Clwb y Tŵr - Hanes golygu

Irion am 09:37, 24 Ionawr 2021

2021-01-24T09:37:24Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:37, 24 Ionawr 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Adeiladwyd '''Y Tŵr''' yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] fel tŷ helaeth i stiwardiaid [[Chwarel yr Eifl]]. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r [[Garnfor]] uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd [[George Farren]], a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod [[Ysgol Trefor\|ysgol y pentref]] (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, [[Augustus Henry Wheeler]], ym [[Plas yr Eifl\|Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd]], Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, [[B.O. Jones]], caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol.<ref> Geraint Jones, '''Rhen Sgŵl'', (Llyfrau Bro'r Eifl, Trefor, 1978), t.34.</ref> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y [[Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd.]], a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.		Adeiladwyd '''Y Tŵr''' yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] fel tŷ helaeth i stiwardiaid [[Chwarel yr Eifl]]. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r [[Garnfor]] uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd [[George Farren]], a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod [[Ysgol Trefor\|ysgol y pentref]] (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, [[Augustus Henry Wheeler]], ym [[Plas yr Eifl\|Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd]], Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, [[B.O. Jones]], caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol.<ref> Geraint Jones, '''Rhen Sgŵl'', (Llyfrau Bro'r Eifl, Trefor, 1978), t.34.</ref> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y [[Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd.]], a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.

	Pan gaeodd y chwarel ym 1971 rhoddwyd Y Tŵr, a oedd yn wag erbyn hynny ac yn dechrau dirywio, ar werth. Fe'i prynwyd gan [[Tom Bowen Jones]], o fferm Gwydir Bach, [[Trefor]], bardd medrus yn y mesurau caeth, y ceir enghreifftiau o'i waith yn ''Awen Arfon'' ac yn ''O Windy a Gweithdy'r Gân''. Pan ddaeth i'r amlwg mai'r bwriad oedd ailwampio'r adeilad a'i droi'n glwb lle gwerthid alcohol, achosodd hynny raniadau a gwahaniaeth barn sylweddol yn y pentref. Ni fu tafarn yn Nhrefor ers sefydlu'r pentref ym 1856 (yr un agosaf oedd tafarn y [[Rivals Inn]] ("Y Ring" yn lleol) yn Llanaelhaearn) a thra oedd rhai o blaid y syniad roedd eraill yn daer yn ei erbyn, yn arbennig gan y bwriedid iddo, fel clwb gydag aelodau yn hytrach na thafarn, fod yn agored ar y Sul, a hynny mewn ardal a oedd yn "sych" ar y pryd. Bu cryn ddeisebu a llythyru yn y wasg ar y mater, a thaniodd awen rhai beirdd, megis y penillion hyn gan John Rowlands o'r Ffôr:		Pan gaeodd y chwarel ym 1971 rhoddwyd Y Tŵr, a oedd yn wag erbyn hynny ac yn dechrau dirywio, ar werth. Fe'i prynwyd gan [[Tom Bowen Jones]], o fferm Gwydir Bach, [[Trefor]], bardd medrus yn y mesurau caeth, y ceir enghreifftiau o'i waith yn ''Awen Arfon'' ac yn ''O Windy a Gweithdy'r Gân''. Pan ddaeth i'r amlwg mai'r bwriad oedd ailwampio'r adeilad a'i droi'n glwb lle gwerthid alcohol, achosodd hynny raniadau a gwahaniaeth barn sylweddol yn y pentref. Ni fu tafarn yn Nhrefor ers sefydlu'r pentref ym 1856 (yr un agosaf oedd tafarn y [[Tafarn y Rivals\|Rivals Inn]] ("Y Ring" yn lleol) yn Llanaelhaearn) a thra oedd rhai o blaid y syniad roedd eraill yn daer yn ei erbyn, yn arbennig gan y bwriedid iddo, fel clwb gydag aelodau yn hytrach na thafarn, fod yn agored ar y Sul, a hynny mewn ardal a oedd yn "sych" ar y pryd. Bu cryn ddeisebu a llythyru yn y wasg ar y mater, a thaniodd awen rhai beirdd, megis y penillion hyn gan John Rowlands o'r Ffôr:

	CLWB TREFOR		CLWB TREFOR

Irion am 09:36, 24 Ionawr 2021

2021-01-24T09:36:36Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:36, 24 Ionawr 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Adeiladwyd '''Y Tŵr''' yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] fel tŷ helaeth i stiwardiaid [[Chwarel yr Eifl]]. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r [[Garnfor]] uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd [[George Farren]], a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod [[Ysgol Trefor\|ysgol y pentref]] (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, [[Augustus Henry Wheeler]], ym [[Plas yr Eifl\|Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd]], Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, [[B.O.Jones]], caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol. <~~sup~~>~~[1]~~</~~sup~~> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y [[Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd.]], a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.		Adeiladwyd '''Y Tŵr''' yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] fel tŷ helaeth i stiwardiaid [[Chwarel yr Eifl]]. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r [[Garnfor]] uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd [[George Farren]], a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod [[Ysgol Trefor\|ysgol y pentref]] (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, [[Augustus Henry Wheeler]], ym [[Plas yr Eifl\|Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd]], Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, [[B.O. Jones]], caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol.<ref> Geraint Jones, '''Rhen Sgŵl'', (Llyfrau Bro'r Eifl, Trefor, 1978), t.34.</ref> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y [[Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd.]], a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.

	Pan gaeodd y chwarel ym 1971 rhoddwyd Y Tŵr, a oedd yn wag erbyn hynny ac yn dechrau dirywio, ar werth. Fe'i prynwyd gan [[Tom Bowen Jones]], o fferm Gwydir Bach, [[Trefor]], bardd medrus yn y mesurau caeth, y ceir enghreifftiau o'i waith yn ''Awen Arfon'' ac yn ''O Windy a Gweithdy'r Gân''. Pan ddaeth i'r amlwg mai'r bwriad oedd ailwampio'r adeilad a'i droi'n glwb lle gwerthid alcohol, achosodd hynny raniadau a gwahaniaeth barn sylweddol yn y pentref. Ni fu tafarn yn Nhrefor ers sefydlu'r pentref ym 1856 (yr un agosaf oedd tafarn y [[Rivals Inn]] ("Y Ring" yn lleol) yn Llanaelhaearn) a thra oedd rhai o blaid y syniad roedd eraill yn daer yn ei erbyn, yn arbennig gan y bwriedid iddo, fel clwb gydag aelodau yn hytrach na thafarn, fod yn agored ar y Sul, a hynny mewn ardal a oedd yn "sych" ar y pryd. Bu cryn ddeisebu a llythyru yn y wasg ar y mater, a thaniodd awen rhai beirdd, megis y penillion hyn gan John Rowlands o'r Ffôr:		Pan gaeodd y chwarel ym 1971 rhoddwyd Y Tŵr, a oedd yn wag erbyn hynny ac yn dechrau dirywio, ar werth. Fe'i prynwyd gan [[Tom Bowen Jones]], o fferm Gwydir Bach, [[Trefor]], bardd medrus yn y mesurau caeth, y ceir enghreifftiau o'i waith yn ''Awen Arfon'' ac yn ''O Windy a Gweithdy'r Gân''. Pan ddaeth i'r amlwg mai'r bwriad oedd ailwampio'r adeilad a'i droi'n glwb lle gwerthid alcohol, achosodd hynny raniadau a gwahaniaeth barn sylweddol yn y pentref. Ni fu tafarn yn Nhrefor ers sefydlu'r pentref ym 1856 (yr un agosaf oedd tafarn y [[Rivals Inn]] ("Y Ring" yn lleol) yn Llanaelhaearn) a thra oedd rhai o blaid y syniad roedd eraill yn daer yn ei erbyn, yn arbennig gan y bwriedid iddo, fel clwb gydag aelodau yn hytrach na thafarn, fod yn agored ar y Sul, a hynny mewn ardal a oedd yn "sych" ar y pryd. Bu cryn ddeisebu a llythyru yn y wasg ar y mater, a thaniodd awen rhai beirdd, megis y penillion hyn gan John Rowlands o'r Ffôr:
Llinell 18:		Llinell 18:
	Cerddwch yn enw Duw,		Cerddwch yn enw Duw,
	Cefnogwch hyd yr eithaf,		Cefnogwch hyd yr eithaf,
	Bistyll y dyfroedd byw.<~~sup~~>~~[2]~~</~~sup~~>		Bistyll y dyfroedd byw.<ref> John Rowlands, ''Olwynion Aflonydd'', (Gwasg Tŷ ar y Graig, 1970), t.79.</ref>

	(A'r pistyll y cyfeirir ato yn y pennill cyntaf yw hen bistyll y pentref - y Pin Dŵr, lle deuai'r pentrefwyr i nôl dŵr cyn i ddŵr gael ei bibellu i'r tai.)		(A'r pistyll y cyfeirir ato yn y pennill cyntaf yw hen bistyll y pentref - y Pin Dŵr, lle deuai'r pentrefwyr i nôl dŵr cyn i ddŵr gael ei bibellu i'r tai.)
Llinell 25:		Llinell 25:

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

	~~[1] Geraint Jones, '''Rhen Sgŵ'', (Llyfrau Bro'r Eifl, Trefor, 1978), t.34.~~
	~~[2] John Rowlands, ''Olwynion Aflonydd'', (Gwasg Tŷ ar y Graig, 1970), t.79.~~

	~~{{eginyn}}~~

	[[Categori:Clybiau]]		[[Categori:Clybiau]]
			[[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith]]
			[[Categori:Tafarndai]]

Irion am 09:34, 24 Ionawr 2021

2021-01-24T09:34:13Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:34, 24 Ionawr 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Adeiladwyd Y Tŵr yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y Cwmni Ithfaen Cymreig fel tŷ helaeth i stiwardiaid Chwarel yr Eifl. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r Garnfor uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd George Farren, a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod ysgol y pentref (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, Augustus Henry Wheeler, ym Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd, Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, B.O.Jones, caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol. <sup>[1]</sup> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd., a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.		Adeiladwyd '''Y Tŵr''' yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y [[Cwmni Ithfaen Cymreig]] fel tŷ helaeth i stiwardiaid [[Chwarel yr Eifl]]. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r [[Garnfor]] uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd [[George Farren]], a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod [[Ysgol Trefor\|ysgol y pentref]] (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, [[Augustus Henry Wheeler]], ym [[Plas yr Eifl\|Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd]], Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, [[B.O.Jones]], caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol. <sup>[1]</sup> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y [[Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd.]], a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.

	Pan gaeodd y chwarel ym 1971 rhoddwyd Y Tŵr, a oedd yn wag erbyn hynny ac yn dechrau dirywio, ar werth. Fe'i prynwyd gan Tom Bowen Jones, o fferm Gwydir Bach, Trefor, bardd medrus yn y mesurau caeth, y ceir enghreifftiau o'i waith yn ''Awen Arfon'' ac yn ''O Windy a Gweithdy'r Gân''. Pan ddaeth i'r amlwg mai'r bwriad oedd ailwampio'r adeilad a'i droi'n glwb lle gwerthid alcohol, achosodd hynny raniadau a gwahaniaeth barn sylweddol yn y pentref. Ni fu tafarn yn Nhrefor ers sefydlu'r pentref ym 1856 (yr un agosaf oedd tafarn y Rivals Inn ("Y Ring" yn lleol) yn Llanaelhaearn) a thra oedd rhai o blaid y syniad roedd eraill yn daer yn ei erbyn, yn arbennig gan y bwriedid iddo, fel clwb gydag aelodau yn hytrach na thafarn, fod yn agored ar y Sul, a hynny mewn ardal a oedd yn "sych" ar y pryd. Bu cryn ddeisebu a llythyru yn y wasg ar y mater, a thaniodd awen rhai beirdd, megis y penillion hyn gan John Rowlands o'r Ffôr:		Pan gaeodd y chwarel ym 1971 rhoddwyd Y Tŵr, a oedd yn wag erbyn hynny ac yn dechrau dirywio, ar werth. Fe'i prynwyd gan [[Tom Bowen Jones]], o fferm Gwydir Bach, [[Trefor]], bardd medrus yn y mesurau caeth, y ceir enghreifftiau o'i waith yn ''Awen Arfon'' ac yn ''O Windy a Gweithdy'r Gân''. Pan ddaeth i'r amlwg mai'r bwriad oedd ailwampio'r adeilad a'i droi'n glwb lle gwerthid alcohol, achosodd hynny raniadau a gwahaniaeth barn sylweddol yn y pentref. Ni fu tafarn yn Nhrefor ers sefydlu'r pentref ym 1856 (yr un agosaf oedd tafarn y [[Rivals Inn]] ("Y Ring" yn lleol) yn Llanaelhaearn) a thra oedd rhai o blaid y syniad roedd eraill yn daer yn ei erbyn, yn arbennig gan y bwriedid iddo, fel clwb gydag aelodau yn hytrach na thafarn, fod yn agored ar y Sul, a hynny mewn ardal a oedd yn "sych" ar y pryd. Bu cryn ddeisebu a llythyru yn y wasg ar y mater, a thaniodd awen rhai beirdd, megis y penillion hyn gan John Rowlands o'r Ffôr:

	CLWB TREFOR		CLWB TREFOR

Cyfaill Eben am 15:50, 23 Ionawr 2021

2021-01-23T15:50:19Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
-Clwb gweithwyr oedd '''Clwb y Tŵr''' a agorwyd yn hen swyddfa'r gwaith ym mhentref [[Trefor]] ym 1971.
+Adeiladwyd Y Tŵr yn wreiddiol yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan y Cwmni Ithfaen Cymreig fel tŷ helaeth i stiwardiaid Chwarel yr Eifl. Mae'n adeilad sylweddol a thal (fel mae ei enw'n awgrymu) ac yn naturiol fe'i codwyd o wenithfaen lwyd y chwarel sydd ar lethrau'r Garnfor uwch ei ben. Ar un adeg roedd gardd helaeth o'i flaen, ynghyd â gardd lysiau wrth ei ochr. Er mwyn sicrhau pob hwylustod i'r stiwardiaid a drigai yno, fe godwyd Y Tŵr yn union y drws nesaf i swyddfa'r chwarel. Tra oedd George Farren, a fu farw ym 1901, yn rheolwr y chwarel, byddai genethod ysgol y pentref (a godwyd gan y Cwmni Ithfaen Cymreig a'i hagor ym 1878) yn cael dod i'r Tŵr am wersi coginio yn y gegin helaeth a oedd yno. Ond daeth tro ar fyd ym 1901 pan ddaeth y brodyr Wheeler amhoblogaidd i dra-arglwyddiaethu dros y gwaith. Trigai'r prif oruchwyliwr, Augustus Henry Wheeler, ym Mhlas yr Eifl, gyda'r frawd, Archibald, a oedd yn is-oruchwyliwr, yn byw yn y Tŵr. Ond wedi i hwnnw ffraeo â'r prifathro ar y pryd, B.O.Jones, caewyd drws cegin y Tŵr yn glep yn erbyn genethod yr ysgol. <sup>[1]</sup> Yn dilyn ymadawiad y Wheelers ym 1910 ar ôl i'r Cwmni Ithfaen Cymreig fynd yn fethdalwr dan eu goruchwyliaeth, daeth cyfnod newydd yn hanes Chwarel yr Eifl pan sefydlwyd y Penmaenmawr and Welsh Granite Co. Ltd., a stiwardiaid a gyflogid gan y cwmni hwnnw fu'n preswylio yn y Tŵr wedi hynny.
 {{eginyn}}
 [[Categori:Clybiau]]

Irion am 11:05, 26 Medi 2018

2018-09-26T11:05:55Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:05, 26 Medi 2018
Llinell 3:		Llinell 3:
	{{eginyn}}		{{eginyn}}

	[[Categori:~~Cymdeithasau~~]]		[[Categori:Clybiau]]

Irion: Symudodd Heulfryn y dudalen Clwb y twr i Clwb y Tŵr heb adael dolen ailgyfeirio

2018-09-26T11:04:00Z

Symudodd Heulfryn y dudalen Clwb y twr i Clwb y Tŵr heb adael dolen ailgyfeirio

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 12:04, 26 Medi 2018
(Dim gwahaniaeth)

Irion am 11:03, 26 Medi 2018

2018-09-26T11:03:42Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:03, 26 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Clwb gweithwyr oedd '''Clwb y ~~Twr~~'''a agorwyd yn hen swyddfa'r gwaith ym mhentref [[Trefor]] ym 1971.		Clwb gweithwyr oedd '''Clwb y Tŵr''' a agorwyd yn hen swyddfa'r gwaith ym mhentref [[Trefor]] ym 1971.

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

	[[Categori:Cymdeithasau]]		[[Categori:Cymdeithasau]]

Irion am 11:03, 26 Medi 2018

2018-09-26T11:03:15Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:03, 26 Medi 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Clwb gweithwyr a agorwyd yn hen swyddfa'r gwaith yn 1971.		Clwb gweithwyr oedd '''Clwb y Twr'''a agorwyd yn hen swyddfa'r gwaith ym mhentref [[Trefor]] ym 1971.

			{{eginyn}}

			[[Categori:Cymdeithasau]]

Llyfni: Clwb y Twr, Trefor

2018-09-25T18:50:00Z

Clwb y Twr, Trefor

Tudalen newydd

Clwb gweithwyr a agorwyd yn hen swyddfa'r gwaith yn 1971.