Chwarel Brynfferam - Hanes golygu

Irion am 08:12, 9 Hydref 2023

2023-10-09T08:12:06Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 09:12, 9 Hydref 2023
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|gomin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond pur aflwyddiannus iddi. Adroddir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond, yn fras, cafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu rhwng 8 a 10 o chwarelwyr wrthi yno am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn, ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond heb gael unrhyw wir lwyddiant mewn gwirionedd.		Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|gomin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond pur aflwyddiannus iddi. Adroddir yr hanes yn fanwl yn llyfr [[Gwynfor Pierce Jones]] ac Alun John Richards ond, yn fras, cafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu rhwng 8 a 10 o chwarelwyr wrthi yno am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn, ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond heb gael unrhyw wir lwyddiant mewn gwirionedd.

	Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi gan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i bencadlys yn Lloegr) fel rheolwr y safle. Ymysg y cyfranddalwyr roedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu cyflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hynny, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol am rai blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syr [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd y chwarel eto ym 1884, ond fe'i hail-gychwynnwyd gyda dau o ddynion ym 1887; cychwynnwyd gweithio yno eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda rhwng 8 ac 11. Bu Turner farw ym 1904 a chaewyd y lle drachefn. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan-amser.		Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi gan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i bencadlys yn Lloegr) fel rheolwr y safle. Ymysg y cyfranddalwyr roedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu cyflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hynny, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol am rai blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syr [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd y chwarel eto ym 1884, ond fe'i hail-gychwynnwyd gyda dau o ddynion ym 1887; cychwynnwyd gweithio yno eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda rhwng 8 ac 11. Bu Turner farw ym 1904 a chaewyd y lle drachefn. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan-amser.

Cyfaill Eben am 15:46, 18 Chwefror 2022

2022-02-18T15:46:20Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:46, 18 Chwefror 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|~~comin~~ Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond ~~bur~~ aflwyddiannus iddi. ~~Dywedir~~ yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond yn fras, ~~fe'i~~ cafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu rhwng 8 a 10 o chwarelwyr wrthi am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn, ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond heb gael unrhyw wir lwyddiant ~~ar ôl iddynt wneud~~.		Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|gomin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond pur aflwyddiannus iddi. Adroddir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond, yn fras, cafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu rhwng 8 a 10 o chwarelwyr wrthi yno am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn, ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond heb gael unrhyw wir lwyddiant mewn gwirionedd.

	Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi gan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i ~~phencadlys~~ yn Lloegr) fel rheolwr y safle. Ymysg y cyfranddalwyr ~~oedd~~ [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu cyflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch ~~hyn~~, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol am rai blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syr [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd y chwarel eto ym 1884, ond fe'i ~~hailgychwynwyd~~ gyda dau o ddynion ym 1887; cychwynnwyd ~~gwaith~~ eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda rhwng 8 ac 11. ~~Marwodd~~ Turner ym 1904 a chaewyd y lle ~~eto~~. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan amser.		Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi gan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i bencadlys yn Lloegr) fel rheolwr y safle. Ymysg y cyfranddalwyr roedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu cyflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hynny, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol am rai blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syr [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd y chwarel eto ym 1884, ond fe'i hail-gychwynnwyd gyda dau o ddynion ym 1887; cychwynnwyd gweithio yno eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda rhwng 8 ac 11. Bu Turner farw ym 1904 a chaewyd y lle drachefn. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan-amser.

	Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw a gychwynnwyd gan gwmni Brynfferam. ~~Nidf~~ oedd gan y ddwy chwarel fach hyn gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r rheilffyrdd mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>		Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw a gychwynnwyd gan gwmni Brynfferam. Nid oedd gan y ddwy chwarel fach hyn gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r rheilffyrdd mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Chwareli llechi]]		[[Categori:Chwareli llechi]]

Irion am 18:01, 2 Ionawr 2022

2022-01-02T18:01:21Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:01, 2 Ionawr 2022
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond bur aflwyddiannus iddi. Dywedir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond yn fras, fe'i ~~chafodd~~ ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu 8 i 10 o chwarelwyr wrthi am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond ~~hebgael~~ unrhyw wir lwyddiant ar ôl ~~gwneud~~.		Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond bur aflwyddiannus iddi. Dywedir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond yn fras, fe'i cafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu rhwng 8 a 10 o chwarelwyr wrthi am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn, ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond heb gael unrhyw wir lwyddiant ar ôl iddynt wneud.

	Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi ~~fel rheolwr y safle, dan~~ Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i phencadlys yn Lloegr). Ymysg y cyfranddalwyr oedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu ~~ctflogi~~ ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hyn, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol ~~gydol y~~ blynyddoedd wedyn, a chymerodd ~~Syur~~ [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd eto ym 1884, ond ~~ailgychwynwyd~~ gyda dau o ddynion ym 1887; eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda ~~arhwng~~ 8 ac 11. Marwodd Turner ym 1904 a chaewyd y lle eto. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan amser.		Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi gan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i phencadlys yn Lloegr) fel rheolwr y safle. Ymysg y cyfranddalwyr oedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu cyflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hyn, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol am rai blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syr [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd y chwarel eto ym 1884, ond fe'i hailgychwynwyd gyda dau o ddynion ym 1887; cychwynnwyd gwaith eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda rhwng 8 ac 11. Marwodd Turner ym 1904 a chaewyd y lle eto. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan amser.

	Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw a ~~wnaed~~ gan gwmni Brynfferam. ~~Fel Pretoria, nid~~ oedd gan ~~Brynfferam~~ gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r ~~rheilffyurdd~~ mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>		Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw a gychwynnwyd gan gwmni Brynfferam. Nidf oedd gan y ddwy chwarel fach hyn gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r rheilffyrdd mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Chwareli llechi]]		[[Categori:Chwareli llechi]]

Irion am 15:11, 26 Hydref 2018

2018-10-26T15:11:23Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:11, 26 Hydref 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond bur aflwyddiannus iddi. Dywedir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond yn fras, fe'i chafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu 8 i 10 o chwarelwyr wrthi am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond ~~heb~~ lwyddiant ar ôl ~~hynny~~.		Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond bur aflwyddiannus iddi. Dywedir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond yn fras, fe'i chafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu 8 i 10 o chwarelwyr wrthi am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond hebgael unrhyw wir lwyddiant ar ôl gwneud.

	Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi fel rheolwr y safle, dan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni a'i phencadlys yn Lloegr). Ymysg y cyfranddalwyr oedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion ~~yncael~~ eu ctflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hyn, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol gydol y blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syur [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd eto ym 1884, ond ailgychwynwyd gyda dau o ddynion ym 1887; eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda arhwng 8 ac 11. Marwodd Turner ym 1904 a chaewyd y lle eto. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan amser.		Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi fel rheolwr y safle, dan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni â'i phencadlys yn Lloegr). Ymysg y cyfranddalwyr oedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yn cael eu ctflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hyn, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol gydol y blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syur [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd eto ym 1884, ond ailgychwynwyd gyda dau o ddynion ym 1887; eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda arhwng 8 ac 11. Marwodd Turner ym 1904 a chaewyd y lle eto. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan amser.

	Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw gan gwmni Brynfferam. Fel Pretoria, nid oedd gan Brynfferam gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r rheilffyurdd mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>		Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw a wnaed gan gwmni Brynfferam. Fel Pretoria, nid oedd gan Brynfferam gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r rheilffyurdd mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Chwareli llechi]]		[[Categori:Chwareli llechi]]

Irion am 15:09, 26 Hydref 2018

2018-10-26T15:09:33Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:09, 26 Hydref 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel ~~Trfan~~]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556).		Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Tryfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556). Safai yn uchel ar lethr ddeheuol [[Moel Tryfan]] a bu hanes hir ond bur aflwyddiannus iddi. Dywedir yr hanes yn fanwl yn llyfr Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards ond yn fras, fe'i chafodd ei hagor tua 1825 gan Robert Hughes, Tŷ Hen, Caernarfon, a bu 8 i 10 o chwarelwyr wrthi am rai blynyddoedd tan i Hughes farw ym 1828. Wedyn ym 1848, aeth criw o chwarelwyr ati i weld a oedd llechi masnachol yn y graig. Buddsoddwyd arian gan nifer o bobl ddiarth ond heb lwyddiant ar ôl hynny.

			Tua 1862, roedd Robert Parry Williams wedi ei gyflogi fel rheolwr y safle, dan Gwmni Llechi Brynfferam Cyf. (cwmni a'i phencadlys yn Lloegr). Ymysg y cyfranddalwyr oedd [[Thomas Savin]], a oedd ar y pryd yn berchennog newydd [[Rheilffordd Nantlle]]. Roedd 20 o ddynion yncael eu ctflogi ym 1866, a 34 y flwyddyn ganlynol. Serch hyn, pitw oedd y cynnyrch - 140 tunnell ym 1870. Daeth y cwmni i ben ym 1872, ond bu gwaith ysbeidiol gydol y blynyddoedd wedyn, a chymerodd Syur [[Llewelyn Turner]] ddiddordeb yn y chwarel. Ym 1882 ffurfiwyd cwmni newydd, Cwmni Llechi Newydd Brynfferam Cyf. Y flwyddyn ganlynol, cynhyrchwyd 252 tunnell gan 18 o ddynion, a hynny heb wneud elw. Caewyd eto ym 1884, ond ailgychwynwyd gyda dau o ddynion ym 1887; eto ym 1895 gyda phedwar neu bump, ac ym 1900 gyda arhwng 8 ac 11. Marwodd Turner ym 1904 a chaewyd y lle eto. Ym 1927, cymerwyd prydles gan Lewis Thomas, Caehaidd, a pharhaodd i weithio'n ysbeidiol tan y 1950au, fel arfer gan un chwarelwr rhan amser.

			Roedd [[Chwarel Pretoria]] yn fenter arall gerllaw gan gwmni Brynfferam. Fel Pretoria, nid oedd gan Brynfferam gysylltiad â'r tramffyrdd a gysylltai'r chwareli eraill â'r rheilffyurdd mawr, ac nid oedd unrhyw beiriannau o gwbl yno tan 1951!<ref>Gwynfor Pierce Jones ac Alun John Richards, ''Cwm Gwyrfai'', (Llanrwst, 2004), tt.273-8.</ref>

	~~{{eginyn}}~~
	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Chwareli llechi]]		[[Categori:Chwareli llechi]]

Irion am 14:08, 26 Hydref 2018

2018-10-26T14:08:32Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 15:08, 26 Hydref 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
	Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Trfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam]], (SH 518556).		Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan\|comin Moel Trfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam''', (SH 518556).

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Chwarel lechi ar comin Moel Trfan oedd '''Chwarel Brynfferam]], (SH 518556). {{eginyn}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} Categ...'

2018-10-26T14:08:14Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Chwarel lechi ar comin Moel Trfan oedd '''Chwarel Brynfferam]], (SH 518556). {{eginyn}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} Categ...'

Tudalen newydd

Chwarel lechi ar [[Tir Comin Moel Tryfan|comin Moel Trfan]] oedd '''Chwarel Brynfferam]], (SH 518556).

{{eginyn}}
==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Chwareli llechi]]