Cyfaill Eben am 10:47, 1 Tachwedd 2022

2022-11-01T10:47:41Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:47, 1 Tachwedd 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ganwyd '''David Thomas''' (Llwydiarth Môn) (?1857-<1920) ym Mhentraeth, Ynys Môn. Ei rieni oedd Robert Thomas, labrwr ar gei'r Traeth Coch, a Catherine ei wraig; yr oedd ei daid, David Thomas a’i nain o ardal Mynydd Llwydiarth, ac ymysg y Bedyddwyr cyntaf yn yr ardal.<ref>''Cymru'', anhysbys, “Atgofion Mebyd”, Cyf.37 (1909), t.69.</ref>		Ganwyd '''David Thomas''' (Llwydiarth Môn) (?1857- 1920) ym Mhentraeth, Ynys Môn. Ei rieni oedd Robert Thomas, labrwr ar gei'r Traeth Coch, a Catherine ei wraig; yr oedd ei daid, David Thomas a’i nain o ardal Mynydd Llwydiarth, ac ymysg y Bedyddwyr cyntaf yn yr ardal.<ref>''Cymru'', anhysbys, “Atgofion Mebyd”, Cyf.37 (1909), t.69.</ref>

	Cyn 1861 ac erbyn i David fod yn bedair ar ddeg, roedd o wedi symud i’r Pandy ym Mhentraeth lle gweithiai fel gwehydd, a dyna fu ei waith gydol ei fywyd er iddo wella ei stad nes iddo ~~fynd~~ yn ddyn busnes o sylwedd.		Cyn 1861 ac erbyn i David fod yn bedair ar ddeg, roedd wedi symud i’r Pandy ym Mhentraeth lle gweithiai fel gwehydd, a dyna fu ei waith gydol ei fywyd er iddo wella ei stad nes iddo ddod yn ddyn busnes o sylwedd.

	Amlygodd David Thomas ei dalent fel bardd yn ifanc, ac yntau ddim ond yn 20 oed cafodd ei urddo’n ofydd yng Ngorsedd Eisteddfod Môn, gyda’r enw “Llwydiarth Môn”.<ref>''Llais y Wlad'', 10.8.1877, t.5</ref>		Amlygodd David Thomas ei dalent fel bardd yn ifanc, ac yntau'n ddim ond 20 oed cafodd ei urddo’n ofydd yng Ngorsedd Eisteddfod Môn, gyda’r enw “Llwydiarth Môn”.<ref>''Llais y Wlad'', 10.8.1877, t.5</ref>

	Symudodd David Thomas i bentref [[Pen-y-groes]] rywbryd cyn diwedd 1878, pan gyhoeddodd gerdd wedi ei ~~gyflwyno~~ i William Hughes (Glan Caeron). Y ffaith ei fod wedi dod i adnabod Glan Caeron a oedd yn byw yn [[Y Fron]], ac (a barnu oddi wrth natur y gerdd) yn ei adnabod yn dda, yn tueddu awgrymu bod David Thomas wedi bod yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]] ers peth amser. Ym Mhen-y-groes hefyd cafodd hyd i’w wraig Catherine. Yr oedd yn dal ~~yn byw~~ yn y dyffryn ym 1881 ac wedi cael llety yn 10 Rhes Glandŵr, gyda Charles Morris a’i deulu. Er nad oes modd bod yn sicr, mae’n debyg mai lletya gyda’i deulu-yng-nghyfraith ydoedd, gan fod eu merch Catherine, gwniadwraig a dynes briod yn byw yno hefyd. Er i’r cyfrifiad ei rhestru fel “Catherine Morris”, dichon mai camddealltwriaeth oedd hynny ar ran y cyfrifiwr. Sylwer hefyd fel y byddai crefft Catherine yn cyfrannu at waith David trwy gyfuno’r ddwy grefft o wehyddu a gwnïo.		Symudodd David Thomas i bentref [[Pen-y-groes]] rywbryd cyn diwedd 1878, pan gyhoeddodd gerdd wedi ei chyflwyno i William Hughes (Glan Caeron). Mae'r ffaith ei fod wedi dod i adnabod Glan Caeron a oedd yn byw yn [[Y Fron]], ac (a barnu oddi wrth natur y gerdd) yn ei adnabod yn dda, yn tueddu i awgrymu bod David Thomas wedi bod yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]] ers peth amser. Ym Mhen-y-groes hefyd cafodd hyd i’w wraig Catherine. Yr oedd yn dal i fyw yn y dyffryn ym 1881 ac wedi cael llety yn 10 Rhes Glandŵr, gyda Charles Morris a’i deulu. Er nad oes modd bod yn sicr, mae’n debyg mai lletya gyda’i deulu-yng-nghyfraith ydoedd, gan fod eu merch Catherine, gwniadwraig a dynes briod, yn byw yno hefyd. Er i’r cyfrifiad ei rhestru fel “Catherine Morris”, dichon mai camddealltwriaeth oedd hynny ar ran y cyfrifiwr. Sylwer hefyd fel y byddai crefft Catherine yn cyfrannu at waith David trwy gyfuno’r ddwy grefft o wehyddu a gwnïo.

	Fel y nodwyd, roedd David Thomas yn barddoni yn ystod ei amser ym Mhen-y-groes, ac yn defnyddio ei enw barddol yng Ngorsedd Môn, “Llwydiarth Môn”, fel y gwnaeth am weddill ei oes.		Fel y nodwyd, roedd David Thomas yn barddoni yn ystod ei amser ym Mhen-y-groes, ac yn defnyddio ei enw barddol yng Ngorsedd Môn, “Llwydiarth Môn”, fel y gwnaeth am weddill ei oes.

	Ar ôl cyfnod ym Mhen-y-groes, a chyn 1891, symudodd David yn ôl i Bentraeth ~~lle weithiai David~~ y pandy lle ~~fuodd o’n~~ gweithio’n llanc ifanc. Erbyn 1894, fodd bynnag, roedd wedi symud gyda’i wraig i ardal hollol newydd, sef Llanfair Caereinion yn Sir Drefaldwyn. Yr oedd ~~heb~~ anghofio ei hen sir, fodd bynnag, gan iddo'r flwyddyn honno ennill medal aur yn Eisteddfod Llangefni.<ref>''Montgomery County Times'', 7.4.1894, t.2</ref> ~~Bu’n~~ gwehyddu yn eu cartref yn Stryd y Bont ~~yn y dref honno ym 1901~~ ac yn cyflogi gweithwyr. Cynyddodd y busnes ac erbyn 1911 cafodd ei ddisgrifio fel “woollen draper”.<ref>Daeth prif ffeithiau’r erthygl hon o Gyfrifiadau plwyf Pentraeth, 1861, 1871, 1891; plwyf Llanllyfni, 1881; a phlwyf Llanfair Caereinion, 1901, 1911</ref>		Ar ôl cyfnod ym Mhen-y-groes, a chyn 1891, symudodd David yn ôl i Bentraeth gan weithio yn y pandy lle bu'n gweithio’n llanc ifanc. Erbyn 1894, fodd bynnag, roedd wedi symud gyda’i wraig i ardal hollol newydd, sef Llanfair Caereinion yn Sir Drefaldwyn. Nid oedd wedi anghofio ei hen sir, fodd bynnag, gan iddo'r flwyddyn honno ennill medal aur yn Eisteddfod Llangefni.<ref>''Montgomery County Times'', 7.4.1894, t.2</ref> Erbyn 1901 roedd yn gwehyddu yn eu cartref yn Stryd y Bont Llanfair Caereinion ac yn cyflogi gweithwyr. Cynyddodd y busnes ac erbyn 1911 cafodd ei ddisgrifio fel “woollen draper”.<ref>Daeth prif ffeithiau’r erthygl hon o Gyfrifiadau plwyf Pentraeth, 1861, 1871, 1891; plwyf Llanllyfni, 1881; a phlwyf Llanfair Caereinion, 1901, 1911</ref>

	Bu’n cystadlu mewn eisteddfodau lleol ar hyd y blynyddoedd ac ar ôl ymsefydlu yn Llanfair Caereinion daeth yn feirniad ~~barddoni~~ ac yn ddyn cyhoeddus yn ei dref fabwysiedig a thrwy Ddyffryn Banw i gyd. Ym 1914 disgrifiodd Ifan Afan David Thomas fel “diacon parchus a bardd cadeiriol”.<ref>''Cymru'', Ifan Afan, “Dolwar Fach”, Cyf.47 (1914), t.48</ref>		Bu’n cystadlu mewn eisteddfodau lleol ar hyd y blynyddoedd ac ar ôl ymsefydlu yn Llanfair Caereinion daeth yn feirniad barddoniaeth ac yn ddyn cyhoeddus yn ei dref fabwysiedig a thrwy Ddyffryn Banw i gyd. Ym 1914 disgrifiodd Ifan Afan David Thomas fel “diacon parchus a bardd cadeiriol”.<ref>''Cymru'', Ifan Afan, “Dolwar Fach”, Cyf.47 (1914), t.48</ref>

	Nid oes sicrwydd ~~pan fu~~ farw, ond roedd yn dal yn Llanfair ym 1919.<ref>''Cambrian News'', 20.6.1919, t.5</ref>		Nid oes sicrwydd pryd y bu farw, ond roedd yn dal yn Llanfair ym 1919.<ref>''Cambrian News'', 20.6.1919, t.5</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Ganwyd '''David Thomas''' (Llwydiarth Môn) (?1857-<1920) ym Mhentraeth, Ynys Môn. Ei rieni oedd Robert Thomas, labrwr ar gei'r Traeth Coch, a Catherine...'

2022-10-28T11:10:11Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Ganwyd '''David Thomas''' (Llwydiarth Môn) (?1857-<1920) ym Mhentraeth, Ynys Môn. Ei rieni oedd Robert Thomas, labrwr ar gei'r Traeth Coch, a Catherine...'

Tudalen newydd

Ganwyd '''David Thomas''' (Llwydiarth Môn) (?1857-<1920) ym Mhentraeth, Ynys Môn. Ei rieni oedd Robert Thomas, labrwr ar gei'r Traeth Coch, a Catherine ei wraig; yr oedd ei daid, David Thomas a’i nain o ardal Mynydd Llwydiarth, ac ymysg y Bedyddwyr cyntaf yn yr ardal.<ref>''Cymru'', anhysbys, “Atgofion Mebyd”, Cyf.37 (1909), t.69.</ref>

Cyn 1861 ac erbyn i David fod yn bedair ar ddeg, roedd o wedi symud i’r Pandy ym Mhentraeth lle gweithiai fel gwehydd, a dyna fu ei waith gydol ei fywyd er iddo wella ei stad nes iddo fynd yn ddyn busnes o sylwedd.

Amlygodd David Thomas ei dalent fel bardd yn ifanc, ac yntau ddim ond yn 20 oed cafodd ei urddo’n ofydd yng Ngorsedd Eisteddfod Môn, gyda’r enw “Llwydiarth Môn”.<ref>''Llais y Wlad'', 10.8.1877, t.5</ref>

Symudodd David Thomas i bentref [[Pen-y-groes]] rywbryd cyn diwedd 1878, pan gyhoeddodd gerdd wedi ei gyflwyno i William Hughes (Glan Caeron). Y ffaith ei fod wedi dod i adnabod Glan Caeron a oedd yn byw yn [[Y Fron]], ac (a barnu oddi wrth natur y gerdd) yn ei adnabod yn dda, yn tueddu awgrymu bod David Thomas wedi bod yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] ers peth amser. Ym Mhen-y-groes hefyd cafodd hyd i’w wraig Catherine. Yr oedd yn dal yn byw yn y dyffryn ym 1881 ac wedi cael llety yn 10 Rhes Glandŵr, gyda Charles Morris a’i deulu. Er nad oes modd bod yn sicr, mae’n debyg mai lletya gyda’i deulu-yng-nghyfraith ydoedd, gan fod eu merch Catherine, gwniadwraig a dynes briod yn byw yno hefyd. Er i’r cyfrifiad ei rhestru fel “Catherine Morris”, dichon mai camddealltwriaeth oedd hynny ar ran y cyfrifiwr. Sylwer hefyd fel y byddai crefft Catherine yn cyfrannu at waith David trwy gyfuno’r ddwy grefft o wehyddu a gwnïo.

Fel y nodwyd, roedd David Thomas yn barddoni yn ystod ei amser ym Mhen-y-groes, ac yn defnyddio ei enw barddol yng Ngorsedd Môn, “Llwydiarth Môn”, fel y gwnaeth am weddill ei oes.

Ar ôl cyfnod ym Mhen-y-groes, a chyn 1891, symudodd David yn ôl i Bentraeth lle weithiai David y pandy lle fuodd o’n gweithio’n llanc ifanc. Erbyn 1894, fodd bynnag, roedd wedi symud gyda’i wraig i ardal hollol newydd, sef Llanfair Caereinion yn Sir Drefaldwyn. Yr oedd heb anghofio ei hen sir, fodd bynnag, gan iddo'r flwyddyn honno ennill medal aur yn Eisteddfod Llangefni.<ref>''Montgomery County Times'', 7.4.1894, t.2</ref> Bu’n gwehyddu yn eu cartref yn Stryd y Bont yn y dref honno ym 1901 ac yn cyflogi gweithwyr. Cynyddodd y busnes ac erbyn 1911 cafodd ei ddisgrifio fel “woollen draper”.<ref>Daeth prif ffeithiau’r erthygl hon o Gyfrifiadau plwyf Pentraeth, 1861, 1871, 1891; plwyf Llanllyfni, 1881; a phlwyf Llanfair Caereinion, 1901, 1911</ref>

Bu’n cystadlu mewn eisteddfodau lleol ar hyd y blynyddoedd ac ar ôl ymsefydlu yn Llanfair Caereinion daeth yn feirniad barddoni ac yn ddyn cyhoeddus yn ei dref fabwysiedig a thrwy Ddyffryn Banw i gyd. Ym 1914 disgrifiodd Ifan Afan David Thomas fel “diacon parchus a bardd cadeiriol”.<ref>''Cymru'', Ifan Afan, “Dolwar Fach”, Cyf.47 (1914), t.48</ref>

Nid oes sicrwydd pan fu farw, ond roedd yn dal yn Llanfair ym 1919.<ref>''Cambrian News'', 20.6.1919, t.5</ref>

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Pobl]]
[[Categori:Beirdd]]
[[Categori:Gwehyddion]]

David Thomas (Llwydiarth Môn) - Hanes golygu

Cyfaill Eben am 10:47, 1 Tachwedd 2022

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Ganwyd '''David Thomas''' (Llwydiarth Môn) (?1857-<1920) ym Mhentraeth, Ynys Môn. Ei rieni oedd Robert Thomas, labrwr ar gei'r Traeth Coch, a Catherine...'