David Thomas, W.E.A. - Hanes golygu

Irion: Symudodd Heulfryn y dudalen David Thomas (Llanfechain) i David Thomas, W.E.A.

2020-02-24T11:47:34Z

Symudodd Heulfryn y dudalen David Thomas (Llanfechain) i David Thomas, W.E.A.

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 12:47, 24 Chwefror 2020
(Dim gwahaniaeth)

Carlmorris am 14:12, 23 Ionawr 2020

2020-01-23T14:12:47Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:12, 23 Ionawr 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn ~~LLanfechain~~, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916, lle bu'n athro ar rai fel [[Gwilym R. Jones]]. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:		Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn Llanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916, lle bu'n athro ar rai fel [[Gwilym R. Jones]]. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:

	"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>Angharad Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>		"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>Angharad Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>

Carlmorris: Symudodd Carlmorris y dudalen David Thomas i David Thomas (Llanfechain): mwy nag un DT

2020-01-23T14:12:33Z

Symudodd Carlmorris y dudalen David Thomas i David Thomas (Llanfechain): mwy nag un DT

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 15:12, 23 Ionawr 2020
(Dim gwahaniaeth)

Gwylan am 09:18, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:18:07Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:18, 12 Gorffennaf 2019
Llinell 6:		Llinell 6:
	*''Y Werin a'i Theyrnas'' (1910)		*''Y Werin a'i Theyrnas'' (1910)
	*''Y Cynganeddion Cymreig'' (1923)		*''Y Cynganeddion Cymreig'' (1923)
	*''Y Ddinasyddiaeth Fawr'' (1938		*''Y Ddinasyddiaeth Fawr'' (1938)
	*''Dyddiau i'w Cofio'' (1948)		*''Dyddiau i'w Cofio'' (1948)
	*''Silyn (Robert Silyn Roberts), 1870-1930'' (1956)		*''Silyn (Robert Silyn Roberts), 1870-1930'' (1956)

Gwylan am 09:17, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:17:43Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:17, 12 Gorffennaf 2019
Llinell 8:		Llinell 8:
	*''Y Ddinasyddiaeth Fawr'' (1938		*''Y Ddinasyddiaeth Fawr'' (1938
	*''Dyddiau i'w Cofio'' (1948)		*''Dyddiau i'w Cofio'' (1948)
	*Silyn (Robert Silyn Roberts), 1870-1930'' (1956)		*''Silyn (Robert Silyn Roberts), 1870-1930'' (1956)
	*Ann Griffiths a'i Theulu'' (1963).		*''Ann Griffiths a'i Theulu'' (1963).

	Roedd David Thomas yn daid i'r awdures [[Angharad Tomos]] ar ochr ei thad.		Roedd David Thomas yn daid i'r awdures [[Angharad Tomos]] ar ochr ei thad.

Gwylan am 09:14, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:14:29Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:14, 12 Gorffennaf 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:		Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916, lle bu'n athro ar rai fel [[Gwilym R. Jones]]. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:

	"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>Angharad Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>		"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>Angharad Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>

Gwylan am 09:13, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:13:17Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:13, 12 Gorffennaf 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:		Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:

	"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>~~Anharad~~ Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>		"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>Angharad Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>

	O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:		O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:

Gwylan am 09:11, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:11:54Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:11, 12 Gorffennaf 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Cafodd '''David Thomas''' (1880-~~1966~~) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:		Cafodd '''David Thomas''' (1880-1967) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:

	"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''		"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."<ref>Anharad Tomos, ''David Thomas (1880-1967)'' ar wefan Cymdeithas y Cymod [https://www.cymdeithasycymod.org.uk/davidthomas.htm], cyrchwyd 11.7.2019</ref>
	Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."

	O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:		O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:

Gwylan am 09:09, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:09:10Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:09, 12 Gorffennaf 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Cafodd '''David Thomas''' (1880-1966) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru.Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr. O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:		Cafodd '''David Thomas''' (1880-1966) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:

			"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn\|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''
			Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."

			O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:
	*''Y Werin a'i Theyrnas'' (1910)		*''Y Werin a'i Theyrnas'' (1910)
	*''Y Cynganeddion Cymreig'' (1923)		*''Y Cynganeddion Cymreig'' (1923)

Gwylan am 09:02, 12 Gorffennaf 2019

2019-07-12T09:02:50Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
-Cafodd '''David Thomas''' (1880-1966) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn.Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.
+Cafodd '''David Thomas''' (1880-1966) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru.Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr. O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:
 ==Cyfeiriadau==
 {{cyfeiriadau}}