Black Lion, Y Bontnewydd - Hanes golygu

Irion am 17:06, 26 Hydref 2025

2025-10-26T17:06:34Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 18:06, 26 Hydref 2025
Llinell 5:		Llinell 5:
	Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr ac nid tafarnwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>		Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr ac nid tafarnwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>

	Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair Y Bontnewydd rhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bron wedi marw o ganlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. ~~O hynny allan~~, ~~er bod yr enw~~'~~n parhau~~, ~~nid oes sôn bod y Black Lion yn fwy na fferm~~.Roedd Ellen Ellis yn dal i fyw yno ~~o hyd~~, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol am y lle dan yr enw Black Lion yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis, ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. Rhaid mai byw yn Black Lion oeddynt, gan mai dyna oedd cyfeiriad Ellen Ellis, pan fu farw 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>		Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair Y Bontnewydd rhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bron wedi marw o ganlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. Mewn adroddiad papur newydd am gyfarfod blynyddol Llys Trwyddedu ardal Caernarfon ym 1865 nodwyd mai Ellen Ellis oedd y tafarnwraig, ac felly nid oedd hanes y lle wedi perswadio'r ynadon i ganslo ei thrwydded.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'', 2.9.1865, t.3</ref> Roedd Ellen Ellis yn dal i fyw yno am flynyddoedd wedyn, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol am y lle dan yr enw Black Lion yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis, ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. Rhaid mai byw yn Black Lion oeddynt, gan mai dyna oedd cyfeiriad Ellen Ellis, pan fu farw 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>

	Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw canol, sef Jones, fel cyfenw. Fe'i disgrifiwyd yn nogfen y Cyfrifiad fel ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn Y Bontnewydd. Roedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gyda'r enw "Sign", er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un darn o'r plwyf. Pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth ym 1903, nodwyd mewn hysbysebion yn y wasg fod plot adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign, ymysg yr eiddo i'w gwerthu.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys, felly, fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer a oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn gymryd ymhellach bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny, ar droad y ganrif, fod tafarn o'r un enw'n weithredol ar yr allt sy'n codi o'r bont. Roedd hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg fod "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.		Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw canol, sef Jones, fel cyfenw. Fe'i disgrifiwyd yn nogfen y Cyfrifiad fel ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn Y Bontnewydd. Roedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gyda'r enw "Sign", er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un darn o'r plwyf. Pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth ym 1903, nodwyd mewn hysbysebion yn y wasg fod plot adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign, ymysg yr eiddo i'w gwerthu.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys, felly, fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer a oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn gymryd ymhellach bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny, ar droad y ganrif, fod tafarn o'r un enw'n weithredol ar yr allt sy'n codi o'r bont. Roedd hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg fod "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.

Cyfaill Eben am 11:01, 23 Medi 2024

2024-09-23T11:01:48Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:01, 23 Medi 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, [[Bontnewydd]]. Mae dogfennau parthed gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.<ref>LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124</ref> Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref.		Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, [[Bontnewydd]]. Mae dogfennau parthed gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.<ref>LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124</ref> Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu i awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref.

	Ar fap a rhestr ~~bennu~~ degwm plwyf Llanwnda, 1838, fodd bynnag, ~~mai~~ Black Lion yn ymddangos fel fferm o ryw 20 acer, a'r tŷ'n sefyll ar y bryn uwchben [[Plas-y-bont]] - ar (~~ner~~ ger) safle tŷ modern Llamedos heddiw. Rhan o dir y fferm oedd clwt wrth dalcen y bont dros [[Afon Gwyrfai]] lle saif siop y pentref heddiw, safle addas iawn ar gyfer tafarn. Yr adeg honno, Jane Hughes oedd perchennog Black Lion, a John Parry oedd tenant yr 20 acer.<ref>LlGC, Map a Rhestr rannu'r degwm, plwyf Llanwnda, 1838</ref>		Ar fap a rhestr pennu degwm plwyf Llanwnda, 1838, fodd bynnag, mae Black Lion yn ymddangos fel fferm o ryw 20 acer, a'r tŷ'n sefyll ar y bryn uwchben [[Plas-y-bont]] - ar (neu ger) safle tŷ modern Llamedos heddiw. Rhan o dir y fferm oedd clwt wrth dalcen y bont dros [[Afon Gwyrfai]] lle saif siop y pentref heddiw, safle addas iawn ar gyfer tafarn. Yr adeg honno, Jane Hughes oedd perchennog Black Lion, a John Parry oedd tenant yr 20 acer.<ref>LlGC, Map a Rhestr rannu'r degwm, plwyf Llanwnda, 1838</ref>

	Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr ac nid tafarnwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>		Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr ac nid tafarnwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>

	Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair y Bontnewydd rhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bron wedi marw ~~mewn canlyniad~~ i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn fwy na fferm.Roedd Ellen Ellis yn dal i fyw yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol dan yr enw Black Lion ~~am y lle~~ yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. Rhaid mai byw yn Black Lion oeddynt, gan dyna oedd cyfeiriad Ellen Ellis, pan fu farw 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>		Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair Y Bontnewydd rhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bron wedi marw o ganlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn fwy na fferm.Roedd Ellen Ellis yn dal i fyw yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol am y lle dan yr enw Black Lion yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis, ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. Rhaid mai byw yn Black Lion oeddynt, gan mai dyna oedd cyfeiriad Ellen Ellis, pan fu farw 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>

	Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw ~~ganol~~, sef Jones, fel cyfenw. ~~Disgrifiad ohono~~ yn nogfen y Cyfrifiad ~~oedd~~ ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn y Bontnewydd. ~~Yr oedd~~ y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" ~~gydag~~ enw "Sign" er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un ~~ddarn~~ o'r plwyf~~, a dim ond y naill neu'r llall mewn dogfen, heblaw am hysbysebion yn y wasg ym 1903 pan~~ aeth ystad Tŷ Coch ar werth, a nodwyd ~~ymysg yr eiddo i'w gwerthu blot~~ adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys felly fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn ymhellach ~~gymryd~~ bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny ar ~~droed~~ y ganrif fod tafarn o';r un enw yn weithredol ar yr allt yn codi o'r bont ~~- a~~ hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg ~~mai~~ "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.		Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw canol, sef Jones, fel cyfenw. Fe'i disgrifiwyd yn nogfen y Cyfrifiad fel ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn Y Bontnewydd. Roedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gyda'r enw "Sign", er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un darn o'r plwyf. Pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth ym 1903, nodwyd mewn hysbysebion yn y wasg fod plot adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign, ymysg yr eiddo i'w gwerthu.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys, felly, fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer a oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn gymryd ymhellach bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny, ar droad y ganrif, fod tafarn o'r un enw'n weithredol ar yr allt sy'n codi o'r bont. Roedd hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg fod "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.

	Ym 1911, roedd Henry Jones a'i wraig yn dal yn fyw, a hynny yn Black Lion. Yn y Cyfrifiad fe restrir yr eiddo rhwng Pentre Uchaf a dau dŷ Penybont, sydd yn cryfhau'r ddadl mai ar safle siop bresennol y pentref yr oedd adeilad Black Lion.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanwnda 1911</ref>		Ym 1911, roedd Henry Jones a'i wraig yn dal yn fyw, a hynny yn Black Lion. Yn y Cyfrifiad fe restrir yr eiddo rhwng Pentre Uchaf a dau dŷ Penybont, sydd yn cryfhau'r ddadl mai ar safle siop bresennol y pentref yr oedd adeilad Black Lion.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanwnda 1911</ref>

Irion am 15:07, 22 Medi 2024

2024-09-22T15:07:56Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:07, 22 Medi 2024
Llinell 8:		Llinell 8:

	Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw ganol, sef Jones, fel cyfenw. Disgrifiad ohono yn nogfen y Cyfrifiad oedd ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn y Bontnewydd. Yr oedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gydag enw "Sign" er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un ddarn o'r plwyf, a dim ond y naill neu'r llall mewn dogfen, heblaw am hysbysebion yn y wasg ym 1903 pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth, a nodwyd ymysg yr eiddo i'w gwerthu blot adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys felly fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn ymhellach gymryd bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny ar droed y ganrif fod tafarn o';r un enw yn weithredol ar yr allt yn codi o'r bont - a hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg mai "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.		Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw ganol, sef Jones, fel cyfenw. Disgrifiad ohono yn nogfen y Cyfrifiad oedd ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn y Bontnewydd. Yr oedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gydag enw "Sign" er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un ddarn o'r plwyf, a dim ond y naill neu'r llall mewn dogfen, heblaw am hysbysebion yn y wasg ym 1903 pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth, a nodwyd ymysg yr eiddo i'w gwerthu blot adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys felly fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn ymhellach gymryd bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny ar droed y ganrif fod tafarn o';r un enw yn weithredol ar yr allt yn codi o'r bont - a hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg mai "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.

			Ym 1911, roedd Henry Jones a'i wraig yn dal yn fyw, a hynny yn Black Lion. Yn y Cyfrifiad fe restrir yr eiddo rhwng Pentre Uchaf a dau dŷ Penybont, sydd yn cryfhau'r ddadl mai ar safle siop bresennol y pentref yr oedd adeilad Black Lion.<ref>Cyfrifiad plwyf Llanwnda 1911</ref>

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 15:02, 22 Medi 2024

2024-09-22T15:02:21Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 16:02, 22 Medi 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
	Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, [[Bontnewydd]]. Mae ~~papurau caniatáu~~ gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.<ref>LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124</ref> Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref.		Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, [[Bontnewydd]]. Mae dogfennau parthed gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.<ref>LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124</ref> Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref.

	Ar fap a rhestr bennu'r degwm plwyf Llanwnda, 1838, fodd bynnag, mai Black Lion yn ymddangos fel fferm o ryw 20 acer, a'r tŷ'n sefyll ar y bryn uwchben [[Plas-y-bont]] - ar (ner ger) safle tŷ modern Llamedos heddiw. Rhan o dir y fferm oedd clwt wrth dalcen y bont dros [[Afon Gwyrfai]] lle saif siop y pentref heddiw, safle addas iawn ar gyfer tafarn. Yr adeg honno, Jane Hughes oedd perchennog Black Lion, a John Parry oedd tenant yr 20 acer.<ref>LlGC, Map a Rhestr rannu'r degwm, plwyf Llanwnda, 1838</ref>		Ar fap a rhestr bennu degwm plwyf Llanwnda, 1838, fodd bynnag, mai Black Lion yn ymddangos fel fferm o ryw 20 acer, a'r tŷ'n sefyll ar y bryn uwchben [[Plas-y-bont]] - ar (ner ger) safle tŷ modern Llamedos heddiw. Rhan o dir y fferm oedd clwt wrth dalcen y bont dros [[Afon Gwyrfai]] lle saif siop y pentref heddiw, safle addas iawn ar gyfer tafarn. Yr adeg honno, Jane Hughes oedd perchennog Black Lion, a John Parry oedd tenant yr 20 acer.<ref>LlGC, Map a Rhestr rannu'r degwm, plwyf Llanwnda, 1838</ref>

	Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>		Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr ac nid tafarnwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>

	Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair y ~~Bontnewyddrhwng~~ dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a ~~bod~~ wedi marw mewn canlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn ~~fyw~~ na fferm. ~~Ym 1871,~~ Ellen Ellis ~~sydd~~ yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol am y lle yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. ~~Bu farw~~ Ellen Ellis 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>		Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair y Bontnewydd rhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bron wedi marw mewn canlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn fwy na fferm.Roedd Ellen Ellis yn dal i fyw yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol dan yr enw Black Lion am y lle yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. Rhaid mai byw yn Black Lion oeddynt, gan dyna oedd cyfeiriad Ellen Ellis, pan fu farw 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>

	~~Erbyn~~ 1891, ~~ceir~~ Henry Ellis yn defnyddio ei enw ganol ~~fel cyfenw~~, sef Jones. ~~Roedd~~ y Cyfrifiad ~~wedi ei ddisgrifio fel~~ ffermwr, yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn y Bontnewydd. Yr oedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gydag enw "Sign" er eu bod yn cael eu ~~rhetru~~ yn yr un ddarn o'r plwyf, heblaw am hysbysebion ~~eang~~ yn y wasg ym 1903 pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth, a nodwyd ymysg yr eiddo i'w gwerthu ~~plot~~ adeiladu yn Black Lion, rhan o fferm Sign.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys felly fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn ymhellach gymryd bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny ar droed y ganrif fod tafarn o';r un enw yn weithredol ar yr allt yn codi o'r bont - a hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon.		Ym 1891, am ryw reswm roedd Henry Ellis yn defnyddio ei enw ganol, sef Jones, fel cyfenw. Disgrifiad ohono yn nogfen y Cyfrifiad oedd ffermwr; roedd yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn y Bontnewydd. Yr oedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gydag enw "Sign" er bod y naill a'r llall yn cael eu rhestru yn yr un ddarn o'r plwyf, a dim ond y naill neu'r llall mewn dogfen, heblaw am hysbysebion yn y wasg ym 1903 pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth, a nodwyd ymysg yr eiddo i'w gwerthu blot adeiladu yn y Black Lion, rhan o fferm Sign.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys felly fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn ymhellach gymryd bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny ar droed y ganrif fod tafarn o';r un enw yn weithredol ar yr allt yn codi o'r bont - a hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon. Mae'n bur debyg mai "Sign" yn cyfeirio at arwydd y tu allan i'r dafarn.

	==Cyfeiriadau==		==Cyfeiriadau==

Irion am 13:24, 22 Medi 2024

2024-09-22T13:24:49Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:24, 22 Medi 2024
Llinell 13:		Llinell 13:
	[[Categori:Enwau lleoedd]]		[[Categori:Enwau lleoedd]]
	[[Categori:Ffermydd]]		[[Categori:Ffermydd]]
	[[Categori:~~Tafarnau~~]]		[[Categori:Tafarndai]]

Irion am 13:24, 22 Medi 2024

2024-09-22T13:24:31Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:24, 22 Medi 2024
Llinell 5:		Llinell 5:
	Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>		Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>

	Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair y Bontnewyddrhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bod wedi marw mewn canlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn fyw na fferm. Ym 1871, Ellen Ellis sydd yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn am y lle yng nghyfrifiad 1881, a bu farw Ellen Ellis ym 1882.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-71; Rhestr o ddyfarniadau profiant ~~1882~~</ref>		Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair y Bontnewyddrhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bod wedi marw mewn canlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn fyw na fferm. Ym 1871, Ellen Ellis sydd yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn penodol am y lle yng nghyfrifiad 1881, ond nodwyd bod Ellen Ellis ynghyd â Henry a Mary ei merch, yn byw ym mhentref Bontnewydd, ac yn dal 18 acer o dir, gan gyflogi un labrwr. Bu farw Ellen Ellis 5 Rhagfyr 1882, gan adael eiddo gwerth £150.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-81; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1883</ref>

			Erbyn 1891, ceir Henry Ellis yn defnyddio ei enw ganol fel cyfenw, sef Jones. Roedd y Cyfrifiad wedi ei ddisgrifio fel ffermwr, yn byw gyda'i wraig Jane yn "Sign", ger y [[Y Bont Newydd\|bont]] yn y Bontnewydd. Yr oedd y ddau yno ym 1901 hefyd.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1891-1901</ref> Byddai'n anodd cysoni'r enw "Black Lion" gydag enw "Sign" er eu bod yn cael eu rhetru yn yr un ddarn o'r plwyf, heblaw am hysbysebion eang yn y wasg ym 1903 pan aeth ystad Tŷ Coch ar werth, a nodwyd ymysg yr eiddo i'w gwerthu plot adeiladu yn Black Lion, rhan o fferm Sign.<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'' 14.8.1903, t.5</ref> Ymddengys felly fod Black Lion wedi cael ei briodoli i'r darn o dir wrth dalcen y bont, a bod yr enw "Sign" wedi ei fabwysiadu ar gyfer yr 20 acer oedd yn perthyn i deulu'r Black Lion yn ail hanner y 19g. Gallwn ymhellach gymryd bod tafarn y Black Lion wedi gweithredu wrth y bont am ychydig o gwmpas y flwyddyn 1860, a chyn hynny ar droed y ganrif fod tafarn o';r un enw yn weithredol ar yr allt yn codi o'r bont - a hynny cyn bod fawr o dai wedi eu hadeiladu ger yr afon.

			==Cyfeiriadau==

			[[Categori:Enwau lleoedd]]
			[[Categori:Ffermydd]]
			[[Categori:Tafarnau]]

Irion: Dechrau tudalen newydd gyda "Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, Bontnewydd. Mae papurau caniatáu gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124 Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref. Ar fap a rhestr bennu'r degwm plwyf Llanw..."

2024-09-22T12:57:30Z

Dechrau tudalen newydd gyda "Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, Bontnewydd. Mae papurau caniatáu gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.<ref>LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124</ref> Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref. Ar fap a rhestr bennu'r degwm plwyf Llanw..."

Tudalen newydd

Ceir sôn am ''Black Lion'' mor gynnar â 1804, pan fu farw Cadwaladr Williams, "victualler" (sef darparwr bwyd a diod), The Black Lion, [[Bontnewydd]]. Mae papurau caniatáu gweinyddu ei eiddo wedi ei farwolaeth yn y Llyfrgell Genedlaethol.<ref>LlGC, Dogfennau Llys Profiant Bangor B1804/124</ref> Mae'r cyfeiriad hwn yn tueddu awgrymu mai tafarnwr o ryw fath oedd o, a'r enw'n sicr yn awgrymu mai tafarn oedd ei gartref.

Ar fap a rhestr bennu'r degwm plwyf Llanwnda, 1838, fodd bynnag, mai Black Lion yn ymddangos fel fferm o ryw 20 acer, a'r tŷ'n sefyll ar y bryn uwchben [[Plas-y-bont]] - ar (ner ger) safle tŷ modern Llamedos heddiw. Rhan o dir y fferm oedd clwt wrth dalcen y bont dros [[Afon Gwyrfai]] lle saif siop y pentref heddiw, safle addas iawn ar gyfer tafarn. Yr adeg honno, Jane Hughes oedd perchennog Black Lion, a John Parry oedd tenant yr 20 acer.<ref>LlGC, Map a Rhestr rannu'r degwm, plwyf Llanwnda, 1838</ref>

Ni cheir ond ychydig o gyfeiriadau pendant at Black Lion fel tafarn, er gwaethaf yr enw awgrymog. Ym 1851, John Ellis, gŵr 42 oed a'i wraig Ellen oedd yn byw yno, ond disgrifiwyd John Ellis fel ffarmwr. Ym 1861, rhestrir Ellen Ellis fel ceidwad tafarn, a nodir bod Black Lion rhywle ymysg tai [[Pentre Uchaf, Y Bontnewydd]]. Gwraig weddw ydoedd erbyn hynny, ac roedd ei mab Henry yn ffermio 20 acer.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1851-61</ref>

Clywir sôn yn y papurau newydd ym 1863 bod ffrwgwd wedi digwydd ar ddiwrnod ffair y Bontnewyddrhwng dynion y pentref a dynion o dref Caernarfon, a bod dyn o'r Plas Mawr, [[Y Groeslon]] wedi ei drywanu a bod wedi marw mewn canlyniad i'r cwffio. Digwyddodd hyn y tu allan i dafarn y Black Lion yn ôl y papur.<ref>''North Wales Chronicle'' 30.5.1863, t.14</ref> Dyma felly ddau ddyddiad penodol ar gyfer y dafarn, sef 1861 ac 1863. O hynny allan, er bod yr enw'n parhau, nid oes sôn bod y Black Lion yn fyw na fferm. Ym 1871, Ellen Ellis sydd yno o hyd, ond yn cael ei disgrifio fel ffarmwraig. Ni cheir sôn am y lle yng nghyfrifiad 1881, a bu farw Ellen Ellis ym 1882.<ref>Cyfrifiadau plwyf Llanwnda, 1861-71; Rhestr o ddyfarniadau profiant 1882</ref>