<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chwarel_Coedmadog</id>
	<title>Chwarel Coedmadog - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chwarel_Coedmadog"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-06T17:50:16Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=15114&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 12:08, 1 Tachwedd 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=15114&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-01T12:08:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:08, 1 Tachwedd 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir hi weithiau y &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored ydoedd.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir hi weithiau y &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored ydoedd.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Ystad &lt;/del&gt;Coedmadog&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; yn gweithredu arni erbyn y diwedd. Caeodd y chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan wedi parhau yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg, oedd pwysau dŵr yn llenwi&#039;r twll yn gyflym oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gan hollti&#039;n ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hynny yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;fferm &lt;/ins&gt;Coedmadog, wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; yn gweithredu arni erbyn y diwedd. Caeodd y chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan wedi parhau yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg, oedd pwysau dŵr yn llenwi&#039;r twll yn gyflym oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gan hollti&#039;n ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hynny yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir hanes am ddiwedd chwarela ar raddfa sylweddol erbyn Ebrill 1909 yn y &amp;#039;&amp;#039;Gwalia&amp;#039;&amp;#039;:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir hanes am ddiwedd chwarela ar raddfa sylweddol erbyn Ebrill 1909 yn y &amp;#039;&amp;#039;Gwalia&amp;#039;&amp;#039;:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=14982&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 12:40, 27 Medi 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=14982&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-09-27T12:40:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:40, 27 Medi 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;Llinell 7:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 7:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  Digalonir llawer calon yn y gymydogaeth wrth edrych ar beirianau mawrion a nerthol Chwarel Coedmadog yn cael eu malu a&amp;#039;u danfon ymaith.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Gwalia&amp;#039;&amp;#039;, 26.4.1090, t.3&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  Digalonir llawer calon yn y gymydogaeth wrth edrych ar beirianau mawrion a nerthol Chwarel Coedmadog yn cael eu malu a&amp;#039;u danfon ymaith.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Gwalia&amp;#039;&amp;#039;, 26.4.1090, t.3&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd [[William &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;JOhn &lt;/del&gt;Davies (ymgymerwr llechi)|W.J. Davies]] brydles ar y tomennydd a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd [[William &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;John &lt;/ins&gt;Davies (ymgymerwr llechi)|W.J. Davies]] brydles ar y tomennydd a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei thirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu man i chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa o&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei thirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu man i chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa o&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=14981&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 12:39, 27 Medi 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=14981&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-09-27T12:39:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:39, 27 Medi 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&amp;#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir [[Ystad Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&amp;#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &amp;#039;&amp;#039;De Winton&amp;#039;&amp;#039; yn gweithredu arni erbyn y diwedd. Caeodd y chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan wedi parhau yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &amp;#039;&amp;#039;passim&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&amp;#039;n debyg, oedd pwysau dŵr yn llenwi&amp;#039;r twll yn gyflym oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&amp;#039;r ansawdd gorau gan hollti&amp;#039;n ardderchog; fe&amp;#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &amp;#039;&amp;#039;Caernarvonshire Blue&amp;#039;&amp;#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&amp;#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&amp;#039;&amp;#039;LNWR&amp;#039;&amp;#039;]] - yr unig chwarel i wneud hynny yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&amp;#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&amp;#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir [[Ystad Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&amp;#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &amp;#039;&amp;#039;De Winton&amp;#039;&amp;#039; yn gweithredu arni erbyn y diwedd. Caeodd y chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan wedi parhau yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &amp;#039;&amp;#039;passim&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&amp;#039;n debyg, oedd pwysau dŵr yn llenwi&amp;#039;r twll yn gyflym oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&amp;#039;r ansawdd gorau gan hollti&amp;#039;n ardderchog; fe&amp;#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &amp;#039;&amp;#039;Caernarvonshire Blue&amp;#039;&amp;#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&amp;#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&amp;#039;&amp;#039;LNWR&amp;#039;&amp;#039;]] - yr unig chwarel i wneud hynny yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&amp;#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd W.J. Davies brydles ar y tomennydd a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ceir hanes am ddiwedd chwarela ar raddfa sylweddol erbyn Ebrill 1909 yn y &#039;&#039;Gwalia&#039;&#039;:&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; GOLYGFA BRUDD. &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; Digalonir llawer calon yn y gymydogaeth wrth edrych ar beirianau mawrion a nerthol Chwarel Coedmadog yn cael eu malu a&#039;u danfon ymaith.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Gwalia&#039;&#039;, 26.4.1090, t.3&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[William JOhn Davies (ymgymerwr llechi)|&lt;/ins&gt;W.J. Davies&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;brydles ar y tomennydd a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei thirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu man i chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa o&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei thirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu man i chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa o&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=13759&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 18:44, 29 Mehefin 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=13759&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-06-29T18:44:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 19:44, 29 Mehefin 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir hi weithiau y &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored ydoedd.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir hi weithiau y &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored ydoedd.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ystâd &lt;/del&gt;[[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; yn gweithredu arni erbyn y diwedd. Caeodd y chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan wedi parhau yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg, oedd pwysau dŵr yn llenwi&#039;r twll yn gyflym oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gan hollti&#039;n ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hynny yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ystad &lt;/ins&gt;Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; yn gweithredu arni erbyn y diwedd. Caeodd y chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan wedi parhau yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg, oedd pwysau dŵr yn llenwi&#039;r twll yn gyflym oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gan hollti&#039;n ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hynny yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd W.J. Davies brydles ar y tomennydd a bu cannoedd o&amp;#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd W.J. Davies brydles ar y tomennydd a bu cannoedd o&amp;#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=12967&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 15:33, 20 Chwefror 2022</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=12967&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-02-20T15:33:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 16:33, 20 Chwefror 2022&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &#039;&#039;&#039;Chwarel Coedmadog&#039;&#039;&#039;, neu fel y gelwir weithiau &#039;&#039;&#039;Gloddfa Glai&#039;&#039;&#039; yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;oedd hi&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &#039;&#039;&#039;Chwarel Coedmadog&#039;&#039;&#039;, neu fel y gelwir &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;hi &lt;/ins&gt;weithiau &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y &lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;Gloddfa Glai&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ydoedd&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; erbyn y diwedd. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ddaru&#039;r &lt;/del&gt;chwarel &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gau &lt;/del&gt;yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg oedd pwysau dŵr yn llenwi&#039;r twll yn &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gyflwm &lt;/del&gt;oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gyda hollt &lt;/del&gt;ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;r &lt;/del&gt;[[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;hyn &lt;/del&gt;yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn gweithredu arni &lt;/ins&gt;erbyn y diwedd. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Caeodd y &lt;/ins&gt;chwarel yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;wedi parhau &lt;/ins&gt;yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;oedd pwysau dŵr yn llenwi&#039;r twll yn &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gyflym &lt;/ins&gt;oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gan hollti&#039;n &lt;/ins&gt;ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;hynny &lt;/ins&gt;yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd W.J. Davies brydles ar y &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tomenydd &lt;/del&gt;a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd W.J. Davies brydles ar y &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tomennydd &lt;/ins&gt;a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dirlunio &lt;/del&gt;a llenwi&#039;r twll a chwalu&#039;r tipiau, gan greu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gofod &lt;/del&gt;chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&#039;r dyffryn o&#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;thirlunio &lt;/ins&gt;a llenwi&#039;r twll a chwalu&#039;r tipiau, gan greu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;man i &lt;/ins&gt;chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;o&lt;/ins&gt;&#039;r dyffryn o&#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5168&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cledrau am 14:50, 31 Ionawr 2019</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5168&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-01-31T14:50:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:50, 31 Ionawr 2019&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l10&quot;&gt;Llinell 10:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 10:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori: Chwareli llechi]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori: Chwareli llechi]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori: Diwydiant a Masnach]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori: Diwydiant a Masnach]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cledrau</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5167&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cledrau am 14:49, 31 Ionawr 2019</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5167&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-01-31T14:49:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:49, 31 Ionawr 2019&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;Llinell 2:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 2:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&amp;#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&amp;#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &amp;#039;&amp;#039;De Winton&amp;#039;&amp;#039; erbyn y diwedd. Ddaru&amp;#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &amp;#039;&amp;#039;passim&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&amp;#039;n debyg oedd pwysau dŵr yn llenwi&amp;#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&amp;#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&amp;#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &amp;#039;&amp;#039;Caernarvonshire Blue&amp;#039;&amp;#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&amp;#039;r [[Rheilffordd Llundain a&amp;#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&amp;#039;&amp;#039;LNWR&amp;#039;&amp;#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&amp;#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&amp;#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&amp;#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &amp;#039;&amp;#039;De Winton&amp;#039;&amp;#039; erbyn y diwedd. Ddaru&amp;#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &amp;#039;&amp;#039;passim&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&amp;#039;n debyg oedd pwysau dŵr yn llenwi&amp;#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&amp;#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&amp;#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &amp;#039;&amp;#039;Caernarvonshire Blue&amp;#039;&amp;#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&amp;#039;r [[Rheilffordd Llundain a&amp;#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&amp;#039;&amp;#039;LNWR&amp;#039;&amp;#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&amp;#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yn ystod dirwasgiad y 1930au, cymerodd W.J. Davies brydles ar y tomenydd a bu cannoedd o&#039;r di-waith yn rybela am ddeunydd defnyddiadwy.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cledrau</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5164&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cledrau am 14:40, 31 Ionawr 2019</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5164&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-01-31T14:40:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:40, 31 Ionawr 2019&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir weithiau &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored oedd hi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir weithiau &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored oedd hi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; erbyn y diwedd. Ddaru&#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg oedd pwysau &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;d wr &lt;/del&gt;yn llenwi&#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&#039;r [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; erbyn y diwedd. Ddaru&#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg oedd pwysau &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dŵr &lt;/ins&gt;yn llenwi&#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&#039;r [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin (LNWR)|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cledrau</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5163&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cledrau am 14:40, 31 Ionawr 2019</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5163&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-01-31T14:40:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:40, 31 Ionawr 2019&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir weithiau &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored oedd hi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Chwarel lechi oedd &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chwarel Coedmadog&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, neu fel y gelwir weithiau &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gloddfa Glai&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn [[Tal-y-sarn|Nhal-y-sarn]]. Twll agored oedd hi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; erbyn y diwedd. Ddaru&#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg oedd pwysau d wr yn llenwi&#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&#039;r [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &#039;&#039;De Winton&#039;&#039; erbyn y diwedd. Ddaru&#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &#039;&#039;passim&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&#039;n debyg oedd pwysau d wr yn llenwi&#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &#039;&#039;Caernarvonshire Blue&#039;&#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&#039;r [[Rheilffordd Llundain a&#039;r Gogledd Orllewin &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(LNWR)&lt;/ins&gt;|&#039;&#039;LNWR&#039;&#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&#039;&#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&amp;#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&amp;#039;r twll a chwalu&amp;#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&amp;#039;r chwarel hyd at y [[Cwmni Nwy Pen-y-groes, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&amp;#039;r dyffryn o&amp;#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;op. cit.&amp;#039;&amp;#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cledrau</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5162&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cledrau am 14:38, 31 Ionawr 2019</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Chwarel_Coedmadog&amp;diff=5162&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-01-31T14:38:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:38, 31 Ionawr 2019&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&amp;#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&amp;#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &amp;#039;&amp;#039;De Winton&amp;#039;&amp;#039; erbyn y diwedd. Ddaru&amp;#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &amp;#039;&amp;#039;passim&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&amp;#039;n debyg oedd pwysau d wr yn llenwi&amp;#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&amp;#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&amp;#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &amp;#039;&amp;#039;Caernarvonshire Blue&amp;#039;&amp;#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&amp;#039;r [[Rheilffordd Llundain a&amp;#039;r Gogledd Orllewin|&amp;#039;&amp;#039;LNWR&amp;#039;&amp;#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&amp;#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Agorwyd y chwarel hon ar ddechrau&amp;#039;r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar dir ystâd [[Coedmadog]], wrth ymyl [[Cloddfa&amp;#039;r Coed]]. Erbyn yr 1880au, Cwmni Llechi Coed Madog oedd yn gyfrifol am ei gweithio. Yn 1883 roedd 135 o weithwyr yn gyflogedig yno, ac roeddynt yn cynhyrchu 2,879 tunnell o lechi. Codwyd tramffordd fewnol erbyn 1877, gydag injan stêm &amp;#039;&amp;#039;De Winton&amp;#039;&amp;#039; erbyn y diwedd. Ddaru&amp;#039;r chwarel gau yn 1908-9, er bod gwaith ar raddfa fechan yno hyd 1920.&amp;lt;ref&amp;gt;Tomos, Dewi &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039; (Llyfrau Llafar Gwlad, 2007), &amp;#039;&amp;#039;passim&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Y broblem, mae&amp;#039;n debyg oedd pwysau d wr yn llenwi&amp;#039;r twll yn gyflwm oni fyddai yna waith pwmpio cyson. Roedd y llechi, serch hynny, o&amp;#039;r ansawdd gorau gyda hollt ardderchog; fe&amp;#039;u marchnatwyd dan yr enw llechi &amp;#039;&amp;#039;Caernarvonshire Blue&amp;#039;&amp;#039;. Roedd cyswllt yma hefyd gyda [[Rheilffordd Nantlle]], ond o 1881 ymlaen roedd cyswllt uniongyrchol gyda&amp;#039;r [[Rheilffordd Llundain a&amp;#039;r Gogledd Orllewin|&amp;#039;&amp;#039;LNWR&amp;#039;&amp;#039;]] - yr unig chwarel i wneud hyn yn yr ardal - roedd seidin yn rhedeg ymlaen o [[Gorsaf reilffordd Nantlle|orsaf Nantlle]] i mewn i&amp;#039;r chwarel.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &amp;#039;&amp;#039;Chwareli Dyffryn Nantlle&amp;#039;&amp;#039;,(Pen-y-groes, 1980), t.9-10&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&#039;r twll a chwalu&#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&#039;r chwarel hyd at y [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Gwaith &lt;/del&gt;Nwy Pen-y-groes|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&#039;r dyffryn o&#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyma&#039;r chwarel gyntaf yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] i gael ei dirlunio a llenwi&#039;r twll a chwalu&#039;r tipiau, gan greu gofod chwarae. Cynt yr oedd y tipiau ar hyd y lein o&#039;r chwarel hyd at y [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cwmni &lt;/ins&gt;Nwy Pen-y-groes&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, Llanllyfni a Dyffryn Nantlle&lt;/ins&gt;|gwaith nwy]], ac yn cuddio golygfa&#039;r dyffryn o&#039;r tai a safai ar hyd Ffordd yr Orsaf.&amp;lt;ref&amp;gt;Idwal Hughes, &#039;&#039;op. cit.&#039;&#039;, t.10&amp;lt;/ref&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cledrau</name></author>
	</entry>
</feed>