod yn rhydd i fynychu unrhyw felin o gwbl yn ôl eu dewis a.y.b. a rhai yn dweud fel arall. Y maent yn yr un modd yn cadw rhag gwneud hyd nes a.y.b.
Llinell 81:		Llinell 81:

	Wedyn, fe gyflwynodd amryw o denantiaid cymydau Isgwyrfai ac Uwchgwyrfai amryw o ddeisebau ynglŷn ag achosion difrifol i John de Delves y dirprwy Ustus ym mhresenoldeb yr Archwiliwr presennol parthed taliadau annheg gan y gwelyau uchod yn y Cymydau hyn. Daethpwyd i benderfyniad, o flaen yr arglwydd ddirprwy ac Archwiliwr Trysorlys yr arglwydd Dywysog yng Nghaernarfon fis Ionawr 1353, ym mhresenoldeb Llysoedd y Cymydau hyn a gyfarfu efo’i gilydd oherwydd yr achos hwn a thrwy eu dyfarniad, nad oes gofyn ar y rhan honno sydd gan Wely Cynwrig ap Tregir yn Ninlle yng Ngwmwd Uwchgwyrfai dalu taliadau bob blwyddyn yn y pedwar tymor arferol ond 2s. lle [nodir] yn y stent newydd hwn 2s.0½c. y flwyddyn ac nad oes gofyn ar y rhan honno o Wely Pyll ap Tregir dalu ar adeg y tymhorau bob blwyddyn ond 2s.6c. lle [nodir] 3s. yn yr un stent. Ac nad oes gofyn ar y rhan honno o Wely Ednowain ap Tregir dalu ar adeg y tymhorau bob blwyddyn ond 8s. lle [nodir] 22s.10c. yn yr un stent. Ac nad oes gofyn ar y rhan honno o Wely Cyfnerth ap Tregir dalu ond 2s.2c lle [nodir] 4s. yn yr un stent. Ac oherwydd hyn mae’r pedwar Gwely uchod sydd â gofynion yn ôl y stent newydd uchod i dalu 31s.10½c. sydd yn 17s.2½c. o daliad blynyddol yn ormod, nid oes ond 14s.8c. yn daladwy bob blwyddyn. A chan ei fod yn ddigon eglur ac yn cael ei ddatgan mai yng Nghwmwd Isgwyrfai y mae gofyn i’r gwelyau hynny a Gwely Wyrion Iorwerth yn nhrefgordd Treflan am dalu’r 17s.2½c. dywededig yn flynyddol i’r arglwydd. Gorchmynnir hyn trwy ganiatâd y dirprwy uchod a’r Archiliwr ac wedyn ni thelir i Ringyll y Cwmwd hwn y 17s.2½c. uchod am y cyfnod a fu, oedd yn ormod i’w dalu gan y gwelyau hynny; ond telir [y swm hwnnw] wedyn i Ringyll Isgwyrfai fel y datganwyd uchod.		Wedyn, fe gyflwynodd amryw o denantiaid cymydau Isgwyrfai ac Uwchgwyrfai amryw o ddeisebau ynglŷn ag achosion difrifol i John de Delves y dirprwy Ustus ym mhresenoldeb yr Archwiliwr presennol parthed taliadau annheg gan y gwelyau uchod yn y Cymydau hyn. Daethpwyd i benderfyniad, o flaen yr arglwydd ddirprwy ac Archwiliwr Trysorlys yr arglwydd Dywysog yng Nghaernarfon fis Ionawr 1353, ym mhresenoldeb Llysoedd y Cymydau hyn a gyfarfu efo’i gilydd oherwydd yr achos hwn a thrwy eu dyfarniad, nad oes gofyn ar y rhan honno sydd gan Wely Cynwrig ap Tregir yn Ninlle yng Ngwmwd Uwchgwyrfai dalu taliadau bob blwyddyn yn y pedwar tymor arferol ond 2s. lle [nodir] yn y stent newydd hwn 2s.0½c. y flwyddyn ac nad oes gofyn ar y rhan honno o Wely Pyll ap Tregir dalu ar adeg y tymhorau bob blwyddyn ond 2s.6c. lle [nodir] 3s. yn yr un stent. Ac nad oes gofyn ar y rhan honno o Wely Ednowain ap Tregir dalu ar adeg y tymhorau bob blwyddyn ond 8s. lle [nodir] 22s.10c. yn yr un stent. Ac nad oes gofyn ar y rhan honno o Wely Cyfnerth ap Tregir dalu ond 2s.2c lle [nodir] 4s. yn yr un stent. Ac oherwydd hyn mae’r pedwar Gwely uchod sydd â gofynion yn ôl y stent newydd uchod i dalu 31s.10½c. sydd yn 17s.2½c. o daliad blynyddol yn ormod, nid oes ond 14s.8c. yn daladwy bob blwyddyn. A chan ei fod yn ddigon eglur ac yn cael ei ddatgan mai yng Nghwmwd Isgwyrfai y mae gofyn i’r gwelyau hynny a Gwely Wyrion Iorwerth yn nhrefgordd Treflan am dalu’r 17s.2½c. dywededig yn flynyddol i’r arglwydd. Gorchmynnir hyn trwy ganiatâd y dirprwy uchod a’r Archiliwr ac wedyn ni thelir i Ringyll y Cwmwd hwn y 17s.2½c. uchod am y cyfnod a fu, oedd yn ormod i’w dalu gan y gwelyau hynny; ond telir [y swm hwnnw] wedyn i Ringyll Isgwyrfai fel y datganwyd uchod.
	Cyfanswm blynyddol: £11.19s.9c.
	Cyfanswm tir siêd, twnc a chnhaliaeth y Faenor 10s.3c.		''Cyfanswm blynyddol: £11.19s.9c.''
			''Cyfanswm tir siêd, twnc a chnhaliaeth y Faenor 10s.3c.''

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 16:52, 10 Mehefin 2020

2020-06-10T16:52:41Z

Dangos newidiadau

Irion: /* Disgrifiad o'r drefgordd yn y Record of Caernarvon */

2020-06-10T15:11:18Z

Disgrifiad o'r drefgordd yn y Record of Caernarvon

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:11, 10 Mehefin 2020
Llinell 12:		Llinell 12:

	===Cyfieithiad===		===Cyfieithiad===
	Dyma gyfieithiad eithaf rydd o adran Stent 1352 ~~aydd~~ yn ymwneud â threfgordd Dinlle.		Dyma gyfieithiad eithaf rydd o adran Stent 1352 sydd yn ymwneud â threfgordd Dinlle.

	DINLLE		DINLLE
Llinell 73:		Llinell 73:
	Cyfanswm blynyddol: £11.19s.9c.		Cyfanswm blynyddol: £11.19s.9c.
	Cyfanswm tir siêd, twnc a chnhaliaeth y Faenor 10s.3c.		Cyfanswm tir siêd, twnc a chnhaliaeth y Faenor 10s.3c.


	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 15:10, 10 Mehefin 2020

2020-06-10T15:10:54Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:10, 10 Mehefin 2020
Llinell 9:		Llinell 9:
	Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.		Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.

	Nodir yn y Cofnod dan sylw fod saith gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely Wyrion Eignon; Gwely Wyrion Mourgene; Gwely Wyrion Randle; Gwely Wyrion Ostroth [neu Ystrwyth, mae'n debyg]; Gwely ~~Wyskyed~~; Gwely Hebbogothion; a Gwely Bowyred. Yr oedd yno hefyd bum melin: Melin Gafelog; Melin Meredydd; Melyn Edenyfed; Melin Heilyn; a Melin Madog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>		Nodir yn y Cofnod dan sylw fod saith gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely Wyrion Eignon; Gwely Wyrion Mourgene; Gwely Wyrion Randle; Gwely Wyrion Ostroth [neu Ystrwyth, mae'n debyg]; Gwely Wisgiaid; Gwely Hebbogothion; a Gwely Bowyred. Yr oedd yno hefyd bum melin: Melin Gafelog; Melin Meredydd; Melyn Edenyfed; Melin Heilyn; a Melin Madog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>

	===Cyfieithiad===		===Cyfieithiad===
Llinell 16:		Llinell 16:
	DINLLE		DINLLE

	Mae yn y drefgordd hon saith gwely o dir rhydd a elwir yn Gwely Wyrion Einion, Gwely Wyrion Morgeneu, Gwely Wyrion Rhawd, Gwely Wyrion Ystrwyth, Gwely ~~Wisgied~~, Gwely Hebogothion a Gwely Bowynied.		Mae yn y drefgordd hon saith gwely o dir rhydd a elwir yn Gwely Wyrion Einion, Gwely Wyrion Morgeneu, Gwely Wyrion Rhawd, Gwely Wyrion Ystrwyth, Gwely Wisgiaid, Gwely Hebogothion a Gwely Bowynied.

	Ac mae Llywelyn ap Ednyfed Gronw ap Tudur ac eraill yn etifeddion y gwely dywededig Gwely Wyrion Einion. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 6s. 1c.		Ac mae Llywelyn ap Ednyfed Gronw ap Tudur ac eraill yn etifeddion y gwely dywededig Gwely Wyrion Einion. A maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 6s. 1c.
Llinell 34:		Llinell 34:
	Ac mae ar bawb o’r Gwely hwn ddyletswydd mynychu melin arglwydd Eithinog. Ac maent â dyletswydd mynychu [llysoedd] y Sir a’r Hwndrwd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac mae chwe bufedd o dir siêd yn ôl amcangyfrif a ddaeth oddi wrth Llywelyn ap Morgant sydd yn awr yn nwylo Tudur Goch trwy siartr ein harglwydd Tywysog presennol. A mae’n talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 14c. sy’n cynwysedig yn y taliad dywededig o 11s. 3½c. Ac am y tir sydd newydd gychwyn cael ei amaethu telir rhwng taliadau adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel, 12c.		Ac mae ar bawb o’r Gwely hwn ddyletswydd mynychu melin arglwydd Eithinog. Ac maent â dyletswydd mynychu [llysoedd] y Sir a’r Hwndrwd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac mae chwe bufedd o dir siêd yn ôl amcangyfrif a ddaeth oddi wrth Llywelyn ap Morgant sydd yn awr yn nwylo Tudur Goch trwy siartr ein harglwydd Tywysog presennol. A mae’n talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 14c. sy’n cynwysedig yn y taliad dywededig o 11s. 3½c. Ac am y tir sydd newydd gychwyn cael ei amaethu telir rhwng taliadau adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel, 12c.
	Cyfanswm blynyddol: 12c.		Cyfanswm blynyddol: 12c.
	A Heilin ap Ednyfed, Gronw ap Ednyfed, Gronw a Rhys meibion Iorwerth Crach ac eraill yw etifeddion y dywededig wely a elwir Gwely ~~Wisgied~~. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 7s. 5¾c.		A Heilin ap Ednyfed, Gronw ap Ednyfed, Gronw a Rhys meibion Iorwerth Crach ac eraill yw etifeddion y dywededig wely a elwir Gwely Wisgiaid. Ac maent yn talu ym mhob un o’r pedwar tymor uchod 7s. 5¾c.
	Cyfanswm blynyddol: 29s. 11c.		Cyfanswm blynyddol: 29s. 11c.
	Ac maent â dyletswydd mynychu [llysoedd] y Sir a’r Hwndrwd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac y mae rhai yn dweud fod y Gwely hwn yn rhydd o [fynychu] melin yr Arglwydd ac eraill yn cadw rhag gwneud a.y.b. Ac y mae yn y dywededig Wely Wisgied dwy fufedd a hanner o dir siêd a ddaeth oddi wrth Heilin ap Cad’ sydd yn nwylo’r arglwydd. Ac arferid talu 3½c. bob tymor fel rhan o daliad uchod y Gwely. Ac am y tir sydd newydd gychwyn cael ei amaethu telir adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel, 5c.		Ac maent â dyletswydd mynychu [llysoedd] y Sir a’r Hwndrwd. Ac maent yn talu 10 swllt o ebediw, gobrestyn ac amobr fel y bo’n ofynnol. Ac y mae rhai yn dweud fod y Gwely hwn yn rhydd o [fynychu] melin yr Arglwydd ac eraill yn cadw rhag gwneud a.y.b. Ac y mae yn y dywededig Wely Wisgied dwy fufedd a hanner o dir siêd a ddaeth oddi wrth Heilin ap Cad’ sydd yn nwylo’r arglwydd. Ac arferid talu 3½c. bob tymor fel rhan o daliad uchod y Gwely. Ac am y tir sydd newydd gychwyn cael ei amaethu telir adeg y Pasg a Gŵyl Sant Mihangel, 5c.
Llinell 74:		Llinell 74:
	Cyfanswm tir siêd, twnc a chnhaliaeth y Faenor 10s.3c.		Cyfanswm tir siêd, twnc a chnhaliaeth y Faenor 10s.3c.


	~~{{eginyn}}~~

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion: /* Yr ardal yn ddaearyddol */

2020-06-10T15:09:30Z

Yr ardal yn ddaearyddol

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:09, 10 Mehefin 2020
Llinell 3:		Llinell 3:
	==Yr ardal yn ddaearyddol==		==Yr ardal yn ddaearyddol==
	'''Dinlle''' oedd enw'r drefgordd (neu raniad daearyddol gweinyddol) a gynhwysai rhannau helaeth o blwyfi [[Llandwrog]] a [[Llanwnda]]. (Trefgorddi eraill a orweddai yn ardal y plwyfi hynny oedd [[Bodellog]] a [[Rhedynog Felen]]). Hyd at ddiwedd y 1600au roedd yn arferol i ddogfennau gyfeirio at 'Dinlle' yn hytrach nag enw'r plwyf.<ref>''Welsh Administrative and Territorial Units'', Melville Richards (University of Wales Press) 1969 </ref> Hefyd fe nododd [[W. Gilbert Williams]] fod un rhan o ddeg o Wely Wyrion Iorwerth y tu hwnt i ffiniau Uwchgwyrfai, sef yn nhrefgordd Treflan, neu (yn ôl enwau heddiw) y Waun-fawr, tra oedd y naw rhan o ddeg arall o fewn ffiniau Uwchgwyrfai.<ref>W.Gilbert Williams, ''Arfon y Dydiau Gynt'', (Caernarfon, d.d.), 118-19.</ref> Roedd pedwar gwely arall a orweddai'n bennaf yn [[Isgwyrfai]], sef Gwely Cynwrig ap Tregir, Gwely Pyll ap tregir, Gwely Ednowain ap Tregir a Gwely Cyfnmerth ap Tregir, ond oedd â rhywfaint o dir o fewn ffiniau Dinlle yng ngwmwd [[Uwchgwyrfai]], a achosai rywfaint o ddryswch ym mha gwmwd yr oedd gofyn i ddeiliaid y gwelyau hyn dalu eu trethi.<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838), tt.24-5</ref> Dichon mai yn Nyffryn Gwyrfai y gorweddai'r holl welyau hyn a ymestynnodd i mewn i Uwchgwyrfai.		'''Dinlle''' oedd enw'r drefgordd (neu raniad daearyddol gweinyddol) a gynhwysai rhannau helaeth o blwyfi [[Llandwrog]] a [[Llanwnda]]. (Trefgorddi eraill a orweddai yn ardal y plwyfi hynny oedd [[Bodellog]] a [[Rhedynog Felen]]). Hyd at ddiwedd y 1600au roedd yn arferol i ddogfennau gyfeirio at 'Dinlle' yn hytrach nag enw'r plwyf.<ref>''Welsh Administrative and Territorial Units'', Melville Richards (University of Wales Press) 1969 </ref> Hefyd fe nododd [[W. Gilbert Williams]] fod un rhan o ddeg o Wely Wyrion Iorwerth y tu hwnt i ffiniau Uwchgwyrfai, sef yn nhrefgordd Treflan, neu (yn ôl enwau heddiw) y Waun-fawr, tra oedd y naw rhan o ddeg arall o fewn ffiniau Uwchgwyrfai.<ref>W.Gilbert Williams, ''Arfon y Dydiau Gynt'', (Caernarfon, d.d.), 118-19.</ref> Roedd pedwar gwely arall a orweddai'n bennaf yn [[Isgwyrfai]], sef Gwely Cynwrig ap Tregir, Gwely Pyll ap tregir, Gwely Ednowain ap Tregir a Gwely Cyfnmerth ap Tregir, ond oedd â rhywfaint o dir o fewn ffiniau Dinlle yng ngwmwd [[Uwchgwyrfai]], a achosai rywfaint o ddryswch ym mha gwmwd yr oedd gofyn i ddeiliaid y gwelyau hyn dalu eu trethi.<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838), tt.24-5</ref> Dichon mai yn Nyffryn Gwyrfai y gorweddai'r holl welyau hyn a ymestynnodd i mewn i Uwchgwyrfai.

			Mae'n amlwg fod rhaniad y drefgordd yn welyau yn weddol newydd, efallai rhyw dair neu bedair genhedlaeth cyn dyddiad Stent 1352 lle ceir yr enwau eu cofnodi. Yr oedd Rhawd ac Ystrwyth yn frodyr, ac yn neiaint i Forgeneu. Roeddent hefyd yn gefndryd i dad Iorwerth Wisgi a thad Cynwrig, Pyll, Ednowain a Chyfnerth.<ref>Dafydd Jenkins, ''Cyfraith Hywel'' (Llandysul, 1970), t.58</ref> Dichon felly fod y drefgordd yn naliadaeth un arglwydd neu uchelwr dan y Tywysogion tua 1250.

	==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==		==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==

Irion: /* Disgrifiad o'r drefgordd yn y Record of Caernarvon */

2020-06-10T15:03:50Z

Disgrifiad o'r drefgordd yn y Record of Caernarvon

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:03, 10 Mehefin 2020
Llinell 7:		Llinell 7:
	Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.		Rhestrwyd y gwelyau, tenantiaid a'r rhenti neu'r nwyddau a gwasanaethau y disgwylid iddynt gyflwyno i'r Tywysog neu arglwydd y cwmwd mewn dogfen a luniwyd ym 1352 ac a elwir bellach yn ''Record of Carnarvon''. Mae copi o fersiwn brintiedig y ddogfen hon i'w chael yn Archifdy Caernarfon. Erbyn 1352, Brenin Lloegr (neu ei fab hynaf, Tywysog Cymru) oedd yn derbyn y rhenti a'r rhoddion hyn, ond roedd y ddaliadaeth o dir yn dal i gydymffurfio a'r hen drefn o "wely" a rannwyd rhwng perthnasau.

	Nodir yn y Cofnod dan sylw fod saith gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely Wyrion Eignon; Gwely Wyrion Mourgene; Gwely Wyrion Randle; Gwely Wyrion Ostroth [neu Ystrwyth, mae'n debyg]; Gwely Wyskyed; Gwely Hebbogothion; a Gwely Bowyred. Yr oedd yno hefyd bum melin: Melin Gafelog; Melin Meredydd; Melyn Edenyfed; Melin Heilyn; a Melin Madog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>		Nodir yn y Cofnod dan sylw fod saith gwely yn Ninlle tua 1352: Gwely Wyrion Eignon; Gwely Wyrion Mourgene; Gwely Wyrion Randle; Gwely Wyrion Ostroth [neu Ystrwyth, mae'n debyg]; Gwely Wyskyed; Gwely Hebbogothion; a Gwely Bowyred. Yr oedd yno hefyd bum melin: Melin Gafelog; Melin Meredydd; Melyn Edenyfed; Melin Heilyn; a Melin Madog.<ref>''Record of Carnarvon'', tt.22-4.</ref>

	===Cyfieithiad===		===Cyfieithiad===

Irion: /* Yr ardal yn ddaearyddol */

2020-06-10T15:01:16Z

Yr ardal yn ddaearyddol

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:01, 10 Mehefin 2020
Llinell 2:		Llinell 2:

	==Yr ardal yn ddaearyddol==		==Yr ardal yn ddaearyddol==
	'''Dinlle''' oedd enw'r drefgordd (neu raniad daearyddol gweinyddol) a gynhwysai rhannau helaeth o blwyfi [[Llandwrog]] a [[Llanwnda]]. (Trefgorddi eraill a orweddai yn ardal y plwyfi hynny oedd [[Bodellog]] a [[Rhedynog Felen]]). Hyd at ddiwedd y 1600au roedd yn arferol i ddogfennau gyfeirio at 'Dinlle' yn hytrach nag enw'r plwyf.<ref>''Welsh Administrative and Territorial Units'', Melville Richards (University of Wales Press) 1969 </ref> Hefyd fe nododd [[W. Gilbert Williams]] fod un rhan o ddeg o Wely Wyrion Iorwerth y tu hwnt i ffiniau Uwchgwyrfai, sef yn nhrefgordd Treflan, neu (yn ôl enwau heddiw) y Waun-fawr, tra oedd y naw rhan o ddeg arall o fewn ffiniau Uwchgwyrfai.<ref>W.Gilbert Williams, ''Arfon y Dydiau Gynt'', (Caernarfon, d.d.), 118-19.</ref> Roedd pedwar gwely arall a orweddai'n bennaf yn [[Isgwyrfai]], sef Gwely Cynwrig ap Tregir, Gwely Pyll ap tregir, Gwely Ednowain ap Tregir a Gwely Cyfnmerth ap Tregir, ond oedd â rhywfaint o dir o fewn ffiniau Dinlle yng ngwmwd [[Uwchgwyrfai]], a achosai rywfaint o ddryswch ym mha gwmwd yr oedd gofyn i ddeiliaid y gwelyau hyn dalu eu trethi.<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838), tt.24-5</ref>		'''Dinlle''' oedd enw'r drefgordd (neu raniad daearyddol gweinyddol) a gynhwysai rhannau helaeth o blwyfi [[Llandwrog]] a [[Llanwnda]]. (Trefgorddi eraill a orweddai yn ardal y plwyfi hynny oedd [[Bodellog]] a [[Rhedynog Felen]]). Hyd at ddiwedd y 1600au roedd yn arferol i ddogfennau gyfeirio at 'Dinlle' yn hytrach nag enw'r plwyf.<ref>''Welsh Administrative and Territorial Units'', Melville Richards (University of Wales Press) 1969 </ref> Hefyd fe nododd [[W. Gilbert Williams]] fod un rhan o ddeg o Wely Wyrion Iorwerth y tu hwnt i ffiniau Uwchgwyrfai, sef yn nhrefgordd Treflan, neu (yn ôl enwau heddiw) y Waun-fawr, tra oedd y naw rhan o ddeg arall o fewn ffiniau Uwchgwyrfai.<ref>W.Gilbert Williams, ''Arfon y Dydiau Gynt'', (Caernarfon, d.d.), 118-19.</ref> Roedd pedwar gwely arall a orweddai'n bennaf yn [[Isgwyrfai]], sef Gwely Cynwrig ap Tregir, Gwely Pyll ap tregir, Gwely Ednowain ap Tregir a Gwely Cyfnmerth ap Tregir, ond oedd â rhywfaint o dir o fewn ffiniau Dinlle yng ngwmwd [[Uwchgwyrfai]], a achosai rywfaint o ddryswch ym mha gwmwd yr oedd gofyn i ddeiliaid y gwelyau hyn dalu eu trethi.<ref>''Registrum Vulgariter Nuncupatum "The Record of Caernarvon" ê Codice Ms. Harleiano 696.'' (Llundain, 1838), tt.24-5</ref> Dichon mai yn Nyffryn Gwyrfai y gorweddai'r holl welyau hyn a ymestynnodd i mewn i Uwchgwyrfai.

	==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==		==Disgrifiad o'r drefgordd yn y ''Record of Caernarvon''==