Dinas Franog - Hanes golygu

Irion am 13:25, 18 Mawrth 2024

2024-03-18T13:25:06Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:25, 18 Mawrth 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''[[Rhedynogfelen]] Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod [[Collfryn]] ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd (gydag ond rhyw ddau gae rhyngddynt, y naill yn wynebu'r llall ar draws dyffryn bas [[Afon Carrog]]). Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan Afon Carrog.<ref>Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.</ref>		Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''[[Rhedynogfelen]] Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod y Collfryn dan sylw, sef [[Collfryn Mawr]] ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd (gydag ond rhyw ddau gae rhyngddynt, y naill yn wynebu'r llall ar draws dyffryn bas [[Afon Carrog]]). Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan Afon Carrog.<ref>Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.</ref>

	Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw ddarn hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>		Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw ddarn hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>

Cyfaill Eben am 14:05, 14 Mawrth 2024

2024-03-14T14:05:08Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:05, 14 Mawrth 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''[[Rhedynogfelen]] Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod [[Collfryn]] ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd (gydag ond rhyw ddau gae rhyngddynt, y naill yn wynebu'r llall ar draws dyffryn bas [[Afon Carrog]]). Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan Afon Carrog.<ref>Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.</ref>		Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''[[Rhedynogfelen]] Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod [[Collfryn]] ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd (gydag ond rhyw ddau gae rhyngddynt, y naill yn wynebu'r llall ar draws dyffryn bas [[Afon Carrog]]). Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan Afon Carrog.<ref>Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.</ref>

	Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw ~~darn~~ hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>		Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw ddarn hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>

	Efallai oherwydd ~~effeithiad~~ erydiad a/neu aredig (mae'r dogfennau degwm yn dweud fod y cae a enwyd ~~ynddynt~~ yn Dinas Fawnog yn dir âr) mae'r safle yn hollol ddisylw heddiw, ac ni sonnir am Ddinas Franog yn rhestr henebion y plwyf.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.225</ref> O ran ei safle, ~~nad~~ yw'n amlwg yn safle addas ar gyfer amddiffynfa effeithiol. Gan ei fod yn agos at safle [[Dinas y Prif]], ~~gwersyll~~ Rhufeinig, efallai y gellid ystyried Dinas Franog fel gwaith ymarfer technegau codi amddiffynfeydd a wnaed gan y Rhufeiniaid.		Efallai oherwydd effeithiau erydiad a/neu aredig (mae'r dogfennau degwm yn dweud fod y cae a enwyd yn Dinas Fawnog ynddynt yn dir âr) mae'r safle yn hollol ddisylw heddiw, ac ni sonnir am Ddinas Franog yn rhestr henebion y plwyf.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.225</ref> O ran ei safle, nid yw'n amlwg yn safle addas ar gyfer amddiffynfa effeithiol. Gan ei fod yn agos at safle [[Dinas y Prif]], a oedd yn wersyll Rhufeinig, efallai y gellid ystyried Dinas Franog fel gwaith ymarfer technegau codi amddiffynfeydd a wnaed gan y Rhufeiniaid.

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

Irion am 12:54, 14 Mawrth 2024

2024-03-14T12:54:32Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:54, 14 Mawrth 2024
Llinell 3:		Llinell 3:
	Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw darn hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>		Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw darn hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>

	Efallai oherwydd effeithiad erydiad a/neu aredig (mae'r dogfennau degwm yn dweud fod y cae a enwyd ynddynt yn Dinas Fawnog yn dir âr) mae'r safle yn hollol ddisylw heddiw, ac ni sonnir am Ddinas Franog yn rhestr henebion y plwyf.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.225</ref>		Efallai oherwydd effeithiad erydiad a/neu aredig (mae'r dogfennau degwm yn dweud fod y cae a enwyd ynddynt yn Dinas Fawnog yn dir âr) mae'r safle yn hollol ddisylw heddiw, ac ni sonnir am Ddinas Franog yn rhestr henebion y plwyf.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.225</ref> O ran ei safle, nad yw'n amlwg yn safle addas ar gyfer amddiffynfa effeithiol. Gan ei fod yn agos at safle [[Dinas y Prif]], gwersyll Rhufeinig, efallai y gellid ystyried Dinas Franog fel gwaith ymarfer technegau codi amddiffynfeydd a wnaed gan y Rhufeiniaid.

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

Irion am 12:44, 14 Mawrth 2024

2024-03-14T12:44:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:44, 14 Mawrth 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod Collfryn ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd ~~i awgrymu mai~~'r ~~un lle oedd hwnnw~~. Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan [[Afon Carrog]].<~~sup~~>[1]</~~sup~~>		Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''[[Rhedynogfelen]] Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod [[Collfryn]] ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd (gydag ond rhyw ddau gae rhyngddynt, y naill yn wynebu'r llall ar draws dyffryn bas [[Afon Carrog]]). Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan Afon Carrog.<ref>Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.</ref>

			Erbyn tua 1840, mae'r enw yn cael ei gofnodi fel ''Dinas Fawnog''<ref>Caeau rhifau 588 a 589 ar Fap Degwm plwyf Llanwnda (LlGC)</ref>; dichon bod pobl erbyn hynny'n ceisio canfod ystyr mewn enw rhyfedd - ond mae lleoliad y safle, ar lan afon yn yr iseldir, yn annhebygol o fod yn dir mawnog. Mae'r safle'n cael ei nodi ond heb ei enwi ar fap Ordnans cyntaf yr ardal sydd ar raddfa ddigon mawr i ddangos pob manylion, a hynny ym 1888. Dangosir ar y map hwnnw darn hirsgwar o dir gyda chloddiau neu lethrau ar ddwy ochr. Bron i ganrif ynghynt, soniodd Peter Bailey Williams bod y dinas hwn yn 30 llath wrth 70.<ref>P.B. Williams, ''The Tourists's Guide through the County of Caernarvon'' (Llyfrau Google) [https://books.google.co.uk/books?id=fpTcEAAAQBAJ&pg=PT106&lpg=PT106&dq=Dinas+Franog&source=bl&ots=uH9yXuE1T_&sig=ACfU3U3cTubKT839YXzVZcqZELllHCMlCQ&hl=cy&sa=X&ved=2ahUKEwifsa3T3_OEAxWdQEEAHQ3WDuUQ6AF6BAggEAM#v=onepage&q=Dinas%20Franog&f=false], cyrchwyd 14.3.2024 </ref>

			Efallai oherwydd effeithiad erydiad a/neu aredig (mae'r dogfennau degwm yn dweud fod y cae a enwyd ynddynt yn Dinas Fawnog yn dir âr) mae'r safle yn hollol ddisylw heddiw, ac ni sonnir am Ddinas Franog yn rhestr henebion y plwyf.<ref>Comisiwn Henebion Cymru, ‘’Caernarvonshire’’, Cyf.2: Central (Llundain, 1960), t.225</ref>

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	~~1. Glenda Carr, ''Hen~~ Enwau ~~o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.~~		[[Categori:Enwau lleoedd]]
			[[Categori:Archeoleg]]
			[[Categori:Safleoedd nodedig]]
			[[Categori:Milwrol]]

Cyfaill Eben am 15:42, 13 Mawrth 2024

2024-03-13T15:42:39Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:42, 13 Mawrth 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod Collfryn ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd i awgrymu mai'r un lle oedd hwnnw. Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan ''Afon Carrog''.<sup>[1]</sup>		Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod Collfryn ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd i awgrymu mai'r un lle oedd hwnnw. Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan [[Afon Carrog]].<sup>[1]</sup>

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	1. Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.		1. Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.

Cyfaill Eben am 15:42, 13 Mawrth 2024

2024-03-13T15:42:05Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:42, 13 Mawrth 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod Collfryn ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd i awgrymu mai'r un lle oedd hwnnw. Cyfeiriodd [[W.Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan ~~afon [[~~Carrog]].<sup>[1]</sup>		Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod Collfryn ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd i awgrymu mai'r un lle oedd hwnnw. Cyfeiriodd [[W. Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan ''Afon Carrog''.<sup>[1]</sup>

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	1. Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.		1. Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.

Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf Llanwnda. Hawdd yw eglur...'

2024-03-13T15:38:33Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf Llanwnda. Hawdd yw eglur...'

Tudalen newydd

Mewn cofnodion rhwng 1757 a 1839 ceir sawl cyfeiriad at le o'r enw '''Dinas Franog''' ar dir ''Rhedynogfelen Fawr'' ym mhlwyf [[Llanwnda]]. Hawdd yw egluro'r elfen gyntaf, sef ''dinas'', yn golygu caer neu amddiffynfa. Ymddengys mai ansoddair yw'r ''branog'' yn yr ail elfen. Ni nodir ''branog'' yn ''Geiriadur Prifysgol Cymru'', ond yng ngeiriadur William Owen Pughe (1832) ceir ''branawg'' a'i ystyr medd Pughe yw 'o natur brân'. Nid oedd damcaniaethau Pughe ar dir cadarn bob amser yn sicr, ond os yw ei ddehongliad yn gywir, gallai ''branog'' gyfeirio at rywle lle byddai brain yn ymgasglu neu fe allai fod yn enw dirmygus ar rywle sydd wedi mynd a'i ben iddo ac yn addas i ddim ond brain. Ym 1793-5 cyfeiriodd yr hynafiaethydd Peter Bailey Williams at ''Dinas Efrog or Franog near Collfryn in Llandwrog''. Er bod Collfryn ym mhlwyf [[Llandwrog]] a Rhedynogfelen Fawr ym mhlwyf Llanwnda, mae'r ddau dŷ yn ddigon agos at ei gilydd i awgrymu mai'r un lle oedd hwnnw. Cyfeiriodd [[W.Gilbert Williams]] hefyd at y lle fel 'Dinas Efrog neu Franog', ond cyfeiriodd ato hefyd fel 'Dinas Ffranog' gan ddweud ei bod yn 'ddinas Rufeinig' (caer mae'n debyg) ar lan afon [[Carrog]].<sup>[1]</sup>

== Cyfeiriadau ==

1. Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011), tt.138-9.