Chwedl Ffynnon Digwg - Hanes golygu

Irion am 18:28, 5 Mai 2022

2022-05-05T18:28:47Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:28, 5 Mai 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol ~~real,~~ oedd Tegiwg ferch Ynyr Gwent), ac fe'i ganed yn y flwyddyn 590 O.C.		Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol go iawn) oedd Tegiwg ferch Ynyr Gwent, ac fe'i ganed yn y flwyddyn 590 O.C.

	Credir i'r chwedl gael ei seilio ar ddigwyddiadau yng nghyfnod [[Beuno Sant]] yn nechrau'r 7fed ganrif. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd dyn ifanc o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno cyfarfu â merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gŵr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi syrthio i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gŵr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod mor wael a thlodaidd a theimlai nad oedd yn gwneud cyfiawnder â'i wraig newydd. Mewn pwl o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.		Credir i'r chwedl gael ei seilio ar ddigwyddiadau yng nghyfnod [[Beuno Sant]] yn nechrau'r 7fed ganrif. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd dyn ifanc o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno cyfarfu â merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gŵr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi syrthio i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gŵr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod mor wael a thlodaidd a theimlai nad oedd yn gwneud cyfiawnder â'i wraig newydd. Mewn pwl o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.

Cyfaill Eben am 16:09, 5 Mai 2022

2022-05-05T16:09:00Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:09, 5 Mai 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol real, oedd Tegiwg ferch Ynyr Gwent, ~~a ganwyd~~ yn y flwyddyn 590 O.C.		Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol real, oedd Tegiwg ferch Ynyr Gwent), ac fe'i ganed yn y flwyddyn 590 O.C.

	Credir ~~iddi~~ ei ~~selio dros~~ ddigwyddiadau yng ~~Nghyfnod~~ [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd ~~march~~ o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno ~~y bu iddo gyfarfod~~ merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y ~~gwr~~ ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi ~~disgyn~~ i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y ~~gwr~~ ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ~~ddim o safon uchel~~. Mewn ~~moment~~ o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig ~~newydd~~ tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.		Credir i'r chwedl gael ei seilio ar ddigwyddiadau yng nghyfnod [[Beuno Sant]] yn nechrau'r 7fed ganrif. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd dyn ifanc o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno cyfarfu â merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gŵr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi syrthio i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gŵr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod mor wael a thlodaidd a theimlai nad oedd yn gwneud cyfiawnder â'i wraig newydd. Mewn pwl o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.

	~~Aeth~~ yntau ~~yna~~ oddi ~~adref~~ i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y ~~gwr~~ ifanc, a darganfuwyd ~~ei chorff anffurfiol~~. Rhoddwyd ~~wybod~~ i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, ~~rhodd weddi~~ drosti ~~hi mewn~~ gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, ~~a bu iddi addo ei bod am~~ wasanaethu Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.		Wedyn aeth yntau oddi cartref i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd i fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y gŵr ifanc, a darganfuwyd corff drylliedig y ferch. Rhoddwyd gwybod i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, gweddiodd drosti yn y gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, ac addawodd wasanaethu ar Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.

	Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, ~~yr ‘run man~~ lle bu iddi ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.<ref>Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57</ref>		Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, a lle bu iddi gael ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.<ref>Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57</ref>

	Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Dyma un a adroddir yn lleol heddiw: Y chwedl am dywysoges a’i chariad ar eu ffordd i Aberffraw er mwyn iddi hi gyfarfod â’i deulu ef. Ond yn hytrach na chyfaddef ei fod wedi ei thwyllo a’i fod yn hanu o deulu tlawd ~~mi benderfynodd~~ y cariad dorri ei phen a dianc gyda’i cheffylau a’i haur a’i harian. Pwy a ddigwyddodd weld corff Digwg ond bugeiliaid Beuno a rhuthrasant i chwilio amdano. Llwyddodd Beuno i ~~adfer~~ ei phen a tharddodd ffynnon yn yr union fan. Treuliodd Digwg weddill ei hoes yng Nghlynnog.<ref>https://uwchgwyrfai.cymru/?page_id=337</ref>		Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Dyma un a adroddir yn lleol heddiw: Y chwedl am dywysoges a’i chariad ar eu ffordd i Aberffraw er mwyn iddi hi gyfarfod â’i deulu ef. Ond yn hytrach na chyfaddef ei fod wedi ei thwyllo a’i fod yn hanu o deulu tlawd penderfynodd y cariad dorri ei phen a dianc gyda’i cheffylau a’i haur a’i harian. Pwy a ddigwyddodd weld corff Digwg ond bugeiliaid Beuno a rhuthrasant i chwilio amdano. Llwyddodd Beuno i osod ei phen yn ôl a'i hadfywio a tharddodd ffynnon yn yr union fan. Treuliodd Digwg weddill ei hoes yng Nghlynnog.<ref>https://uwchgwyrfai.cymru/?page_id=337</ref>

	Yn llyfr Francis Jones wedyn, ceir y ~~canlynol~~ sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig y dywysoges yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger ~~Bennarth~~ i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen hi i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed hi â'r ddaear.		Yn llyfr Francis Jones wedyn, ceir y wybodaeth ganlynol sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig, y dywysoges, yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger Pennarth i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed â'r ddaear.

	Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. ~~Weithio~~ mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd ~~wedyn~~. Adroddir stori ~~cyffelyb~~ am Sant Beuno mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>		Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. Weithiau mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd yn ddiweddarach. Adroddir stori gyffelyb am Sant Beuno mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 16:48, 1 Ebrill 2018

2018-04-01T16:48:30Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:48, 1 Ebrill 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol real, oedd Tegiwg ferch ~~Llŷr~~ Gwent, a ganwyd yn y flwyddyn 590 O.C.		Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol real, oedd Tegiwg ferch Ynyr Gwent, a ganwyd yn y flwyddyn 590 O.C.

	Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.		Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.

Irion am 16:43, 1 Ebrill 2018

2018-04-01T16:43:39Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:43, 1 Ebrill 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]].		Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]]. Enw iawn Digwg (a bwrw ei bod hi'n berson hanesyddol real, oedd Tegiwg ferch Llŷr Gwent, a ganwyd yn y flwyddyn 590 O.C.

	Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.		Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.
Llinell 7:		Llinell 7:
	Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, yr ‘run man lle bu iddi ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.<ref>Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57</ref>		Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, yr ‘run man lle bu iddi ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.<ref>Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57</ref>

	Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Yn llyfr Francis Jones, ceir y canlynol sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig y dywysoges yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger Bennarth i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen hi i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed hi â'r ddaear.		Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Dyma un a adroddir yn lleol heddiw: Y chwedl am dywysoges a’i chariad ar eu ffordd i Aberffraw er mwyn iddi hi gyfarfod â’i deulu ef. Ond yn hytrach na chyfaddef ei fod wedi ei thwyllo a’i fod yn hanu o deulu tlawd mi benderfynodd y cariad dorri ei phen a dianc gyda’i cheffylau a’i haur a’i harian. Pwy a ddigwyddodd weld corff Digwg ond bugeiliaid Beuno a rhuthrasant i chwilio amdano. Llwyddodd Beuno i adfer ei phen a tharddodd ffynnon yn yr union fan. Treuliodd Digwg weddill ei hoes yng Nghlynnog.<ref>https://uwchgwyrfai.cymru/?page_id=337</ref>

			Yn llyfr Francis Jones wedyn, ceir y canlynol sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig y dywysoges yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger Bennarth i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen hi i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed hi â'r ddaear.

	Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. Weithio mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd wedyn. Adroddir stori cyffelyb am Sant Beuno mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>		Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. Weithio mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd wedyn. Adroddir stori cyffelyb am Sant Beuno mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>

Irion am 16:31, 1 Ebrill 2018

2018-04-01T16:31:12Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:31, 1 Ebrill 2018
Llinell 9:		Llinell 9:
	Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Yn llyfr Francis Jones, ceir y canlynol sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig y dywysoges yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger Bennarth i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen hi i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed hi â'r ddaear.		Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Yn llyfr Francis Jones, ceir y canlynol sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig y dywysoges yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger Bennarth i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen hi i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed hi â'r ddaear.

	Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. Weithio mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd wedyn. Adroddir stori cyffelyb am ~~[[Beuno Sant\|~~Sant Beuno]] mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>		Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. Weithio mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd wedyn. Adroddir stori cyffelyb am Sant Beuno mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 16:30, 1 Ebrill 2018

2018-04-01T16:30:47Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:30, 1 Ebrill 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''.		Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Enwir ffynnon ar ôl Digwg ar dir Pennarth, [[Clynnog Fawr]], sef [[Ffynnon Ddigwg]].

	Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.		Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.

Irion am 16:28, 1 Ebrill 2018

2018-04-01T16:28:44Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:28, 1 Ebrill 2018
Llinell 5:		Llinell 5:
	Aeth yntau yna oddi adref i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y gwr ifanc, a darganfuwyd ei chorff anffurfiol. Rhoddwyd wybod i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, rhodd weddi drosti hi mewn gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, a bu iddi addo ei bod am wasanaethu Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.		Aeth yntau yna oddi adref i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y gwr ifanc, a darganfuwyd ei chorff anffurfiol. Rhoddwyd wybod i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, rhodd weddi drosti hi mewn gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, a bu iddi addo ei bod am wasanaethu Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.

	Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, yr ‘run man lle bu iddi ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.		Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, yr ‘run man lle bu iddi ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.<ref>Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57</ref>

			Fersiwn arall o'r un stori a geir mewn ffynonellau eraill, er bod y stori'n amlwg yr un un. Yn llyfr Francis Jones, ceir y canlynol sydd yn ceisio esbonio enw'r ffynnon. Roedd gweithiwr o Ynys Môn yn gweithio yn llys y Brenin Ynyr, ac fe sicrhaodd fod y Brenin yn meddwl cymaint ohono fel y byddai'n rhoi ei ferch, Digwg, iddo'n wraig. Ar eu ffordd adref, roedd y gŵr o Fôn yn dechrau poeni y byddai ei wraig y dywysoges yn darganfod pa mor ddistadl oedd ei statws cymdeithasol. Arhosent ger Bennarth i dreulio'r nos a thra oedd y ferch yn cysgu, torrodd ei gŵr ei phen hi i ffwrdd. Y foment honno, llifodd ffynnon o'r ddaear yn y man lle cyffyrddodd ei gwaed hi â'r ddaear.

			Mae Francis Jones yn nodi bod hon yn ffurf ar stori gyffredin a'r elfennau arhosol yw: merch neu wyryf sy'n ceisio ffoi oddi wrth un a fyddai'n gariad iddi ac sydd yn torri ei phen i ffwrdd - a ffynnon yn codi lle gwnaethpwyd yr anfadwaith. Weithio mae'r ferch yn cael ei hatgyfodi gan sant flynyddoedd wedyn. Adroddir stori cyffelyb am [[Beuno Sant\|Sant Beuno]] mewn cysylltiad â Gwenffrewi, parthed Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon, Sir y Fflint.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954), t.38.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

	~~Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57~~		{{cyfeiriadau}}

	[[Categori:Chwedloniaeth]]		[[Categori:Chwedloniaeth]]

	~~{{eginyn}}~~

Miriamlloydjones am 14:03, 4 Mawrth 2018

2018-03-04T14:03:46Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:03, 4 Mawrth 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''.		Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''.

	Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod Beuno Sant. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.		Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod [[Beuno Sant]]. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.

	Aeth yntau yna oddi adref i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y gwr ifanc, a darganfuwyd ei chorff anffurfiol. Rhoddwyd wybod i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, rhodd weddi drosti hi mewn gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, a bu iddi addo ei bod am wasanaethu Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.		Aeth yntau yna oddi adref i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y gwr ifanc, a darganfuwyd ei chorff anffurfiol. Rhoddwyd wybod i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, rhodd weddi drosti hi mewn gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, a bu iddi addo ei bod am wasanaethu Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.

Miriamlloydjones: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod Beuno Sant. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march...'

2018-03-04T14:03:29Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''. Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod Beuno Sant. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march...'

Tudalen newydd

Chwedl yw’r stori am '''Ffynnon Digwg'''.

Credir iddi ei selio dros ddigwyddiadau yng Nghyfnod Beuno Sant. Yn ôl adroddiad W. R. Ambrose, roedd march o hen faenor [[Pennarth]] wedi mynd i Aberffraw i weithio, ac yno y bu iddo gyfarfod merch o ''Lys Ynyr Gwent''. Bu i’r ddau briodi, a daeth y gwr ifanc a’i wraig newydd adref i’w gartref ger Pennarth. Ar ôl y siwrne hirfaith, roedd y ferch wedi disgyn i gysgu yn ei chartref newydd, ac ar ôl edrych ar ei gartref roedd y gwr ifanc yn teimlo cywilydd oherwydd ei fod ddim o safon uchel. Mewn moment o wallgofrwydd, llofruddiodd ei wraig newydd tra roedd yn cysgu a thorodd ei phen i ffwrdd.

Aeth yntau yna oddi adref i weithio, gan adael corff ei wraig yn y tŷ gan anghofio popeth am yr hyn a ddigwyddodd y noson honno. Yna, digwyddodd fugeiliaid [[Beuno Sant]] gerdded ger cartref y gwr ifanc, a darganfuwyd ei chorff anffurfiol. Rhoddwyd wybod i Beuno ar frys, a daeth yno i weld beth oedd wedi digwydd. Wrth weld corff y ferch ifanc, rhodd weddi drosti hi mewn gobaith y byddai gwyrth yn rhoi ei bywyd yn ôl iddi. Daeth ei obeithion yn wir, a daeth bywyd yn ôl iddi ar unwaith, a bu iddi addo ei bod am wasanaethu Beuno fel diolch iddo am ei hatgyfodi.

Yn y man lle llofruddiwyd y ferch, yr ‘run man lle bu iddi ei chyfodi yn ôl yn fyw gan Beuno – cododd ffrwd o ddŵr ac yma adeiladwyd Ffynnon Digwg, a’i henwi ar ôl y ferch.

==Cyfeiriadau==

Ambrose, W. R. ‘’Hynafiaethau, Cofiannau a Hanes Presennol Nant Nantlle’’ (Penygroes, 1872) t.56-57

[[Categori:Chwedloniaeth]]

{{eginyn}}