https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&feed=atom&title=Cae%27r_Bongam_a_Tyddyn_BengamCae'r Bongam a Tyddyn Bengam - Hanes golygu2026-05-06T10:58:38ZHanes diwygio'r dudalen hon ar y wiciMediaWiki 1.43.1https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Cae%27r_Bongam_a_Tyddyn_Bengam&diff=15550&oldid=prevIrion am 17:45, 4 Mawrth 20242024-03-04T17:45:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="cy">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Fersiwn hŷn</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Fersiwn yn ôl 18:45, 4 Mawrth 2024</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Llinell 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Llinell 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wrth <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">afon </del>[[Carrog]] rhwng pentref [[Llanwnda]] a [[Bethesda Bach]] roedd tŷ o'r enw '''Cae'r Bongam'''. Roedd ar fap Ordnans 1920 a'r cyfeiriad cynharaf a welwyd ato oedd ym 1724, sef ''Cae Bongam '' (Casgliad Henblas B, Prifysgol Bangor). Ansoddair yw'r ail elfen ''bongam'', sy'n golygu rhywun â choesau cam neu goesau bachog (''bow-legged''). Mae'n bosib fod yr enw'n deillio oddi wrth rywun a oedd â'r nodwedd hon ac a lysenwid 'Y Bongam' ac a oedd ar ryw adeg yn berchen neu ddeiliad y tir. Ceir cyfeiriadau at bobl gyda'r llysenw hwn, megis un Dafydd Bongam Goch, a oedd yn y llys yng Nghaernarfon ym 1362. Fodd bynnag, dywed Glenda Carr na ellir anwybyddu'r ffurf ''Caebengan'' a geir yn asesiad yn Dreth Dir am 1807, ac y gall hyn fod yn olion yr enw 'ab Engan'. Roedd Engan yn ffurf gyffredin iawn ar yr enw Einion. Mae'r posibilrwydd hwn yn arwain at enw arall, sef '''Tyddyn Bengam''', sydd rhwng [[Y Groeslon]] a [[Pen-y-groes|Phen-y-groes]]. Yno'n sicr y cyfuniad 'ab Engan' a geir. Ym 1707 enwir y lle fel ''Tyddyn Ednyved ap Engan'' (Casgliad Newborough, Glynllifon) ac ym 1728 a 1733 ymddangosodd enw llawnach, sef ''Tyddyn Ednyfed David ap Engan'' (Casgliad Plas Coch, Prifysgol Bangor). Llurguniwyd yr enw i sawl ffurf mewn dogfennau dilynol, nes cael ''Tyddyn-bengam'' ym map Ordnans 1920. ''Tyddyn Bengan'' sydd yng Nghyfeiriadur y Cod Post presennol.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1]</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wrth [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Afon </ins>Carrog]] rhwng pentref [[Llanwnda]] a [[Bethesda Bach]] roedd tŷ o'r enw '''Cae'r Bongam'''. Roedd ar fap Ordnans 1920 a'r cyfeiriad cynharaf a welwyd ato oedd ym 1724, sef ''Cae Bongam '' (Casgliad Henblas B, Prifysgol Bangor). Ansoddair yw'r ail elfen ''bongam'', sy'n golygu rhywun â choesau cam neu goesau bachog (''bow-legged''). Mae'n bosib fod yr enw'n deillio oddi wrth rywun a oedd â'r nodwedd hon ac a lysenwid 'Y Bongam' ac a oedd ar ryw adeg yn berchen neu ddeiliad y tir. Ceir cyfeiriadau at bobl gyda'r llysenw hwn, megis un Dafydd Bongam Goch, a oedd yn y llys yng Nghaernarfon ym 1362. Fodd bynnag, dywed Glenda Carr na ellir anwybyddu'r ffurf ''Caebengan'' a geir yn asesiad yn Dreth Dir am 1807, ac y gall hyn fod yn olion yr enw 'ab Engan'. Roedd Engan yn ffurf gyffredin iawn ar yr enw Einion. Mae'r posibilrwydd hwn yn arwain at enw arall, sef '''Tyddyn Bengam''', sydd rhwng [[Y Groeslon]] a [[Pen-y-groes|Phen-y-groes]]. Yno'n sicr y cyfuniad 'ab Engan' a geir. Ym 1707 enwir y lle fel ''Tyddyn Ednyved ap Engan'' (Casgliad Newborough, Glynllifon) ac ym 1728 a 1733 ymddangosodd enw llawnach, sef ''Tyddyn Ednyfed David ap Engan'' (Casgliad Plas Coch, Prifysgol Bangor). Llurguniwyd yr enw i sawl ffurf mewn dogfennau dilynol, nes cael ''Tyddyn-bengam'' ym map Ordnans 1920. ''Tyddyn Bengan'' sydd yng Nghyfeiriadur y Cod Post presennol.<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011, tt.78-9.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Cyfeiriadau ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Cyfeiriadau ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. Glenda Carr, ''Hen </del>Enwau <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011, tt.78-9.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Categori:</ins>Enwau <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">lleoedd]]</ins></div></td></tr>
</table>Irionhttps://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Cae%27r_Bongam_a_Tyddyn_Bengam&diff=15547&oldid=prevCyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Wrth afon Carrog rhwng pentref Llanwnda a Bethesda Bach roedd tŷ o'r enw '''Cae'r Bongam'''. Roedd ar fap Ordnans 1920 a'r cyfeiriad cynharaf...'2024-03-04T15:56:07Z<p>Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Wrth afon <a href="/index.php?title=Carrog&action=edit&redlink=1" class="new" title="Carrog (nid yw'r dudalen yn bodoli)">Carrog</a> rhwng pentref <a href="/wici/Llanwnda" title="Llanwnda">Llanwnda</a> a <a href="/wici/Bethesda_Bach" title="Bethesda Bach">Bethesda Bach</a> roedd tŷ o'r enw '''Cae'r Bongam'''. Roedd ar fap Ordnans 1920 a'r cyfeiriad cynharaf...'</p>
<p><b>Tudalen newydd</b></p><div>Wrth afon [[Carrog]] rhwng pentref [[Llanwnda]] a [[Bethesda Bach]] roedd tŷ o'r enw '''Cae'r Bongam'''. Roedd ar fap Ordnans 1920 a'r cyfeiriad cynharaf a welwyd ato oedd ym 1724, sef ''Cae Bongam '' (Casgliad Henblas B, Prifysgol Bangor). Ansoddair yw'r ail elfen ''bongam'', sy'n golygu rhywun â choesau cam neu goesau bachog (''bow-legged''). Mae'n bosib fod yr enw'n deillio oddi wrth rywun a oedd â'r nodwedd hon ac a lysenwid 'Y Bongam' ac a oedd ar ryw adeg yn berchen neu ddeiliad y tir. Ceir cyfeiriadau at bobl gyda'r llysenw hwn, megis un Dafydd Bongam Goch, a oedd yn y llys yng Nghaernarfon ym 1362. Fodd bynnag, dywed Glenda Carr na ellir anwybyddu'r ffurf ''Caebengan'' a geir yn asesiad yn Dreth Dir am 1807, ac y gall hyn fod yn olion yr enw 'ab Engan'. Roedd Engan yn ffurf gyffredin iawn ar yr enw Einion. Mae'r posibilrwydd hwn yn arwain at enw arall, sef '''Tyddyn Bengam''', sydd rhwng [[Y Groeslon]] a [[Pen-y-groes|Phen-y-groes]]. Yno'n sicr y cyfuniad 'ab Engan' a geir. Ym 1707 enwir y lle fel ''Tyddyn Ednyved ap Engan'' (Casgliad Newborough, Glynllifon) ac ym 1728 a 1733 ymddangosodd enw llawnach, sef ''Tyddyn Ednyfed David ap Engan'' (Casgliad Plas Coch, Prifysgol Bangor). Llurguniwyd yr enw i sawl ffurf mewn dogfennau dilynol, nes cael ''Tyddyn-bengam'' ym map Ordnans 1920. ''Tyddyn Bengan'' sydd yng Nghyfeiriadur y Cod Post presennol.<sup>[1]</sup><br />
<br />
== Cyfeiriadau ==<br />
<br />
1. Glenda Carr, ''Hen Enwau o Arfon, Llŷn ac Eifionydd'', (Gwasg y Bwthyn, 2011, tt.78-9.</div>Cyfaill Eben