<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chwarel_Goch</id>
	<title>Chwarel Goch - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chwarel_Goch"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-06T14:18:38Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=12970&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 15:57, 20 Chwefror 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=12970&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-02-20T15:57:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 16:57, 20 Chwefror 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;iddynt gael eu heffeithio gan y &lt;/del&gt;tywydd, byddent yn troi&#039;n &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;liw &lt;/del&gt;rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod rhyw ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ar &lt;/del&gt;olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafodd consortiwm lleol ganiatâd gan y perchnogion, sef [[Ystad Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gyda &lt;/del&gt;88 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tunnel &lt;/del&gt;yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd, ond ym 1868 gwahanwyd y &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dwy &lt;/del&gt;chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn well nag &lt;/del&gt;eiddo Chwarel Cwellyn; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;trôdd &lt;/del&gt;ei sylw at y chwarel honno gan dorri ei gysylltiadau efo Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], gwmni newydd i &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;fynd &lt;/del&gt;â chwarelu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn ei flaen&lt;/del&gt;, a &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;chynigwyd &lt;/del&gt;cyfranddaliadau ynddo, er nad oedd ond un &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ran &lt;/del&gt;o chwech ohonynt wedi eu gwerthu ymhen 5 mlynedd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;i&#039;r &lt;/ins&gt;tywydd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;effeithio arnynt&lt;/ins&gt;, byddent yn troi&#039;n &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;lliw &lt;/ins&gt;rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod rhyw ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a&#039;r &lt;/ins&gt;olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafodd consortiwm lleol ganiatâd gan y perchnogion, sef [[Ystad Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gydag &lt;/ins&gt;88 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tunnell &lt;/ins&gt;yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd, ond ym 1868 gwahanwyd y &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ddwy &lt;/ins&gt;chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cystal ag &lt;/ins&gt;eiddo Chwarel Cwellyn; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;trodd &lt;/ins&gt;ei sylw at y chwarel honno gan dorri ei gysylltiadau efo Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], gwmni newydd i &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;barhau &lt;/ins&gt;â&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;r &lt;/ins&gt;chwarelu, a &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;chynigiwyd &lt;/ins&gt;cyfranddaliadau ynddo, er nad oedd ond un &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;rhan &lt;/ins&gt;o chwech ohonynt wedi eu gwerthu ymhen 5 mlynedd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn 1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&#039;r wal a dyna ddiwedd ar y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) y safle i W. Ellis Evans a hwnnw&#039;n gosod &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tomenydd &lt;/del&gt;y chwarel i nifer o ymgymerwyr a oedd yn awyddus i &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;adenill &lt;/del&gt;llechi cochaidd &quot;rustic&quot; a oedd ar y pryd &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn ffasiynol&lt;/del&gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&#039;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn 1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&#039;r wal a dyna ddiwedd ar y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) y safle i W. Ellis Evans a hwnnw&#039;n gosod &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tomennydd &lt;/ins&gt;y chwarel i nifer o ymgymerwyr a oedd yn awyddus i &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;adennill &lt;/ins&gt;llechi cochaidd &quot;rustic&quot; a oedd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn ffasiynol &lt;/ins&gt;ar y pryd.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&#039;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;Cwm Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yr oedd yna dwll chwarel a oedd yn llawn dŵr erbyn i&#039;r map Ordnans gael ei gyhoeddi ym 1888,&amp;lt;ref&amp;gt;Map Ordnans 6&quot; i&#039;r filltir, gol. cyntaf&amp;lt;/ref&amp;gt; ond mae wedi ei lenwi ers &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;blynyoedd&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yr oedd yna dwll chwarel a oedd yn llawn dŵr erbyn i&#039;r map Ordnans gael ei gyhoeddi ym 1888,&amp;lt;ref&amp;gt;Map Ordnans 6&quot; i&#039;r filltir, gol. cyntaf&amp;lt;/ref&amp;gt; ond mae wedi ei lenwi ers &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;blynyddoedd&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11779&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 19:52, 1 Gorffennaf 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11779&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-07-01T19:52:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 20:52, 1 Gorffennaf 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l8&quot;&gt;Llinell 8:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 8:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Chwareli]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Chwareli &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;llechi&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11305&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cudyll am 09:28, 1 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11305&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-01T09:28:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:28, 1 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth iddynt gael eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&#039;n liw rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod rhyw ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafodd consortiwm lleol ganiatâd gan y perchnogion, sef [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ystâd &lt;/del&gt;Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd, ond ym 1868 gwahanwyd y dwy chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch yn well nag eiddo Chwarel Cwellyn; trôdd ei sylw at y chwarel honno gan dorri ei gysylltiadau efo Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], gwmni newydd i fynd â chwarelu yn ei flaen, a chynigwyd cyfranddaliadau ynddo, er nad oedd ond un ran o chwech ohonynt wedi eu gwerthu ymhen 5 mlynedd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth iddynt gael eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&#039;n liw rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod rhyw ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafodd consortiwm lleol ganiatâd gan y perchnogion, sef [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ystad &lt;/ins&gt;Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd, ond ym 1868 gwahanwyd y dwy chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch yn well nag eiddo Chwarel Cwellyn; trôdd ei sylw at y chwarel honno gan dorri ei gysylltiadau efo Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], gwmni newydd i fynd â chwarelu yn ei flaen, a chynigwyd cyfranddaliadau ynddo, er nad oedd ond un ran o chwech ohonynt wedi eu gwerthu ymhen 5 mlynedd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn 1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&amp;#039;r wal a dyna ddiwedd ar y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) y safle i W. Ellis Evans a hwnnw&amp;#039;n gosod tomenydd y chwarel i nifer o ymgymerwyr a oedd yn awyddus i adenill llechi cochaidd &amp;quot;rustic&amp;quot; a oedd ar y pryd yn ffasiynol.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&amp;#039;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &amp;#039;&amp;#039;Cwm Gwyrfai&amp;#039;&amp;#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn 1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&amp;#039;r wal a dyna ddiwedd ar y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) y safle i W. Ellis Evans a hwnnw&amp;#039;n gosod tomenydd y chwarel i nifer o ymgymerwyr a oedd yn awyddus i adenill llechi cochaidd &amp;quot;rustic&amp;quot; a oedd ar y pryd yn ffasiynol.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&amp;#039;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &amp;#039;&amp;#039;Cwm Gwyrfai&amp;#039;&amp;#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cudyll</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11304&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cudyll am 09:06, 1 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11304&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-01T09:06:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:06, 1 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cael &lt;/del&gt;eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&#039;n &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;lliw &lt;/del&gt;rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gafwyd caniatâd &lt;/del&gt;gan y perchnogion, sef [[Ystâd Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd, ond ym 1868 gwahanwyd y dwy chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch yn well nag eiddo Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cwmni &lt;/del&gt;newydd i fynd â chwarelu yn ei flaen, chynigwyd cyfranddaliadau.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;iddynt gael &lt;/ins&gt;eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&#039;n &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;liw &lt;/ins&gt;rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;rhyw &lt;/ins&gt;ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gafodd consortiwm lleol ganiatâd &lt;/ins&gt;gan y perchnogion, sef [[Ystâd Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd, ond ym 1868 gwahanwyd y dwy chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch yn well nag eiddo &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Chwarel Cwellyn; trôdd ei sylw at y chwarel honno gan dorri ei gysylltiadau efo &lt;/ins&gt;Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gwmni &lt;/ins&gt;newydd i fynd â chwarelu yn ei flaen, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a &lt;/ins&gt;chynigwyd cyfranddaliadau &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ynddo, er nad oedd ond un ran o chwech ohonynt wedi eu gwerthu ymhen 5 mlynedd&lt;/ins&gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ym &lt;/del&gt;1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&#039;r wal a dyna ddiwedd y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) i W. Ellis Evans a hwnnw&#039;n gosod &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tipiau&#039;r &lt;/del&gt;chwarel i nifer o ymgymerwyr &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;iddynt &lt;/del&gt;adenill llechi cochaidd &quot;rustic&quot; a oedd ar y pryd yn ffasiynol.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&#039;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cem &lt;/del&gt;Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Erbyn &lt;/ins&gt;1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&#039;r wal a dyna ddiwedd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ar &lt;/ins&gt;y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y safle &lt;/ins&gt;i W. Ellis Evans a hwnnw&#039;n gosod &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tomenydd y &lt;/ins&gt;chwarel i nifer o ymgymerwyr &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a oedd yn awyddus i &lt;/ins&gt;adenill llechi cochaidd &quot;rustic&quot; a oedd ar y pryd yn ffasiynol.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&#039;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cwm &lt;/ins&gt;Gwyrfai&#039;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yr oedd yna dwll chwarel a oedd yn llawn dŵr erbyn i&#039;r map Ordnans gael ei gyhoeddi ym 1888,&amp;lt;ref&amp;gt;Map Ordnans 6&quot; i&#039;r filltir, gol. cyntaf&amp;lt;/ref&amp;gt; ond mae wedi ei lenwi ers blynyoedd.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yr oedd yna dwll chwarel a oedd yn llawn dŵr erbyn i&#039;r map ordnans gael ei gyhoeddi ym 1888,&amp;lt;ref&amp;gt;Map Ordnans 6&quot; i&#039;r filltir, gol. cyntaf&amp;lt;/ref&amp;gt; ond fe&#039;i llenwyd ers blynyoedd.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{eginyn}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Chwareli]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Chwareli]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cudyll</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11303&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cudyll am 08:56, 1 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11303&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-01T08:56:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 09:56, 1 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth cael eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&#039;n lliw rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafwyd caniatâd gan y perchnogion, sef [[Ystâd Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth cael eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&#039;n lliw rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafwyd caniatâd gan y perchnogion, sef [[Ystâd Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&#039;r enw &#039;&#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&#039;&#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, ond ym 1868 gwahanwyd y dwy chwarel wrth i&#039;r rheolwr, John Lloyd, adeiladydd a phensaer o Gaernarfon benderfynu nad oedd llechi Chwarel Goch yn well nag eiddo Chwarel Goch. Sefydlodd cyd-berchennog tir y chwarel, y Parch. Phillip Williams, un o deulu [[Cwellyn]], cwmni newydd i fynd â chwarelu yn ei flaen, chynigwyd cyfranddaliadau&lt;/ins&gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;I&lt;/del&gt;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;w barhau&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ym 1871 roedd 18 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ond ym 1878, ar adeg o drai yn y diwydiant, aeth y cwmni i&lt;/ins&gt;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;r wal a dyna ddiwedd y chwarel. Ym 1945, fodd bynnag, gwerthodd etifedd Cwellyn (Stephen G. Williams o Daunton ym Ngwlad yr Haf) i W. Ellis Evans a hwnnw&lt;/ins&gt;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;n gosod tipiau&lt;/ins&gt;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;r chwarel i nifer o ymgymerwyr iddynt adenill llechi cochaidd &quot;rustic&quot; a oedd ar y pryd yn ffasiynol.&amp;lt;ref&amp;gt;Sylfaen yr erthygl hon yw&lt;/ins&gt;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;r hyn sydd ar gael yn Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, &lt;/ins&gt;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cem Gwyrfai&lt;/ins&gt;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;, (Llanrwst, 2004), tt.25-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yr oedd yna dwll chwarel a oedd yn llawn dŵr erbyn i&#039;r map ordnans gael ei gyhoeddi ym 1888,&amp;lt;ref&amp;gt;Map Ordnans 6&quot; i&#039;r filltir, gol. cyntaf&amp;lt;/ref&amp;gt; ond fe&#039;i llenwyd ers blynyoedd.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{eginyn}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{cyfeiriadau}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Chwareli]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cudyll</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11302&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cudyll: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;Mae Chwarel Goch yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol Llyn Cwellyn. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth cael eu heffeithio gan y tyw...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Goch&amp;diff=11302&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-01T08:01:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;Mae &lt;a href=&quot;/wici/Chwarel_Goch&quot; title=&quot;Chwarel Goch&quot;&gt;Chwarel Goch&lt;/a&gt; yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol &lt;a href=&quot;/wici/Llyn_Cwellyn&quot; title=&quot;Llyn Cwellyn&quot;&gt;Llyn Cwellyn&lt;/a&gt;. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth cael eu heffeithio gan y tyw...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Mae [[Chwarel Goch]] yn hen chwarel lechi ar lan orllewinol [[Llyn Cwellyn]]. Cynhyrchai lechi glas golau atyniadol, ond wrth cael eu heffeithio gan y tywydd, byddent yn troi&amp;#039;n lliw rhwd, gan eu gwneud yn annefnyddiol ond mewn amgylchiadau arbennig lle deisyfid effaith amrwd a gwledig ar adeilad. Er bod ychydig o dystiolaeth fod y chwarel wedi dechrau trwy i bobl leol weithio ar eu liwt eu hunain yn y 18g., cychwynnodd yr ymdrech gyntaf (ar olaf) i chwarelu yno ar sail busnes sylweddol tua 1860 pan gafwyd caniatâd gan y perchnogion, sef [[Ystâd Cwellyn]], i gloddio yno. Erbyn 1865, roedd cynhyrchu wedi dechrau gyda 88 tunnel yn cael eu hallforio o harbwr Caernarfon. Sefydlwyd cwmni o&amp;#039;r enw &amp;#039;&amp;#039;Castell Cidwm Quellyn Slate Quarry Co.&amp;#039;&amp;#039; yr un flwyddyn. Roedd y cwmni hwn yn gyfrifol am [[Chwarel Cwellyn]] hefyd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;I&amp;#039;w barhau&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cudyll</name></author>
	</entry>
</feed>