Capel Hyfrydle (MC), Tal-y-sarn - Hanes golygu

Irion am 16:12, 3 Tachwedd 2022

2022-11-03T16:12:29Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 17:12, 3 Tachwedd 2022
Llinell 3:		Llinell 3:
	Roedd y capel eisoes wedi ei godi dros y ddwy flynedd flaenorol, ar gost (yn cynnwys y tŷ capel) o £1520. Fe'i hagorwyd 4 Tachwedd 1866, gyda seddau ar gyfer 410. Ar y dechrau nid oedd llofft neu galeri yn y capel a chwynid am adsain - dywedwyd na ellid cael y gair olaf gan bregethwr! O'r dechrau roedd yno aelodaeth a chynulleidfa deilwng iawn: 81 o aelodau, 51 o blant a 250 o wrandawyr. Yn yr ysgol Sul, roedd 21 o athrawon a 120 o ddisgyblion o bob oed.		Roedd y capel eisoes wedi ei godi dros y ddwy flynedd flaenorol, ar gost (yn cynnwys y tŷ capel) o £1520. Fe'i hagorwyd 4 Tachwedd 1866, gyda seddau ar gyfer 410. Ar y dechrau nid oedd llofft neu galeri yn y capel a chwynid am adsain - dywedwyd na ellid cael y gair olaf gan bregethwr! O'r dechrau roedd yno aelodaeth a chynulleidfa deilwng iawn: 81 o aelodau, 51 o blant a 250 o wrandawyr. Yn yr ysgol Sul, roedd 21 o athrawon a 120 o ddisgyblion o bob oed.

	Ym 1879, ail-wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes, ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni\|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889. Ym 1893, symudodd H. Menander Jones o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle ~~fel gweinidog~~.		Ym 1879, ail-wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes, ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni\|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889.

			Ym 1893, symudodd [[Hugh Menander Jones]] o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle.

	Yn ystod yr 1880au a'r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>		Yn ystod yr 1880au a'r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>

Cyfaill Eben am 13:49, 10 Rhagfyr 2021

2021-12-10T13:49:22Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:49, 10 Rhagfyr 2021
Llinell 1:		Llinell 1:
	Sefydlwyd cangen-eglwys '''Hyfrydle''' fel cangen o [[Capel Tal-y-sarn (MC)]], y Capel Mawr, ym 1866, ar ôl i'r gynulleidfa yno deimlo fod eu capel yn mynd yn rhy fach - cofied mai'r ail gapel â seddau i 350 yn unig oedd ~~yna~~ ar y pryd. Hefyd, teimlid yr angen am achos Calfinaidd yn agosach at ben gorllewinol y pentref ger man a elwid y Creigiau ~~mawr~~ lle 'roedd mwy o dai'n cael eu codi ar y pryd. Aeth y [[William Hughes, Hyfrydle\|Parch. William Hughes]], prif ysgogydd y cynllun, a 60 o aelodau Capel Mawr fel aelodaeth gychwynnol - er na phenodwyd William Hughes yn weinidog swyddogol yno tan 1876. Rhoddodd y Capel Mawr hefyd £300 at sefydlu'r capel newydd.		Sefydlwyd cangen-eglwys '''Hyfrydle''' fel cangen o [[Capel Tal-y-sarn (MC)]], y Capel Mawr, ym 1866, ar ôl i'r gynulleidfa yno deimlo fod eu capel yn mynd yn rhy fach - cofied mai'r ail gapel â seddau i 350 yn unig oedd yno ar y pryd. Hefyd, teimlid yr angen am achos Calfinaidd yn agosach at ben gorllewinol y pentref ger man a elwid y Creigiau Mawr lle 'roedd mwy o dai'n cael eu codi ar y pryd. Aeth y [[William Hughes, Hyfrydle\|Parch. William Hughes]], prif ysgogydd y cynllun, â 60 o aelodau'r Capel Mawr fel aelodaeth gychwynnol - er na phenodwyd William Hughes yn weinidog swyddogol yno tan 1876. Rhoddodd y Capel Mawr hefyd £300 at sefydlu'r capel newydd.

	Roedd y capel eisoes wedi ei godi dros y ddwy flynedd flaenorol, ar gost (yn cynnwys y tŷ capel) o £1520. Fe'i ~~agorwyd~~ 4 Tachwedd 1866, gyda seddau ar gyfer 410. Ar y ~~cychwyn~~ nid oedd llofft neu galeri yn y capel a chwynid am adsain - dywedwyd na ellid cael y gair olaf gan bregethwr! O'r dechrau ~~ropedd~~ yno aelodaeth a chynulleidfa deilwng iawn: 81 o aelodau, 51 o blant a 250 o wrandawyr. Yn yr ysgol Sul, roedd 21 o athrawon a 120 o ddisgyblion o bob oed.		Roedd y capel eisoes wedi ei godi dros y ddwy flynedd flaenorol, ar gost (yn cynnwys y tŷ capel) o £1520. Fe'i hagorwyd 4 Tachwedd 1866, gyda seddau ar gyfer 410. Ar y dechrau nid oedd llofft neu galeri yn y capel a chwynid am adsain - dywedwyd na ellid cael y gair olaf gan bregethwr! O'r dechrau roedd yno aelodaeth a chynulleidfa deilwng iawn: 81 o aelodau, 51 o blant a 250 o wrandawyr. Yn yr ysgol Sul, roedd 21 o athrawon a 120 o ddisgyblion o bob oed.

	Ym 1879, ail wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni\|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889. Ym 1893, symudodd H. Menander Jones o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle fel gweinidog.		Ym 1879, ail-wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes, ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni\|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889. Ym 1893, symudodd H. Menander Jones o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle fel gweinidog.

	Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>		Yn ystod yr 1880au a'r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>

	Mae Hyfrydle wedi cau fel capel y Methodistiaid ers tua 1983.Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref> Mae'n dal i sefyll ac wedi cael ei ddefnyddio fel canolfan ~~Cristionogol~~ tan yn ddiweddar, cyn cael ei droi'n fflatiau gan Dai Gogledd Cymru ym 2019.<ref>Facebook, [https://www.facebook.com/northwaleshousing/posts/2067322426698564/], cyrchwyd 6.4.2020</ref>. Bu bwriad tua 2008 i'w ddefnyddio fel cartref i rai a oedd wedi bod yn gaeth i gyffuriau, ond ni ddaeth dim o'r awgrym.<ref>''Daily Post'', 21 Awst 2008 [https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/talysarn-chapel-not-become-drug-2818443] cyrchwyd 6.4.2020</ref>		Mae Hyfrydle wedi cau fel capel y Methodistiaid ers tua 1983.Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref> Mae'n dal i sefyll ac wedi cael ei ddefnyddio fel canolfan Gristionogol tan yn ddiweddar, cyn cael ei droi'n fflatiau gan Dai Gogledd Cymru yn 2019.<ref>Facebook, [https://www.facebook.com/northwaleshousing/posts/2067322426698564/], cyrchwyd 6.4.2020</ref>. Bu bwriad tua 2008 i'w ddefnyddio fel cartref i rai a oedd wedi bod yn gaeth i gyffuriau, ond ni ddaeth dim o'r awgrym.<ref>''Daily Post'', 21 Awst 2008 [https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/talysarn-chapel-not-become-drug-2818443] cyrchwyd 6.4.2020</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Weslabach am 09:32, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:32:43Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:32, 6 Ebrill 2020
Llinell 7:		Llinell 7:
	Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>		Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>

	Mae Hyfrydle wedi cau fel capel y Methodistiaid ers tua 1983.Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref> Mae'n dal i sefyll ac yn cael ei ddefnyddio fel canolfan Cristionogol. Bu bwriad tua 2008 i'w ddefnyddio fel cartref i rai a oedd wedi bod yn gaeth i gyffuriau, ond ni ddaeth dim o'r awgrym.<ref>''Daily Post'', 21 Awst 2008 [https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/talysarn-chapel-not-become-drug-2818443] cyrchwyd 6.4.2020</ref>		Mae Hyfrydle wedi cau fel capel y Methodistiaid ers tua 1983.Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref> Mae'n dal i sefyll ac wedi cael ei ddefnyddio fel canolfan Cristionogol tan yn ddiweddar, cyn cael ei droi'n fflatiau gan Dai Gogledd Cymru ym 2019.<ref>Facebook, [https://www.facebook.com/northwaleshousing/posts/2067322426698564/], cyrchwyd 6.4.2020</ref>. Bu bwriad tua 2008 i'w ddefnyddio fel cartref i rai a oedd wedi bod yn gaeth i gyffuriau, ond ni ddaeth dim o'r awgrym.<ref>''Daily Post'', 21 Awst 2008 [https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/talysarn-chapel-not-become-drug-2818443] cyrchwyd 6.4.2020</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Weslabach am 09:24, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:24:09Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:24, 6 Ebrill 2020
Llinell 7:		Llinell 7:
	Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>		Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>

	Mae Hyfrydle~~, er ei fod~~ wedi cau ers tua 1983~~, yn dal i sefyll~~. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>		Mae Hyfrydle wedi cau fel capel y Methodistiaid ers tua 1983.Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref> Mae'n dal i sefyll ac yn cael ei ddefnyddio fel canolfan Cristionogol. Bu bwriad tua 2008 i'w ddefnyddio fel cartref i rai a oedd wedi bod yn gaeth i gyffuriau, ond ni ddaeth dim o'r awgrym.<ref>''Daily Post'', 21 Awst 2008 [https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/talysarn-chapel-not-become-drug-2818443] cyrchwyd 6.4.2020</ref>

	{{eginyn}}		{{eginyn}}

Weslabach am 09:18, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:18:07Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:18, 6 Ebrill 2020
Llinell 9:		Llinell 9:
	Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers tua 1983, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>		Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers tua 1983, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>

	<<eginyn>>		{{eginyn}}
	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Crefydd]]		[[Categori:Crefydd]]
	[[Categori:Capeli]]		[[Categori:Capeli]]

Weslabach am 09:17, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:17:51Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:17, 6 Ebrill 2020
Llinell 8:		Llinell 8:

	Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers tua 1983, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>		Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers tua 1983, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>

			<<eginyn>>
	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Crefydd]]		[[Categori:Crefydd]]
	[[Categori:Capeli]]		[[Categori:Capeli]]

Weslabach am 09:17, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:17:29Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:17, 6 Ebrill 2020
Llinell 7:		Llinell 7:
	Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>		Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>

	Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers ~~blynyddoedd~~, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>		Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers tua 1983, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>
	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Crefydd]]		[[Categori:Crefydd]]
	[[Categori:Capeli]]		[[Categori:Capeli]]

Weslabach am 09:17, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:17:01Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:17, 6 Ebrill 2020
Llinell 5:		Llinell 5:
	Ym 1879, ail wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni\|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889. Ym 1893, symudodd H. Menander Jones o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle fel gweinidog.		Ym 1879, ail wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni\|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889. Ym 1893, symudodd H. Menander Jones o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle fel gweinidog.

	Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt.<201, 322-7/ref>		Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt. 201, 322-7</ref>

	Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers blynyddoedd, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>		Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers blynyddoedd, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>

Weslabach am 09:16, 6 Ebrill 2020

2020-04-06T09:16:28Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 10:16, 6 Ebrill 2020
Llinell 7:		Llinell 7:
	Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt.<201, 322-7/ref>		Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt.<201, 322-7/ref>

	Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers blynyddoedd, yn dal i sefyll.		Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers blynyddoedd, yn dal i sefyll. Mae cofnodion yr achos yn Archifdy Caernarfon. (XM6301).<ref>https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F124634</ref>

	~~{{eginyn}}~~
	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==
	{{cyfeiriadau}}		{{cyfeiriadau}}
	[[Categori:Crefydd]]		[[Categori:Crefydd]]
	[[Categori:Capeli]]		[[Categori:Capeli]]

Weslabach: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Sefydlwyd cangen-eglwys '''Hyfrydle''' fel cangen o Capel Tal-y-sarn (MC), y Capel Mawr, ym 1866, ar ôl i'r gynulleidfa yno deimlo fod eu capel yn my...'

2020-04-06T09:13:24Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Sefydlwyd cangen-eglwys '''Hyfrydle''' fel cangen o Capel Tal-y-sarn (MC), y Capel Mawr, ym 1866, ar ôl i'r gynulleidfa yno deimlo fod eu capel yn my...'

Tudalen newydd

Sefydlwyd cangen-eglwys '''Hyfrydle''' fel cangen o [[Capel Tal-y-sarn (MC)]], y Capel Mawr, ym 1866, ar ôl i'r gynulleidfa yno deimlo fod eu capel yn mynd yn rhy fach - cofied mai'r ail gapel â seddau i 350 yn unig oedd yna ar y pryd. Hefyd, teimlid yr angen am achos Calfinaidd yn agosach at ben gorllewinol y pentref ger man a elwid y Creigiau mawr lle 'roedd mwy o dai'n cael eu codi ar y pryd. Aeth y [[William Hughes, Hyfrydle|Parch. William Hughes]], prif ysgogydd y cynllun, a 60 o aelodau Capel Mawr fel aelodaeth gychwynnol - er na phenodwyd William Hughes yn weinidog swyddogol yno tan 1876. Rhoddodd y Capel Mawr hefyd £300 at sefydlu'r capel newydd.

Roedd y capel eisoes wedi ei godi dros y ddwy flynedd flaenorol, ar gost (yn cynnwys y tŷ capel) o £1520. Fe'i agorwyd 4 Tachwedd 1866, gyda seddau ar gyfer 410. Ar y cychwyn nid oedd llofft neu galeri yn y capel a chwynid am adsain - dywedwyd na ellid cael y gair olaf gan bregethwr! O'r dechrau ropedd yno aelodaeth a chynulleidfa deilwng iawn: 81 o aelodau, 51 o blant a 250 o wrandawyr. Yn yr ysgol Sul, roedd 21 o athrawon a 120 o ddisgyblion o bob oed.

Ym 1879, ail wnaed llawr y capel a gosodwyd llofft ynddo, ar gost o oddeutu £100. Erbyn hynny, roedd 167 o aelodau. Cafodd y capel golled trwy farwolaeth y gweinidog, William Hughes ddiwedd y flwyddyn, a rhaid oedd aros tan 1885 i sicrhau gweinidog arall, sef y Parch David Jones, yn wreiddiol o [[Llanllyfni|Lanllyfni]], a arhosodd hyd 1889. Ym 1893, symudodd H. Menander Jones o gapel [[Carmel]] i Hyfrydle fel gweinidog.

Yn ystod yr 1880au a';r 90au amrywiai'r aelodaeth o 207 i 155. Ym 1900, roedd wedi codi ychydig i 199.<ref>Seiliwyd yr erthygl hon yn bennaf ar W. Hobley, ''Hanes Methodistiaeth Arfon'', Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt.<201, 322-7/ref>

Mae Hyfrydle, er ei fod wedi cau ers blynyddoedd, yn dal i sefyll.

{{eginyn}}
==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Crefydd]]
[[Categori:Capeli]]