Coffi yn Uwchgwyrfai, 1850 - Hanes golygu

Irion: /* John Owen a'i deulu */

2026-01-17T10:34:11Z

John Owen a'i deulu

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:34, 17 Ionawr 2026
Llinell 49:		Llinell 49:
	Mae'r darlun hyd yna'n ddigon clir, ond mae manylion gweddill y preswylwyr yn y tŷ'n ddiddorol iawn. Mae'n amlwg mai Cymry oedd pawb, a bod busnes gweddol lewyrchus yn mynd rhagddo yn y cartref. Roedd gan Ann (ac mae'n rhaid, John Owen) ddau o blant: John, 2 oed, a aned yn Spittalfields (ardal o Lundain nid nepell o Hoxton); a Jane E. Owen, a aned yn Llanllyfni. Yn byw efo'r teulu roedd Richard Jones, 15 oed, brawd Ann Owen - hwnnw wedi ei eni yn Llandwrog; Thomas Jones, 15 oed, brawd yng nghyfraith Ann, a aned yn Llanllyfni; Ann Williams, y forwyn, 19 oed, eto o Lanllyfni; a fforman yn gweithio i Ann yn y busnes coffi, David Roberts, 26 oed, a aned yn Llandwrog. Dyna deulu felly o Uwchgwyrfai wedi setlo yn Llundain a denu ffrindiau, perthnasau a chydnabod atynt.		Mae'r darlun hyd yna'n ddigon clir, ond mae manylion gweddill y preswylwyr yn y tŷ'n ddiddorol iawn. Mae'n amlwg mai Cymry oedd pawb, a bod busnes gweddol lewyrchus yn mynd rhagddo yn y cartref. Roedd gan Ann (ac mae'n rhaid, John Owen) ddau o blant: John, 2 oed, a aned yn Spittalfields (ardal o Lundain nid nepell o Hoxton); a Jane E. Owen, a aned yn Llanllyfni. Yn byw efo'r teulu roedd Richard Jones, 15 oed, brawd Ann Owen - hwnnw wedi ei eni yn Llandwrog; Thomas Jones, 15 oed, brawd yng nghyfraith Ann, a aned yn Llanllyfni; Ann Williams, y forwyn, 19 oed, eto o Lanllyfni; a fforman yn gweithio i Ann yn y busnes coffi, David Roberts, 26 oed, a aned yn Llandwrog. Dyna deulu felly o Uwchgwyrfai wedi setlo yn Llundain a denu ffrindiau, perthnasau a chydnabod atynt.

	Ond yr oedd un person arall yn byw neu'n aros yn y tŷ y noson honno. Robert Owen, gŵr gweddw oedd yn dad i Ann yn ôl ffurflen y Cyfrifiad. Gŵr 54 oed ydoedd, ac roedd cyfrifwr y Cyfrifiad wedi ffrwcsio efo'r holl enwau Cymraeg o bosib, gan fod ei blwyf genedigol wedi ei nodi'n bur aneglur, rhywbeth fel "Llanfingall", ond yn sicr yn Sir Gaernarfon. Tybed y gallai hynny olygu Llanfihangel-y-Pennant? Roedd Robert Owen yn 54 oed, sef wedi ei eni oddeutu 1797. Nodwyd ei alwedigaeth fel Gweinidog ("minister") Capel Jewin Crescent. Gwyddwn yn barod mai John Jones oedd tad Ann. Yn aros gyda John Owen yn nhŷ teulu ei wraig yn Nhal-y-sarn, yr oedd John Owen arall, a alwyd yn "ymwelydd" (''visitor''), 53 oed (hynny yw, wedi ei eni oddeutu 1798) ac yn hanu o Lanllechid. Fe#' disgrifiwyd fel pregerthwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Tybed ai'r Robert Owen a restrir yn Wenlock Street a John Owen a restrir yn nŷ Tal-y-sarn oedd yr un un, a cyfriwr Shoreditch wedi gwneud camgymeriad - ond os felly pam fod y ddau set o fanylion yn wahanol, y ddau wedu ymddangos ar ddogfennau'r Cyfrifiad, a manylion y ddau mor debyg.		Ond yr oedd un person arall yn byw neu'n aros yn y tŷ y noson honno. Robert Owen, gŵr gweddw oedd yn dad i Ann yn ôl ffurflen y Cyfrifiad. Gŵr 54 oed ydoedd, ac roedd cyfrifwr y Cyfrifiad wedi ffrwcsio efo'r holl enwau Cymraeg o bosib, gan fod ei blwyf genedigol wedi ei nodi'n bur aneglur, rhywbeth fel "Llanfingall", ond yn sicr yn Sir Gaernarfon. Tybed y gallai hynny olygu Llanfihangel-y-Pennant? Roedd Robert Owen yn 54 oed, sef wedi ei eni oddeutu 1797. Nodwyd ei alwedigaeth fel Gweinidog ("minister") Capel Jewin Crescent. Gwyddwn yn barod mai John Jones oedd tad Ann. Yn aros gyda John Owen yn nhŷ teulu ei wraig yn Nhal-y-sarn, yr oedd John Owen arall, a alwyd yn "ymwelydd" (''visitor''), 53 oed (hynny yw, wedi ei eni oddeutu 1798) ac yn hanu o Lanllechid. Fe'i disgrifiwyd fel pregerthwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Tybed ai'r Robert Owen a restrir yn Wenlock Street a John Owen a restrir yn nhŷ Tal-y-sarn oedd yr un un, a cyfriwr Shoreditch wedi gwneud camgymeriad - ond os felly pam fod y ddau set o fanylion yn wahanol, y ddau wedu ymddangos ar ddogfennau'r Cyfrifiad, a manylion y ddau mor debyg. Ynte, a oedd Robert Owen yn dad i John Owen, ac felly'n dad yng nghyfraith i ASnn yn hytrach na thad.

	Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac ~~roedd~~ wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>~~Gall;wn~~ fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.		Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill ar ôl 1851. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851? Ac yr oedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref> Gallwn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones, a bod Robert Owen o bosibl yn dad yng nghyfraith iddi mewn gwirionedd. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.

	Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly i ryw raddau yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Nodwyd uchod fod gan John Owen warws yn y Rhyl ym 1854, ac fe aned mab iddo fo ac Ann yn y dref honno ym 1859.<ref>Genedigaethau Cymru a Lloegr 1859; Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1871</ref> Roedd yn ~~byw~~ ym 1871, ac Ann adref yn Nhal-y-sarn ym 1871, ~~pan y'i disgrifiwyd~~ fel masnachwr blawd, ~~er nad~~ oedd John Owen ar noson y Cyfrifiad.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1871</ref> Ni chafwyd hyd i'r teulu yng Nghyfrifiad 1881, ond gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> <ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai yn rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw am gyfnod hyd ei farw ef, gan nad yw carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni yn ei enwi fo. <ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>		Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly i ryw raddau yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Nodwyd uchod fod gan John Owen warws yn y Rhyl ym 1854, ac fe aned mab arall iddo fo ac Ann yn y dref honno ym 1859.<ref>Genedigaethau Cymru a Lloegr 1859; Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1871</ref> Roedd ei gŵr yn dal yn fyw ym 1871, pan oedd Ann adref yn Nhal-y-sarn ym 1871, ac yn cael ei disgrifio fel masnachwr blawd,ond unwaith eto nid oedd John Owen adref ar noson y Cyfrifiad.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1871</ref> Ni chafwyd hyd i'r teulu yng Nghyfrifiad 1881, ond gwyddwn, beth bynnag, fod John y gŵr wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw hithau fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> <ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai yn rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw am gyfnod hyd ei farw ef, gan nad yw carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni yn ei enwi fo.<ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>

	Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>		Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>

Irion am 10:23, 17 Ionawr 2026

2026-01-17T10:23:11Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 11:23, 17 Ionawr 2026
Llinell 43:		Llinell 43:

	==John Owen a'i deulu==		==John Owen a'i deulu==
	Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei ~~fynychu~~ hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yn dal i fyw yn 55 Wenlock Street a chynnal ei fusnes oddi yno ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn Y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>		Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynych hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yn dal i fyw yn 55 Wenlock Street a chynnal ei fusnes oddi yno ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn Y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>

	Hawdd, serch hynny, oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon posibl ei fod ar daith farchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Beth bynnag, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr oddi cartref, dros dro o leiaf. Mae'r dirgelwch hwnnw'n cael ei ddatrys wrth edrych ar Gyfrifiad plwyf Llanllyfni. Roedd John Owen yn aros gydag un o'r rhai oedd yn gwerthu ei goffi, sef [[John Jones, Tal-y-sarn]], yr oedd ei wraig Fanny (neu Frances) yn cadw siop. Ac mae'r cyfrifiad yn nodi ei fod yn hanu o Nefyn, ei fod yn 31 oed, a'i fod yn fab yng nghyfraith i John Jones a Frances. Yr oedd Ann Owen felly'n ferch i John Jones ac yn hanu o blwyf Llanllyfni.		Hawdd, serch hynny, oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon posibl ei fod ar daith farchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Beth bynnag, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr oddi cartref, dros dro o leiaf. Mae'r dirgelwch hwnnw'n cael ei ddatrys wrth edrych ar Gyfrifiad plwyf Llanllyfni. Roedd John Owen yn aros gydag un o'r rhai oedd yn gwerthu ei goffi, sef [[John Jones, Tal-y-sarn]], yr oedd ei wraig Fanny (neu Frances) yn cadw siop. Ac mae'r cyfrifiad yn nodi ei fod yn hanu o Nefyn, ei fod yn 31 oed, a'i fod yn fab yng nghyfraith i John Jones a Frances. Yr oedd Ann Owen felly'n ferch i John Jones ac yn hanu o blwyf Llanllyfni.

Irion am 14:48, 16 Ionawr 2026

2026-01-16T14:48:04Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:48, 16 Ionawr 2026
Llinell 53:		Llinell 53:
	Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.		Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.

	Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. ~~Gwyddwn~~, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> ~~Ni cheir cofnod ohoni yno yng nghyfrifiadau 1871 nac 1881, ond ym 1891 nodwyd ei bod yn wraig weddw, ac yn gweithio fel masnachwr blawd.~~<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai yn rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw hyd ei farw ef, gan nad yw carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni yn ei ~~grybwyll o~~. <ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>		Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly i ryw raddau yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Nodwyd uchod fod gan John Owen warws yn y Rhyl ym 1854, ac fe aned mab iddo fo ac Ann yn y dref honno ym 1859.<ref>Genedigaethau Cymru a Lloegr 1859; Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1871</ref> Roedd yn byw ym 1871, ac Ann adref yn Nhal-y-sarn ym 1871, pan y'i disgrifiwyd fel masnachwr blawd, er nad oedd John Owen ar noson y Cyfrifiad.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1871</ref> Ni chafwyd hyd i'r teulu yng Nghyfrifiad 1881, ond gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> <ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai yn rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw am gyfnod hyd ei farw ef, gan nad yw carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni yn ei enwi fo. <ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>

	Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>		Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>

Irion: /* John Owen a'i deulu */

2026-01-16T14:24:06Z

John Owen a'i deulu

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:24, 16 Ionawr 2026
Llinell 53:		Llinell 53:
	Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.		Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.

	Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> Ni cheir cofnod ohoni yno yng nghyfrifiadau 1871 nac 1881, ond ym 1891 nodwyd ei bod yn wraig weddw, ac yn ~~ngweithio~~ fel masnachwr blawd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw hyd ei farw ef, gan ~~fod~~ carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni ~~heb sôn amdano fo~~.<ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>		Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> Ni cheir cofnod ohoni yno yng nghyfrifiadau 1871 nac 1881, ond ym 1891 nodwyd ei bod yn wraig weddw, ac yn gweithio fel masnachwr blawd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai yn rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw hyd ei farw ef, gan nad yw carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni yn ei grybwyll o. <ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>

	Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>		Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>




	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 14:22, 16 Ionawr 2026

2026-01-16T14:22:03Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:22, 16 Ionawr 2026
Llinell 53:		Llinell 53:
	Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.		Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.

	Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, ~~gan fod~~ Ann Owen ~~wedi bod~~ yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn ~~a'i bod wedi marw~~ fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> Ni ~~cehir~~ cofnod ohoni yno yng nghyfrifiadau 1871 nac 1881, ond ym 1891 nodwyd ei bod yn wraig weddw, ac yn ngweithio fel masnachwr blawd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref>		Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, pan oedd Ann Owen yn weddw ac yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn; bu farw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> Ni cheir cofnod ohoni yno yng nghyfrifiadau 1871 nac 1881, ond ym 1891 nodwyd ei bod yn wraig weddw, ac yn ngweithio fel masnachwr blawd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref> Dichon mai rhywle heblaw am Ddyffryn Nantlle y bu i John ac Ann Owen fyw hyd ei farw ef, gan fod carreg fedd Ann ym mynwent Llanllyfni heb sôn amdano fo.<ref>Gwefan ''Find a Grave'', [https://www.findagrave.com/memorial/262560323/ann-owen], cyrchwyd 16.1.2026</ref>

	Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>		Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>

Irion am 14:03, 16 Ionawr 2026

2026-01-16T14:03:04Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:03, 16 Ionawr 2026
Llinell 53:		Llinell 53:
	Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.		Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.

	Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun.		Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun. Gwyddwn, beth bynnag, ei fod wedi marw cyn 1891, gan fod Ann Owen wedi bod yn byw ym Mryn Afon, Tal-y-sarn a'i bod wedi marw fis Hydref 1892 yn 68 oed.<ref>O. Llew Owain, ''Cofiant Mrs Fanny Jones'', (Machynlleth, 1907), t.80</ref> Ni cehir cofnod ohoni yno yng nghyfrifiadau 1871 nac 1881, ond ym 1891 nodwyd ei bod yn wraig weddw, ac yn ngweithio fel masnachwr blawd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanllyfni, 1871-91</ref>

	Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>		Trwy hap, daeth 55 Wenlock Street i amlygrwydd eto ymhen bron i ganrif. Fe'i chwalwyd gan fom Almaenig ar noson gyntaf bomio Llundain ym 1940, a dynes oedd yn byw yno oedd y cyntaf o'r miloedd o Lundeinwyr i gael eu lladd gan fomiau yn ystod y rhyfel.<ref>Gwefan ''Blitz Incidents'', [https://blitzincidents.blogspot.com/2014/06/the-first-bombs-on-london-night-of-24th.html], cyrchwyd 14.1.2026</ref>

Irion am 12:09, 16 Ionawr 2026

2026-01-16T12:09:09Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:09, 16 Ionawr 2026
Llinell 45:		Llinell 45:
	Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynychu hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yn dal i fyw yn 55 Wenlock Street a chynnal ei fusnes oddi yno ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn Y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>		Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynychu hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yn dal i fyw yn 55 Wenlock Street a chynnal ei fusnes oddi yno ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn Y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>

	Hawdd, serch hynny, oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon posibl ei fod ar daith farchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Beth bynnag, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr oddi cartref, dros dro o leiaf. Mae'r dirgelwch hwnnw'n cael ei ddatrys wrth edrych ar Gyfrifiad plwyf Llanllyfni. Roedd John Owen yn aros gydag un o'r rhai oedd yn gwerthu ei goffi, sef [[John Jones, Tal-y-sarn]], yr oedd ei wraig Fanny (neu Frances) yn cadw siop. Ac mae'r cyfrifiad yn nodi ei fod yn hanu o Nefyn, a'i fod yn fab yng nghyfraith i John Jones a Frances. Yr oedd Ann Owen felly'n ferch i John Jones ac yn hanu o blwyf Llanllyfni.		Hawdd, serch hynny, oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon posibl ei fod ar daith farchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Beth bynnag, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr oddi cartref, dros dro o leiaf. Mae'r dirgelwch hwnnw'n cael ei ddatrys wrth edrych ar Gyfrifiad plwyf Llanllyfni. Roedd John Owen yn aros gydag un o'r rhai oedd yn gwerthu ei goffi, sef [[John Jones, Tal-y-sarn]], yr oedd ei wraig Fanny (neu Frances) yn cadw siop. Ac mae'r cyfrifiad yn nodi ei fod yn hanu o Nefyn, ei fod yn 31 oed, a'i fod yn fab yng nghyfraith i John Jones a Frances. Yr oedd Ann Owen felly'n ferch i John Jones ac yn hanu o blwyf Llanllyfni.

	Mae'r darlun hyd yna'n ddigon clir, ond mae manylion gweddill y preswylwyr yn y tŷ'n ddiddorol iawn. Mae'n amlwg mai Cymry oedd pawb, a bod busnes gweddol lewyrchus yn mynd rhagddo yn y cartref. Roedd gan Ann (ac mae'n rhaid, John Owen) ddau o blant: John, 2 oed, a aned yn Spittalfields (ardal o Lundain nid nepell o Hoxton); a Jane E. Owen, a aned yn Llanllyfni. Yn byw efo'r teulu roedd Richard Jones, 15 oed, brawd Ann Owen - hwnnw wedi ei eni yn Llandwrog; Thomas Jones, 15 oed, brawd yng nghyfraith Ann, a aned yn Llanllyfni; Ann Williams, y forwyn, 19 oed, eto o Lanllyfni; a fforman yn gweithio i Ann yn y busnes coffi, David Roberts, 26 oed, a aned yn Llandwrog. Dyna deulu felly o Uwchgwyrfai wedi setlo yn Llundain a denu ffrindiau, perthnasau a chydnabod atynt.		Mae'r darlun hyd yna'n ddigon clir, ond mae manylion gweddill y preswylwyr yn y tŷ'n ddiddorol iawn. Mae'n amlwg mai Cymry oedd pawb, a bod busnes gweddol lewyrchus yn mynd rhagddo yn y cartref. Roedd gan Ann (ac mae'n rhaid, John Owen) ddau o blant: John, 2 oed, a aned yn Spittalfields (ardal o Lundain nid nepell o Hoxton); a Jane E. Owen, a aned yn Llanllyfni. Yn byw efo'r teulu roedd Richard Jones, 15 oed, brawd Ann Owen - hwnnw wedi ei eni yn Llandwrog; Thomas Jones, 15 oed, brawd yng nghyfraith Ann, a aned yn Llanllyfni; Ann Williams, y forwyn, 19 oed, eto o Lanllyfni; a fforman yn gweithio i Ann yn y busnes coffi, David Roberts, 26 oed, a aned yn Llandwrog. Dyna deulu felly o Uwchgwyrfai wedi setlo yn Llundain a denu ffrindiau, perthnasau a chydnabod atynt.

Irion am 12:05, 16 Ionawr 2026

2026-01-16T12:05:50Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:05, 16 Ionawr 2026
Llinell 36:		Llinell 36:
	*[[Rhostryfan]]: D. Williams		*[[Rhostryfan]]: D. Williams
	*Rhostryfan: E. Thomas		*Rhostryfan: E. Thomas
	*[[Tal-y-sarn]]: J. Jones		*[[Tal-y-sarn]]: [[John Jones, Tal-y-sarn\|J. Jones]]
	*Tal-y-sarn: D. Frasser		*Tal-y-sarn: D. Frasser
	Sylwer mai'r unig bentref o bwys nad oedd yn cael ei gynnwys oedd [[Y Bontnewydd]] er bod nifer o siopau yno - ond wrth gwrs, nid yw'r pentref hwnnw ond milltir o dref Caernarfon, lle gwerthid coffi John Owen yn eang, yn ogystal â choffi Cassell.		Sylwer mai'r unig bentref o bwys nad oedd yn cael ei gynnwys oedd [[Y Bontnewydd]] er bod nifer o siopau yno - ond wrth gwrs, nid yw'r pentref hwnnw ond milltir o dref Caernarfon, lle gwerthid coffi John Owen yn eang, yn ogystal â choffi Cassell.

			Peth arall diddorol yn y rhestr hon yw enwau o bwys yn hanes ehangach Uwchgwyrfai: yr E. Thomas a restrwyd oedd Eben Fardd, a'r J. Jones yn Nhal-y-sarn oedd John Jones, Tal-y-sarn, y gweinidog a pherchennog rhannol [[Cloddfa'r Coed]]. John Owen, y masnachwr coffi, oedd ei fab yng ynghyfraith.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanllyfni, 1851</ref>

	==John Owen a'i deulu==		==John Owen a'i deulu==
	Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynychu hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yn dal i fyw yn 55 Wenlock Street a chynnal ei fusnes oddi yno ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn Y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>		Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynychu hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yn dal i fyw yn 55 Wenlock Street a chynnal ei fusnes oddi yno ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn Y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>

	Hawdd, serch hynny, oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon posibl ei fod ar daith farchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Beth bynnag, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr ~~yn byw mewn man arall~~, dros dro o leiaf. ~~Neu a~~ oedd ~~gwahanu wedi bod~~ o ~~ganlyniad~~ i ~~brysurdeb y busnes?~~		Hawdd, serch hynny, oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon posibl ei fod ar daith farchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Beth bynnag, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr oddi cartref, dros dro o leiaf. Mae'r dirgelwch hwnnw'n cael ei ddatrys wrth edrych ar Gyfrifiad plwyf Llanllyfni. Roedd John Owen yn aros gydag un o'r rhai oedd yn gwerthu ei goffi, sef [[John Jones, Tal-y-sarn]], yr oedd ei wraig Fanny (neu Frances) yn cadw siop. Ac mae'r cyfrifiad yn nodi ei fod yn hanu o Nefyn, a'i fod yn fab yng nghyfraith i John Jones a Frances. Yr oedd Ann Owen felly'n ferch i John Jones ac yn hanu o blwyf Llanllyfni.

	Mae'r darlun hyd yna'n ddigon clir, ond mae manylion gweddill y preswylwyr yn y tŷ'n ddiddorol iawn. Mae'n amlwg mai Cymry oedd pawb, a bod busnes gweddol lewyrchus yn mynd rhagddo yn y cartref. Roedd gan Ann (ac mae'n rhaid, John Owen) ddau o blant: John, 2 oed, a aned yn Spittalfields (ardal o Lundain nid nepell o Hoxton); a Jane E. Owen, a aned yn Llanllyfni. Yn byw efo'r teulu roedd Richard Jones, 15 oed, brawd Ann Owen - hwnnw wedi ei eni yn Llandwrog; Thomas Jones, 15 oed, brawd yng nghyfraith Ann, a aned yn Llanllyfni; Ann Williams, y forwyn, 19 oed, eto o Lanllyfni; a fforman yn gweithio i Ann yn y busnes coffi, David Roberts, 26 oed, a aned yn Llandwrog. Dyna deulu felly o Uwchgwyrfai wedi setlo yn Llundain a denu ffrindiau, perthnasau a chydnabod atynt.		Mae'r darlun hyd yna'n ddigon clir, ond mae manylion gweddill y preswylwyr yn y tŷ'n ddiddorol iawn. Mae'n amlwg mai Cymry oedd pawb, a bod busnes gweddol lewyrchus yn mynd rhagddo yn y cartref. Roedd gan Ann (ac mae'n rhaid, John Owen) ddau o blant: John, 2 oed, a aned yn Spittalfields (ardal o Lundain nid nepell o Hoxton); a Jane E. Owen, a aned yn Llanllyfni. Yn byw efo'r teulu roedd Richard Jones, 15 oed, brawd Ann Owen - hwnnw wedi ei eni yn Llandwrog; Thomas Jones, 15 oed, brawd yng nghyfraith Ann, a aned yn Llanllyfni; Ann Williams, y forwyn, 19 oed, eto o Lanllyfni; a fforman yn gweithio i Ann yn y busnes coffi, David Roberts, 26 oed, a aned yn Llandwrog. Dyna deulu felly o Uwchgwyrfai wedi setlo yn Llundain a denu ffrindiau, perthnasau a chydnabod atynt.

	Ond yr oedd un person arall yn byw neu'n aros yn y tŷ y noson honno. Robert Owen, gŵr gweddw oedd yn dad i Ann yn ôl ffurflen y Cyfrifiad. Gŵr 54 oed ydoedd, ac roedd cyfrifwr y Cyfrifiad wedi ffrwcsio efo'r holl enwau Cymraeg o bosib, gan fod ei blwyf genedigol wedi ei nodi'n bur aneglur, rhywbeth fel "Llanfingall", ond yn sicr yn Sir Gaernarfon. Tybed y gallai hynny olygu Llanfihangel-y-Pennant? Roedd Robert Owen yn 54 oed, sef wedi ei eni oddeutu 1797. Nodwyd ei alwedigaeth fel Gweinidog ("minister") Capel Jewin Crescent.		Ond yr oedd un person arall yn byw neu'n aros yn y tŷ y noson honno. Robert Owen, gŵr gweddw oedd yn dad i Ann yn ôl ffurflen y Cyfrifiad. Gŵr 54 oed ydoedd, ac roedd cyfrifwr y Cyfrifiad wedi ffrwcsio efo'r holl enwau Cymraeg o bosib, gan fod ei blwyf genedigol wedi ei nodi'n bur aneglur, rhywbeth fel "Llanfingall", ond yn sicr yn Sir Gaernarfon. Tybed y gallai hynny olygu Llanfihangel-y-Pennant? Roedd Robert Owen yn 54 oed, sef wedi ei eni oddeutu 1797. Nodwyd ei alwedigaeth fel Gweinidog ("minister") Capel Jewin Crescent. Gwyddwn yn barod mai John Jones oedd tad Ann. Yn aros gyda John Owen yn nhŷ teulu ei wraig yn Nhal-y-sarn, yr oedd John Owen arall, a alwyd yn "ymwelydd" (''visitor''), 53 oed (hynny yw, wedi ei eni oddeutu 1798) ac yn hanu o Lanllechid. Fe#' disgrifiwyd fel pregerthwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Tybed ai'r Robert Owen a restrir yn Wenlock Street a John Owen a restrir yn nŷ Tal-y-sarn oedd yr un un, a cyfriwr Shoreditch wedi gwneud camgymeriad - ond os felly pam fod y ddau set o fanylion yn wahanol, y ddau wedu ymddangos ar ddogfennau'r Cyfrifiad, a manylion y ddau mor debyg.

	Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi~~, nac Ann, ei theulu na~~'~~i thad ar yr un ffurflen gyfrifiad ar wahân i un 1851. Dylai olrhain hanes tad Ann roi rhywfaint o wybodaeth gan i~~'r ~~ffurflen nodi ei fod~~ yn ~~weinidog ar un o gapeli pwysicaf Cymry Llundain~~. Yn wir, roedd yna Robert Owen yn flaenor ~~yno~~ trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref> ~~Pwy~~ felly ~~oedd~~ tad Ann ~~a pham yr honnodd~~ ei ~~fod~~ yn ~~weinidog?~~		Hyd yma, ni lwyddwyd i ganfod John Owen, dyn y coffi mewn cyfrifiadau eraill. Ac mae'r dirgelwch ynglŷn â'r Robert Owen yn Wenlock Street yn parhau. Yn wir, roedd yna Robert Owen o Ddyffryn Nantlle'n flaenor yng Nghapel Jewin trwy gydol yr 1840au, sef [[Robert Owen (Eryron Gwyllt Walia)]], gŵr a aeth yn weinidog ar Jewin - ond nid cyn 1859. Roedd hwnnw'n fab [[Ffridd Baladeulyn]] yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], ond cafodd ei eni ym 1803, ac felly roedd tad Ann chwe mlynedd yn hŷn nag ef, a bwrw nad oedd cymysgu dyddiadau. Roedd yn gyndyn o fynd yn ordeiniedig, gan ddewis parhau tan 1859 i weithio fel addurnwr tai, ac felly pam y byddai'n honni ei fod yn weinidog ym 1851. Ac roedd wedi priodi ag Ellen, merch o'r Bala, ym 1832, a honno'n dal yn fyw, ac felly nid oedd yn ŵr gweddw pan wnaed y Cyfrifiad ym 1851. Fel ateb terfynol i hyn, gellir edrych ar ffurflenni Cyfrifiad St Sepulchre, Finsbury lle gwelir fod yr Eryron yn byw gydag Ellen a'i blant yn 14 Charterhouse Lane.<ref>''Y Bywgraffiadur Ar-lein'', erthygl ar Robert Owen,[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-OWEN-ROB-1803#?c=0&m=0&s=0&cv=5&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5569684%2Fmanifest.json&xywh=343%2C807%2C1474%2C1272] ,cyrchwyd 14.1.2026; Cyfrifiad Finsbury, 1851</ref>Gall;wn fod yn hyderus felly mai tad Ann oedd John Jones. Tybed ai cael ei ddrysu efo sgwrs am holl gysylltiadau teulu Owen â'rw einidogaeth oedd y cyfrifwr yn Llundain.

	Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun.		Nid oedd y teulu'n dal yn 55 Wenlock Street ym 1861. Dirgelwch felly yw i ble'r aeth y teulu, a beth a ddigwyddodd i'r busnes ac i John Owen ei hun.

Cyfaill Eben am 17:03, 14 Ionawr 2026

2026-01-14T17:03:42Z

Dangos newidiadau

Irion am 15:52, 14 Ionawr 2026

2026-01-14T15:52:50Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:52, 14 Ionawr 2026
Llinell 41:		Llinell 41:

	==John Owen a'i deulu==		==John Owen a'i deulu==
	Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynychu hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae o'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>		Un cwestiwn sydd yn aros. Pwy oedd y John Owen hwn, a pham oedd masnachwr o Lundain bell yn targedu cartrefi Uwchgwyrfai? Mae'r hysbysebion yn dechrau ymddangos yn gynnar ym 1850 ond yn diflannu yn fuan ar ôl dechrau 1851. Dichon mai mwynhau llwyddiant yn sgîl ei fynychu hysbysebu yr oedd o, ac wedi penderfynu arbed cost yr hysbysebion. Roedd yndal i fyw yn 55 Wenlck Street a chynnal ei fusnes ym 1852.<ref>''Cyfeiriadur Swyddfa'r Post Llundain'', 1852, t.911</ref>Ceir hysbyseb arall ganddo ym 1854, lle mae o'n dweud ei fod wedi bod yn y busnes ers pum mlynedd. Nodwyd yno fod ganddo warws ar gyfer gogledd Cymru yn y Rhyl - ond nid oes sôn am na Llundain na Wenlock Street.<ref>''Yr Amserau'', 8.2.1854, t.4</ref>

	Hawdd serch hynny oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon bosibl ei fod ar siwrne marchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd o adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Serch hyn, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr yn byw mewn man arall, dros dro o leiaf. Neu a oedd gwahanu wedi bod yn sgîl prysurdeb y busnes?		Hawdd serch hynny oedd cael rhyw grap ar bwy oedd y dyn, gan fod Cyfrifiad 1851 ar gael.<ref>Cyfrifiad Shoreditch, Llundain, 1851</ref> Fel masnachwr mae'n ddigon bosibl ei fod ar siwrne marchnata fel gwerthwr teithiol yn recriwtio mwy o siopau, ond (beth bynnag y rheswm) nid oedd o adref ar noson y Cyfrifiad ym 1851 yn 55 Wenlock Street, Hoxton (ger Islington a'r Barbican yn nwyrain Llundain). Serch hyn, roedd ei wraig yno, sef Ann Owen, dynes ifanc 26 oed a hanai o Sir Gaernarfon (ni nodwyd y plwyf). Nodwyd ei gwaith fel deliwr mewn coffi, a'i statws fel y penteulu, er ei bod yn wraig briod (h.y. nid yn weddw), sydd yn awgrymu bod y gŵr yn byw mewn man arall, dros dro o leiaf. Neu a oedd gwahanu wedi bod yn sgîl prysurdeb y busnes?