<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Capel_Saron_%28A%29</id>
	<title>Capel Saron (A) - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Capel_Saron_%28A%29"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-06T20:58:40Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11357&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 14:52, 6 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11357&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-06T14:52:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:52, 6 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]]. Prydles oedd gan y capel gan ddynes o&#039;r enw &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ann &lt;/del&gt;Evans, a William Hughes yn swyddogol oedd y tenant.&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu. Dywedir iddo symud yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod, ond yn sicr roedd o a&#039;i deulu&#039;n dal i fyw yn y tŷ yn Saron ym 1841, y drws nesaf os nad dan yr un to, â&#039;i olynydd, Griffith Thomas.&amp;lt;ref&amp;gt;Cyfrifiad plwyf Llanwnda, 1841&amp;lt;/ref&amp;gt;  Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]]. Prydles oedd gan y capel gan ddynes o&#039;r enw &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Anna &lt;/ins&gt;Evans, a William Hughes yn swyddogol oedd y tenant.&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu. Dywedir iddo symud yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod, ond yn sicr roedd o a&#039;i deulu&#039;n dal i fyw yn y tŷ yn Saron ym 1841, y drws nesaf os nad dan yr un to, â&#039;i olynydd, Griffith Thomas.&amp;lt;ref&amp;gt;Cyfrifiad plwyf Llanwnda, 1841&amp;lt;/ref&amp;gt;  Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan, dyn ifanc tua 28 oed, ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan, dyn ifanc tua 28 oed, ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11355&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 14:42, 6 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11355&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-06T14:42:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 15:42, 6 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]]. Prydles oedd gan y capel gan ddynes o&#039;r enw Ann Evans, a William Hughes yn swyddogol oedd y tenant.&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, ac fe symudodd &lt;/del&gt;yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]]. Prydles oedd gan y capel gan ddynes o&#039;r enw Ann Evans, a William Hughes yn swyddogol oedd y tenant.&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Dywedir iddo symud &lt;/ins&gt;yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, ond yn sicr roedd o a&#039;i deulu&#039;n dal i fyw yn y tŷ yn Saron ym 1841, y drws nesaf os nad dan yr un to, â&#039;i olynydd, Griffith Thomas&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Cyfrifiad plwyf Llanwnda, 1841&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/ins&gt;Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, dyn ifanc tua 28 oed, &lt;/ins&gt;ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd yn anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862yn unol â chynlluniau&amp;#039;r pensaer Thomas Thomas, Glandŵr, Abertawe. Cafodd gwaith moderneiddio ei wneud ym 1889 a 1901&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/7046/details/saron-welsh-independent-chapel-saron Cofnod o Gapel Saron ar wefan y Comisiwn Brenhinol]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Lleolir y capel ar Ffordd Pant, Saron. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&amp;#039;r capel yn dal yn agored, un o ddim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&amp;#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &amp;#039;&amp;#039;Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru&amp;#039;&amp;#039; (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd yn anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862yn unol â chynlluniau&amp;#039;r pensaer Thomas Thomas, Glandŵr, Abertawe. Cafodd gwaith moderneiddio ei wneud ym 1889 a 1901&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/7046/details/saron-welsh-independent-chapel-saron Cofnod o Gapel Saron ar wefan y Comisiwn Brenhinol]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Lleolir y capel ar Ffordd Pant, Saron. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&amp;#039;r capel yn dal yn agored, un o ddim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&amp;#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &amp;#039;&amp;#039;Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru&amp;#039;&amp;#039; (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11354&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 13:03, 6 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11354&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-06T13:03:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 14:03, 6 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]].&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Prydles oedd gan y capel gan ddynes o&#039;r enw Ann Evans, a William Hughes yn swyddogol oedd y tenant&lt;/ins&gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11353&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 12:59, 6 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11353&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-06T12:59:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:59, 6 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel tua 1812, ac wedyn, dŷ gweinidog. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Mae&#039;n ymddangos o&#039;r map degwm fod y capel ar draws y ffordd i safle&#039;r capel presennol, ond yn berchen ar pedwar cae lle saif y capel presennol a hyd at drofa [[Felinwnda]].&amp;lt;ref&amp;gt;LLGC Map Degwm plwyf Llanwnda&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11348&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 11:32, 6 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11348&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-06T11:32:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:32, 6 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnwyd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd pregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd cynulleidfa yno, ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a oedd yn mynd yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a chafwyd pregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd wedyn. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gwylnos mewn tŷ hen wraig a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] ac, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a thŷ &lt;/del&gt;gweinidog. Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tua 1812, ac wedyn, dŷ &lt;/ins&gt;gweinidog. Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i hurddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys yr oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle daeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos, ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol, oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;an &lt;/del&gt;anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1862&lt;/del&gt;. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o ddim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &#039;&#039;Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru&#039;&#039; (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn &lt;/ins&gt;anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1862yn unol â chynlluniau&#039;r pensaer Thomas Thomas, Glandŵr, Abertawe. Cafodd gwaith moderneiddio ei wneud ym 1889 a 1901&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/7046/details/saron-welsh-independent-chapel-saron Cofnod o Gapel Saron ar wefan y Comisiwn Brenhinol]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Lleolir y capel ar Ffordd Pant, Saron&lt;/ins&gt;. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o ddim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &#039;&#039;Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru&#039;&#039; (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11332&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 13:28, 5 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11332&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-05T13:28:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 14:28, 5 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Capel Saron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn sefyll yn rhan isaf plwyf [[Llanwnda]], ac mae&amp;#039;r pentref sydd wedi tyfu o&amp;#039;i gwmpas wedi mabwysiadu&amp;#039;r enw [[Saron]]. Mae&amp;#039;r capel yn perthyn i&amp;#039;r Annibynwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Capel Saron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn sefyll yn rhan isaf plwyf [[Llanwnda]], ac mae&amp;#039;r pentref sydd wedi tyfu o&amp;#039;i gwmpas wedi mabwysiadu&amp;#039;r enw [[Saron]]. Mae&amp;#039;r capel yn perthyn i&amp;#039;r Annibynwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cychwynnodd &lt;/del&gt;yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;i bregethu &lt;/del&gt;yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gynulleidfa &lt;/del&gt;yno ond bu raid iddynt symud wedi i&#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;aeth &lt;/del&gt;yno&#039;n malu cloddiau ac ati, a &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;phregethu &lt;/del&gt;ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd. Cafodd alwad rywbryd i gynnal &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gŵylnos &lt;/del&gt;mewn tŷ hen &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ddynes &lt;/del&gt;a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]], &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ac &lt;/del&gt;o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&#039;r enw Tros-y-lôn,a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cychwynnwyd &lt;/ins&gt;yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;pregethu &lt;/ins&gt;yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cynulleidfa &lt;/ins&gt;yno&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;ond bu raid iddynt symud wedi i&#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;oedd yn mynd &lt;/ins&gt;yno&#039;n malu cloddiau ac ati, a &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;chafwyd pregethu &lt;/ins&gt;ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;wedyn&lt;/ins&gt;. Cafodd alwad rywbryd i gynnal &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gwylnos &lt;/ins&gt;mewn tŷ hen &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;wraig &lt;/ins&gt;a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ac&lt;/ins&gt;, o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&#039;r enw Tros-y-lôn, a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel a thŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;urddwyd &lt;/del&gt;yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a &lt;/del&gt;oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;aeth &lt;/del&gt;yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel a thŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno tua 1827, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;hurddwyd &lt;/ins&gt;yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yr &lt;/ins&gt;oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;daeth &lt;/ins&gt;yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;ond ei fethiant i fugeilio&#039;n effeithiol&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;oedd y tu ôl i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;annibynnwyr &lt;/del&gt;y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;annibynwyr &lt;/ins&gt;y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd an anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dim &lt;/del&gt;ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &#039;&#039;Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru&#039;&#039; (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd an anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ddim &lt;/ins&gt;ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &#039;&#039;Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru&#039;&#039; (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11330&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 11:08, 5 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11330&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-05T11:08:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:08, 5 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnodd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd i bregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd gynulleidfa yno ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a aeth yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a phregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gŵylnos mewn tŷ hen ddynes a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]], ac o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn,a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnodd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd i bregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd gynulleidfa yno ond bu raid iddynt symud wedi i&amp;#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a aeth yno&amp;#039;n malu cloddiau ac ati, a phregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gŵylnos mewn tŷ hen ddynes a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]], ac o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&amp;#039;r enw Tros-y-lôn,a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont Faen (Llanwnda)|y Bont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel a thŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Digwyddodd hyn rywbryd ar ôl 1812&lt;/del&gt;. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i urddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys a oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle aeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos ond ei fethiant i &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;weinidogaethu&lt;/del&gt;&#039;n effeithiol oedd y tu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ol &lt;/del&gt;i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel a thŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tua 1827&lt;/ins&gt;, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&#039;i urddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&#039;i le gyda&#039;i berthynas â&#039;r eglwys a oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&#039;r Bontnewydd lle aeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos ond ei fethiant i &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;fugeilio&lt;/ins&gt;&#039;n effeithiol oedd y tu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ôl &lt;/ins&gt;i&#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynnwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynnwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11329&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:53, 5 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11329&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-05T10:53:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:53, 5 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;Llinell 7:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 7:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynnwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynnwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd an anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o dim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;‘’Hanes &lt;/del&gt;Eglwysi Annibynnol &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cymru’’ &lt;/del&gt;(Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd an anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o dim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;Hanes &lt;/ins&gt;Eglwysi Annibynnol &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cymru&#039;&#039; &lt;/ins&gt;(Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11328&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:52, 5 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11328&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-05T10:52:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:52, 5 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;Llinell 7:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 7:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynnwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Am rai blynyddoedd yn y 1830au roedd y capel yn ddi-weinidog, nes rhoi galwad i Griffith Thomas o Rydlydan ym 1839. Bu yno, yn weithiwr caled ar ran yr eglwys, nes symud i Lanrug ym 1852. Ar ôl bod heb weinidog am rai blynyddoedd, ymunodd gyda [[Capel Libanus (A), Y Bontnewydd|chapel annibynnwyr y Bontnewydd]] i roi galwad i Robert Hughes, Rhosmeirch. Wedi iddo ymadael, rhoddwyd galwad wedyn i Lewis Williams, Llanarmon, fel gweinidog.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd an anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o dim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roedd yr hen gapel wedi mynd an anaddas erbyn y 1860au, ac fe godwyd y capel presennol ym 1862. Gant a hanner o flynyddoedd yn ddiweddarach, mae&#039;r capel yn dal yn agored, un o dim ond pedwar achos yr Annibynwyr yn [[Uwchgwyrfai]] sy&#039;n dal ar agor erbyn hyn.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Seiliwyd yr erthygl hon ar lyfr T.Rees  a J. Thomas, ‘’Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru’’ (Lerpwl, 1873), tt.246-8&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11327&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 10:50, 5 Ebrill 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Saron_(A)&amp;diff=11327&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-05T10:50:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 11:50, 5 Ebrill 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Capel Saron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn sefyll yn rhan isaf plwyf [[Llanwnda]], ac mae&amp;#039;r pentref sydd wedi tyfu o&amp;#039;i gwmpas wedi mabwysiadu&amp;#039;r enw [[Saron]]. Mae&amp;#039;r capel yn perthyn i&amp;#039;r Annibynwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Capel Saron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yn sefyll yn rhan isaf plwyf [[Llanwnda]], ac mae&amp;#039;r pentref sydd wedi tyfu o&amp;#039;i gwmpas wedi mabwysiadu&amp;#039;r enw [[Saron]]. Mae&amp;#039;r capel yn perthyn i&amp;#039;r Annibynwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnodd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd i bregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd gynulleidfa yno ond bu raid iddynt symud wedi i&#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a aeth yno&#039;n malu cloddiau ac ati, a phregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gŵylnos mewn tŷ hen ddynes a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]], ac o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&#039;r enw Tros-y-lôn,a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cychwynnodd yr achos gan [[William Hughes, Brynbeddau]], ffermwr sylweddol yn y plwyf, a gafodd ysgogiad crefyddol wrth wrando ar bregethu yng Nghapel Caernarfon rywbryd ar ôl 1790. Dechreuodd yr arferiad o gynnal cyfarfodydd i bregethu yn y Graigwyllt, plwyf Llanfaglan, ac o dipyn i beth fe dyfodd gynulleidfa yno ond bu raid iddynt symud wedi i&#039;r tirfeddianwyr gelyniaethus lleol fynnu bod y rhai a aeth yno&#039;n malu cloddiau ac ati, a phregethu ar dir comin yn y plwyf hwnnw am ryw bum mlynedd. Cafodd alwad rywbryd i gynnal gŵylnos mewn tŷ hen ddynes a oedd newydd farw ar dir y [[Pengwern]], ac o hynny ymlaen, cynhaliodd gyfarfodydd ym mhlwyf Llanwnda, mewn tŷ a&#039;r enw Tros-y-lôn,a logwyd at y pwrpas gan ffermwr fferm [[Pont &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Faen (Llanwnda)|y Bont&lt;/ins&gt;-faen]]. Tyfodd y niferoedd yno, cychwynnwyd ysgol Sul, a chynhaliwyd cyfarfodydd gweddïo a phregethu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel a thŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Digwyddodd hyn rywbryd ar ôl 1812. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&amp;#039;i urddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&amp;#039;i le gyda&amp;#039;i berthynas â&amp;#039;r eglwys a oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&amp;#039;r Bontnewydd lle aeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos ond ei fethiant i weinidogaethu&amp;#039;n effeithiol oedd y tu ol i&amp;#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wedi i rai blynyddoedd fynd heibio, teimlwyd fod angen adeilad mwy a sicrhawyd prydles ar gornel o dir comin Rhosysgawen lle codwyd capel a thŷ gweinidog. Symudodd William Hughes yno, gan roi ffermio heibio a gweithio fel gweinidog anffurfiol yr achos. Digwyddodd hyn rywbryd ar ôl 1812. Ar ôl i William Hughes fynd yn hen, ac yn unol ag arferiad yr Annibynwyr cynnar, fe&amp;#039;i urddwyd yn weinidog swyddogol ond aeth rhywbeth o&amp;#039;i le gyda&amp;#039;i berthynas â&amp;#039;r eglwys a oedd wedi ei sefydlu, ac fe symudodd yn ei henaint yn ôl i&amp;#039;r Bontnewydd lle aeth yn aelod. Dichon mai ei ddawn i efengylu a sefydlu achos ond ei fethiant i weinidogaethu&amp;#039;n effeithiol oedd y tu ol i&amp;#039;r gwahanu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
</feed>