Daeareg ardal y Groeslon - Hanes golygu

92.3.11.213 am 10:50, 12 Ebrill 2019

2019-04-12T10:50:18Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:50, 12 Ebrill 2019
Llinell 11:		Llinell 11:
	Tua dwy filiwn o flynyddoedd yn ôl oerodd hinsawdd y ddaear a gorchuddiwyd ardal Y Groeslon o dan ddegau o fetrau o rew. Mae ôl sicr o ddwy oes rew yn Y Groeslon, llen iâ y gyntaf, wedi dyddodi clog glai coch-frown o wely Môr Iwerddon tros yr ardal a rhewlifoedd yr ail, wedi dyddodi clog glai llwyd o ddyffrynnoedd Eryri.		Tua dwy filiwn o flynyddoedd yn ôl oerodd hinsawdd y ddaear a gorchuddiwyd ardal Y Groeslon o dan ddegau o fetrau o rew. Mae ôl sicr o ddwy oes rew yn Y Groeslon, llen iâ y gyntaf, wedi dyddodi clog glai coch-frown o wely Môr Iwerddon tros yr ardal a rhewlifoedd yr ail, wedi dyddodi clog glai llwyd o ddyffrynnoedd Eryri.

	Mae Allt Nant-yr-Hafod a Phen-y-Bonc yn rhan o gadwyn o farianau yn gwahanu’r clog glai llwyd i’r gorllewin oddi wrth y clog glai coch-frown i’r dwyrain. Yn y clog glai coch-frown ceir cerrig gwenithfaen o Aeron a Chlud yn yr Alban a fflint o Wladh yn yr Iwerddon, wedi eu cludo i Arfon gan y rhew. Gorchuddiwyd ardal Y Groeslon bron yn gyfangwbl gan y clog glai. Datblygodd dau brif fath o bridd ar y clog glai. Ble mae’r clai yn athraidd (sef ‘’permeable’’) e.e. ar dir Tyddyn Mawr, datblygodd pridd brown, gyda glaw trwm Arfon yn trwytholchi’r maeth trwy ddyfnder y pridd. Ble mae’r clai yn anathraidd, e.e. ar [[~~Rhos Nennan~~\|Ros Nennan]] a chors Gallt y Pill, datblygodd pridd cleiog trwm, yn aml yn dirywio i fawn ar gorsdir.		Mae Allt Nant-yr-Hafod a Phen-y-Bonc yn rhan o gadwyn o farianau yn gwahanu’r clog glai llwyd i’r gorllewin oddi wrth y clog glai coch-frown i’r dwyrain. Yn y clog glai coch-frown ceir cerrig gwenithfaen o Aeron a Chlud yn yr Alban a fflint o Wladh yn yr Iwerddon, wedi eu cludo i Arfon gan y rhew. Gorchuddiwyd ardal Y Groeslon bron yn gyfangwbl gan y clog glai. Datblygodd dau brif fath o bridd ar y clog glai. Ble mae’r clai yn athraidd (sef ‘’permeable’’) e.e. ar dir Tyddyn Mawr, datblygodd pridd brown, gyda glaw trwm Arfon yn trwytholchi’r maeth trwy ddyfnder y pridd. Ble mae’r clai yn anathraidd, e.e. ar [[Rhosnenan\|Ros Nennan]] a chors Gallt y Pill, datblygodd pridd cleiog trwm, yn aml yn dirywio i fawn ar gorsdir.

	Pan ddaeth ein cyndadau i’r ardal hon, mae’n debyg tua chwe mil o flynyddoedd yn ôl, gorchuddid yr holl ardal â choedwig gollddail, coedwig a ymdoddai i goedwig binwydd ar y bryniau. Cliriodd dyn y goedwig i amaethu’r ardal (a cheir llawer o olion amaethu cynnar ar y llethrau rhwng y Groeslon a [[Rhosgadfan]]). Ar y tir da o bridd brown bu hyn yn fendith. Ar y tir trymach bu’n felltith. Cadwai gwreiddiau’r coed y pridd yn agored ac athraidd, gan adael i ddŵr dreiddio drwodd. Unwaith y cliriwyd y coed daeth y tir trwm yn rhostir cleiog ac yn gorsdir anathraidd.<ref>Copïwyd yr erthygl hon yn ei ffurf wreiddiol allan o ''Hanes y Groeslon'' (2000), tt.3-4, gyda chaniatad y golygyddion.</ref>		Pan ddaeth ein cyndadau i’r ardal hon, mae’n debyg tua chwe mil o flynyddoedd yn ôl, gorchuddid yr holl ardal â choedwig gollddail, coedwig a ymdoddai i goedwig binwydd ar y bryniau. Cliriodd dyn y goedwig i amaethu’r ardal (a cheir llawer o olion amaethu cynnar ar y llethrau rhwng y Groeslon a [[Rhosgadfan]]). Ar y tir da o bridd brown bu hyn yn fendith. Ar y tir trymach bu’n felltith. Cadwai gwreiddiau’r coed y pridd yn agored ac athraidd, gan adael i ddŵr dreiddio drwodd. Unwaith y cliriwyd y coed daeth y tir trwm yn rhostir cleiog ac yn gorsdir anathraidd.<ref>Copïwyd yr erthygl hon yn ei ffurf wreiddiol allan o ''Hanes y Groeslon'' (2000), tt.3-4, gyda chaniatad y golygyddion.</ref>

Irion am 13:30, 23 Awst 2018

2018-08-23T13:30:00Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:30, 23 Awst 2018
Llinell 3:		Llinell 3:
	I’r gorllewin o’r pentref rhêd ffawt Aber-Dinlle, y ffawt honno sy’n rhedeg o [[Dinas Dinlle\|Ddinas Dinlle]] i Abergwyngregyn ac sy’n creu Allt Fawr ger [[Groeslon Ffrwd]]. Gwahana’r ffawt greigiau Arfonaidd i’r dwyrain oddi wrth siâl Ordoﬁcaidd i’r gorllewin. Craig waddod yw’r sail wedi ei henwi ar ôl un o hen lwythau Celtaidd Cymru — yr Ordoﬁciaid — llwyth a goﬁr yn yr enw Dinorwig — Dinas yr Ordoﬁciaid.		I’r gorllewin o’r pentref rhêd ffawt Aber-Dinlle, y ffawt honno sy’n rhedeg o [[Dinas Dinlle\|Ddinas Dinlle]] i Abergwyngregyn ac sy’n creu Allt Fawr ger [[Groeslon Ffrwd]]. Gwahana’r ffawt greigiau Arfonaidd i’r dwyrain oddi wrth siâl Ordoﬁcaidd i’r gorllewin. Craig waddod yw’r sail wedi ei henwi ar ôl un o hen lwythau Celtaidd Cymru — yr Ordoﬁciaid — llwyth a goﬁr yn yr enw Dinorwig — Dinas yr Ordoﬁciaid.

	I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-~~Orsedd~~\|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.		I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-orsedd\|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.

	Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[Mynyddfor\|Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.		Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[Mynyddfor\|Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.

Irion am 22:28, 10 Mehefin 2018

2018-06-10T22:28:53Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 23:28, 10 Mehefin 2018
Llinell 13:		Llinell 13:
	Mae Allt Nant-yr-Hafod a Phen-y-Bonc yn rhan o gadwyn o farianau yn gwahanu’r clog glai llwyd i’r gorllewin oddi wrth y clog glai coch-frown i’r dwyrain. Yn y clog glai coch-frown ceir cerrig gwenithfaen o Aeron a Chlud yn yr Alban a fflint o Wladh yn yr Iwerddon, wedi eu cludo i Arfon gan y rhew. Gorchuddiwyd ardal Y Groeslon bron yn gyfangwbl gan y clog glai. Datblygodd dau brif fath o bridd ar y clog glai. Ble mae’r clai yn athraidd (sef ‘’permeable’’) e.e. ar dir Tyddyn Mawr, datblygodd pridd brown, gyda glaw trwm Arfon yn trwytholchi’r maeth trwy ddyfnder y pridd. Ble mae’r clai yn anathraidd, e.e. ar [[Rhos Nennan\|Ros Nennan]] a chors Gallt y Pill, datblygodd pridd cleiog trwm, yn aml yn dirywio i fawn ar gorsdir.		Mae Allt Nant-yr-Hafod a Phen-y-Bonc yn rhan o gadwyn o farianau yn gwahanu’r clog glai llwyd i’r gorllewin oddi wrth y clog glai coch-frown i’r dwyrain. Yn y clog glai coch-frown ceir cerrig gwenithfaen o Aeron a Chlud yn yr Alban a fflint o Wladh yn yr Iwerddon, wedi eu cludo i Arfon gan y rhew. Gorchuddiwyd ardal Y Groeslon bron yn gyfangwbl gan y clog glai. Datblygodd dau brif fath o bridd ar y clog glai. Ble mae’r clai yn athraidd (sef ‘’permeable’’) e.e. ar dir Tyddyn Mawr, datblygodd pridd brown, gyda glaw trwm Arfon yn trwytholchi’r maeth trwy ddyfnder y pridd. Ble mae’r clai yn anathraidd, e.e. ar [[Rhos Nennan\|Ros Nennan]] a chors Gallt y Pill, datblygodd pridd cleiog trwm, yn aml yn dirywio i fawn ar gorsdir.

	Pan ddaeth ein cyndadau i’r ardal hon, mae’n debyg tua chwe mil o flynyddoedd yn ôl, gorchuddid yr holl ardal â choedwig gollddail, coedwig a ymdoddai i goedwig binwydd ar y bryniau. Cliriodd dyn y goedwig i amaethu’r ardal (a cheir llawer o olion amaethu cynnar ar y llethrau rhwng y Groeslon a [[Rhosgadfan]]). Ar y tir da o bridd brown bu hyn yn fendith. Ar y tir trymach bu’n felltith. Cadwai gwreiddiau’r coed y pridd yn agored ac athraidd, gan adael i ddŵr dreiddio drwodd. Unwaith y cliriwyd y coed daeth y tir trwm yn rhostir cleiog ac yn gorsdir anathraidd.		Pan ddaeth ein cyndadau i’r ardal hon, mae’n debyg tua chwe mil o flynyddoedd yn ôl, gorchuddid yr holl ardal â choedwig gollddail, coedwig a ymdoddai i goedwig binwydd ar y bryniau. Cliriodd dyn y goedwig i amaethu’r ardal (a cheir llawer o olion amaethu cynnar ar y llethrau rhwng y Groeslon a [[Rhosgadfan]]). Ar y tir da o bridd brown bu hyn yn fendith. Ar y tir trymach bu’n felltith. Cadwai gwreiddiau’r coed y pridd yn agored ac athraidd, gan adael i ddŵr dreiddio drwodd. Unwaith y cliriwyd y coed daeth y tir trwm yn rhostir cleiog ac yn gorsdir anathraidd.<ref>Copïwyd yr erthygl hon yn ei ffurf wreiddiol allan o ''Hanes y Groeslon'' (2000), tt.3-4, gyda chaniatad y golygyddion.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 22:26, 10 Mehefin 2018

2018-06-10T22:26:53Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 23:26, 10 Mehefin 2018
Llinell 5:		Llinell 5:
	I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-Orsedd\|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.		I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-Orsedd\|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.

	Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[~~Mynyddmor~~\|Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.		Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[Mynyddfor\|Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.

	Ffurfiwyd yr holl greigiau hyn rhwng chwe chan miliwn a phedwar can miliwn o ﬂynyddoedd yn ôl, ymhell cyn bod sôn am ddynoliaeth ar y ddaear.		Ffurfiwyd yr holl greigiau hyn rhwng chwe chan miliwn a phedwar can miliwn o ﬂynyddoedd yn ôl, ymhell cyn bod sôn am ddynoliaeth ar y ddaear.

Irion am 22:25, 10 Mehefin 2018

2018-06-10T22:25:43Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 23:25, 10 Mehefin 2018
Llinell 5:		Llinell 5:
	I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-Orsedd\|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.		I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-Orsedd\|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.

	Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.		Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[Mynyddmor\|Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.

	Ffurfiwyd yr holl greigiau hyn rhwng chwe chan miliwn a phedwar can miliwn o ﬂynyddoedd yn ôl, ymhell cyn bod sôn am ddynoliaeth ar y ddaear.		Ffurfiwyd yr holl greigiau hyn rhwng chwe chan miliwn a phedwar can miliwn o ﬂynyddoedd yn ôl, ymhell cyn bod sôn am ddynoliaeth ar y ddaear.

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Gorwedd pentref Y Groeslon ar lethr graddol yn wynebu Môr Iwerddon. Sylfaenwyd y pentref ar rai o greigiau hynaf Cymru, sef y creigiau Arfonaidd. O d...'

2018-06-10T22:24:14Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Gorwedd pentref Y Groeslon ar lethr graddol yn wynebu Môr Iwerddon. Sylfaenwyd y pentref ar rai o greigiau hynaf Cymru, sef y creigiau Arfonaidd. O d...'

Tudalen newydd

Gorwedd pentref [[Y Groeslon]] ar lethr graddol yn wynebu Môr Iwerddon. Sylfaenwyd y pentref ar rai o greigiau hynaf Cymru, sef y creigiau Arfonaidd. O dan y pentref mae’r creigiau Arfonaidd yn gymysgfa o rhyolite (lafa llosgfynydd asidig wedi oeri a chaledu): twff, (lludw llosgfynydd wedi caledu i ffurﬁo craig) ac ignimbrite (craig wedi ei chyfansoddi o ﬁliynau o ddarnau o wydr lafa yn dilyn ffrwydrad llosgfynydd) .

I’r gorllewin o’r pentref rhêd ffawt Aber-Dinlle, y ffawt honno sy’n rhedeg o [[Dinas Dinlle|Ddinas Dinlle]] i Abergwyngregyn ac sy’n creu Allt Fawr ger [[Groeslon Ffrwd]]. Gwahana’r ffawt greigiau Arfonaidd i’r dwyrain oddi wrth siâl Ordoﬁcaidd i’r gorllewin. Craig waddod yw’r sail wedi ei henwi ar ôl un o hen lwythau Celtaidd Cymru — yr Ordoﬁciaid — llwyth a goﬁr yn yr enw Dinorwig — Dinas yr Ordoﬁciaid.

I’r dwyrain o’r pentref ceir haenau o lechi Cambraidd ym [[Moel Tryfan]], [[Cilgwyn]], [[Chwarel Pen-yr-Orsedd|Pen-yr-Orsedd]] a [[Chwarel Dorothea|Dorothea]] — enwau sydd wedi dod yn rhan o Fabinogi newydd ardal Lleu.

Uwchben yr ardal gwelir gwar mud [[Y Mynydd Mawr]] — Mynydd Grug i bobl Y Groeslon — plwg o ficrowenithfaen yn cau gwddf un o hen losgfynyddoedd Cymru.

Ffurfiwyd yr holl greigiau hyn rhwng chwe chan miliwn a phedwar can miliwn o ﬂynyddoedd yn ôl, ymhell cyn bod sôn am ddynoliaeth ar y ddaear.

Tua dwy filiwn o flynyddoedd yn ôl oerodd hinsawdd y ddaear a gorchuddiwyd ardal Y Groeslon o dan ddegau o fetrau o rew. Mae ôl sicr o ddwy oes rew yn Y Groeslon, llen iâ y gyntaf, wedi dyddodi clog glai coch-frown o wely Môr Iwerddon tros yr ardal a rhewlifoedd yr ail, wedi dyddodi clog glai llwyd o ddyffrynnoedd Eryri.

Mae Allt Nant-yr-Hafod a Phen-y-Bonc yn rhan o gadwyn o farianau yn gwahanu’r clog glai llwyd i’r gorllewin oddi wrth y clog glai coch-frown i’r dwyrain. Yn y clog glai coch-frown ceir cerrig gwenithfaen o Aeron a Chlud yn yr Alban a fflint o Wladh yn yr Iwerddon, wedi eu cludo i Arfon gan y rhew. Gorchuddiwyd ardal Y Groeslon bron yn gyfangwbl gan y clog glai. Datblygodd dau brif fath o bridd ar y clog glai. Ble mae’r clai yn athraidd (sef ‘’permeable’’) e.e. ar dir Tyddyn Mawr, datblygodd pridd brown, gyda glaw trwm Arfon yn trwytholchi’r maeth trwy ddyfnder y pridd. Ble mae’r clai yn anathraidd, e.e. ar [[Rhos Nennan|Ros Nennan]] a chors Gallt y Pill, datblygodd pridd cleiog trwm, yn aml yn dirywio i fawn ar gorsdir.

Pan ddaeth ein cyndadau i’r ardal hon, mae’n debyg tua chwe mil o flynyddoedd yn ôl, gorchuddid yr holl ardal â choedwig gollddail, coedwig a ymdoddai i goedwig binwydd ar y bryniau. Cliriodd dyn y goedwig i amaethu’r ardal (a cheir llawer o olion amaethu cynnar ar y llethrau rhwng y Groeslon a [[Rhosgadfan]]). Ar y tir da o bridd brown bu hyn yn fendith. Ar y tir trymach bu’n felltith. Cadwai gwreiddiau’r coed y pridd yn agored ac athraidd, gan adael i ddŵr dreiddio drwodd. Unwaith y cliriwyd y coed daeth y tir trwm yn rhostir cleiog ac yn gorsdir anathraidd.

==Cyfeiriadau==

{{cyfeiriadau}}

[[Categori:Daearyddiaeth ffisegol]]