Bron-yr-erw - Hanes golygu

Irion am 17:21, 17 Tachwedd 2020

2020-11-17T17:21:12Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:21, 17 Tachwedd 2020
Llinell 14:		Llinell 14:

	Gwynfor Evans, ''Aros Mae'' (Abertawe 1971), t. 126		Gwynfor Evans, ''Aros Mae'' (Abertawe 1971), t. 126

			[[Categori:Brwydrau]]
			[[Categori:Safleoedd nodedig]]

Irion am 17:17, 17 Tachwedd 2020

2020-11-17T17:17:49Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:17, 17 Tachwedd 2020
Llinell 5:		Llinell 5:
	Glaniodd Gruffudd gyda'i fyddin, a oedd yn cynnwys ei osgordd bersonol (neu ei "deulu") a nifer sylweddol o ymladdwyr Danaidd, yn [[Abermenai]]. Ar y dechrau, cafodd gymorth milwrol gan y barwn Normanaidd, Robert o Ruddlan, ac yn fuan roedd wedi trechu'r arweinydd lleol, Cynwrig o Lŷn, ac wedi mynd i lawr cyn belled â Meirionnydd, lle trechodd Drahaearn ar faes Gwaeterw. Yna, ymosododd yn sydyn ar ei gyn-gynorthwywr Robert o Ruddlan, a oedd yn peryglu annibyniaeth Gwynedd, a bu bron iddo ei gymryd yn garcharor. Ond, yn dilyn hynny, daeth y Daniaid oedd yng ngosgordd Gruffudd yn dra amhoblogaidd, a lladdwyd dros hanner cant ohonynt yn eu gwelyau gan bobl Llŷn. Wrth weld Gruffudd yn y sefyllfa hon, gwelodd Trahaearn ei gyfle i dalu'r pwyth yn ôl, a daeth ar ei warthaf gyda byddin gref o Bowys. Y diwedd fu i Gruffudd gael ei drechu'n ddrwg ym mrwydr Bron-yr-erw a bu'n rhaid iddo ffoi yn ôl i Iwerddon gyda gweddill ei ddynion.		Glaniodd Gruffudd gyda'i fyddin, a oedd yn cynnwys ei osgordd bersonol (neu ei "deulu") a nifer sylweddol o ymladdwyr Danaidd, yn [[Abermenai]]. Ar y dechrau, cafodd gymorth milwrol gan y barwn Normanaidd, Robert o Ruddlan, ac yn fuan roedd wedi trechu'r arweinydd lleol, Cynwrig o Lŷn, ac wedi mynd i lawr cyn belled â Meirionnydd, lle trechodd Drahaearn ar faes Gwaeterw. Yna, ymosododd yn sydyn ar ei gyn-gynorthwywr Robert o Ruddlan, a oedd yn peryglu annibyniaeth Gwynedd, a bu bron iddo ei gymryd yn garcharor. Ond, yn dilyn hynny, daeth y Daniaid oedd yng ngosgordd Gruffudd yn dra amhoblogaidd, a lladdwyd dros hanner cant ohonynt yn eu gwelyau gan bobl Llŷn. Wrth weld Gruffudd yn y sefyllfa hon, gwelodd Trahaearn ei gyfle i dalu'r pwyth yn ôl, a daeth ar ei warthaf gyda byddin gref o Bowys. Y diwedd fu i Gruffudd gael ei drechu'n ddrwg ym mrwydr Bron-yr-erw a bu'n rhaid iddo ffoi yn ôl i Iwerddon gyda gweddill ei ddynion.

	Fodd bynnag, chwe blynedd yn ddiweddarach roedd Gruffudd yn ei ôl a, chyda chymorth Rhys ap Tewdwr, fe drechodd Drahaearn ym mrwydr Mynydd Carn yn y Deheubarth a'i ladd, gan adfeddiannu ei etifeddiaeth yng Ngwynedd a dod yn un o'i brenhinoedd neu dywysogion cadarnaf. Ond stori arall ydi honno.		Fodd bynnag, chwe blynedd yn ddiweddarach roedd Gruffudd yn ei ôl a, chyda chymorth Rhys ap Tewdwr, fe drechodd Drahaearn ym mrwydr Mynydd Carn yn y Deheubarth a'i ladd, gan adfeddiannu ei etifeddiaeth yng Ngwynedd a dod yn un o'i brenhinoedd neu dywysogion cadarnaf. Ond stori arall ydi honno.

			Gweler hefyd erthygl yng Nghof y Cwmwd ynglŷn â [[Brwydr Bron-yr-erw]].

	== Cyfeiriadau ==		== Cyfeiriadau ==

Irion am 17:15, 17 Tachwedd 2020

2020-11-17T17:15:19Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:15, 17 Tachwedd 2020
Llinell 1:		Llinell 1:
	Roedd '''Bron-yr-erw''', sydd ar y llechweddau uwchlaw pentref Clynnog Fawr yn safle brwydr bwysig yn y flwyddyn 1075 rhwng Trahaearn ap Caradog a Gruffudd ap Cynan (c.1055-1137).		Roedd '''Bron-yr-erw''', sydd ar y llechweddau uwchlaw pentref [[Clynnog Fawr]] yn safle brwydr bwysig yn y flwyddyn 1075 rhwng Trahaearn ap Caradog a Gruffudd ap Cynan (c.1055-1137).

	Yn dilyn marwolaeth y brenin cadarn Bleddyn ap Cynfyn yn 1075 bu ymgiprys mawr am goron teyrnas Gwynedd a hwyliodd Gruffudd ap Cynan, a oedd yn hanu o hen linach Gwynedd, drosodd o Iwerddon i hawlio ei etifeddiaeth. (Roedd Gruffudd wedi ei fagu yn Nulyn, yn fab i Cynan ap Iago a Rhagnell, merch brenin Danaidd Dulyn. Felly, roedd yn Gymro o ochr ei dad ac yn Llychlynwr o ochr ei fam.) Ond hawlid coron Gwynedd hefyd gan Drahaearn ap Caradog o Arwystli yng nghanolbarth Cymru, ac nid oedd hwnnw'n mynd i ildio i Gruffudd ar chwarae bach.		Yn dilyn marwolaeth y brenin cadarn Bleddyn ap Cynfyn yn 1075 bu ymgiprys mawr am goron teyrnas Gwynedd a hwyliodd Gruffudd ap Cynan, a oedd yn hanu o hen linach Gwynedd, drosodd o Iwerddon i hawlio ei etifeddiaeth. (Roedd Gruffudd wedi ei fagu yn Nulyn, yn fab i Cynan ap Iago a Rhagnell, merch brenin Danaidd Dulyn. Felly, roedd yn Gymro o ochr ei dad ac yn Llychlynwr o ochr ei fam.) Ond hawlid coron Gwynedd hefyd gan Drahaearn ap Caradog o Arwystli yng nghanolbarth Cymru, ac nid oedd hwnnw'n mynd i ildio i Gruffudd ar chwarae bach.

	Glaniodd Gruffudd gyda'i fyddin, a oedd yn cynnwys ei osgordd bersonol (neu ei "deulu") a nifer sylweddol o ymladdwyr Danaidd, yn Abermenai. Ar y dechrau, cafodd gymorth milwrol gan y barwn Normanaidd, Robert o Ruddlan, ac yn fuan roedd wedi trechu'r arweinydd lleol, Cynwrig o Lŷn, ac wedi mynd i lawr cyn belled â Meirionnydd, lle trechodd Drahaearn ar faes Gwaeterw. Yna, ymosododd yn sydyn ar ei gyn-gynorthwywr Robert o Ruddlan, a oedd yn peryglu annibyniaeth Gwynedd, a bu bron iddo ei gymryd yn garcharor. Ond, yn dilyn hynny, daeth y Daniaid oedd yng ngosgordd Gruffudd yn dra amhoblogaidd, a lladdwyd dros hanner cant ohonynt yn eu gwelyau gan bobl Llŷn. Wrth weld Gruffudd yn y sefyllfa hon, gwelodd Trahaearn ei gyfle i dalu'r pwyth yn ôl, a daeth ar ei warthaf gyda byddin gref o Bowys. Y diwedd fu i Gruffudd gael ei drechu'n ddrwg ym mrwydr Bron-yr-erw a bu'n rhaid iddo ffoi yn ôl i Iwerddon gyda gweddill ei ddynion.		Glaniodd Gruffudd gyda'i fyddin, a oedd yn cynnwys ei osgordd bersonol (neu ei "deulu") a nifer sylweddol o ymladdwyr Danaidd, yn [[Abermenai]]. Ar y dechrau, cafodd gymorth milwrol gan y barwn Normanaidd, Robert o Ruddlan, ac yn fuan roedd wedi trechu'r arweinydd lleol, Cynwrig o Lŷn, ac wedi mynd i lawr cyn belled â Meirionnydd, lle trechodd Drahaearn ar faes Gwaeterw. Yna, ymosododd yn sydyn ar ei gyn-gynorthwywr Robert o Ruddlan, a oedd yn peryglu annibyniaeth Gwynedd, a bu bron iddo ei gymryd yn garcharor. Ond, yn dilyn hynny, daeth y Daniaid oedd yng ngosgordd Gruffudd yn dra amhoblogaidd, a lladdwyd dros hanner cant ohonynt yn eu gwelyau gan bobl Llŷn. Wrth weld Gruffudd yn y sefyllfa hon, gwelodd Trahaearn ei gyfle i dalu'r pwyth yn ôl, a daeth ar ei warthaf gyda byddin gref o Bowys. Y diwedd fu i Gruffudd gael ei drechu'n ddrwg ym mrwydr Bron-yr-erw a bu'n rhaid iddo ffoi yn ôl i Iwerddon gyda gweddill ei ddynion.

	Fodd bynnag, chwe blynedd yn ddiweddarach roedd Gruffudd yn ei ôl a, chyda chymorth Rhys ap Tewdwr, fe drechodd Drahaearn ym mrwydr Mynydd Carn yn y Deheubarth a'i ladd, gan adfeddiannu ei etifeddiaeth yng Ngwynedd a dod yn un o'i brenhinoedd neu dywysogion cadarnaf. Ond stori arall ydi honno.		Fodd bynnag, chwe blynedd yn ddiweddarach roedd Gruffudd yn ei ôl a, chyda chymorth Rhys ap Tewdwr, fe drechodd Drahaearn ym mrwydr Mynydd Carn yn y Deheubarth a'i ladd, gan adfeddiannu ei etifeddiaeth yng Ngwynedd a dod yn un o'i brenhinoedd neu dywysogion cadarnaf. Ond stori arall ydi honno.

Cyfaill Eben: Roedd '''Bron-yr-erw''' uwchlaw Clynnog Fawr yn safle brwydr bwysig yn 1075 rhwng Trahaearn ap Caradog a Gruffudd ap Cynan

2020-11-17T16:00:24Z

Roedd '''Bron-yr-erw''' uwchlaw Clynnog Fawr yn safle brwydr bwysig yn 1075 rhwng Trahaearn ap Caradog a Gruffudd ap Cynan

Tudalen newydd

Roedd '''Bron-yr-erw''', sydd ar y llechweddau uwchlaw pentref Clynnog Fawr yn safle brwydr bwysig yn y flwyddyn 1075 rhwng Trahaearn ap Caradog a Gruffudd ap Cynan (c.1055-1137).

Yn dilyn marwolaeth y brenin cadarn Bleddyn ap Cynfyn yn 1075 bu ymgiprys mawr am goron teyrnas Gwynedd a hwyliodd Gruffudd ap Cynan, a oedd yn hanu o hen linach Gwynedd, drosodd o Iwerddon i hawlio ei etifeddiaeth. (Roedd Gruffudd wedi ei fagu yn Nulyn, yn fab i Cynan ap Iago a Rhagnell, merch brenin Danaidd Dulyn. Felly, roedd yn Gymro o ochr ei dad ac yn Llychlynwr o ochr ei fam.) Ond hawlid coron Gwynedd hefyd gan Drahaearn ap Caradog o Arwystli yng nghanolbarth Cymru, ac nid oedd hwnnw'n mynd i ildio i Gruffudd ar chwarae bach.

Glaniodd Gruffudd gyda'i fyddin, a oedd yn cynnwys ei osgordd bersonol (neu ei "deulu") a nifer sylweddol o ymladdwyr Danaidd, yn Abermenai. Ar y dechrau, cafodd gymorth milwrol gan y barwn Normanaidd, Robert o Ruddlan, ac yn fuan roedd wedi trechu'r arweinydd lleol, Cynwrig o Lŷn, ac wedi mynd i lawr cyn belled â Meirionnydd, lle trechodd Drahaearn ar faes Gwaeterw. Yna, ymosododd yn sydyn ar ei gyn-gynorthwywr Robert o Ruddlan, a oedd yn peryglu annibyniaeth Gwynedd, a bu bron iddo ei gymryd yn garcharor. Ond, yn dilyn hynny, daeth y Daniaid oedd yng ngosgordd Gruffudd yn dra amhoblogaidd, a lladdwyd dros hanner cant ohonynt yn eu gwelyau gan bobl Llŷn. Wrth weld Gruffudd yn y sefyllfa hon, gwelodd Trahaearn ei gyfle i dalu'r pwyth yn ôl, a daeth ar ei warthaf gyda byddin gref o Bowys. Y diwedd fu i Gruffudd gael ei drechu'n ddrwg ym mrwydr Bron-yr-erw a bu'n rhaid iddo ffoi yn ôl i Iwerddon gyda gweddill ei ddynion.

Fodd bynnag, chwe blynedd yn ddiweddarach roedd Gruffudd yn ei ôl a, chyda chymorth Rhys ap Tewdwr, fe drechodd Drahaearn ym mrwydr Mynydd Carn yn y Deheubarth a'i ladd, gan adfeddiannu ei etifeddiaeth yng Ngwynedd a dod yn un o'i brenhinoedd neu dywysogion cadarnaf. Ond stori arall ydi honno.

== Cyfeiriadau ==

J.E. Lloyd, ''A History of Wales'' (Llundain 1948), t.383

Gwynfor Evans, ''Aros Mae'' (Abertawe 1971), t. 126