<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chwarel_Hafod-y-wern</id>
	<title>Chwarel Hafod-y-wern - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chwarel_Hafod-y-wern"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-06T18:49:53Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=12999&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 14:06, 22 Chwefror 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=12999&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-02-22T14:06:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:06, 22 Chwefror 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], ac fe safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon.&amp;lt;ref&amp;gt;Jean Lindsay, &#039;&#039;A History of the North Wales Slate Industry&#039;&#039;, (Newton Abbot, 1974), t. 322-3.&amp;lt;/ref&amp;gt; (SH 530571) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. Dyma hefyd chwarel hynaf y rhan hon o&#039;r dyffryn, ac fe gynhyrchai lechi &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;glasborffor &lt;/del&gt;o ansawdd weddol. Mae&#039;r cofnod cyntaf am y safle&#039;n dyddio i 1784, pan waneth Ystâd Brynodol roi trwydded i dri dyn, William Jackson o&#039;r Borth, Bangor, John Cowdall o Dreborth &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; richard &lt;/del&gt;Griffith a &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gadwaiTafarn &lt;/del&gt;y &#039;&#039;Boot&#039;&#039; yng Nghaernarfon. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;nid &lt;/del&gt;oedd y gwaith yn llwyddiannus ac fe roddwyd &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;heibio &lt;/del&gt;i chwarelu ar ôl blwyddyn. Wedyn, ceisiodd Cwmni Llechi Cilgwyn a Chefn Du eu lwc ym 1805 ond darfu&#039;r cloddio eto ym 1807. Am yr hannaer can mlynedd nesaf, ceisiodd nifer o unigolion a phartneriaethau (lleol a rhai &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;diarth&lt;/del&gt;) gloddio, ond heb fawr o lewyrch.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], ac fe safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon.&amp;lt;ref&amp;gt;Jean Lindsay, &#039;&#039;A History of the North Wales Slate Industry&#039;&#039;, (Newton Abbot, 1974), t. 322-3.&amp;lt;/ref&amp;gt; (SH 530571) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. Dyma hefyd chwarel hynaf y rhan hon o&#039;r dyffryn, ac fe gynhyrchai lechi &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;glas-borffor &lt;/ins&gt;o ansawdd weddol. Mae&#039;r cofnod cyntaf am y safle&#039;n dyddio i 1784, pan waneth Ystâd Brynodol roi trwydded i dri dyn, William Jackson o&#039;r Borth, Bangor, John Cowdall o Dreborth &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a Richard &lt;/ins&gt;Griffith a &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gadwai dafarn &lt;/ins&gt;y &#039;&#039;Boot&#039;&#039; yng Nghaernarfon. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Nid &lt;/ins&gt;oedd y gwaith yn llwyddiannus ac fe roddwyd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y gorau &lt;/ins&gt;i chwarelu ar ôl blwyddyn. Wedyn, ceisiodd Cwmni Llechi Cilgwyn a Chefn Du eu lwc ym 1805 ond darfu&#039;r cloddio eto ym 1807. Am yr hannaer can mlynedd nesaf, ceisiodd nifer o unigolion a phartneriaethau (lleol a rhai &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dieithr&lt;/ins&gt;) gloddio, ond heb fawr o lewyrch.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1860 sefydlwyd Cwmni Cyfyngedig Llechi &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Hafodywern&lt;/del&gt;, gyda chyfalaf o Lundain. Erbyn 1862, roedd 250 o ddynion wrthi yn y chwarel, er &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ni &lt;/del&gt;chynhyrchwyd ond 950 tunnell, ond erbyn 1866 roedd y cwmni wedi mynd i&#039;r wal.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1860 sefydlwyd Cwmni Cyfyngedig Llechi &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Hafod-y-wern&lt;/ins&gt;, gyda chyfalaf o Lundain. Erbyn 1862, roedd 250 o ddynion wrthi yn y chwarel, er &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;na &lt;/ins&gt;chynhyrchwyd ond 950 tunnell, ond erbyn 1866 roedd y cwmni wedi mynd i&#039;r wal.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gyntaf y &lt;/del&gt;20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Yr adeg honno, galwyd y chwarel yn &#039;&#039;Chwarel Victoria&#039;&#039;. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ol &lt;/del&gt;cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;mopr &lt;/del&gt;ddiweddar â&#039;r 1960au, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cafwyd &lt;/del&gt;y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cyntaf yr &lt;/ins&gt;20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Yr adeg honno, galwyd y chwarel yn &#039;&#039;Chwarel Victoria&#039;&#039;. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ôl &lt;/ins&gt;cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;mor &lt;/ins&gt;ddiweddar â&#039;r 1960au, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cafodd &lt;/ins&gt;y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;w gweld o briffordd trwy&#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;w gweld o&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;r &lt;/ins&gt;briffordd trwy&#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[Tramffordd Hafod-y-wern|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tramffordd&lt;/del&gt;]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &#039;&#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&#039;&#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[Tramffordd Hafod-y-wern|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dramffordd&lt;/ins&gt;]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &#039;&#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&#039;&#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4612&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:57, 24 Hydref 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4612&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:57:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:57, 24 Hydref 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Yr adeg honno, galwyd y chwarel yn &#039;&#039;Chwarel Victoria&#039;&#039;&lt;/ins&gt;. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l11&quot;&gt;Llinell 11:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 11:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[Tramffordd Hafod-y-wern|tramffordd]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[Tramffordd Hafod-y-wern|tramffordd]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{eginyn}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Chwareli llechi]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Chwareli llechi]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4604&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:36, 24 Hydref 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4604&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:36:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:36, 24 Hydref 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l9&quot;&gt;Llinell 9:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 9:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tramffordd|&lt;/del&gt;Tramffordd Hafod-y-wern]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &#039;&#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&#039;&#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[Tramffordd Hafod-y-wern&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|tramffordd&lt;/ins&gt;]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &#039;&#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&#039;&#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4603&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:35, 24 Hydref 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4603&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:35:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:35, 24 Hydref 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;GwynforPierce &lt;/del&gt;Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Gwynfor Pierce &lt;/ins&gt;Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4602&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:35, 24 Hydref 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4602&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:35:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:35, 24 Hydref 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) a ffurfiwyd ym 1873 ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1888 - erbyn 1885 nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&amp;#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Victoiria &lt;/del&gt;Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;GwynforPierce &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;JOnes &lt;/del&gt;ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Victoria &lt;/ins&gt;Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi.&amp;lt;ref&amp;gt;GwynforPierce &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Jones &lt;/ins&gt;ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.35-50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4601&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:33, 24 Hydref 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4601&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:33:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:33, 24 Hydref 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a &lt;/del&gt;safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon. (SH &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;489539&lt;/del&gt;) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&#039;r Goron Moel Tryfan (&#039;&#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&#039;&#039;) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;erbyn yr 1880au &lt;/del&gt;ond fe&#039;i caewyd ym 1885.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Jean Lindsay&lt;/del&gt;, &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;A History of the North Wales Slate Industry&lt;/del&gt;&#039;&#039;, (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Newton Abbot&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1974&lt;/del&gt;), &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;t&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;322&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;3&lt;/del&gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;w gweld o briffordd trwy&#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ac fe &lt;/ins&gt;safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Jean Lindsay, &#039;&#039;A History of the North Wales Slate Industry&#039;&#039;, (Newton Abbot, 1974), t. 322-3.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;(SH &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;530571&lt;/ins&gt;) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Dyma hefyd chwarel hynaf y rhan hon o&#039;r dyffryn, ac fe gynhyrchai lechi glasborffor o ansawdd weddol. Mae&#039;r cofnod cyntaf am y safle&#039;n dyddio i 1784, pan waneth Ystâd Brynodol roi trwydded i dri dyn, William Jackson o&#039;r Borth, Bangor, John Cowdall o Dreborth  richard Griffith a gadwaiTafarn y &#039;&#039;Boot&#039;&#039; yng Nghaernarfon. nid oedd y gwaith yn llwyddiannus ac fe roddwyd heibio i chwarelu ar ôl blwyddyn. Wedyn, ceisiodd Cwmni Llechi Cilgwyn a Chefn Du eu lwc ym 1805 ond darfu&#039;r cloddio eto ym 1807. Am yr hannaer can mlynedd nesaf, ceisiodd nifer o unigolion a phartneriaethau (lleol a rhai diarth) gloddio, ond heb fawr o lewyrch.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ym 1860 sefydlwyd Cwmni Cyfyngedig Llechi Hafodywern, gyda chyfalaf o Lundain. Erbyn 1862, roedd 250 o ddynion wrthi yn y chwarel, er ni chynhyrchwyd ond 950 tunnell, ond erbyn 1866 roedd y cwmni wedi mynd i&#039;r wal.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&#039;r Goron Moel Tryfan (&#039;&#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&#039;&#039;) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a ffurfiwyd ym 1873 &lt;/ins&gt;ond fe&#039;i caewyd ym &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1888 - erbyn &lt;/ins&gt;1885 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;nid oedd ond 35 o chwarelwyr yn cael eu cyflogi. Gwerthwyd y chwarel  i Gomisiynwyr Ystadau&#039;r Goron ym 1888 am £8740.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ym 1897, cymerodd Thomas Parry, Y Felinheli, brydles ar y chwarel, yn enw cwmni &#039;&#039;Victoiria Slate Quarries Co.&#039;&#039; a thrwy ddegawd gyntaf y 20g bu 30-50 o ddynion yn gweithio yno. Roedd yn anarferol o ran chwareli&#039;r ardal oherwydd gwnaed twnnel i gyrraedd peth o&#039;r llechi gwyrdd gorau. Ar ol cau adeg y rhyfel byd cyntaf, cafwyd peth gweithgarwch yno yn y 1920au gan ddynion lleol ar raddfa fechan, ac mopr ddiweddar â&#039;r 1960au, cafwyd y tipiau eu hail-gloddio am lechi&lt;/ins&gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;GwynforPierce JOnes ac Alun John Richards&lt;/ins&gt;, &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cwm Gwyrfai&lt;/ins&gt;&#039;&#039;, (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Llanrwst&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2004&lt;/ins&gt;), &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tt&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;35&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;50&lt;/ins&gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;w gweld o briffordd trwy&#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[tramffordd|Tramffordd Hafod-y-wern]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[tramffordd|Tramffordd Hafod-y-wern]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4599&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:06, 24 Hydref 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4599&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:06:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:06, 24 Hydref 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], a safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon. (SH 489539) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&#039;r Goron Moel Tryfan (&#039;&#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&#039;&#039;) erbyn yr 1880au ond fe&#039;i caewyd ym 1885.&amp;lt;ref&amp;gt;Jean Lindsay, &#039;&#039;A History of the North Wales Slate &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Industry’’&lt;/del&gt;, (Newton Abbot, 1974), t. 322-3.&amp;lt;/ref&amp;gt; Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;w gweld o briffordd trwy&#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], a safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon. (SH 489539) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&#039;r Goron Moel Tryfan (&#039;&#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&#039;&#039;) erbyn yr 1880au ond fe&#039;i caewyd ym 1885.&amp;lt;ref&amp;gt;Jean Lindsay, &#039;&#039;A History of the North Wales Slate &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Industry&#039;&#039;&lt;/ins&gt;, (Newton Abbot, 1974), t. 322-3.&amp;lt;/ref&amp;gt; Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;w gweld o briffordd trwy&#039;r dyffryn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[tramffordd|Tramffordd Hafod-y-wern]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd gan y chwarel [[tramffordd|Tramffordd Hafod-y-wern]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4598&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;Roedd Chwarel Hafod-y-wern yn un o chwareli llechi mwyaf Dyffryn Gwyrfai, a safai ar ochr Uwchgwyrfai i&#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar l...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Hafod-y-wern&amp;diff=4598&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-10-24T10:06:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;Roedd &lt;a href=&quot;/wici/Chwarel_Hafod-y-wern&quot; title=&quot;Chwarel Hafod-y-wern&quot;&gt;Chwarel Hafod-y-wern&lt;/a&gt; yn un o chwareli llechi mwyaf &lt;a href=&quot;/wici/Dyffryn_Gwyrfai&quot; title=&quot;Dyffryn Gwyrfai&quot;&gt;Dyffryn Gwyrfai&lt;/a&gt;, a safai ar ochr &lt;a href=&quot;/wici/Uwchgwyrfai&quot; title=&quot;Uwchgwyrfai&quot;&gt;Uwchgwyrfai&lt;/a&gt; i&amp;#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar l...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Roedd [[Chwarel Hafod-y-wern]] yn un o chwareli llechi mwyaf [[Dyffryn Gwyrfai]], a safai ar ochr [[Uwchgwyrfai]] i&amp;#039;r dyffryn, ar draws y tir gwastad ar lan yr afon. (SH 489539) gyferbyn ag eglwys Betws Garmon. Roedd yn un o chwareli a berthynnai i Gwmni Llechi&amp;#039;r Goron Moel Tryfan (&amp;#039;&amp;#039;Moel Tryfan Crown Slate Co. Ltd.&amp;#039;&amp;#039;) erbyn yr 1880au ond fe&amp;#039;i caewyd ym 1885.&amp;lt;ref&amp;gt;Jean Lindsay, &amp;#039;&amp;#039;A History of the North Wales Slate Industry’’, (Newton Abbot, 1974), t. 322-3.&amp;lt;/ref&amp;gt; Mae llawer o olion y chwarel ar ochr Uwchgwyrfai i&amp;#039;w gweld o briffordd trwy&amp;#039;r dyffryn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Roedd gan y chwarel [[tramffordd|Tramffordd Hafod-y-wern]] neu seidin weddol hir o iard [[Gorsaf reilffordd Betws Garmon]] a ddefnyddid i anfon y llechi i lawr [[Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru]] a agorwyd ym 1877.&amp;lt;ref&amp;gt;J.I.C. Boyd, &amp;#039;&amp;#039;Narrow Gauge Railways in South Caernarvonshire&amp;#039;&amp;#039;, Cyf. 1, (Oakwood Press) 1988, t.194&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{eginyn}}&lt;br /&gt;
==Cyfeiriadau==&lt;br /&gt;
{{cyfeiriadau}}&lt;br /&gt;
[[Categori:Chwareli llechi]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
</feed>